Αρχιμηνιά, καλομηνιά! Μια λαϊκή πρωτομηνιάτικη ευχή. Un augurio popolare per il primo del mese. Just, a wish for the first of the month.

 Απλώς, μια ευχή για ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!!

Δέν την είχα ξανακούσει... Την έλεγε, λέει, η συχωρεμένη η ζακυθινιά πεθερά μου στις κόρες της, κάθε πρωτομηνιά...

 

Να την λένε καλωσορίζοντας την πρώτη μέρα...

Η "Εαρινή Τροπή" και είκοσι νεοελληνικές λαϊκές παροιμίες για τον Μάρτιο. "Cambio di (stagione di) Primavera"; piu' 20 proverbi per Marzo.

 

 Μόλις σήμερα, πολύ μετά την παρέλευσι του τριημέρου "Εθνικού" πένθους, (ακριβώς τρεις εβδομάδες) ανεβάζουμε την ανάρτησι που  είχαμε ετοιμάσει για το πρωί της 1ης Μαρτίου.

Στην όμορφη φωτογραφία που είχαμε απο την αρχή υπ όψι μας να βάλουμε μαζί με καμμια δεκαριά παροιμιακές εκφράσεις για τον πάλαι ποτέ πρώτο μήνα του ετησίου κύκλου, εκείνου που ανοίγει υπο την αισιόδοξη προσδοκία του εξ ορισμού χαρίεντος έαρος, προσθέσαμε και άλλες δέκα λαϊκές παροιμίες. 

 [Το ψηφιδωτό είναι του 2ου μ.Χ. αι. απο την Αντιόχεια της Μ. Ασίας μας]

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ

(Για να τον ξορκίσουμε;)

 

1 Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.

2 Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα. (Παραλλαγή: Ούτε ο Αύγουστος χειμώνας, ούτε ο Μάρτης καλοκαίρι.)

3 Κάλλιο Μάρτης στις γωνιές παρά Μάρτης στις αυλές. [δηλ. Καλύτερα το Μάρτη να ‘χει κρύο παρά ζέστη]

4 Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;

5 Μάρτη και Σεπτέμβρη ίσια τα μεσάνυχτα [:ισημερία  /  παραλλ.  Του Μάρτη και του Τρυγητή ίσα τα ημερόνυχτια. Σ.Σ. Αυτό συμβαίνει σήμερα, τώρα, λίγο πριν τα μεσάνυκτα 20 προς 21 Μαρτίου !!]

6 Μάρτης άβρεχτος, μούστος άμετρος. [δηλ. όταν ο Μάρτης δεν έχει βροχές, ωφελούνται πολύ τα αμπέλια]

7 Μάρτης έβρεχε, θεριστής τραγούδαγε.

8 Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί και χάσεις την ημέρα. [δηλ. μη νομίσεις ότι ο καιρός θα είναι κακός όλη την ημέρα και δεν πας στη δουλειά σου]

9 Ο ήλιος του Μαρτιού, τρυπάει κέρατο βοδιού.

10 Ο Μάρτης εδιαλάλησε, μικρά, μεγάλα πάνω [δηλ. μεγαλώνουν όλα τα φυτά]

11 Ο Μάρτης ώρα βρέχει και χιονίζει κι ώρα μαρτολουλουδίζει.

12 Οπού 'χει κόρη ακριβή, του Μάρτη ήλιος μην τη δει.

13 Σαν ρίξει ο Μάρτης δυο νερά κι Απρίλης άλλο ένα ,χαράς σ' εκείνο το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.

14 Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Mαρτάπριλο χιονίζει.

15 Το Μάρτη φύλαε άχερα, μη χάσεις το ζευγάρι.

16 Τον Μάρτη κι αν τον αγαπάς φίλο μην τονε κάνεις.

17 Του Μάρτη οι αυγές με κάψανε, του Μάη τα μεσημέρια.

18 Τσοπάνη μου την κάπα σου, το Μάρτη φύλαγέ την.

19 Ο  Αύγουστος για τα πανιά κι ο Μάρτης για τα ξύλα.

20 Φύλαξε τα παλούκια σου να μη στα φάει ο Μάρτης.

 

Κι άλλη επιλογή λατινικών παροιμιών ως αφιέρωσι προς φίλο εορτάζοντα (σε μετάφρασι του Σελλενίδη). Una ancora “dedicatio” con frasi proverbiali in latino; come acrostico e con traduzione libera.

 

DEDICATIO  LATINA

(ΑΝΤΙ ΔΩΡΟΥ, ΔΗΜΗΤΡΙΩΙ).

Diem vesper commendat.

Exceptio probat regulam in casibus non exceptis.

Materiam superabat opus.

Esse quam videri.

Tria jucta in uno.

Res non verba.

Iucundum est narrare sua mala.

Usus est magister optimus.

Sic itur ad astra!

 

1. Τί συνέβη καθ’ ἡμέραν, μάρτυς είναι ἡ εσπέρα.

2. Ἡ εξαίρεσις κανοναρχεί (σ)τον κανόνα εξαιρέτως.

3. Το Έργον το αληθινόν, ὑπερτερεί της Ὑλης.

4. Το Είναι του Φαίνεσθαι κάλλιον.

5. Τρία ένεισι εν τω Ἑνί.

6. Έργα ὑπαρκτά, αντί  λόγια επικά.

7. Που ‘ξιστορείς τα βάσανα, κάποια χαρά σου δίνει.

8. Άριστος διδάσκαλος ἡ εν τη πράξει πείρα.

9. Οὑτως πορεύεται καθείς από εδώ στ’ αστέρια!

 Επιλογή, μετάφρασις:   

Αλέξανδρος  Σελλενίδης

( Χαλκίδα, 26.10.20)

Glossarium

1. commendare = επιτρέπω, παραδίδω, συστήνω  # commentare = συγγράφω, επινοώ, σχολιάζω

2. probare =  δόκιμον κρίνω, αποδείκνυμι  exceptus < excpio  = εξαιρούμαι

3. opus , -eris (ουδ.) = έργον, τεχνούργημα, εργασία, τέχνη

5. jucta < jungere = ζεύγνυμι, συνάπτω/-ομαι, συντίθεμαι,

7. Iucundus =  ηδύς, τερπνός, εύχαρις  narrare = Διηγούμαι, αφηγούμαι

8. Usus, -us (αρσ.) =  χρήσις, χρεία, έξις, εμπειρία

9. astrum, -I (ουδ.) =  Άστρον, αλλά και aster, -eris (αρσ.) = αστήρ