“ΗΣΑΝ ΚΙ ΗΣΑΝ”. Ένας κέντρωνας, ποιητική σύνθεσι κολλάζ με στίχους απο καβαφικά ποιήματα. Una poesia collage di versi di Cavafis (componimento di Al. Sellenidis). A collage of Cavafis verses, by Alex. Sellenides (dedicated to G.)

 "...πράγματα που σάπισαν με το πέρασμα του καιρού..."

ΗΣΑΝ ΚΙ ΗΣΑΝ

Μνήμη μου, φύλαξέ τα σύ ως ήσαν. 

Μόλις θυμούμαι πια τα μάτια· ήσαν, θαρρώ, μαβιά…

Α ναί, μαβιά· ένα

μισό γυρνάμενες μες στο μυαλό μου ήσαν, 

— και πιθανόν μέχρι πολλού —

 ήσαν. Αλλ’ είχαν την ικανοποίησι που ο βίος τους

κι η φτώχεια και τα πλούτη του όλα για μένα ήσαν.

Τα χέρια του ήσαν λερωμένα από σκουριές και λάδια…

Τα ενδύματα μισοανοίχθηκαν — πολλά δεν ήσαν

γιατί επύρωνε θείος Ιούλιος μήνας.

 Αλλά τί δυνατά που ήσαν τα μύρα,

 σε τί εξαίσια κλίνην  ( …)

τέλεψαν,

και θέατρα και καφενεία που ήσαν μια φορά.

Οι φίλοι του δεν ήσαν Χριστιανοί·  αυτό ήταν θετικόν

μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται

χωρίς βαρβάρους.

Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις.

Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες

 Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·

Έλληνες ήσαν επιτέλους. Μηδέν άγαν

Κι οι αποφάσεις

ήσαν βεβαίως απροσδόκητες.

Γι’ αυτό κι οι μεταμέλειες σταθερές ποτέ δεν ήσαν.

 

[Γιατί εδώ το Πιόνι θα πεθάνει

κι ήσαν οι κόποι του προς τούτο

μόνο  --   υποψία. ]

 

Ά, οι συμβουλεύσαντες δεν ήσαν διόλου συνετοί.

Παρέγινε 

τέλεψαν,  και θέατρα και καφενεία που ήσαν

μια φορά

ψεύτικα ήσαν τα μηνύματα

 (ή δεν τ’ ακούσαμε) …

 

Αντάξιοι υποκριταί των υψηλών δραμάτων

ήσαν αι Μούσαι, ο Ερμής και ο σοφός Απόλλων,

 τ’ άλλα — ήσαν όνειρα και ματαιοπονίες.

 

Οι Αλεξανδρινοί ένιωθαν βέβαια

που ήσαν λόγια αυτά και θεατρικά.

Μα ποιοί ήσαν τούτοι δεν εγνώριζε κανείς.

--Τα δανεικά, αυτά δα ήσαν κι ήσαν. 

 

 

(Στίχοι: Κωνσταντίνος ΚΑΒΑΦΗΣ. 

Σύνθεσι "Κολλάζ": Αλέξανδρος ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ)

 

[Σ.Σ. Παρακαλείσθε, οι τυχόν ενδιαφερόμενοι μετά την ανάγνωσι του κέντρωνα, να κάνετε υπομονή για προγραμματιζόμενη επεξήγησι/σχολιασμό σε σχετική μας ανάρτησι λίαν προσεχώς.]

 

Δεκατετράστιχο κολλάζ απο το ποίημα του Ελύτη "Θάνατος & Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου".A collage of Elytis's poem "Death and Resurrection of Constantine Paleologos", by Alex. Sellenides (dedicated to G.Frazis)

ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ
                                                                      (Στον καθ. κ. George Frazis)
Έτσι καθώς εστέκοταν ορθός μπροστά στην Πύλη
μακριά η ψυχή του γύρευε στο φάρδος Παραδείσου
περνούσε με το βλέμμα του πιο πάνω απ'τους ανθρώπους
- Ο χάρος δεν τον έπιανε, Έναν που του χαμογελούσε -
Νέος ακόμα είχε δεί στους ώμους των μεγάλων
μία σταγόνα σταθερή στον ήλιο να ανεβαίνει
Για περηφάνια το άξιζε ο κόσμος να τον λύσεις.

Θεέ μου και τώρα τί που 'χε με χίλιους να παλέψει
μονάχα οι λέξεις του πιστές και μήτε ένας πλάι
κόρες παρθένες φέγγοντας - όλη η ζωή μια λάμψη 
γι' άλλων καιρών πιο μακρινών μια λέξη μές στα δόντια
τη λέξη θάλασσα έτσι πρόσεχε να προφέρει
Τη μοναξιά του ποιός, αυτός που όλα του τά ‘χαν πάρει:
Ο τελευταίος Έλληνας κι άπαρτος μές τη λύπη.

                                         Αλέξανδρος Σελλενίδης
                                                                          (Κάλυμνος, 8.6.2016)

ΣΗΜ. Οι δεκατέσσερις 15σύλλαβοι της σύνθεσης έχουν φτιαχθεί απο ποιητικά υλικά παρμένα απο το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη: "Θάνατος και Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου" (1969)

"Δυσεύρετοι οι πολιτικοί στου Γλιτωμού το Χάζι": Δύο κέντρωνες με δεκαπεντασύλλαβους στίχους απο την ποίησι του Θ. Ντόρρου. Cogliendo 15sillabi nella raccolta “Stu Glitomu To Hasi” di Teodoros Dorros.

Δυσεύρετοι οι πολιτικοί στου Γλιτωμού το Χάζι:   Δύο δεκατετράστιχοι κέντρωνες με δεκαπεντασύλλαβους στίχους απο την ποίησι του Θ. Ντόρρου.
(ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ Ή ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ;)
 Το Ιστολόγιο για μια ακόμη φορά θα φιλοξενήση κάτι σχετικό με τον θεωρούμενο πρωτοπόρο ποιητή του νεοελληνικού μοντερνισμού, αλλά οπωσδήποτε ελάχιστα γνωστόν στο ευρύτερο κοινό, Θεόδωρο Ντόρρο. Δεν είναι δυσεξήγητο. Ο διαχειριστής του Νέου Παλαμήδη έχει …προηγούμενα με τον ιδιόρρυθμο και κάπως παράδοξο Ελληνοαμερικανό ποιητή. Το 1994 είχε λάβει μέρος, ως εισηγητής, στο Διεθνές Συμπόσιο για τον «ευρωπαϊκό και νεοελληνικό υπερρεαλισμό» που έγινε στην Aθήνα. Το θέμα που είχε αναπτύξει ήταν η περίπτωσι του Θ. Ντόρρου ή κάπως έτσι. Εν τούτοις, τα χειρόγραφα της μελέτης του τα έσκισε –ή τα καταχώνιασε κάπου και τα έχασε;-- μετά από την τραυματική εμπειρία που του επεφύλαξε η επι τόπου απαξιωτική κριτική του Πανεπιστημιακού Καθηγητή Ν.Β…
(ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΣΥΛΛΑΒΟΥΣ;)
Προϊόν λοιπόν ψυχολογικών απωθημένων, αλλά και υπερρεαλιστικού πειραματισμού --ή έστω παραφιλολογικής εκκεντρικότητας-- είναι τα δύο "δεκατετράστιχα", τα οποία δεν είναι άλλο, βέβαια, απο ποιητικά κολλάζ με ατόφιους στίχους απο την ποιητική συλλογή του Ντόρρου "Στου γλιτωμού το χάζι". Αλλά, προσοχή! Το επιλεχθέν υλικό για αυτούς τους δύο παράδοξους "κέντρωνες" είναι στίχοι δεκαεντασύλλαβοι. Και μάλιστα ιαμβικοί! Ό,τι παραδοσιακότερο, δηλαδή, θα μπορούσε κανείς να επιθυμήση. Εκεί λοιπόν παραπέμπει το δίσημον "πολιτικοί" του τίτλου.
Και μπορεί μεν ούτε το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα αυτής της συγκολλητικής μεθόδου απο τον υποφαινόμενο να μην αποδεικνύεται και ιδιαίτερα σπουδαίο, ούτε ενδεχομένως και οι 28 δεκαπεντασύλλαβοι να αξίζουν το παραδοσιακό όνομα "πολιτικοί" στο σύνολό τους (π.χ. δεν έχουν άπαντες την επιθυμητή τομή στην 8η συλλαβή), αλλά πάντως όλοι τους προέρχονται απο το ποιητικό σώμα της συλλογής αυτούσιοι ή όντας εγκιβωτισμένοι επι του ίδιου στίχου και ακέραιοι. Δεν τους κατασκεύασα εγώ εκ των υστέρων, αναδιατάσσοντας λ.χ. δύο ημιστίχια παρμένα απο διαδοχικούς στίχους, έναν οκτασύλλαβο και έναν επτασύλλαβο, απο τα ποιήματα της εν λόγω συλλογής.
(ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ Ή ΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΟΣ ΣΤΙΧΟΣ;)
Μετα την παρούσα όχι απλώς χάριν παιδιάς παρουσίασι/έρευνα του υποφαινομένου, και απο όσα ακόμη θα έχουν την ευκαιρία –ελπίζω- οι επισκέπτες φίλοι του Νέου Παλαμήδη να διαπιστώσουν σε προσεχή ανάρτησί του σχετικά με το ίδιο ζήτημα, η άποψι πολλών εγκύρων κατά τα άλλα νεοελληνιστών/μελετητών περι «ελευθέρου στίχου» στον Ντόρρο καταρρίπτεται.

Ι

ΤΟ ΠΑΦΛΑΣΜΑ ΤΗΣ ΛΑΣΠΗΣ

Ξεχάστε τις αντίζωες του πίθηκου αξίες

εκείνες που θα ήταν επικίνδυνες μονάχες

- γιατι οι αληθινές δεν φανερώνονται σε κόσμο-

οι μυρουδιές, τα χρώματα, τα σχήματα κι ουσίες

που καρτερούν αμίλητες τον ερχομό του ήλιου:

το μόνο που κρατάει στη ζωή τέτοιους ανθρώπους

πού ‘χει η πάστα τους ξαναγινεί απ’ το χρήμα.

Η τελευταία μας αριστοκρατική φρεσκάδα

και μαρτυρούν επίσημα οι σκελετοί του πόνου.

Δεν ξέρει έπειτα ποτέ να θέλει τη ζωή του

(και σώθηκε απ’ το λάθος που την έσερνε στα ξένα)

το σώμα του, τα μέταλλα, τα μάτια τους, τα πιάτα,

κατάδικο σ’ ανήθικη συνέχεια κατάντιας.

Και ξαναρχίζει χτυπητό το πάφλασμα της λάσπης.

ΙΙ

ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΠΟΥ ΝΑ ΖΗΣΩ

Έτσι ξαλάφρωνα απ’ την επίσημη μιζέρια.

Σ’ ανοίγματα φωταδερά οι πρωινές ελπίδες.

Ποτέ δεν έτυχε να είμ’ εγώ σε κάποιο μέρος

--τον τελευταίο πυρετό της σάρκας θα δροσίζει.

Οι εκλεκτοί  του τραγουδιού ανοίγουν τα καινούρια

τα φίλτρα που κολλούν στα γινομένα τη ζωή μας,

βαλμένα στους ορίζοντες που κάνουμε μαζί της

και λίγο λίγο ανάβουνε στο φούντωμα του γέλιου:

(ακόμα ούτε όσοι σταματάνε τη βραδιά τους,

που ολωνώνε η ζωή βαραίνει την ψυχή μου)

δυνάμωσε και πέρασε αφήνοντας την πίκρα.

Κι εγώ θα πήγαινα να βρώ τον πιο καλό μου φίλο.

Θα πρόφταινα να δώ θαμπά στο μουσκεμένο φώς του…

Δε με χωρούν οι τόποι σας. Δεν ξέρω πού να ζήσω.

ΕΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΣΠΟΡΑΔΙΚΗΣ ΑΙΘΡΙΑΣ. Ένας κέντρωνας με στίχους απο τους Προσανατολισμούς (1941).Cogliendo 15sillabi negli "Orientamenti" di Elitis

Cogliendo versi 15sillabi nei giardini degli "Orientamenti" di Odisseas Elitis

Για την παραξενιά του υπογράφοντος να αναζητεί σε ποιητικές συνθέσεις της μοντέρνας νεοελληνικής ποίησης το στοιχείο της παραδοσιακής αντίληψης του ρυθμού και μάλιστα στην λαϊκότερη μορφή του, αυτήν του ιαμβικού δεκαπεντασυλλάβου, ίσως έχουν αρχίση να εξοικειώνονται οι τακτικοί επισκέπτες του Νέου Παλαμήδη.
Η φιλοπαίγμων διάθεσίς του -σε συνδυασμό με την φιλολογική περιέργεια – τον έχουν οδηγήση μέχρι στιγμής σε δύο παράδοξα δημοσιεύματα σχετικά με την κρυμμένη γοητεία του δεκαπεντασύλλαβου στίχου (σε μέτρο ιαμβικό), όπως την αισθάνθηκε να αναδύεται μέσα απο τις υπερρεαλιστικές συνθέσεις του Ανδρέα Εμπειρίκου στην Ενδοχώρα.
Φυλλομετρώντας λοιπόν την «εμπειρίκια Ενδοχώρα» και δρέποντας 15συλλάβους, κατέληξε να συνθέση 2 «κέντρωνες» χρησιμοποιώντας, βέβαια, μια τεχνική που είναι κοντά στην τεχνική του κολλάζ: ένα «δεκατριάστιχο στα κάστρα του ανέμου» και ένα δεκατετράστιχο που αυθαίρετα μεν, αλλά με απέραντο σεβασμό στον ποιητή και το ύφος του, το τιτλοφόρησε «Εμπειρίκιον σονέττον Ελλήνων εστι το φώς».
Με ανάλογη διάθεσι και τεχνική κατέληξε στο σημερινό δημοσίευμα: ένας νέος κέντρωνας, αυτή τη φορά απο προσεκτική ανθολόγησι που επιχείρησε στην αγαπημένη του συλλογή ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη «Προσανατολισμοί». Πρόκειται για ένα επτάστιχο –καθόλου τυχαίο για τον «επταδολάτρη» Ελύτη, ο οποίος στους «Προσανατολισμούς» συμπεριφέρεται χαρακτηριστικά «επταδικά» (προσέχοντας τον αριθμό επτά και τα πολλαπλάσιά του).
Σχεδιάζουμε να επανέλθουμε καί στον μεγάλο μας ποιητή συμμετέχοντας στο κλίμα εορτασμού της εκατονταετηρίδας απο την γέννησί του και στην σημαντικότατη πρώτη αυτή ποιητική του συλλογή (που κι αυτή κλείνει 70 χρόνια!), αλλά μέχρι τότε, ας αναρτήσουμε το παρόν.


.
.
.
.

ΕΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΣΠΟΡΑΔΙΚΗΣ ΑΙΘΡΙΑΣ
«Κι οι αθώοι του καημοί πίδακες χρυσανθέμων»

Κυματιστή, ξεφυλλισμένη, ελεύθερη σαν φώς
Μια κάμαρη όπου γδύθηκε κορίτσι αγαπημένο
Σ’ ένα μαντίλι που έχασε τις τέσσερείς του άκρες
Δίνοντας μια σπρωξιά στην αναμφίβολη ευτυχία
Δεν ξέρει καν πώς βρέθηκε να ζει σ’ ένα σεργιάνι
Μέσα στ’ αμίλητο νερό της κολυμπήθρας του ήλιου

Ναί θα στολίσουμε τη γή, θα σφίξουμε τη μέρα!


(Στίχοι: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (ΣΠΟΡΑΔΕΣ, Αιθρίες Ι-ΧΧΙ), Σύνθεσι "Κολλάζ": Αλέξανδρος ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ)