Ανήμερα της Αγίας Ιουλίτης, με λίγο άρωμα Ελύτη! (Από το Άξιον Εστί).Un brano poetico dal “Axion Esti” (Dignum Est) di Elitis

Πλεονάκις επολέμησάν με εκ νεότητός μου

και γαρ ουκ ηδυνήθησάν μοι

ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ'

ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, (Απόσπασμα από «Το Δοξαστικόν»)

        ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ἑορτάζοντας τη μνήμη
των ἁγίων Κηρύκου και Ιουλίτης

        ἕνα θαύμα να καίει στους ουρανούς τ' ἁλώνια
ἱερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε:

       ΧΑΙΡΕ ἡ Καιομένη και χαίρε ἡ Χλωρή
Χαίρε ἡ Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί

        Χαίρε ἡ που πατείς και τα σημάδια σβήνονται
Χαίρε ἡ που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται

        Χαίρε του Παραδείσου των βυθών ἡ Αγρία
Χαίρε της ερημίας των νησιών ἡ Ἁγία

        Χαίρε ἡ Ονειροτόκος χαίρε ἡ Πελαγινή
Χαίρε ἡ Αγκυροφόρος και ἡ Πενταστέρινη

        Χαίρε με τα λυτά μαλλιά ἡ χρυσίζοντας τον άνεμο
Χαίρε με την ωραία λαλιά ἡ δαμάζοντας τον δαίμονα

        Χαίρε που καταρτίζεις τα Μηναία των Κήπων
Χαίρε που ἁρμόζεις τη ζώνη του Οφιούχου

        Χαίρε ἡ ακριβοσπάθιστη και σεμνή
Χαίρε ἡ προφητικιά και δαιδαλική

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (1959)
.............................

[Σ.Σ. Επεξήγησι/Περιγραφή για την εικόνα στην αρχή της ανάρτησης (Ὰγγλιστί): 
Hagia Sophia (Turkish: Ayasofya, from the Greek: Αγία Σοφία, "Holy Wisdom"; Latin: Sancta Sophia or Sancta Sapientia) is a former patriarchal basilica, later a mosque, now a museum in Istanbul, Turkey. Famous in particular for its massive dome, it is considered the epitome of Byzantine architecture. It was the largest cathedral ever built in the world for nearly a thousand years, until the completion of the Seville Cathedral in 1520. The current building was originally constructed as a church between A.D. 532 and 537 on the orders of the Byzantine Emperor Justinian, and was in fact the third Church of the Holy Wisdom to occupy the site (the previous two had both been destroyed by riots). It was designed by two architects, Isidore of Miletus and Anthemius of Tralles. The Church contained a large collection of holy relics and featured, among other things, a 50 foot (15 m) silver iconostasis. It was the patriarchal church of the Patriarch of Constantinople and the religious focal point of the Eastern Orthodox Church for nearly 1000 years. - wiki ] 

 

Ένα ποίημα (προφητικό σονέτο) του Λορέντζου Μαβίλη, ένα σκακιστικό πρόβλημά του και ένα στιχούργημα (του Αλ. Σελλενίδη) στη μνήμη του. Una poesia di Lorenzo Mavilis (6.09.1860 – 28.11.1912), un suo problema di scacchi (in 4 mosse) e una dedica di A. Sellenidis in memoriam.

1. ΤΟ (ΠΡΟΦΗΤΙΚΟ;) ΠΟΙΗΜΑ
Σαν σήμερα, 105 χρόνια πρίν, ο Λορέντζος Μαβίλης πρόσφερε και την τελευταία του πνοή στην αγαπημένη του Ιδέα, την Ελλάδα. Ανάμεσα στα ποιήματά του είχε συνθέσει και το παρακάτω σονέτο με τον τίτλο "Χάρρις". Γραμμένο το καλοκαίρι του 1897 για έναν συμπολεμιστή φίλο του, Άγγλο, ονόματι Cl. Harris, πεσόντα στον τότε ατυχή πόλεμο, θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιηθή σαν επιτύμβιο πάνω στο μνήμα του ίδιου του “ποιητή και μάρτυρα αντάμα”, που “πατώντας της Ηπείρου το χώμα” 15 χρόνια αργότερα “ένα βόλι” τον έστειλε “ ήρωα, στο ηλύσιο περιβόλι”.

Χερουβικής χαράς χρυσός αθέρας 
σε φλόγισε πατώντας της Ηπείρου 
το χώμα, σα στην πλατωσιά του απείρου 
νά 'στραφτε από το «εν τούτω νίκα» ο αιθέρας,   

Και σά σε λάμψη παρουσίας δευτέρας 
μ΄ αποκαλυπτικού αγαλλίαση ονείρου 
νά 'βλεπες στο βυθό του Παμπονήρου 
να γκρεμιστή η Τουρκιά, το ανίερο τέρας.   

Και σε λόγου σου τότε έκαμες τάμα 
να φτάσης όπου μόνο αυτός ξαμώνει 
πού 'ναι ποιητής και μάρτυρας αντάμα.   

Του Απόλλωνα όχι η χάρη, η δόξα μόνη 
σού 'λειπε του θανάτου – κ΄ ένα βόλι 
σ΄ έστειλ΄ ήρωα στο ηλύσιο περιβόλι. 

Λορέντζος Μαβίλης, (ΙΟΥΝ-ΙΟΥΛ. '97)
...........................................................

Και μια παραστατική αναφορά σχετικά με την αιματηρή μάχη του Δρίσκου και την θυσία του Ήρωά μας, πατριώτη ποιητή:

"...Ας επιστρέψουμε όμως στα γεγονότα του 1912. Η Λεγεώνα των Γαριβαλδινών προωθήθηκε στην Ήπειρο για να ενισχύσει τις δυνάμεις του Στρατηγού Κωνσταντίνου Σαμπουτζάκη. Ανάμεσα τους εκτός από το Λορέντζο Μαβίλη και η θρυλική μορφή μια γυναίκας εθελόντριας νοσοκόμας, της Ασπασίας Ράλλη, κόρης του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, ανιψιάς του Ρώμα και συζύγου του πολιτευτή Αττικής Ιωάννη Ράλλη. Επικεφαλής του Σώματος ήταν ο ίδιος ο Στρατηγός Γαριβάλδης ο οποίος είχε φθάσει στην Ελλάδα συνοδευόμενος από το γιο του Πιπίνο και τη θυγατέρα του. Η συμβολή των Γαριβαλδινών παντού ήταν σημαντικότατη. Η μάχη του Δρίσκου όμως τους έδωσε τη μεγαλύτερη δόξα. Το όρος Δρίσκος βρίσκεται κοντά στα Γιάννενα και ήταν ένα από τα κάστρα που έπρεπε να κυριευθούν για την απελευθέρωση της πόλεως. Εκεί έφθασαν πρώτα οι Έλληνες Γαριβαλδινοί με επικεφαλής το Συνταγματάρχη Αλέξανδρο Ρώμα. Ήταν το πρωί της 26^ης Νοεμβρίου, ανήμερα του Αγίου Στυλιανού και το Μπιζάνι βρισκόταν σε στενή πολιορκία. Αμέσως ρίχτηκαν στη μάχη. Μετά από δίωρο συμπλοκή οι πολυάριθμοι Τούρκοι αντίπαλοι τους τράπηκαν σε άτακτο φυγή και σκορπίστηκαν έντρομοι στην πεδιάδα των Ιωαννίνων, εγκαταλείποντας ακόμα και τα όπλα τους. Πολλοί απ’ αυτούς συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Η νίκη ήταν μεγάλη και ενθουσίασε τους μαχητές. Ο ενθουσιασμός τους όμως έγινε μεγαλύτερος το βράδυ της ίδιας μέρας όταν είδαν με χαρά να καταφθάνει ο Στρατηγός Γαριβάλδης με τους Φιλέλληνες Ερυθροχίτωνες και εθελοντές από τη Κρήτη. Οι μαχητές δεν κοιμήθηκαν όλη τη νύκτα. Φρόντισαν για την οχύρωση της τοποθεσίας που κατείχαν. Το ίδιο έκαναν όμως και οι Τούρκοι ανοίγοντας ορύγματα και τοποθετώντας απέναντι από το Δρίσκο τα τηλεβόλα τους. Η επόμενη μέρα ξημέρωσε φαινομενικά ήρεμη. Στις 09.00 όμως το πρωί άρχισε δριμύτατος βομβαρδισμός από το Τουρκικό πυροβολικό ενώ ένα ισχυρό Τουρκικό Σώμα από το χάνι της Λεύκας άρχισε να κινείται εναντίον τους. Μετά το μεσημέρι η δύναμη των Γαριβαλδινών ενισχύθηκε με τρία πεδινά πυροβόλα που παρά την παλαιότητα τους αποδείχθηκαν πολύ χρήσιμα. Η μάχη συνεχίσθηκε φονικότατη. Τραυματίσθηκε ο Επιτελάρχης Μπαρδόπουλος αλλά συνέχισε να πολεμάει. Έπεσε ηρωικά μαχόμενος ο Λοχαγός Αλέξανδρος Βραχνός και ο Κρητικός Οπλαρχηγός Μακρής. Πολλοί μαχητές είχαν τραυματιστεί. Όσοι όμως μπορούσαν συνέχιζαν να μάχονται κρατώντας σθεναρά τις θέσεις τους. Την επομένη μέρα δηλαδή στις 28 Νοεμβρίου κατέφθασαν ενισχύσεις του εχθρού. Οκτώ χιλιάδες Τούρκοι και ισχυρές πυροβολαρχίες. Οι Γαριβαλδινοί δεχόντουσαν ισχυρά πυρά από την Καστρίτσα νοτιοανατολικά της λίμνης, από το χάνι της Λεύκας, μεταξύ των χωριών Καστρίτσας και Βασιλικής καθώς και από άλλα πυροβόλα της περιοχής. Αργότερα τέσσερις ώρες μετά, η κατάσταση ήταν απελπιστική και τα πυρομαχικά μετά από τριήμερο μάχη σε πολλά σημεία είχαν εξαντληθεί. Σε αυτή τη φάση η εθελόντρια νοσοκόμα Ασπασία Ράλλη βλέποντας την εξέλιξη της μάχης και τη μεγάλη ανάγκη για μαχητές, παράτησε τις γάζες και τους επιδέσμους και κρατώντας το όπλο έτρεξε στο πλάι του θείου της Συνταγματάρχη Αλεξάνδρου Ρώμα. Η γενναιότητα της και η μαχητική της ικανότητα κατέπληξε τους συμπολεμιστές της. Ο τραυματίας από την προηγούμενη μέρα Επιτελάρχης Μπαρδόπουλος όμως δέχεται και άλλη σφαίρα και πέφτει νεκρός. Το ίδιο και ο Κρητικός Οπλαρχηγός Γερακάρης. Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά τραυματίσθηκε ο Συνταγματάρχης Αλέξανδρος Ρώμας, ο οποίος όμως δεν απεχώρησε από τη μάχη.

Ο Λοχαγός Λορέντζος Μαβίλης βρισκόταν και αυτός στη μάχη, πρώτος στην εκτέλεση του Καθήκοντος. Μια σφαίρα όμως τον πετυχαίνει στο πρόσωπο. Αιμόφυρτος ψιθυρίζει: «Επερίμενα πολλές τιμές, αλλά όχι και την τιμή να θυσιάσω τη ζωή μου για την Ελλάδα μου». Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια του Ήρωα γιατί εκείνη τη στιγμή τον βρίσκει και δεύτερη σφαίρα Ο Συνταγματάρχης Αλέξανδρος Ρώμας τότε τρέχει κοντά του και του δίνει το χέρι του. «Σε συγχαίρω απ’ την καρδιά μου!» του λέει με ενθουσιασμό. Ο Μαβίλης όμως δεν μπόρεσε να απαντήσει. Το αίμα είχε κλείσει το λαιμό του! Τα πόδια του λύγισαν και έπεσε ανήμπορος πια στο έδαφος. Μέσα στο πρόχειρο χειρουργείο όπου μεταφέρθηκε, ο Λοχαγός Μαβίλης με νοήματα ζητά χαρτί και μολύβι, θέλοντας κάτι να γράψει. Δυστυχώς δεν πρόλαβε. Ο θάνατος ήρθε και τον άρπαξε χωρίς οίκτο. Ένας Ιερέας, ο παπα Φώτης του έκλεισε για πάντα τα μάτια ενώ την ίδια στιγμή χαιρετούσαν στρατιωτικά όσοι τραυματίες βρισκόντουσαν εκεί και μπορούσαν έστω και ελάχιστα να κινηθούν. Ο Λορέντζος Μαβίλης εκείνη τη στιγμή πέρασε στην Αθανασία. Στο Πάνθεο των Ηρώων. Το άψυχο σώμα του έμεινε ξαπλωμένο με σταυρωμένα τα χέρια και σκεπασμένο με τη ματωμένη χλαίνη του στο εκκλησάκι της Αγία Παρασκευής, μέχρι να το δεχθεί φιλόξενα στα σπλάχνα της η Ηπειρωτική Γη. Η γενναία ψυχή του όμως πέταξε ψηλά και φτερουγίζει ακόμα και σήμερα στις ελεύθερες πια βουνοκορφές, ευτυχισμένη για πάντα, αφού είχε κερδίσει αυτό που τόσο ποθούσε ο ίδιος: τον Ηρωικό Θάνατο!..."  

[Το πλήρες κείμενο και η συνέχεια, εδώ]

2. ΕΝΑ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Πολύ ισχυρός σκακιστής για την εποχή του (με ιστορικό Rating Elo γύρω στο 2350!), ο Μαβίλης ήταν και συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων.
Το παρακάτω είναι ένα ορθόδοξο πολυκίνητο πρόβλημα (τεσσάρων κινήσεων) με λίγα κομμάτια (Meredith) που δημοσιεύθηκε το 1891.

Λορέντζος Μαβίλης (Lorenzo Mabillis / Mavilis)

Μάτ σε 4 κινήσεις #4    ....................    (7+2)

[4K3/8/2R5/4k3/2P4P/4P3/8/1B1b2s1]

                            

Για την λεπτομερή παρουσίασι και λύσι του προβλήματος βλ. την Βάσι Δεδομένων για τα σκακιστικά προβλήματα Yacpdb, (Yet another chess problem Database), καθώς και το εξαιρετικό ελληνικό ιστολόγιο για το Καλλιτεχνικό Σκάκι.

3. ΤΟ ΣΤΙΧΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥ ΣΕΛΛΕΝΙΔΗ 
Δεν είναι τίποτ' άλλο απο ένα τριπλό χαϊκού με τον τίτλο “Χαίρε, Μαβίλη!!”. 

 

ΧΑΙΡΕ, ΜΑΒΙΛΗ!!

(Άνοιγμα)

Στήλη πατριώτου

σ' άδεια, μικρή πλατεία,

κάπου στο δείλι.

Χαίρε, Μαβἰλη!

(Μέσον)

Μαύρη η γενιά μας,

στα γκρεμνά: κι αποζητά

καρδιά και χείλη!

Χαίρε, Μαβἰλη!

(Φινάλε;)

Σ' άλογα πλήθη

κι άλαλα, άγγελο ο Θεός

γιατί να στείλη;

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ

Χαλκίδα, Νοε 2017

Ένα ποίημα για την εφετινή επέτειο της 28ης Οκτωβρίου: “Πατρίδα” ( του Λ. Μαβίλη). “Patria” ; poesia di Lorenzo Mavilis (Mabilis).

Ένα ποίημα, σονέττο απο τα πρώιμα του πατριδολάτρη ποιητή, (και ισχυρότατου σκακιστή, όπως έχουμε επενειλημμένως αναφέρει), Λορέντζου Μαβίλη (Dr Greco). Για την αιώνια αγάπη του, την σήμερα παραμελημένη και παρεξηγημένη ιδέα, την πατρίδα...  

Πατρίδα

Μάνα μου Ελλάδα, τί δεν είσαι τώρα

σαν πρώτα, ορθή, ψηλή στεφανωμένη

με δάφνες; Τί δεν είσαι με τα δώρα

της αθάνατης Νίκης στολισμένη;

Άχ πότε θά ρθη, πότε θά ρθη η ώρα

να ματαστράψη η όψη σου η σβημένη

και την ερημωμένη σου τη χώρα

μ' ελπίδα να φωτίσης, ώ Αντρειωμένη;

Πατρίδα μου, σηκώσου! Άς λάμψη πάλι

στον αιθέρα ψηλά το μέτωπό σου

και της Ελευθεριάς θε να προβάλη

η μέρα. Και το θείο πρόσωπό σου

θα λάμπη σάν τον ήλιο της. Μεγάλη

θα γίνης. Και αλλοιά τότε στον εχθρό σου!

ΛΟΡΕΝΤΖΟΣ ΜΑΒΙΛΗΣ (1876)

Γιορτή της Σημαίας. Ένας Ύμνος για την σημαία στα αζήτητα και το ποίημα του Στ. Σπεράντσα. Festa della Bandiera Greca: una canzone (una poesia di Stelios Speranzas messa in musica) quasi abbandonata.

Κάποτε η εθνική ανάτασι ανέμιζε με τον αέρα μας
Πρίν λίγα χρόνια η σημαία έγινε συνώνυμο με κάποιο πανί που παρέσερνε ο αέρας στις βραχονησίδες και που κάποιοι άγνωστοι (-γνωστοί κουκουλοφόροι;) το καίγανε κάθε τόσο στο Πολυτεχνείο.
Τώρα όχι μόνο το σύμβολο αυτό, αλλά και οι άλλες πατρογονικές αξίες υπεστάλησαν.

Σ΄αυτά εδώ τα ματωμένα μέρη; Γιατί;
Σκοπός της ζωής μας δέν είναι η χαμέρπεια λέει ένας ποιητής.
Σκοπός της ζωής δέν είναι ο θάνατος λέει ένας άλλος...

ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΣΗΜΑΙΑ  ΜΑΣ

Μέσα μας βαθιὰ γιὰ σένα μιά λαχτάρα πάντα ζῆ
τὴν πατρίδα συμβολίζεις καὶ τὴ λευτεριὰ μαζί. 

Γαλανόλευκη ἡ θωριά σου καὶ φαντάζεις μέσ᾿ στὸ νοῦ 
σὰν τὸ κύμα, σὰν τὸ γέλιο τοῦ πελάου καὶ τ᾿ οὐρανοῦ. 

Τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀνδρείας εἶσ᾿ ἀστείρευτη πηγή, 
τοῦ λευκοῦ Σταυροῦ σου ἡ χάρι δυναμώνει κι εὐλογεῖ. 

Κι ὅσοι χάνονται γιὰ σένα σπῶντας σίδερα βαριά, 
ξεψυχοῦν καὶ τραγουδᾶνε χαῖρε, ὦ χαῖρε, λευτεριά. 

(Μελοποιημένη διασκευή)
......................

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΣΠΕΡΑΝΤΣΑ

Στή σημαία μας

Μέσα μας βαθιά για σένα
μια λαχτάρα πάντα ζει.
Σύμβολο είσαι της πατρίδας
και της λευτεριάς μαζί.

Γαλανόλευκη η θωριά σου,
και φαντάζεις μες στο νου
σαν το κύμα, σαν το γέλιο
του πελάου και τ’ ουρανού.

Της τιμής και της ανδρείας
την αστείρευτη πηγή
του λευκού σταυρού σου η χάρη
δυναμώνει κι ευλογεί.

Κι όσοι χάνονται για σένα
σπώντας σίδερα βαριά
ξεψυχούν και τραγουδάνε:
«Χαίρε, ω, χαίρε, Λευτεριά».

Στέλιος Σπεράντσας

[Σ.Σ. Η Ιστοσελίδα Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού παραπέμπει στο βιβλίο:
Σπύρος Kοκκίνης, Σχολική ποιητική ανθολογία, Bιβλιοπωλείον της «Eστίας» I.Δ. Kολλάρου και Σιας A.E. 1974 ]

Δεκατετράστιχο κολλάζ απο το ποίημα του Ελύτη "Θάνατος & Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου".A collage of Elytis's poem "Death and Resurrection of Constantine Paleologos", by Alex. Sellenides (dedicated to G.Frazis)

ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ
                                                                      (Στον καθ. κ. George Frazis)
Έτσι καθώς εστέκοταν ορθός μπροστά στην Πύλη
μακριά η ψυχή του γύρευε στο φάρδος Παραδείσου
περνούσε με το βλέμμα του πιο πάνω απ'τους ανθρώπους
- Ο χάρος δεν τον έπιανε, Έναν που του χαμογελούσε -
Νέος ακόμα είχε δεί στους ώμους των μεγάλων
μία σταγόνα σταθερή στον ήλιο να ανεβαίνει
Για περηφάνια το άξιζε ο κόσμος να τον λύσεις.

Θεέ μου και τώρα τί που 'χε με χίλιους να παλέψει
μονάχα οι λέξεις του πιστές και μήτε ένας πλάι
κόρες παρθένες φέγγοντας - όλη η ζωή μια λάμψη 
γι' άλλων καιρών πιο μακρινών μια λέξη μές στα δόντια
τη λέξη θάλασσα έτσι πρόσεχε να προφέρει
Τη μοναξιά του ποιός, αυτός που όλα του τά ‘χαν πάρει:
Ο τελευταίος Έλληνας κι άπαρτος μές τη λύπη.

                                         Αλέξανδρος Σελλενίδης
                                                                          (Κάλυμνος, 8.6.2016)

ΣΗΜ. Οι δεκατέσσερις 15σύλλαβοι της σύνθεσης έχουν φτιαχθεί απο ποιητικά υλικά παρμένα απο το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη: "Θάνατος και Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου" (1969)

"Δυσεύρετοι οι πολιτικοί στου Γλιτωμού το Χάζι": Δύο κέντρωνες με δεκαπεντασύλλαβους στίχους απο την ποίησι του Θ. Ντόρρου. Cogliendo 15sillabi nella raccolta “Stu Glitomu To Hasi” di Teodoros Dorros.

Δυσεύρετοι οι πολιτικοί στου Γλιτωμού το Χάζι:   Δύο δεκατετράστιχοι κέντρωνες με δεκαπεντασύλλαβους στίχους απο την ποίησι του Θ. Ντόρρου.
(ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ Ή ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ;)
 Το Ιστολόγιο για μια ακόμη φορά θα φιλοξενήση κάτι σχετικό με τον θεωρούμενο πρωτοπόρο ποιητή του νεοελληνικού μοντερνισμού, αλλά οπωσδήποτε ελάχιστα γνωστόν στο ευρύτερο κοινό, Θεόδωρο Ντόρρο. Δεν είναι δυσεξήγητο. Ο διαχειριστής του Νέου Παλαμήδη έχει …προηγούμενα με τον ιδιόρρυθμο και κάπως παράδοξο Ελληνοαμερικανό ποιητή. Το 1994 είχε λάβει μέρος, ως εισηγητής, στο Διεθνές Συμπόσιο για τον «ευρωπαϊκό και νεοελληνικό υπερρεαλισμό» που έγινε στην Aθήνα. Το θέμα που είχε αναπτύξει ήταν η περίπτωσι του Θ. Ντόρρου ή κάπως έτσι. Εν τούτοις, τα χειρόγραφα της μελέτης του τα έσκισε –ή τα καταχώνιασε κάπου και τα έχασε;-- μετά από την τραυματική εμπειρία που του επεφύλαξε η επι τόπου απαξιωτική κριτική του Πανεπιστημιακού Καθηγητή Ν.Β…
(ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΣΥΛΛΑΒΟΥΣ;)
Προϊόν λοιπόν ψυχολογικών απωθημένων, αλλά και υπερρεαλιστικού πειραματισμού --ή έστω παραφιλολογικής εκκεντρικότητας-- είναι τα δύο "δεκατετράστιχα", τα οποία δεν είναι άλλο, βέβαια, απο ποιητικά κολλάζ με ατόφιους στίχους απο την ποιητική συλλογή του Ντόρρου "Στου γλιτωμού το χάζι". Αλλά, προσοχή! Το επιλεχθέν υλικό για αυτούς τους δύο παράδοξους "κέντρωνες" είναι στίχοι δεκαεντασύλλαβοι. Και μάλιστα ιαμβικοί! Ό,τι παραδοσιακότερο, δηλαδή, θα μπορούσε κανείς να επιθυμήση. Εκεί λοιπόν παραπέμπει το δίσημον "πολιτικοί" του τίτλου.
Και μπορεί μεν ούτε το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα αυτής της συγκολλητικής μεθόδου απο τον υποφαινόμενο να μην αποδεικνύεται και ιδιαίτερα σπουδαίο, ούτε ενδεχομένως και οι 28 δεκαπεντασύλλαβοι να αξίζουν το παραδοσιακό όνομα "πολιτικοί" στο σύνολό τους (π.χ. δεν έχουν άπαντες την επιθυμητή τομή στην 8η συλλαβή), αλλά πάντως όλοι τους προέρχονται απο το ποιητικό σώμα της συλλογής αυτούσιοι ή όντας εγκιβωτισμένοι επι του ίδιου στίχου και ακέραιοι. Δεν τους κατασκεύασα εγώ εκ των υστέρων, αναδιατάσσοντας λ.χ. δύο ημιστίχια παρμένα απο διαδοχικούς στίχους, έναν οκτασύλλαβο και έναν επτασύλλαβο, απο τα ποιήματα της εν λόγω συλλογής.
(ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ Ή ΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΟΣ ΣΤΙΧΟΣ;)
Μετα την παρούσα όχι απλώς χάριν παιδιάς παρουσίασι/έρευνα του υποφαινομένου, και απο όσα ακόμη θα έχουν την ευκαιρία –ελπίζω- οι επισκέπτες φίλοι του Νέου Παλαμήδη να διαπιστώσουν σε προσεχή ανάρτησί του σχετικά με το ίδιο ζήτημα, η άποψι πολλών εγκύρων κατά τα άλλα νεοελληνιστών/μελετητών περι «ελευθέρου στίχου» στον Ντόρρο καταρρίπτεται.

Ι

ΤΟ ΠΑΦΛΑΣΜΑ ΤΗΣ ΛΑΣΠΗΣ

Ξεχάστε τις αντίζωες του πίθηκου αξίες

εκείνες που θα ήταν επικίνδυνες μονάχες

- γιατι οι αληθινές δεν φανερώνονται σε κόσμο-

οι μυρουδιές, τα χρώματα, τα σχήματα κι ουσίες

που καρτερούν αμίλητες τον ερχομό του ήλιου:

το μόνο που κρατάει στη ζωή τέτοιους ανθρώπους

πού ‘χει η πάστα τους ξαναγινεί απ’ το χρήμα.

Η τελευταία μας αριστοκρατική φρεσκάδα

και μαρτυρούν επίσημα οι σκελετοί του πόνου.

Δεν ξέρει έπειτα ποτέ να θέλει τη ζωή του

(και σώθηκε απ’ το λάθος που την έσερνε στα ξένα)

το σώμα του, τα μέταλλα, τα μάτια τους, τα πιάτα,

κατάδικο σ’ ανήθικη συνέχεια κατάντιας.

Και ξαναρχίζει χτυπητό το πάφλασμα της λάσπης.

ΙΙ

ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΠΟΥ ΝΑ ΖΗΣΩ

Έτσι ξαλάφρωνα απ’ την επίσημη μιζέρια.

Σ’ ανοίγματα φωταδερά οι πρωινές ελπίδες.

Ποτέ δεν έτυχε να είμ’ εγώ σε κάποιο μέρος

--τον τελευταίο πυρετό της σάρκας θα δροσίζει.

Οι εκλεκτοί  του τραγουδιού ανοίγουν τα καινούρια

τα φίλτρα που κολλούν στα γινομένα τη ζωή μας,

βαλμένα στους ορίζοντες που κάνουμε μαζί της

και λίγο λίγο ανάβουνε στο φούντωμα του γέλιου:

(ακόμα ούτε όσοι σταματάνε τη βραδιά τους,

που ολωνώνε η ζωή βαραίνει την ψυχή μου)

δυνάμωσε και πέρασε αφήνοντας την πίκρα.

Κι εγώ θα πήγαινα να βρώ τον πιο καλό μου φίλο.

Θα πρόφταινα να δώ θαμπά στο μουσκεμένο φώς του…

Δε με χωρούν οι τόποι σας. Δεν ξέρω πού να ζήσω.

Ένα ποίημα για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης και τους Πρόσφυγες. La poesia “Nessuna voce” di Teodoro Dorros (1930) come dedica ai Profugi e alla Giornata Mondiale di Poesia. A poem by Theodoros Dorros; as a tribute for the World Poetry Day and the refuges.

Αφού ο εφετινός ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης σχεδιάστηκε να αναδείξη το προσφυγικό θέμα, ας αφιερώσουμε κι εμείς εδώ στον "Νέο Παλαμήδη" ένα ποίημα, καταλλήλως επιλεγμένο, ενός από τους πρωτοπόρους ποιητές του νεοελληνικού μοντερνισμού –ή κατά πολλούς και του υπερρεαλισμού—του Θεόδωρου Ντόρρου (1895 - 1954).
Για αυτόν τον ιδιόρρυθμο και παράδοξο Ελληνοαμερικανό τής μιας και μόνης ποιητικής συλλογής, ίσως μας δοθή η ευκαιρία να επανέλθουμε.

.......................................






Καμιά φωνή


Δέ με χωρούν οι τόποι σας.
Ούτ’ οι χαρές σας ούτ’ ο πόνος μου.
Δέν είναι δυνατό μου να ζώ κάθε στιγμή ο ίσιος σας.
Σας θάβω και με θάβετε.
Κι η ασχήμια του πεθαμού σας λυπητερότερη απ’ το
θάνατο.
Κουβέντες μόνο
απ’ τα ψηλώματα του νού.
Τέτοιες, που σβήνουν κάθε «πιο αληθινό»'
με στεναγμούς υπομονής,
και μ’ ομορφιές ελπίδας του αδύνατου.
Πάντα το άγνωστο, η μοίρα και το μέλλον.
Με διώχνει από παντού ο ξαφνιασμός μου:
Γιατί, δε φώναξα μονάχος, δυνατά, ποτές μου.
Και σε κανένα μπρός.
Κι ούτε ποτές μου θα φωνάξω,
σαν τρελός,
με φλέβες φουσκωμένες.
Κι άλλος κανείς.
Φωνή της ανθρωπιάς,
κείνης που βγαίνει καυτερή ως το πετσί,
και που παγώνει κάθε ψέμμα ζεστασιάς,
ακόμα δεν ακούστηκε.
Μόνο να πεί:
“Σταθείτε και σωπάστε.
Ξεχάστε τις αντίζωες του πίθηκου αξίες.
Πάψτε ζητώντας τα μεγάλα της ζωής
και τα δικά σας
στων αλλονών το μικρανθρώπισμα,
στις κυριότητες του νυσταγμού σας.
Γινήτε λίγοι.
Πολύ λίγοι για νά’ στε ζωντανοί.'
Κεί πού ‘στε μαζεμένοι, η ανθρωπιά ντροπή.
Και βάρβαρη η δική μου
όταν μου λείπει η συφορά σας.
Δέ με χωρούν οι τόποι σας. Δέν ξέρω πού να ζήσω.

Θ. Ντόρρος,  «Στου γλυτωμού το χάζι», Παρίσι, 1930

 

Ποίημα αστόχαστης αισιοδοξίας και ερωτισμού για Σεπτέμβριο. Εμπειρίκειο (τι άλλο;)! Una poesia di Andreas Empirikos per il Settembre. Contro la malinconia e per tutte le stagioni!

Αρχάγγελος τον Σεπτέμβριον βοών μέσα στην πλάσι

Τις μέρες τις γλυκειές του Σεπτεμβρίου,

ὅταν δεν έχει ακόμη βρέξει

και είναι το άκουσμα των ήχων πιο αραιό

και η γεύσις των ὡρών και από του θέρους πιο πυκνή,

ὅταν στους κήπους σκάνε τα ρόδια,

και πάλλονται ὑψιτενείς οἱ στήμονες των λουλουδιών

και σφύζουν στις πορφύρες των φλεγόμενοι οἱ ἱβίσκοι

ὅλοι σαν ὑπερβέβαιοι γαμβροί που στων νυμφών κτυπούν τις θύρες

τότε, σαν νά ‘ναι πάντα καλοκαίρι

(γιατί ὅποια κι αν είναι ἡ εποχή, ὁ πόθος είναι πάντα θέρος)

αναγαλλιάζουν οἱ ψυχές, και ὁ Έρωτας,

ὁ πιο ξανθός αρχάγγελος του Παραδείσου,

βοά και λέγει στο κάθε που άγγιξε κορμί: 

Τα ρούχα πέτα, γδύσου.

Τίποτε μή φοβάσαι.

Έαρ, χειμώνας, θέρος

- ὅπου κι αν είσαι- 

Είναι η ρομφαία μου μαζί σου.

 

Ανδρέας ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Οκτάνα)