ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΟ: Ετυμολογία και σημασία της λέξης

Το γένος ουδετέρου ουσιαστικό “Συλλαλητήριο” είναι λέξι σύνθετη και παράγεται απο το ρήμα λαλώ.

Συλλαλητήριο < Α.Ε. συν + λαλώ + τήριον

Το α΄συνθετικό συν = ομού, απο κοινού, μαζί

Λαλώ = φωνάζω, βγάζω φωνή, κρυγάζω

το γ΄συνθετικό -τήριο(ν) είναι κατάληξι ή μάλλον “παραγωγικό επίθημα” που σημαίνει συνήθως τον χώρο, (συχνά όμως και το μέσον), το μέρος όπου συντελείται κάτι (πρβλ. παρατηρητήριο, πωλητήριο, προσκλητήριο, ελατήριο, δικαστήριο , κολαστήριο, καθαρτήριο κλπ).

Ήτοι η λέξι σημαίνει:

Το μέρος, ο χώρος, και κατα συνέπεια η εκδήλωσι, όπου κάποιοι όλοι μαζί βρίσκονται για να μιλήσουν, να φωνάξουν, να διαδηλώσουν.

Παράδειγμα απο λεξικό:

“Συλλαλητήριο (το) [1871] {...}

1. Μαζική διαδήλωση στην οποία οι συγκεντρωμένοι εκφράζουν τη διαμαρτυρία τους για ένα θέμα ή την υποστήριξή τους σε κοινή θέση: "Συλλαλητήριο για την ελληνικότητα της Μακεδονίας"” 

ΛΕΞΙΚΟ Γεωργίου Μπαμπινιώτη: "Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας με σχόλια για την σωστή χρήση των λέξεων", 2η Έκδοση (2002), σ. 1681.
[ΣΣ: Για όποιον ενδιαφέρεται, το εν λόγω λεξικό υπάρχει και σε δοκιμαστική χρήσι 30 ημερών ως ηλε-βιβλίο]

Η παιδεία (στην εντατική;) με ρεκόρ στον ανασχηματισμό και οι 9 πρώτες (από τις χίλιες) πικρές αλήθειες του Καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη (+ αναδημοσίευσι)

Αφού το ζήσαμε κι αυτό μπορούμε να απέλθουμε μακάριοι! Μετά το ιστορικό γεγονός της υπουργοποίησης του Γεωργίου Παπανδρέου του νεωτέρου ως Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (σωτηρίω έτει 1994) νέο κοσμοσωτήριο γεγονός ανέτειλεν ημίν σήμερον: μετά τον χθεσινοβραδινό ανασχηματισμό προέκυψε νέα σύνθεσι στο Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων μετά τους δύο Υπο-υπουργούς (όπως θα ‘λεγαν οι ιδεολογικοί εχθροί της δασείας), τον κ. Πανάρετο και την κα Χριστοφιλοπούλου που επιβεβαιώθηκαν, στο πλευρό της εξ ορισμού επιτυχημένης Υπουργού (= της αξιολογημένης εκ των προτέρων και ενδεχομένως δρομολογημένης από τότε που ως ευρωβουλευτίνα έκανε την ...εμπνευσμένη δήλωσι περι αναπλήρωσης της γλώσσας των νεοελλήνων με την αγγλική) κας Άννας Διαμαντοπούλου - ή μάλλον Diamantopoulou Anna – εκλήθη εκτάκτως ως αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας κλπ να δώση τα φώτα του άλλο περισπούδαστο και βαθυνούστατο μέλος της ελλαδικής πολιτικής σκηνής και πνευματικής ζωής, η κα Φώφη Γεννηματά. Προφανώς η τεράστια εμπειρία της στα περι της Υγείας θέματα, θα επουλώση ωσονούπω τα τραύματα της θνήσκουσας Παιδείας μας ή θα οδηγήση το καθαρθέν από το μίασμα του εθνισμού Υπουργείο (αλήθεια εκείνο το Υπουργείο Αμύνης γιατί εξακολουθεί να ονομάζεται «Εθνικής»;) σε μια νέα μεταρρύθμισι, ένα νέο Ε.Σ.Υ.; (= Εκπαιδευτικό Σύστημα Υποθηκευμένων, Υποτελών ή κάτι τέτοιο)

Πάντως το ρεκόρ κατεγράφη από τον άγρυπνο ελλαδικό Τύπο: ¨Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που στο υπ. Παιδείας τοποθετείται και τέταρτο υπουργικό μέλος. Μέχρι σήμερα δεν είχαμε ποτέ τρεις γυναίκες στο υπ. Παιδείας και ο εκάστοτε πρωθυπουργός τοποθετούσε ή έναν υπουργό , έναν αναπληρωτή κι έναν υφυπουργό, - όπως όταν ο σημερινός πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου ήταν υπουργός με αναπληρωτή τον Φίλιππο Πετσάλνικο και υφυπουργό την καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Ελένη Στεφάνου- ή έναν υπουργό με δύο υφυπουργούς…»

Έ, μετα από αυτά νομίζουμε ότι είναι ακόμα πιο επίκαιρα τα εύστοχα λόγια του Καθηγητού Γλωσσολογίας και πρώην Πρύτανη Παν. Αθηνών Γιώργου Μπαμπινιώτη για τα χάλια της «Παιδείας» μας, τα οποία αναδημοσιεύουμε προσυπογράφοντας:


Εννέα πικρές αλήθειες για την Παιδεία μας...

Με τα αποτελέσματα των εισαγωγικών εξετάσεων στα Πανεπιστήμια, με το προβοκατόρικο 0,9, με τις 22.000 κενά στα σχολεία μας (από συνταξιοδοτούμενους εκπαιδευτικούς κ.ά.), με τις άδειες των Κολεγίων
ιδιόχρησης, με..., με..., ξαναθυμηθήκαμε αυτές τις μέρες την Εκπαίδευση. Και αρχίσαμε ξανά τις αναλύσεις και τις ερμηνείες. Περισπούδαστοι εκπαιδευτικοί «αναλυτές», εκφραστές συχνά διαφόρων κομματικών ιδεολογιών και ιδεοληψιών, προβαίνουν σε κοινότοπες αναλύσεις, χωρίς να μπαίνουν στην ουσία των προβλημάτων τής Παιδείας μας ή να προτείνουν λύσεις.
Και όλα αυτά γιατί δεν μπορούμε (δεν θέλουμε;) σε αυτόν τον τόπο να αντιμετωπίσουμε, με σοβαρό και αποτελεσματικό τρόπο, μείζονα προβλήματα τής Παιδείας μας που «σέρνονται» επί χρόνια και γιατί δεν τολμούμε πολιτικοί και πολίτες, εκπαιδευτικοί και γονείς, η ελληνική κοινωνία γενικότερα, να αναλάβουμε τις ευθύνες που μάς αναλογούν, να πιέσουμε, να απαιτήσουμε, να φωνάξουμε να αλλάξει ριζικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα και να αποκτήσουμε επί τέλους κι εμείς μια παιδεία ουσίας και ποιότητας.
Δεν τολμούμε να δούμε και να πούμε μερικές πικρές αλήθειες. Ετσι έχουμε, τελικά, την παιδεία που μάς αξίζει, που αξίζει στην αδιαφορία, την ολιγωρία και την ακηδία μας.

Αλήθεια πρώτη: Δεν καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ένα σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια που έχει τινάξει στον αέρα την καίρια βαθμίδα τής Μέσης Εκπαίδευσης, το Λύκειο; Κι αν το καταλαβαίνουμε- που τώρα φαίνεται ότι έστω και αργά άρχισαν να το καταλαβαίνουν όλοι-, τι κάνουμε; Με αχρηστευμένο το Λύκειο πού πάμε;

Αλήθεια δεύτερη: Το υπαρκτό γνωστό πρόβλημα τού (λειτουργικού) αναλφαβητισμού, με αποφοίτους Μέσης Εκπαίδευσης που δεν μπορούν να εκφραστούν προφορικά και γραπτά, δεν το γνωρίζουμε; Μάλλιασε η γλώσσα των εκπαιδευτικών να το επισημαίνουν. Τώρα το καταλάβαμε με το προβοκατόρικο 0,9 (από κάποιον πλακατζή υποψήφιο...) που ανοήτως γενικεύθηκε κι έγινε σημαία απαιδευσίας, παραβλέποντας τις χιλιάδες των πραγματικά αναλφάβητων που συναντάμε γύρω μας;

Αλήθεια τρίτη: Οτι οι μαθητές των σχολείων μας απεχθάνονται το σχολείο, ότι δεν το αγαπούν, δεν τους τραβάει τίποτε στο σχολείο που τους έχουμε φτιάξει, δεν μάς λέει τίποτε;

Αλήθεια τέταρτη: Οτι έχουμε καθιερώσει ένα σύστημα που φορτώνει τους μαθητές με όγκους αναφομοίωτων πληροφοριών, προορισμένων εξ υπαρχής να περάσουν στα τάρταρα τής λήθης και τής απώθησης διά τής οδού τής αποστήθισης, πληροφοριών συχνά εξεζητημένων έως άχρηστων που ποτέ δεν θα γίνουν χρήσιμες επεξεργασμένες γνώσεις οι οποίες θα μείνουν, αυτό δεν μάς γεμίζει με οδύνη και τύψεις για τις ευθύνες μας;

Αλήθεια πέμπτη: Μπορούμε να αισθανόμαστε ήσυχοι, όταν οι ηγεσίες και βασικά στελέχη των πολιτικών κομμάτων και τού πολιτικού μας κόσμου γενικότερα (με πολύ λίγες εξαιρέσεις) ιεραρχούν την Εκπαίδευση, την Παιδεία και τον Πολιτισμό, το τρίπτυχο τής ουσιαστικής ύπαρξης και τής προοπτικής ανάπτυξης κάθε ορθοφρονούντος λαού, στο χαμηλότερο σκαλί τής έμπρακτης μέριμνας και τής πολιτικής τους;

Αλήθεια έκτη: Είναι δυνατόν να έχεις ποιότητα διδασκαλίας στα σχολεία σου με εκπαιδευτικούς ανεπαρκώς καταρτισμένους για την Εκπαίδευση, σκανδαλωδώς ανεπιμόρφωτους και προκλητικά αναξιολόγητους, αλλά και με εκπαιδευτικούς κακοπληρωμένους σε σχέση με το δύσκολο έργο που καλούνται να επιτελέσουν και κοινωνικά υποβαθμισμένους; Μπορείς να έχεις μεγάλες απαιτήσεις χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις;

Αλήθεια έβδομη: Θα μπορέσουν ποτέ οι εκάστοτε υπουργοί Παιδείας να περάσουν από τις εξαγγελίες στην πράξη, να λάβουν γενναίες αποφάσεις, να ξεπεράσουν αυτό που- εσφαλμένα συνήθως- εκτιμούν ως πολιτικό κόστος (κυρίως για την προσωπική τους πολιτική καριέρα), να πείσουν με σωστά επιχειρήματα την κυβέρνησή τους και την κοινή γνώμη για ριζικές αλλαγές, να πολεμήσουν τα οργανωμένα συμφέροντα που αντιμάχονται τις αλλαγές και, τέλος, να αποτολμήσουν για μια φορά να παραιτηθούν, διαμαρτυρόμενοι όταν γίνονται όχημα και συνένοχοι για την παιδευτική υστέρηση ενός ολόκληρου λαού;

Αλήθεια όγδοη: Θα αντιληφθούν την ευθύνη τους
οι ηγεσίες και τα στελέχη των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων, ώστε - ξεπερνώντας τις κομματικές ιδεολογίες και στάσεις τους και τις προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες τους που προκαλούν την αγανάκτηση των ίδιων των εκπαιδευτικών (ιδίως των νέων) και τής κοινής γνώμης- να μπορέσουν να αρθρώσουν ουσιαστικό, πειστικό, ακομμάτιστο εκπαιδευτικό λόγο; Μπορούν ποτέ να πείσουν κανέναν για τις προθέσεις τους, όταν μονίμως στηρίζουν την ήσσονα προσπάθεια και βρίσκονται συνεχώς στην άρνηση για κάθε ουσιαστική αλλαγή στην Παιδεία μας από όπου και αν προέρχεται; Δεν καταλαβαίνουν ότι έτσι αυτοκαταργούνται στη συνείδηση τού κόσμου και απαξιώνουν εκ προοιμίου τον θεσμικό ρόλο τους;

Αλήθεια ένατη: Κι εμείς στα Πανεπιστήμια που μορφώνουμε τους εκπαιδευτικούς θα αντιληφθούμε τον ρόλο και τις ευθύνες μας για το πόσο καλά ετοιμάζουμε τους αυριανούς εκπαιδευτικούς, όταν αρνούμαστε ή αποφεύγουμε επί χρόνια να εφαρμόσουμε την ψυχοπαιδαγωγική κατάρτιση και ένα ειδικό πρόγραμμα επιστημονικής προετοιμασίας όσων θέλουν να εργαστούν στην Εκπαίδευση; Μήπως πιστεύουμε ότι λύθηκε το πρόβλημα με το ΑΣΕΠ και με τους ειδικούς φροντιστές που έχουν πλέον αναλάβει- με το αζημίωτο- τον ρόλο τής προετοιμασίας των υποψηφίων για τις εξετάσεις τού ΑΣΕΠ, υποκαθιστώντας τα Πανεπιστήμια;

* * * Γνωστές πικρές αλήθειες που ενοχλούν, που απωθούνται, που καταπνίγονται, ενώ «ενός έστι χρεία...», να τις συνειδητοποιήσουμε όλοι και να τις υπερβούμε με πράξεις.


Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

(Εφημ. "Το Βήμα")

Καλή Χρονιά, με αναφορά στην «Ινδικτιώνα» της Βουλής των Εφήβων (+ 1 απόσπασμα απο λόγο του Γ. Μπαμπινιώτη)

Αρχή σχολικής χρονιάς σήμερα (η 1η Σεπτεμβρίου ως γνωστόν σηματοδοτεί και την έναρξι του εκκλησιαστικού έτους, η οποία ως Αρχή της Ινδίκτου είναι καθιερωμένη από τον 4ο αιώνα μ.Χ) και ευχόμαστε σε όλους τους φίλους του Ιστολογίου ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

ΠΕΡΙ ΙΝΔΙΚΤΙΩΝΟΣ
Και μια και είπαμε για την Ίνδικτο (ή και Ινδικτιώνα), λέξι με προφανή την λατινική της καταγωγή, να παρατηρήσουμε πως ο όρος indictio ως υποσύστημα χρονολογικής αρίθμησης, σήμαινε εξ υπαρχής (και μιλάμε για την ρωμαϊκή αυτοκρατορική εποχή) «περίοδος 15 ετών» ή μία χρονιά από έναν δεδομένο δεκαπενταετή κύκλο.
Μάλιστα είναι ενδιαφέρον ότι καί ο δεκαπενταετής κύκλος στον οποίο αναφερόταν η Ινδικτιώνα είχε αναφορά στο σύστημα φορολογίας του ρωμαϊκού κράτους καί οτι η μία από τις τέσσερες γνωστές Ινδικτιώνες, η indictio Greaca, άρχιζε την 1η Σεπτεμβρίου και θεωρείται και αρχαιότερη από τις άλλες (οι οποίες άρχιζαν είτε την 8η ή 24η Σεπτεμβρίου, είτε την 25η Δεκεμβρίου!?).

Η ...ΙΝΔΙΚΤΙΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ!
Κάνουμε, λοιπόν έναν συνειρμό με την Βουλή των Εφήβων, η οποία εφέτος κλείνει έναν δεκαπενταετή κύκλο ζωής, και με εφόδιο την θετική εμπειρία που αποκόμισε ο υπογραφόμενος ως καθηγητής-σύνδεσμος, καθώς από το πρώτο έτος της λειτουργίας του πρωτοποριακού αυτού θεσμού και επι οκτώ χρόνια συνέβαλλε συντονίζοντας τους ενδιαφερόμενους μαθητές στα σχολεία όπου υπηρετούσε, βρίσκουμε την ευκαιρία να πούμε επ’ αυτού 2 λόγια:

Η "Βουλή των Εφήβων”, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υλοποιείται συνεχώς από την Βουλή των Ελλήνων από το 1995/6 μέχρι σήμερα, εφέτος θα διεξαχθή από τις 3 ως τις 6 Σεπτεμβρίου. Μιλάμε βεβαίως για την τελική φάσι ενός προγράμματος που απευθυνόμενο στους εφήβους μαθητές των δύο τελευταίων τάξεων των Λυκείων (πρακτική που υπο το βάρος της βαθμοθηρικής σκοπιμότητας που κυριάρχησε μετά την εφαρμογή της «μεταρρύθμισης Αρσένη» κλονίσθηκε για να περιορισθή τελικά –και καθ’ ημάς κακώς - στους μαθητές μόνο της Β’ τάξης) τους παρακινούσε σε ελεύθερο αλλά και τεκμηριωμένο διάλογο, ενθαρρύνοντας την προσωπική έκφρασί τους μέσω γραπτής κατάθεσης των απόψεών τους, έχει μόνιμο στόχο την αλληλοκατανόησι των γενεών, τη μύηση των νέων στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και την καλλιέργεια των δημοκρατικών αξιών της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Τα δεκαπέντε χρόνια πέρασαν ήδη, ο θεσμός εδραιώθηκε και συνεχίζει να έχει ευρεία αποδοχή καθ’ όσον το ενδιαφέρον από πλευράς των μαθητών υπάρχει αμείωτο. Απόδειξι πως αυτή την σχολική χρονιά στην «προκριματική» φάσι έλαβαν μέρος περισσότεροι από 11.000 μαθητές της Β’ τάξης των Λυκείων (όλων των τύπων) της χώρας, αλλά και της Κύπρου καθώς επίσης και από ελληνικά σχολεία της Ομογένειας.
Τα 300 παιδιά που επελέγησαν κι εφέτος ως έφηβοι βουλευτές, προέρχονται οι 260 από ελλαδικά σχολεία, οι 20 από την Κύπρο και άλλοι 20 από την Ομογένεια.
Αυτό το σύνολο των 300 θα φιλοξενηθούν επι τετραήμερο στην Αθήνα απο μεθαύριο Παρασκευή. Το Σάββατο 4 και την Κυριακή 5 Σεπτεμβρίου, τα παιδιά θα χωρισθούν για να συνεδριάσουν σε Επιτροπές αντίστοιχες θεματικά των Διαρκών Επιτροπών της Βουλής των Ελλήνων, ενώ προβλέπεται, όπως κάθε χρόνο, να συμμετάσχουν σε προγραμματισμένες πολιτιστικές δραστηριότητες.
Αποκορύφωμα –και λήξι για εφέτος- του προγράμματος, η Δευτέρα 6 Σεπτεμβρίου, όπου στις 10.00 το πρωί, θα συγκληθή η Ολομέλεια της Βουλής των Εφήβων.


ΜΙΑ ΟΜΙΛΙΑ
Από ομιλία που εκφώνησε την περασμένη χρονιά στην Βουλή των Εφήβων ο Καθηγητής της Γλωσσολογίας Γεωργίος Μπαμπινιώτης είναι το παρακάτω ενδιαφέρον απόσπασμα:

Λόγος στη Βουλή των Εφήβων
Καθηγητού Γεωργίου Μπαμπινιώτη
πρ. Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου Αθηνών
Προέδρου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού



Φίλες και Φίλοι Έφηβοι Βουλευτές,
(...) Τις ώρες που θα βρίσκεστε σ’ αυτόν τον χώρο και όσο θα γνωρίζετε τις λειτουργίες και τις δυνατότητες τής δημοκρατικής κατάκτησης που λέγεται Βουλή των Ελλήνων, θα συνειδητοποιήσετε –είμαι βέβαιος– την καθοριστική σημασία αυτού τού θεσμού, που αποτελεί σημείο αναφοράς για τη ζωή κάθε χώρας.


Από τη δική σας λειτουργία ως Εφήβων Βουλευτών ας αναδυθούν και ας αναδειχθούν η παρρησία, ο αυθορμητισμός, η φρεσκάδα τής σκέψης, η αγνότητα των προθέσεών σας, η ειλικρίνεια τής κριτικής σας, αλλά και αυτό που βιολογικά και πνευματικά σάς ξεχωρίζει από εμάς τους μεγάλους: η φαντασία και το δημιουργικό όνειρο, το όραμα. Γιατί το όραμα στους νέους δεν είναι ουτοπία. Είναι δικαίωμα. Γίνεται απαίτηση. Μετασχηματίζεται σε διεκδίκηση. Εμπνέει και συνταράσσει. Έναντι τής στυγνής λογικής που ορίζει και περι-ορίζει τη σκέψη μας, το όραμα διαπερνά το συν-αίσθημα, συγ-κινεί, συν-επαίρνει, δεν γνωρίζει φραγμούς. Περνάει σ’ αυτά που μάς βγάζουν από το τέλμα, τον συμβιβασμό, τον εφησυχασμό. Σ’ αυτά που μάς ξεβολεύουν, που κάνουν τη σκέψη μας να πάρει ανάποδες στροφές! Να δει την αθέατη όψη των πραγμάτων.


Γιατί το όραμα δεν σημαίνει κατάργηση τής λογικής. Είναι μια άλλη λογική. Όπως ένας άλλος κόσμος, με τη δική του λογική και με αδιάσπαστη αναφορά στο όνειρο, είναι και η ποίηση. Που με τον δικό της τρόπο μάς θυμίζει την ουσία τής ζωής. «Πάρε τη λέξη μου, δώσε μου το χέρι σου», μάς λέει ο Εμπειρίκος, καλώντας μας στον κόσμο μιας άλλης πραγματικότητας, στον κόσμο τής ποίησης. Συγχωρήστε μου την αναφορά στην ποίηση, γιατί πιστεύω ότι η ποίηση, με την ελευθερία που παρέχει στην ανθρώπινη σκέψη, βρίσκεται πιο κοντά στην ψυχή, στα πετάγματα τής σκέψης και στη λαχτάρα των νέων για ζωή –ό,τι πιο γνήσιο, πιο υγιές και πιο ζωντανό.


Μιλώντας για όραμα και όραμα των νέων, θα πω ότι κύριο όραμα και απαίτηση και διεκδίκηση των νέων πρέπει να είναι το όραμα μιας καλύτερης Παιδείας –μιας παιδείας ουσιαστικής, χρήσιμης, ζωντανής, ελκυστικής αξιόπιστης, δημιουργικής.


Παιδεία και ιδιαίτερα «σχολική παιδεία» σημαίνει ολόπλευρη καλλιέργεια τής προσωπικότητας τού μαθητή. Μια καλλιέργεια που επιτελείται θεσμικά και οργανωμένα μέσα από την Εκπαίδευση, μέσα από το Σχολείο. Με γνώσεις από διάφορα γνωστικά πεδία, οι οποίες όμως δεν αποτελούν αυτοσκοπό∙ σκοπός τους είναι να αφομοιωθούν, να συσχετιστούν, να αξιολογηθούν και να οδηγήσουν στη γνώση∙ στη γνώση σε ενικό. Στο να συνειδητοποιήσουμε, στο να γνωρίσουμε δηλ. εις βάθος τον εαυτό μας και τους άλλους, τον κόσμο που μάς περιβάλλει.


Αυτό προϋποθέτει και γνώση και κρίση. Και γνωστική και κριτική ικανότητα. Αλλά –για να είναι πλήρης, υγιής και σωστή– αυτή η γνώση προϋποθέτει και «συναισθηματική νοημοσύνη»: καλλιέργεια των συναισθημάτων μας, ανάπτυξη ευαισθησίας και ευαισθησιών. Η συν-είδηση, μη το ξεχνάμε, πάει μαζί με τη συν-αίσθηση: την αίσθηση τού εαυτού μας και των άλλων και μάλιστα την καλή αίσθηση (την ευ-αισθησία). Θα προσέθετα και μιαν άλλη απαραίτητη αίσθηση, την αίσθηση ορίων: τα όρια τού εγώ, τα όρια τής γλώσσας, τα όρια τού κόσμου, τα όρια απ’ όπου αρχίζει ό,τι υπάρχει πριν, πέρα και πάνω από εμάς, τα όρια μεταξύ τού Θεού και τού ανθρώπου και η υπέρβαση αυτών των ορίων με τη «θέωση» τού ανθρώπου κατά την ορθόδοξη διδασκαλία τής πίστης μας. Αυτή την καλλιέργεια πρέπει να εξασφαλίζει η σχολική εκπαίδευση.


Και συγχρόνως η Εκπαίδευση πρέπει να εξοικειώνει τον νέο άνθρωπο με το σύστημα αξιών τής χώρας του, δηλ. με τον πολιτισμό του. Αλλά και με άλλα συστήματα αξιών, με άλλους πολιτισμούς –πράγμα που θα διευρύνει τον ορίζοντα (δηλ. τα όρια) τής σκέψης μας, θα συμφιλιώσει την ταυτότητα με την ετερότητα, θα κατοχυρώσει τον σεβασμό τού άλλου, των διαφορετικών ιδεών, των διαφορετικών αξιών, την κατάκτηση μιας εσωτερικής ανεκτικότητας που είναι άλλο πράγμα από μια έξωθεν επιβαλλόμενη ανοχή.


Εξασφαλίζει άραγε στο Ελληνόπουλο το ελληνικό σχολείο αυτή την καλλιέργεια; Χωρίς να είναι ένα «κακό σχολείο», το ελληνικό σχολείο είναι ακόμη προσανατολισμένο στην παροχή επιφανειακών και πρόσκαιρων γνώσεων γύρω από έναν άξονα που έχει προκαθορίσει η ελληνική κοινωνία, εννοώ την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια. Αυτό θεωρεί ως καταξίωση η ελληνική κοινωνία, αυτό κυριαρχεί ως μέριμνα στην ελληνική οικογένεια κι αυτό, με τη σειρά του, προσπαθεί να δώσει το ελληνικό σχολικό σύστημα.
Απ’ όσα είπαμε ήδη, είναι φανερό ότι ο προσανατολισμός αυτός είναι λανθασμένος. Γενικότερα, το σχολικό μας σύστημα είναι αποπροσανατολισμένο και, γι’ αυτό, και απορρυθμισμένο.


Χρειαζόμαστε μια νέα αντίληψη τού σχολείου: άλλους στόχους, άλλο κλίμα, άλλο σύστημα, άλλη κατάρτιση των δασκάλων μας. Ένα σχολείο ουσίας – ουσίας ύπαρξης, ουσίας πνεύματος, ουσίας ψυχής, ουσίας ζωής. Ένα σχολείο που θα ελκύει τον μαθητή, που θα τον θέλγει, που θα το αγαπάει. Ένα σχολείο «ερωτικό» –επιτρέψτε μου την έκφραση, γιατί αυτή αποδίδει την έννοια. Ένα σχολείο που δάσκαλος και μαθητής θα λαχταρούν πότε να πάνε –όχι πότε να φύγουν, όπως συμβαίνει πολύ συχνά σήμερα. Ένα σχολείο «όαση» μέσα στην «κόλαση» που έχει καταντήσει η ζωή μιας όλο και περισσότερο ανταγωνιστικής και καταναλωτικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας η οποία στέργει τις ανισότητες και υποτιμά τις ευαισθησίες. Ένα σχολείο που η εξοικείωση τού μαθητή με την τέχνη (τη μουσική, τη ζωγραφική, το θέατρο, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τη δημιουργική γραφή) δεν θα θεωρείται πάρεργο ή περίεργη, ούτε θα αποτελεί «ολοκαύτωμα» στις γνώσεις, αλλά θα συνιστά βασικό παράγοντα παιδείας, αφού θα προετοιμάζει τους αυριανούς θεατές, τους αυριανούς ακροατές, τους αυριανούς αναγνώστες, τους αυριανούς ευαίσθητους και καλλιεργημένους πολίτες τής κοινωνίας μας.


Επειδή ζούμε, έχουμε το προνόμιο να ζούμε, σ’ ένα ελεύθερο δημοκρατικό πολίτευμα, μπορούμε –και είναι κυρίως χρέος δικό σας των νέων αλλά και δικό μας– να ζητήσουμε, να απαιτήσουμε, να πιέσουμε, να παλαίψουμε για μια καλύτερη, ουσιαστική και ποιοτική παιδεία στη χώρα μας, όχι μόνο γιατί άλλες χώρες διαθέτουν ήδη αυτή την παιδεία, αλλά και γιατί αυτά τα ιδανικά, αυτές οι ιδέες κι αυτή η λαχτάρα για μια βαθύτερη παιδεία πήγασαν κι εδραιώθηκαν σ’ αυτόν τον τόπο, σ’ αυτή την πατρίδα.

Φίλες και φίλοι Έφηβοι Βουλευτές,

Τελειώνω με μιαν απλή και ειλικρινή ευχή: Η γνώση και η εμπειρία που θα αποκτήσετε αυτές τις μέρες από τη συμμετοχή σας στη Βουλή των Εφήβων, ας γίνει το κέντρισμα για ν’ αρχίσετε να αγωνίζεστε κι εσείς για ό,τι δίνει νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη και καταξιώνει τη ζωή μας σ’ αυτόν τον κόσμο.




(Το πλήρες κείμενο της ομιλίας δημοσιεύεται στον Συλλογικό Τόμο του Συνδέσμου Επιστημόνων Πειραιώς "Ονειρεύομαι μια Οικογένεια κι ένα Σχολείο", των εκδόσεων ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ ενώ ένα μέρος δημοσιεύθηκε και απο το ιστολόγιο του εν λόγω Συνδέσμου).