Ποιητικός αποχαιρετισμός (με χαϊκού και καβαφικό ποίημα) για το In-Country Program. Saluto poetico (con un haiku di Sellenidis e una poesia di Kavafis) per il programma In-Country. Poetic farewell (with a haiku by Sellenides and a Cavafy's poem) for the In-Country Program.

  Ένα σύντομο αποχαιρετιστήριο post για το εφετινό In-Country Program και το πέρασμα του Admin απο αυτό.

1. ΧΑΪΚΟΥ

 Το χαϊκού είναι σελλενίδειον, αλλά η αναφορικότητα δείχνη ευθέως τον Καβάφη και με εστίασι στην ελληνοκεντρικότητά του.

 

ΑΘΗΝΑΙ

 

Μόνο η Αθήνα

Στεφάνωσε τον Λόγο

Και τον Άνθρωπο.

 

Αλέξανδρος Σελλενίδης (Χαλκίδα - Θεσσαλονίκη, 02.07.2025)

[ΣΣ: Απώτερη φιλολογική πηγή: Ιμέριος (βλ. 4ος μ.Χ. αι.). Πρβλ. βέβαια το παρακάτω καβαφικό "Γνωρίσματα"] 

  2. ΠΟΙΗΜΑ Κ. ΚΑΒΑΦΗ

Το ποίημα του Καβάφη είναι όχι άγνωστο, αλλά γενικά υποτιμημένο - και όχι μόνο λόγω του ότι είναι ένα απο τα 75  ¨Κρυφά" ή ¨Κρυμμένα" του. Είναι ένα παμπάλαιο, 130 ήδη χρόνων, απο την πρώτη ποιητική περίοδο του Αλεξανδρινού, και φέρει τον τίτλο "Γνωρίσματα¨...

ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ

Ἄλλων μὲν γὰρ ἄλλαι χῶραι καρπῶν τε καὶ τόκων
εὔφοροι· ἵππος δεικνύει τὸν Θετταλόν…· καρπὸς δὲ
τῆσδε τῆς πόλεως λόγος καὶ ἄνθρωπος. ( Ιμέριος)

 

Το γνώρισμά της έχει κάθε χώρα.

Ίδιον είναι Θεσσαλού ίπποι και ιππασία·

αναδεικνύει του πολέμου ώρα

τον Σπαρτιάτην· έχει η Μηδία

την τράπεζαν μετά των εδεσμάτων·

κόμη δεικνύει τους Κελτούς, τους Ασσυρίους πώγων.

Αι δε Αθήναι ως γνωρίσματά των

τον Άνθρωπον έχουσι και τον Λόγον.

                                                 Κωνσταντίνος ΚΑΒΑΦΗΣ  (1895)

 

 [ΣΣ: Για μια ακόμη φορά ζητώ συγγνώμη, για την μή χρήσι του πολυτονικού στο πρωτότυπο καβαφικό κείμενο]

 

 

«Αθανάσιος»: Ένα “άγνωστο” ποίημα του Καβάφη . “Athanasios”: a little known poem by K. Kavafis (as a small tribute to prof. George Frazis)

 

Στην αρχή το σημερινό ποίημα (εν πολλοίς άγνωστο) το είχα στο αρχείο με τις προσεχείς αναρτήσεις του Ιστολογίου, σκεπτόμενος να το αναρτήσω τον προσεχή Ιανουάριο (και μάλιστα πιθανολογούσα μαζί με κάτι απο Γρηγόριο Θεολόγο).

Όμως μετά την χθεσινοβραδινή ποιητική βραδιά στην Αριδαία, στο πλαίσιο του προγράμματος In Country 2025, άλλαξα γνώμη και το βάζω απόψε, σαν μικρή συμβολή στον φίλο, συνάδελφο, κουμπάρο Γ. Φραζή. Ο νύν καθηγητής του Πανεπ. Darwin είχε, όπως είχα την ευκαιρία εχθές να θυμίσω στην ευάριθμη ομήγυρι, δημοσιεύσει προ 40 ετίας ως δευτερο-τριτοετής φοιτητής ένα κείμενο (σε δύο συνέχειες – αν θυμάμαι καλά) κάτι σαν πρωτόλειο άρθρο στο ενοριακό περιοδικό “Νεανικά Μηνύματα”, με θέμα τον Βυζαντινό Καβάφη και την θρησκευτικότητά του.

Το ποίημα είναι δικαιολογημένα ελάχιστα γνωστό, καθότι ευρισκόμενο στα “Ατελή Ποιήματα” του Αλεξανδρινού. Αλλά τα υπόλοιπα ίσως μου δοθή η ευκαιρία να τα πώ δια ζώσης στους συναδέλφους και τους φοιτητές του Προγράμματος...

 

«Αθανάσιος»
 
Μέσα σε βάρκα επάνω στον μεγάλο Νείλο,
με δυο πιστούς συντρόφους μοναχούς,
φυγάς και ταλαιπωρημένος ο Αθανάσιος
– ο ενάρετος, ο ευσεβής, ο την ορθή πίστην τηρών –
Προσευχόταν. Τον καταδίωκαν οι εχθροί
και λίγη ελπίς υπήρχε να σωθεί,
Ήταν άνεμος ενάντιος˙
και δύσκολα η σαθρή βάρκα τους προχώρει.
 
Σαν ετέλειωσε την προσευχή,
έστρεψε το θλιμμένο βλέμμα του
προς τους συντρόφους του – κι απόρησε
βλέποντας το παράξενο μειδίαμά τους.
Οι μοναχοί, ενώ προσεύχονταν εκείνος,
είχαν συναισθανθεί τι εγίνονταν
στην Μεσοποταμία˙ οι μοναχοί
εγνώρισαν που εκείνη τη στιγμή
το κάθαρμα ο Ιουλιανός είχεν εκπνεύσει.
 
 

Κ. Π. Καβάφης

 

 

 

“Δέλεαρ” ποίημα του Αλεξ. Σελλενίδη (νέα "βαριάντα" και ετεροχρονισμένο καλωσόρισμα στην Άνοιξι). Una vecchia poesia -in variazione nuova- di Al. Sellenidis (dando un benvenuto tardivo alla primavera).

 Σαν καλωσόρισμα στην Άνοιξι, δημοσιεύουμε ένα παλιό (απο 10ετίας) ποίημα του διαχειριστή. Το ποίημα σε πρώιμη μορφή δημοσιεύτηκε παλαιότερα στο Ιστολόγιο. Σήμερα παρουσιάζεται μια νεότερη (ίσως πιο "λεξιλαγνική" - ή σωστότερα: λεξιλάγνα) παραλλαγή του...

ΔΕΛΕΑΡ

Κι αν δέν το λένε άραγε στα όρη τα λιοπύρια;

Με τα χελιδονίσματα ανοίγουν τα μπουμπούκια

Πολύχρωμα στέλνουν φιλιά

Κι είναι και χίλια μύρια!

Μετά το ξί της Άνοιξης στου νέκταρος το έαρ

Των κοριτσιών τ’ ανάγλυφα τα πόδια μεγαλώνουν,

Ουχ ήττον τε και το αυτόν με τα αβρά τα χέρια τους

Ή τα λευκά τους στήθη!

Μυρώνει ο Μαγιούνης μ’ ασπασμούς τις φεγγαρολουσμένες

Ο Ιούλης με τον Σάτυρο αλλάζουνε σουραύλια

Εν τέλει και ο Αύγουστος θα στήσει φρυκτωρίες.

Κατάφωρα και αείποτε ο Έρως μές στο θέρος

Το ενδιαφέρον των ανδρών

Διαστέλλει μές στις κόρες!

Αλ. ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ (2015-2024)

Φιλολογικό μνημόσυνο για τα 11 χρόνια του Αλέξη Κλαμαρή (24/7/1961 – 4/8/2009): Το επιθανάτιο Επίγραμμα του Αυτοκράτορα Αδριανού (σε σελλενίδεια και άλλες μεταφράσεις). Ricorrenza triste: 11 anni dalla morte di Alexis Klamaris; l’ epigramma composto dall'Imperatore Adriano poco prima della morte (varie traduzioni)

Ο περίφημος Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αδριανός, (φιλέλληνας όσο λίγοι αλλοεθνείς στην ιστορία και λίαν καλλιεργημένος), πριν πεθάνει, το 123 μ.Χ., αναφέρεται ότι έγραψε ένα επίγραμμα. 

Ο Σελλενίδης το ενδιαφέρον αυτό (και αρκετά δημοφιλές, όπως αποδεικνύεται) λατινικό στιχούργημα (ορισμένοι το θεωρούν απόσπασμα από ευρύτερη σύνθεσι) το μετέφρασε και μας το στέλνει αφιερώνοντάς το στην θλιβερή επέτειοτου θανάτου του πρώτου Αντιπροέδρου του «ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ», του Αλέξη Κλαμαρή. Είναι αλήθεια, παραδέχεται, πως αρχικά το προώριζε για την εφετινή (2020) επέτειο του Φίσερ, αλλά αφού αυτό  δεν έγινε εφικτό, λόγω των συγκυριών, το αναπροσάρμοσε και το προτείνει για την σημερινή 11^η επέτειο του Αλέξη.

Εμείς στον Νέο Παλαμήδη, καί για τα Λατινικά αλλά καί για τον αείμνηστο Αλέξη, υποσχόμαστε να επανέλθουμε…

...............................................

ΤΟ ΛΑΤΙΝΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ 

 

“Vale, anima mea”

Animula, vagula, blandula

Hospes comesque corporis

Quae nunc abibis in loca

Pallidula, rigida, nudula,

Nec, ut soles, dabis iocos...

P. Aelius Hadrianus Imp.

.....

Λατινικό Λεξιλόγιο:

Vale = (ρ. προστ. ) έρρωσο, χαίρε

anima (ουσ.) ψυχή

mea (κτητ. αντ.) δική μου

Animula (υποκ. του anima) = ψυχούλα, ψυχίτσα (πρβλ. μεσαιων. ελλ. λ. ψυχάριον, δημ. ψυχάρι μου= «προσφώνησις προς τρυφερά αγαπημένην ύπαρξιν» ΛΕΞ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

vagula (επιθ. υποκ  vagus = πλανώμενος)

blandula (επιθ υποκ blandus = κολακευτικός, τερπνός)

hospes  (ουσ.)  ξένος

comes (ουσ.)  οπαδός συνοδοιπόρος

que   < Α.Ε.  και

corporis (ουσ.)  σώμα

quae (αναφ. αντ.) οποίος, -α

nunc (επίρρ.) τώρα

abibis (μέλλων του ρ.  abeo = απέρχομαι, φεύγω, πηγαίνω)

in < Α.Ε.  εν, εις, εντός κλπ

loca (ουσ. locus = τόπος, μέρος)

pallidula (επιθ. υποκ του pallidus= ωχρός)

rigida (επιθ rigidus

nudula  (επιθ. υποκ    nudus

nec (αρν. μόριο) μη(ν)

ut (μόριο) ως

soles  (ρ. soleo = συνηθίζω, είωθα)

dabis (μέλλων ρ. do = δίδωμι, δίνω κττ)

iocos (ουσ. jocus = παίγνιον, παιδιά, σκώμμα. Χαριέντισμα – ΛΕΞ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ)

.....
Η μεταφραστική πρότασι του Σελλενίδη:

«Επιθανάτιον, εις την ε(μ)αυτού  ψυχήν»

Παιδούλα,  πεταχτούλα κι ομορφούλα,

οικόσιτη συντρόφισσα του σώματός μου

που τώρα ξεσηκώνεσαι να πάς σε μέρη

χλωμώδη, αυχμηρά και ερημώδη,

τέρμα, σ’ αυτά που ήξερες, τα σκέρτσα!

Πόπλιος Αίλιος ΑΔΡΙΑΝΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ

[Μετάφρασι: Αλέξανδρος ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ]

..........

Άλλες μεταφράσεις

Το ποίημα υπάρχει μεταφρασμένο στην αγγλική wikipedia*:

Roving amiable little soul,

Body's companion and guest,

Now descending for parts

Colourless, unbending, and bare

Your usual distractions no more shall be there...

Όπως, επίσης, και στην ιταλική:

« Piccola anima smarrita e soave,
compagna e ospite del corpo,
ora t'appresti a scendere in luoghi
incolori, ardui e spogli,
ove non avrai più gli svaghi consueti. […] »

Την γαλλική :

« Âmelette vaguelette, calinette,

Hôtesse et compagne de mon corps,
Qui maintenant t'en vas vers des lieux
Livides, glacés et dénudés,

Tu ne lanceras plus tes habituelles plaisanteries. »

— trad. André Chastagnol85

Την γερμανική:

Kleine Seele, schweifende, zärtliche,

Gast und Gefährtin des Leibes,

Wohin wirst du nun entschwinden? An Orte,

die bleich sind, starr und düster,

Und du wirst nicht mehr wie gewohnt scherzen.

Την ισπανική:

Pequeña alma, blanda, errante
Huésped y amiga del cuerpo
¿Dónde morarás ahora
Pálida, rígida, desnuda
Incapaz de jugar como antes...?

Την ρωσική:

    Трепетная душа, нежная странница

    Гость и друг в человеческом теле,

    Где ты сейчас скитаешься,

    Ослабленная, продрогшая, беззащитная,

    Неспособная играть, как прежде?

Αλλά, βεβαίως, και στην ελληνική έκδοσι :

"Μικρή ψυχή, περιπλανώμενη και γητεύτρα

Φιλοξενούμενη και σύντροφε του σώματος

Που σύντομα θα αναχωρήσεις για τόπους

Σκοτεινούς, παγωμένους και ομιχλώδεις

Ένα τέλος σε όλα σου τα αστεία..."

*

ΣΗΜ.  Σύμφωνα με την τρέχουσα έκδοσι της wikipedia μάλιστα, το ποίημα του Αδριανού χαίρει αξιοσημείωτης δημοτικότητας, αλλά και άνισης κριτικής αξιολόγησης. Κατά τον Λατίνο Αίλιο Σπαρτιάνο, τον συγγραφέα της βιογραφίας του Αδριανού στην υστερορωμαϊκή Historia Augusta, «ο Αδριανός έγραψε ανάλογα ποιήματα και στα ελληνικά (όχι πολύ ανώτερα από το εν λόγω» . Και πράγματι διασώζονται τέσσερα επιγράμματα υπο το όνομά του στην Παλατινή Ανθολογία.  

Από την άλλη, και ο T. S. Eliot έχει γράψει ένα ποίημα με τίτλο "Animula", την πρώτη λέξι του επιγράμματος/αποσπάσματος.