Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γυναικεία Ποίησι. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Γυναικεία Ποίησι. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 8 Μαρτίου 2024

Για την «Ημέρα της Γυναίκας», ένας μικρός φόρος τιμής: το ποίημα “Ονόματα” της Wendy Cope. 8 di Marzo; poesia omaggio a tutte le donne del mondo! The poem “Names” (by Wendy Cope).; as “tribute to the courage of an ordinary woman”

[ Πρωθύστερο σχόλιο:

Καθόλου ...επαγγελματικό εκ μέρους μου:

Την τελευταία φορά που το διάβαζα στην τάξι, προηγούμενο μάθημα Λογοτεχνίας Β΄ Λυκείου, πόσο με συγκίνησε! Εκείνα τα ατελείωτα 4-5΄΄ στους δύο τελευταίους στίχους που υγράνθηκαν τα μάτια μου κι έχασα την φωνή μου…]

 

“Ονόματα”


Ελίζα ήταν τ’ όνομά της μόνο για λίγες εβδομάδες

τότε που ήταν μωρό.

Ελίζα, Λίλη. Σύντομα της το άλλαξαν σε Λιλ.

Κατόπιν, στο φούρνο που δούλευε, έγινε η δεσποινίς Στιούαρτ

και ύστερα «αγάπη μου» «λατρεία μου», μητέρα.

Στα τριάντα της που χήρεψε ξαναγύρισε στη δουλειά

ως κυρία Χαντ. Εντωμεταξύ η κόρη της μεγάλωσε,

παντρεύτηκε και γέννησε ένα παιδί.

Τώρα πια ήταν η γιαγιά.

«Όλοι με φωνάζουν γιαγιά» έλεγε στους πελάτες.

Και πράγματι έτσι τη φώναζαν οι φίλοι, οι καταστηματάρχες

της γειτονιάς και ο γιατρός της.

Στο θάλαμο γερόντων στο νοσοκομείο

συνήθιζαν να φωνάζουν τους ασθενείς με τα μικρά τους ονόματα.

Τους είπαμε: «Λιλ» ή «Γιαγιά».

Αλλά κανένα από αυτά τα ονόματα

δεν ήταν στο φάκελό της.

Κι έτσι σ’ αυτές τις τελευταίες μέρες της, της πίκρας και της ανημποριάς,

ξανάγινε για μια και τελευταία φορά η Ελίζα.


Wendy Cope

(Η μετάφρασι ως έχει στο βιβλίο της Β' Λυκείου "Έκθεση-Έκφραση Β Τεύχος" σ. 75)

.........................................................................

 

Είχα 10 χρόνια να κάνω ανάρτησι στο ιστολόγιο για την «Γιορτή της Γυναίκας»! Τότε ήταν Σάββατο (8 Μαρτίου 2014). Σήμερα Παρασκευή, το είχα υπ’ όψιν μου, αλλά όλη μέρα δεν πρόλαβα. Κι ας είχα αποφασίσει εγκαίρως για το θέμα...

Ξένος, είπα, ο εορτασμός ξένο και το επιλεγμένο ποίημα. Της Αγγλίδας ποιήτριας Wendy Cope.

Αργά, το βράδυ βρήκα και το πρωτότυπο. Μια άλλη ιστοσελίδα αγγλιστί σχολίασε:

 “...The poem is an understated tribute to the courage of an ordinary woman...” 

 

 

NAMES

 

She was Eliza for a few weeks
when she was a baby –
Eliza Lily. Soon it changed to Lil.
Later she was Miss Steward in the baker’s shop
And then ‘my love’, ‘my darling’, Mother.
Widowed at thirty, she went back to work
As Mrs Hand. Her daughter grew up,
Married and gave birth.
Now she was Nanna. ‘Everybody
Calls me Nanna,’ she would say to visitors.
And so they did – friends, tradesmen, the doctor.
In the geriatric ward
They used the patients’ Christian names.
‘Lil,’ we said, ‘or Nanna,’
But it wasn’t in her file
And for those last bewildered weeks
She was Eliza once again.

 

Wendy Cope

(“Serious Concerns”, Faber and Faber 1992)

 

Δευτέρα 8 Μαρτίου 2021

Ένα «Υστερόγραφο» του Φιλίππο Μαρία Ποντάνι για την γυναικεία νεοελληνική ποίησι. Και 2 ποιήματα της Ρίτας Μπούμη-Παππά. Un “Post Scriptum” sulla poesia neogreca (da F.M. Pontani); e 2 poesie di Rita Bumi-Papa.

Ενώ είχα προγραμματίσει και προσχεδιάσει να αναρτήσω κάτι ποιητικό και κάπως πρωτότυπο μαζί και αξιόλογο γύρω από την «Ἡμέρα της Γυναίκας», έπεσα ξαφνικά πάνω σε ένα απόσπασμα από την μελέτη του αείμνηστου (και αγαπημένου) μεταπτυχιακού καθηγητή μου Filippo Maria Pontani: «Η σύγχρονη Ελληνική Ποίηση,». Ο Αιώνας μας, Ιουν. 1951. Πρόκειται για ένα μικρό επιλογικό κεφάλαιο, σαν παράρτημα, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Υστερόγραφο. Το αιώνιο θήλυ». Αφορά στην άποψι που είχε ο μεγάλος αυτός Ιταλός νεοελληνιστής (και όχι μόνο) καθηγητής για την γυναικεία ποίησι στην νεώτερη Ελλάδα. 

Ιδιαίτερη μνεία κάνει στην ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παππά και αυτό το τελευταίο ήταν που απετέλεσε ικανή αφορμή για μένα να αναρτήσω μαζί με το σχετικό απόσπασμα από το μελέτημα τού (για μένα) άτυχου φίλου και δάσκαλου και δύο από τα πιο αντιπροσωπευτικά ποιήματα της εν λόγω Ελληνίδας ποιήτριας.  Το δεύτερο μάλιστα δεν θα μπορούσα να μην το συνοδεύσω με την εξαιρετική μελοποίησι των Αφελφών Κατσιμίχα.

Φτάνουν τα λόγια! Άλλωστε σε κάτι τέτοια θέματα, ποτέ δεν είναι αρκετά!

…………………

 


1.   ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΑΝΙ

 

Υ σ τ ε ρ ό γ ρ α φ οΤο αιώνιο θήλυ

Μερικές ευγενικές φωνές ποιητριών διακρίνονται στην πλατειά περιοχή των νεοελληνικών γραμμάτων, από τη Μαρία Πολυδούρη την μεγαλύτερη από όλες, ως τη Μυρτιώτισσα, την Αιμιλία Δάφνη, τη Μελισσάνθη, τη  Λιλή Ιακωβίδη.

Πολλοί απ’ τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές και λογοτέχνες αναγνώρισαν με πολλούς επαίνους τη γνήσια φλέβα, τη συγκινημένη έμπνευση, το λεπτό καλλιτεχνικό γούστο της ποιήτριας Ρίτας Μπούμη -Παππά, πού ποιήματά της είχαν απήχηση καί στο εξωτερικό καί έγιναν πάρα πολύ γνωστά,  ιδίως στην Ιταλία. Πιθανές υπερβολές στα εγκώμια, (μέσα από τα οποία η Μπούμη σα μια «νέα Σαπφώ» ή σαν «την πιο καθαρή , ρωμαλέα και γυμνή φωνή στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ποίηση»,  έγιναν τελευταία αφορμή, τόσο στην Ιταλία, όσο και στην Ελλάδα, για μία πολεμική που η δριμύτητά της τελείωσε με το να θολώσει τα νερά.

Εμείς προσωπικά, δηλώσαμε πολλές φορές και καθαρά προσδιορίσαμε τους προσανατολισμούς των προτιμήσεων μας και αρνούμεθα ακόμα και τη δυνατότητα μιας αντίθεσης και μιας σύγκρισης ανάμεσα στους λογοτέχνες της ομάδας της ευγενικής ποιήτριας και του συζύγου της Νίκου Παππά, απ’ τη μια, και τους νεότερους ή σεφερικούς, ή όπως αλλιώς θέλουν να λέγονται, από την άλλη.

 

Όμως αυτή η αντίληψή μας, ποτέ δεν μας εμπόδισε να αναγνωρίσουμε τις καλές λυρικές ιδιότητες της Μπούμη και να της είμαστε ευγνώμονες για το έργο που αυτή άσκησε και ασκεί, για τη διάδοση της ιταλικής ποίησης στην Ελλάδα.

 

Όσο και αν αυτοί οι ιταλοί ποιητές που μεταφράζει και παρουσιάζει στα ελληνικά, διαλέγονται κάποτε άκριτα και δίχως σωστή γνώση της αξίας τους και της σημασίας τους γράμματα μας, η Ρίτα Μπούμη έδωσε δείγματα φιλίας προς τη λογοτεχνία μας και για αυτό αξίζει κάθε έπαινο, αναγνώριση κ’ ενθάρρυνση. Περισσότερο ακόμα πού, για πρωτότυπους στίχους της στα ιταλικά, διακρίθηκε στα 1949 στο Διεθνή διαγωνισμό Βραβείου Συρακουσών, τ’ όνομά της μπορεί να σταθεί πλάι σε εκείνο τής Μαριέττας Μινώτου (Επτανησἰας), μελετηρής μεταφράστριας του Φόσκολο και του Λεοπάρντι, γεγονός που αξίζει να υπενθυμίσουμε.

Filippo Maria PONTANI

(Μτφρ.  Ρ. Μ. - Π.)

.............................................


   2.  ΤΟ ΣΟΝΕΤΤΟ  (της ΜΑΡΙΑΣ ΜΠΟΥΜΗ -ΠΑΠΠΑ)

 

Μη φεύγεις, στάσου!

 

Ας ήταν και τότε που τα χρόνια

θα κάμουν το κορμί μου να λυγίσει

και θα 'χουν τα μαλλιά μου γινει χιόνια

και θα 'χει στην καρδιά μου η φλόγα σβήσει.

 

Ας ήταν έστω ακόμη από συμπόνια

να 'ρχόταν η άνοιξη σου ν' αναστήσει

της νιότης μου τα μαδημένα κλὠνια

που μόνο απ' την πνοή σου είχαν ανθίσει,

 

Να 'ρχόσουν έστω τότε, να σκορπούσες

μια λάμψη εαρινή με τ' άγγισμά σου

και τη νεκρή καρδιά μου να ξυπνούσεςΙ

 

Ναι, ας ήταν τρυφερά στα γόνατα σου

μ' ένα φιλί σου Αγάπη να ρουφούσες

τη στερνή μου πνοή. Μη φεύγεις, στάσου!

 

 ......................................


 3.  ΤΟ ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΠΟΙΗΜΑ (της ΜΑΡΙΑΣ ΜΠΟΥΜΗ -ΠΑΠΠΑ)

Υπόγειο

Τους ήλιους δεν εμέτρησες
που σε ζητήσαν τόσα χρόνια
πού ‘σαι γυναίκα
με τα γαλάζια τσίνορα

Σ’ έκρυψε στο φουστάνι της
η μαραμένη κοπέλα
πέντε χειμώνες σ’ έθαψαν
σε χιόνι λασπερό

Μεγάλη νυχτερίδα τρέφεται
απ’ τη νιότη σου
γι’ αυτό νωρίς βραδιάζει
πριν χορτάσεις
το μεσημέρι καίει
στα ψηλά τα δώματα
το κύμα του ξανθό
λούζει τους δρόμους

Πεθαίνεις με τους ποιητές
κάθε ηλιοβασίλεμα
τα χέρια σου μυρίζουν
απ’ τα μαλλιά τους
χτυπάει η καμπάνα
που δεν πιστεύεις πια
σε ξένη αυλή συνομιλείς
με το φεγγάρι

Σου ‘φερε ο Μυλόζ
φέτος την άνοιξη
την πείνα σου ποιος άλλος μπορούσε να νοιαστεί
φουρτούνιασε τη γειτονιά
το φιλντισένιο αμάξι του
γίνου όμορφη, γίνου όμορφη,
στα περιβόλια θα σε δείξει

Έχεις ένα χαμόγελο
από μαργαριτάρια
ψαράδες Σικελοί
στο ταίριαξαν να το φοράς
ψάξε και βρές το
πριν σε κλείσει η νύχτα
σ’ ένα υπόγειο βαθύτερο
από τούτο

 ........................................

 

 4.  Η ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΣΙΜΙΧΑΙΩΝ

Χάρης και Πάνος ΚΑΤΣΙΜΙΧΑΣ -- ΥΠΟΓΕΙΟ