Εορτή των 3 Ιεραρχών: Ένα κουίζ με 10 αποφθέγματα και γνωμικά για την Παιδεία. Festa dei 3 Padri Gerarchi: Un quiz con 10 citazioni e opinioni sull'educazione. 3 Holy Hierarchs Day: A quiz with 10 quotes and opinions on Education

 Σήμερα που στην πατρίδα μας ακόμα και η Παιδεία μας εν μέσω Covid-19 μασκοφορεί, είπαμε αφού δεν μας επιτρέπονται κάποια άλλα πράγματα, όπως π.χ. ο ελεύθερος εκκλησιασμός, οι δημόσιες ομιλίες κλπ, να κάνουμε κάτι απλούστερο και πάνω απ’ όλα λιγότερο ...επικίνδυνο:  μία ανάρτησι για την Παιδεία με αναφορά στους τρείς «Μεγίστους Φωστήρας» .

Θυμίζουμε πως οι Τρείς Ιεράρχες (με πολλά κοινά ανάμεσά τους και όχι μόνο την εποχή τους, τον 4^ο αιώνα), εορτάζονταν από κοινού ήδη από τον 11^ο αι. στο Βυζάντιο (εντάξει, στο ελληνοποιημένο πρώην Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος).

Τρείς Καππαδόκες, (3 για τον συμβολισμό της Τριαδικής Πίστης μας), με απαράμιλλο έργο εκκλησιαστικό και πνευματικό και βαθύτατοι γνώστες της Ελληνικής Παιδείας.

Η ημέρα μνήμης τους, 30ή του Ιανουαρίου στο ελληνορθόδοξο Εορτολόγιο, υπήρξε αποδεδειγμένα σημείο αναφοράς για τα πνευματικά πράγματα και του νεότερου και του μείζονος Ελληνισμού με ανεπίσημους εορτασμούς από εκπαιδευτικά Ιδρύματα κατα τα έτη 1805 (Κωνσταντινούπολις), 1812 (Ευαγγελική Σχολή, Σμύρνη) και 1904 (Ιόνιος Ακαδημία, Κέρκυρα). Από το 1841 συνδέεται ο επετειακός εορτασμός τους με το κύρος του εν Αθήνησι Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, για να πάρει την επίσημη καθιέρωσι η εν λόγω  εκκλησιαστική εορτή ως εκπαιδευτική πια «Εορτή των Γραμμάτων» στο Νεοελληνικό Κράτος πριν από ακριβώς 110 χρόνια (1911).

Και ας μην το ξεχνάμε, σχολική αργία μέχρι πέρυσι. Και η αιτία της κατάργησης, βεβαίως δεν ήταν η προστασία της υγείας μας…

 Αυτά. 

Πάμε στο ΚΟΥΙΖ (Συμπλήρωσι κενού ή αντιστοίχισι):

 

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ:

 

1. ΠΛΑΤΩΝ  (427-347 π. Χ.)

2. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (384-322 π. Χ.)

3. ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ (50 – 120 μ.Χ.)

4. ΜΕΓΑΣ  ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ (330 – 379)

5. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ (329 – 390)

6. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ (350 περ. – 407)

7. Αδ.  ΚΟΡΑΗΣ (1748 – 1833)

8. Θεόδ. ΡΟΥΖΒΕΛΤ  (1858 – 1919)

9. Νόαμ ΤΣΟΜΣΚΥ (1928 –  )

 

 Δίνουμε (βλ. πάνω· με χρονολογική σειρά) εννέα γνωστά στους περισσότερους ονόματα (τα περισσότερα είναι ιστορικές προσωπικότητες). Είναι αριθμημένα από το 1 έως το 9. Ανάμεσά τους βέβαια είναι και οι τιμώμενοι ως προστάτες των γραμμάτων μας Τρείς Ιεράρχες (αλλά όχι άσκοπα συμπεριλάβαμε και τους άλλους δύο γίγαντες του Γένους και της Παιδείας μας, τους μεγαλύτερους φιλοσόφους της ανθρωπότητας).

Σας καλούμε να αναζητήσετε την πατρότητα των δέκα αποφθεγματικών φράσεων τις οποίες επιλέξαμε και παρουσιάζουμε αμέσως πιο κάτω, τοποθετημένες με τυχαία σειρά, και με κεφαλαία γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου (Α – Κ).

Μπορείτε να κάνετε την ορθή αντιστοίχισι (Γράμμα + Αριθμός· π.χ. το Α ρητό με το 1 αν πιστεύετε πως είναι του Πλάτωνα, ή Α9 αν νομίζετε πως είναι του Ν. Τσόμσκυ, κτό) ;  Άς δοκιμάσετε!

 

[ΣΣ Εννοείται, πως κάποιος από τους προαναφερομένους εννέα, πιστώνεται με δύο αποφθεγματικές φράσεις)

 

ΤΑ ΡΗΤΑ :

 Α. «Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε (για να αποκτήσουμε σοφία) είναι να αποβάλουμε την οίησι· γιατί δεν γίνεται να αρχίσει κανείς να μαθαίνει ό,τι  νομίζει ότι ξέρει.»

Β.  «Μια βαθιά γνώσι της Βίβλου αξίζει περισσότερο από πανεπιστημιακή εκπαίδευσι.»

Γ. «Πρέπει να θεωρούμε επικίνδυνα ευτελές το εκπαιδευτικό σύστημα που έχει τεχνικές και μαθήματα, τα οποία κάνουν το σώμα ή το μυαλό των ελευθέρων ανθρώπων ακατάλληλο για την καλλιέργεια και την καρποφορία της αρετής.»

Δ.  «Γιατί  τόση ακαρπία από τον τόσον καρποφόρον σπόρο της θρησκείας; Διότι εσπείρετο σε λαόν απαίδευτον από ιερατείον απαίδευτον.»

Ε. «Πιστεύω ό,τι και όλοι οι νουνεχείς άνθρωποι: ότι απ’ όλα τα ανθρώπινα αγαθά το σημαντικότερο είναι η Παιδεία.»

Ζ. «Η Παιδεία είναι το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να στο αφαιρέσει κανείς. Καί ζωντανός καί πεθαμένος είναι δικό σου.»

Η. «Η εκπαίδευσι είναι ένα σύστημα επιβαλλόμενης άγνοιας.»

Θ. «Δεν πρέπει να περιφρονούμε την κλασική παιδεία, όπως κάποιοι. Αντίθετα πρέπει αυτούς που έχουν τέτοιες αντιλήψεις να τους θεωρούμε αγροίκους και αμόρφωτους.»

Ι. «Η παιδεία στους ανθρώπους είναι δεύτερος ήλιος.»

K. «Από αυτή την τέχνη, δεν υπάρχει σημαντικότερη. Με τί μπορεί να συγκριθεί η

διάπλασι της ψυχής και της διάνοιας των νέων;»

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ:

Α…

Β…

Γ…

Δ…

Ε…

Ζ…

Η…

Θ…

Ι…

Κ…

 

[Η συμπλήρωσι / λύσι σε σχόλιο]

«Οι τρεις δάσκαλοι, οι Τρεις Ιεράρχες», ένα κείμενο του Δ. Νατσιού για την γιορτή της νεοελληνικής «Παιδείας» και την ευθύνη των σημερινών εκπαιδευτικών. Un testo di D. Natsios sui 3 Santi Gerarchi e l’ educazione neogreca

Ανήμερα της εορτής της Παιδείας και των Γραμμάτων στο όνομα των τριών Μεγάλων Ιεραρχών, λόγω ελλείψεως χρόνου (ή προσωπικής αδυναμίας συγκεντρώσεως ή και …ευκολίας!), παραπέμπω (ελαφρώς αποσπασματικά) σε ένα περσινό κείμενο ενός συναδέλφου και συναγωνιστού, που σε πολλά σημεία του με βρίσκει ομοφρονούντα!

...............................................................

Οι τρεις δάσκαλοι, οι Τρεις Ιεράρχες

«…Το πρόβλημα της ελληνικής Παιδείας είναι ότι δεν είναι…ελληνική. 400 και 500 χρόνια κάτω από το ζυγό των Τούρκων άντεξε το Γένος, γιατί αρδευόταν από τις ελληνοσώτειρες πηγές μιας Παιδείας, που ξεκινούσε από τους «γοναίγους της ανθρωπότης» τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τους άλλους σοφούς της αρχαιότητας και κατέληγε στους Πατέρες της Εκκλησίας.

Ο ακαδημαϊκός Σίμος Μενάρδος τονίζει: «Η ψυχή του Έθνους αγρυπνούσε. Φτωχοί παπάδες και δάσκαλοι, που ετρέφοντο με λίγο ψωμί, είχαν το σθένος εις το βάθος της ψυχής των, σθένος ποιητών. Καταλάβαιναν την ευθύνην που τους εβάρυνε να συνεχίσουν την ελληνικήν παράδοσιν διηγούντο εις τα Ελληνόπουλα ποια ήταν άλλοτε η πατρίδα τους και τους δίδασκαν δύο ονόματα: Ελλάς και ελευθερία» («Η παιδεία στη Τουρκοκρατία», σελ 181). Το θαυμαστό αυτό κείμενο, που ανακάλυψα στο προαναφερθέν βιβλίο, αποκαλύπτει μεγαλειωδώς τα αίτια της σημερινής παρακμής. Κι αν υποστηρίζουν κάποιοι ότι οι συνθήκες οι τωρινές είναι διαφορετικές είναι γελασμένοι. Στην Τουρκοκρατία μπορεί να ήταν αλυσοδεμένα τα σώματα, όμως η ψυχή του δούλου Γένους ανέπνεε ελευθέρα.

Σήμερα βιώνουμε την χειρότερη αιχμαλωσία, την πνευματική. «…αυτή είναι η ζωή για τους σημερινούς ανθρώπους. Παγερή αδιαφορία, ύπνος ψυχικός, οκνηρία, φόβος, κρυφή απελπισία, και πολλή φασαρία για να σκεπαστεί η αμηχανία. Κι η φασαρία είναι ανοησίες, κουτσομπολιό, σκάνδαλα, εγκλήματα, κάθε μικρολογία που την παίρνουμε στα σοβαρά, ενώ κανένα σοβαρό πράγμα δεν βρίσκει θέση μέσα στα ζαλισμένα μυαλά τους και στις αποσυντεθειμένες ψυχές τους». Είναι λόγια του Φώτη Κόντογλου, δασκάλου του Γένους μας, από το βιβλίο του «Μυστικά Άνθη»

Έγραψα παραπάνω πως το κείμενο του ακαδημαϊκου Σ. Μενάρδου φωτίζει το…αφεγγές πρόβλημα της Παιδείας μας. Το ότι δεν συνεχίζουμε την παράδοσή μας υπεύθυνοι είναι οι εκπαιδευτικοί. Το επίσημο κράτος είναι ανάξιο, θέλει το δάσκαλο κακομοίρη πενταροκυνηγό και τους μαθητές, ημιμαθή νευρόσπαστα, που θα παρακαλούν τους κλεφτοκατσικάδες, με ένα άχρηστο πτυχίο στο χέρι, για μια «θέση» απασχόλησης.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει για το δάσκαλο: «Ο δάσκαλος δεν πρέπει ούτε απειρία να επικαλεσθεί, ούτε να προφασισθεί άγνοια, ούτε να προβάλει ως δικαιολογία την ανάγκη και την φτώχεια…Γι αυτό κάθισε στο διδασκαλικό θρόνο, για να σαλπίσει στους άλλους την αλήθεια, για να οδηγεί (τους μαθητές) στο δρόμο της αρετής και να προμηνύει τις μελλοντικές δυσκολίες». (Β.Χαρώνη «Παιδαγωγική Ανθρωπολογία Αγ. Ιω. Χρυσοστόμου», τομ. Β’ σελ 247).

Πάσχει σήμερα η Παιδεία, γιατί ούτε η ευθύνη μας βαραίνει ούτε σαλπίζουμε την αλήθεια. Μονάχη έγνοια μας τα επιδόματα, η αναρρίχηση στα αξιώματα, το ύψος των αποδοχών μας. Μέγιστο παιδαγωγικό αξίωμα των Τριών Ιεραρχών είναι το παράδειγμα: «Ή μη δίδασκε ή δίδασκε δια του παραδείγματος», αναφωνεί επιγραμματικότατα ο Γρηγόριος ο Θεολόγος.

Στα χρόνια της σκλαβιάς «το σχολείο μπορούσε με τον επιβλητικό εκείνο, άγιο άνθρωπο, τον σεβαστό γέροντα δάσκαλο, που χωρίς ίσως ιδέα από παιδαγωγική, έτσι σαν με άμεση μετάγγιση, ψυχή με ψυχή, έδινε το παιδί τον θησαυρό της δικής του ανώτερης προσωπικότητας. Και ξεσκόλιζε το παιδί, αγνώριστο κυριολεκτικά, άνθρωπος στ’ αλήθεια, που ήταν η ελπίδα, το καμάρι του Γένους, ο φόβος και η ανησυχία του κατακτητή…Κυβερνούσε αργότερα τη φαμίλια του, μα και το χωριό του, όπου η χρεία (=ανάγκη) το καλούσε. Πήγαινε και έβγαινε ασπροπρόσωπος σε αρχές, σε προξένους, σε δυνατούς».

Αυτό λείπει σήμερα, η ψυχή με ψυχή μετάγγιση του θησαυρού, που ονομάζεται ελληνορθόδοξη παράδοση. Μπαίνουν σήμερα στην εκπαίδευση άνθρωποι ανυποψίαστοι για το βαρύ έργο που επωμίζονται. «Γι αυτό οι πολιτείες μας είναι διεφθαρμένες, γιατί οι δάσκαλοι της νεότητας είναι κακοί. Γι αυτό εκείνοι που πρόκειται να γίνουν δάσκαλοι, πρέπει προηγουμένως να έχουν αυτοί καταρτισθεί και έπειτα να αποστέλλονται σ’αυτό το έργο».

Τα λόγια του Αγίου Ιωάννη μας ελέγχουν όλους όσοι «διδάσκουμε την νεότητα». Και χωρίς να ταπεινολογώ, δεν εξαιρώ τον εαυτό μου και, όπως έλεγε ο στρατηγός Μακρυγιάννης, «ας με συγχωρέσουνε εκείνοι όπου τους λέγω τα κουσούρια τους. Έχουν το δικαίωμα να ειπούνε κι αυτείνοι τα δικά μου, ό,τι έκαμα. Κι όταν λέγωνται τα λάθη μας, τότε κάνουν λιγότερα οι μεταγενέστεροι και γινόμαστε κι εμείς έθνος».

Και ας κλείσουμε με ένα κείμενο του Μεγάλου Βασιλείου, που μας υπενθυμίζει το λησμονημένο χρέος μας προς τον Ποιητή των όλων. «Είτε γαρ εσθίετε, φησίν, είτε πίνετε, είτε τι ποιείτε, πάντα είς δόξαν Θεού ποιείτε». Καθεζόμενος επί τραπέζης, προσεύχου προσφερόμενος τον άρτον, τω δεδωκότι την χάριν αποπλήρου οίνω το ασθενές σώματος υπερείδων, μέμνησο του παρεχόμενου σοι το δώρον εις ευφροσύνην καρδίας και παραμυθίαν αρρωστημάτων. Παρήλθεν η χρεία των βρωμάτων. Η μέντοι μνήμη του ευεργέτου μη παρερχέσθω. Τον χιτώνα ενδυόμενος, ευχαρίστει τω δεδωκότι το ιμάτιον περιβαλλόμενος, αύξησον την είς Θεόν αγάπην, ος και χειμώνι και θέρει επιτήδεια ημίν σκεπάσματα εχαρίστατο, την τε ζωήν ημών συντηρούντα και το άσχημον περιστέλλοντα. Επληρώθη η ημέρα; Ευχαρίστει τω τον ήλιον μεν είς υπηρεσίαν των ημερινών έργων χαρισαμένω ημίν, πυρ δε παρασχομένω του φωτίζειν την νύκτα και ταις λοιπαίς χρείαις ται κατά τον βίον υπηρετείν».

«Είτε τρώτε, λέγει ο Απ.Παύλος, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε άλλο, όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού». Λοιπόν, όταν κάθεσαι στο τραπέζι, να προσεύχεσαι όταν τρως το ψωμί, να ευχαριστείς εκείνον που στο έχει δώσει, όταν πίνεις το κρασί και τονώνεις με αυτό την ασθενική φύση του σώματος σου, να θυμάσαι εκείνον που σου παρέχει το δώρο αυτό, για να σου δημιουργεί ψυχική αγαλλίαση και να σε ανακουφίζει, όταν είσαι άρρωστος. Περνά η ανάγκη των τροφών; Ας μην περνά όμως η θύμηση του ευεργέτη. Όταν φορείς το πουκάμισο, να εκφράζεις ευχαριστία σ’ εκείνον που στο έχει δώσει όταν φορείς το πανωφόρι, να αγαπήσεις περισσότερο τον Θεό, ο οποίος και για το χειμώνα και για το καλοκαίρι μας χάρισε τα κατάλληλα ενδύματα, τα οποία προστατεύουν τη ζωή μας και κρύβουν την ασχήμια μας. Τελειώνει η ημέρα; Να ευχαριστείς αυτόν που μας χάρισε τον ήλιο, για να κάνουμε τις εργασίες της ημέρας, και μας έδωσε τη φωτιά, για να μας φωτίζει τη νύχτα και για να εξυπηρετεί τις υπόλοιπες ανάγκες της ζωής». (ΕΠ 31,244).»

Δημήτρης Νατσιός

Πηγή