Ενθύμησι Αλέξη Κλαμαρή: Το κριτικό σχόλιό του για την παρουσίασι του Τεύχους 14 του "Manifesto" (Φθινόπωρο 2008). Sulla Ricorrenza degli 11 anni dalla morte di Alexis Klamaris (1961-2009); un suo inedito post (ex commento) riguardante il numero 14 del mensile "Manifesto” .

Εγκαινιάζουμε την νέα Σχολική (και εκκλησιαστική) Χρονιά υπο το πανσέληνο πρίσμα της ...Εκάτης (σήμερα θυμίζουμε το εντυπωσιακό τριήμερο "Harvest Moon"/"Corn Moon"/"Fruit Moon", -ξενικά, νεοελληνιστί "Φθινοπωρινό Φεγγάρι") ή μάλλον στον αστερισμό της μνήμης! 

Ο μακαρίτης φίλος μας Αλέξης Κλαμαρής υπήρξε ιδρυτικό μέλος καί του Συλλόγου Α.Ε.Κ. ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ καί του Ιστολογίου μας. Με την απώλειά του η παρέα μας απέμεινε ανεπανόρθωτα ανάπηρη. Ήταν απο την αρχή φανερό οτι ο λίαν αγαπητός Αντιπρόεδρος ήταν ισοδύναμος του Ιδρυτή και Προέδρου. Το δέ ομώνυμο με το Ιστολόγιο, περιοδικό “Νέος Παλαμήδης” ήταν σαν να ξεψύχησε μαζί του! Απο καιρό, λοιπόν, θέλαμε να επικαλεστούμε την σκιά της απουσίας του! Κάτι η πρόσφατη μνημόνευσι του Αλέξη στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ιουλίου κάτι οι τρέχουσες φαντασμαγορικές υπαίθριες συναυλίες του Διονύση Σαββόπουλου στον Κήπο του Μεγάρου (σήμερα Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου και αύριο το βράδυ), η κατάλληλη ευκαιρία βρέθηκε.

Στο επανεκδιδόμενο κείμενό του (τώρα πια όχι ως περίπου χαμένο σχόλιο) ο Αλέξης κάνει μια ωραιότατη παρουσίασι της εκδήλωσης στον Ιανό, της αφιερωμένης στο 14ο τεύχος του περιοδικού Μανιφέστο (του φίλου εκδότη Θ. Παντούλα). Θαυμάστε πόσο όμορφα προβαίνει στην παρουσίασι της εκδήλωσης, θίγοντας εύστοχα τα κύρια θέματα γύρω απο τον κύκλο του περιοδικού, το σαββοπουλικό θεατρικό (Καραγκιόζης!) εκείνης της βραδιάς και βεβαίως τον ίδιο τον Νιόνιο!

ΚΑΛΗ ΚΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΑ (2020-2021) !!

.................................................

           ΟΙ ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΜΟΥ  

           ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ 14, ΣΤΟΝ «ΙΑΝΟ» !

Πήγα απόψε στην εκδήλωση στον «Ιανό» για την παρουσίαση του νέου τεύχους του περιοδικού (ΣΣ: Ενν. του "Manifesto").

Ο «Ιανός» κατ’ αρχήν, είναι ένα κεντρικό μεγάλο Βιβλιοπωλείο της Αθήνας, με άνετους και όμορφους χώρους. Η εκδήλωση έγινε στο «πατάρι» του, που είναι μιά μεγάλη αίθουσα με μπάρ και τραπέζια, για την εξυπηρέτηση των αναγνωστών. Απόψε, ήτανε κατάμεστη απο κόσμο. Μέτρησα πάνω απο 100 ανθρώπους, σε κάποια στιγμή. Βρήκα το μοναδικό ελεύθερο σκαμπό στον τοίχο και κάθησα, ευτυχώς, γιατι σε λίγο εμφανίστηκαν και κάποιοι όρθιοι. Το καλό ήταν ότι απο τη θέση μου είχα φάτσα απέναντί μου τον ομιλητή, αλλα και τη μεγάλη σκηνή του... καραγκιόζη!

Ο κόσμος, που καθότανε παρέες-παρέες στα τραπέζια, μου έκανε εντύπωση. Ήταν όλοι τους άνθρωποι καλλιεργημένοι και σοβαροί, απο 30 έως 50 χρονών, στην πλειοψηφία τους. Μήν περιμένετε όμως να σας πώ για επώνυμες παρουσίες, γιατι απλώς δέν σκέφτηκα να ψάξω για τέτοιους. Πχ με ρώτησε ο Πρόεδρος όταν του τηλεφώνησα μετά την εκδήλωση άν ήταν εκεί ο Γιανναράς. Δέν ξέρω! Γιατι δέν είχα στο νού μου να ψάξω να δώ άν θα ήταν εκεί. Συγχωρήστε μου λοιπόν αυτή την απροσεξία, άλλωστε δέν είμαι συνηθισμένος απο τέτοιες εκδηλώσεις και ήταν η πρώτη μου φορά που ήρθα σε επαφή με τον κόσμο που στηρίζει το «Manifesto»..

Ο Διονύσης Σαββόπουλος πάντως, δέν ήρθε. Άν και, απ’ ό,τι είπε ο Θοδωρής Παντούλας, τον περίμενε.. Ο καιρός ήταν απρόσμενα άσχημος απόψε όμως, με πολύ κρύο στην Αθήνα, και σκέφτομαι πως μάλλον αυτό θα εμπόδισε τον Σαββόπουλο να ξεκινήσει..

Συνεπής όμως στο ραντεβού του, ήταν ο... καραγκιόζης! Είχα χρόνια να δώ παράσταση καραγκιόζη, απο παιδί σχεδόν! Και ξαφνιάστηκα, γιατι μου φάνηκε αναπάντεχα απολαυστική, και όμορφη!! Δέν μιλάμε για «θέατρο σκιών» πλέον σήμερα, γιατι στο πανί βλέπεις ΕΓΧΡΩΜΟ καραγκιόζη, με κούκλες που ήταν καλλιτεχνικά αριστουργήματα, μιά χρωματική απόλαυση για το μάτι... Το έργο, «ο Καραγκιόζης Σαββόπληκτος», ήταν προσαρμοσμένο στην τρέχουσα επικαιρότητα ( Βατοπέδι κλπ ), αλλα οι μορφές ήταν οι κλασσικές, Χατζηαβάτης, Νιόνιος, κλπ..

Δέν είμαι ειδικός για να κρίνω την παράσταση με τεχνικές λεπτομέρειες, αλλα σάν θεατής την απόλαυσα. Μου φάνηκε ότι είναι μιά μορφή τέχνης ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΑΝΕΤΑ ΝΑ ΣΤΑΘΕΙ ΣΗΜΕΡΑ, και να ομορφήνει τη ζωή μας. Ναί, ΔΕΝ πιστεύω πιά, ότι ο καραγκιόζης ανήκει στο παρελθόν, ότι «έχει πεθάνει» για τη σύγχρονη κοινωνία! Τα ωραία Κεφαλλονίτικα του Νιόνιου πχ, ΘΕΛΩ να τα ξανακούσω κι’ άλλες φορές στη συνέχεια. Είναι κάτι που μου αρέσει, με συγκινεί, κι’ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ στη ζωή μου. Δέν είναι μιά αρλούμπα που περνάει και φεύγει, όπως όλες οι Χολλυγουντιανές ταινίες και τα σήριαλ της τηλεόρασης.. Βέβαια, ο καραγκιόζης στην τηλεόραση ΔΕΝ έχει την ίδια ομορφιά και δυναμική, προφανώς... Και ίσως αυτό να είναι που τον κρατάει μακρυά απο τη δημοσιότητα σήμερα. Θά ‘λεγε κανείς, ότι παραμένει ΠΙΣΤΟΣ στην ΑΜΕΣΗ ΕΠΑΦΗ με το κοινό του, και δέν καταδέχεται να εκμοντερνίσει το πανί του σε γυάλινη οθόνη...

Τέλος πάντων όμως, αρκετά είπα για τις εντυπώσεις μου απο τον καραγκιόζη.

Γεγονός είναι, ότι παρακολούθησα μιά ωραία εκδήλωση, χωρίς ψεγάδι. Αγόρασα το περιοδικό και το ξεφύλλισα πρόχειρα για να πάρω μιά ιδέα (...επειδή ΔΕΝ είμαι Χαλκιδαίος, δέν είχα ξαναδιαβάσει παλιότερα τεύχη του περιοδικού.. ), χαιρέτησα τον Θοδωρή Παντούλα που τον πρωτογνώρισα απόψε, λέγοντάς του πως είμαι στον σύλλογο «Άβαξ και πεσσοί» του Αλέξανδρου Σοϊλεμέζη, χάρηκε, του ευχήθηκα να πάει καλά το τεύχος, και έφυγα ευχαριστημένος απο όσα έζησα εκεί...

Απο το περιοδικό, σας μεταφέρω την εισαγωγή της συνέντευξης του Διονύση Σαββόπουλου στον Θοδωρή Παντούλα και στον Κων/νο Μπλάρθα, επειδή μου άρεσε με τη σύντομη ματιά που έριξα, για να πάρετε μιά γεύση κι’ εσείς για το τί ακολουθεί:

-- Ο κύριος Σαββόπουλος είναι ένας γοητευτικός αφηγητής. Έτσι τον ξέρουμε κι’ απ’ τα τραγούδια του. Μας κέρασε καφέ. Εσπρέσσο. «Με τα τραγούδια σας μεγαλώσαμε», του είπαμε σαν σηκώθηκε για λίγο να φτιάξει κι ένα δικό του. Γύρισε και μας κοίταξε, ψηλοί κι οι δυό μας, «Απ’ ό,τι βλέπω μια χαρά σας μεγάλωσα!»....

Όσο για την πολιτική τοποθέτηση του περιοδικού, εγώ δέν είμαι ο σωστός άνθρωπος για να μιλήσω γι’ αυτή. Δέν μπορώ όμως και να αποφύγω να πώ τουλάχιστον, ότι σε κάθε περίπτωση με καλύπτει και πάλι ο Διονύσης Σαββόπουλος, στη φράση του που αποτελεί και τον τίτλο της συνέντευξης :

-- «Μακάρι να διαφωνούμε, και νάναι κοντά οι καρδιές μας...!»

              Αλέξης ΚΛΑΜΑΡΗΣ

 

Στα βήματα των Ελλήνων της Μικράς Ασίας: Προύσα. 10 Φωτογραφίες από το Μνημείο του Καραγκιόζη. (+ το τραγούδι του Σαββόπουλου «Σαν τον Καραγκιόζη»). In Country Study Program; Bursa: 10 fotos dal monumento di Karagöz (+la canzone di Savvopulos)

Η ΠΡΟΥΣΑ

Με την πιθανότερη εκδοχή να ταυτίζεται με την Κίο, άλλη αρχαία ελληνική αποικία των Μεγαρέων, η Προύσα πήρε το όνομά της από τον καιρό των επιγόνων του Μ. Αλεξάνδρου από τον βασιλιά της Βιθυνίας Προύσιο τον Α΄ (202 π.Χ.). Η πόλι αυτή αναπτύχτηκε σημαντικά κατά την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, καθώς ήταν το δυτικό τέρμα του τεράστιας οικονομικής σημασίας δρόμου του μεταξιού. Πέφτοντας το 1326 στα χέρια των Οθωμανών Τούρκων ανακηρύχθηκε σε (πρώτη ιστορικά) πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας…
Σήμερα με τα σχεδόν 3 εκατομμύρια κατοίκους της ((2,740,970 στατιστική απογραφή 2013),
αποτελεί την 4η σε πληθυσμό πόλι της Τουρκίας, πίσω από την Κωνσταντινούπολι, την Άγκυρα και την Σμύρνη), ενώ συνεχίζει να αναπτύσσεται (όπως άλλωστε όλη η δυτική πλευρά της Τουρκίας της Κωνσταντινούπολης συμπεριλαμβανομένης) με φρενήρης ρυθμούς.

 Ο ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ
Εδώ, λοιπόν, γεννήθηκαν μεταξύ άλλων, ο Μανώλης Ανδρόνικος και ο Κάρολος Κούν, αλλά ο πιο γνωστός Προυσιώτης θα πρέπει να είναι, αναμφίβολα, ο …Καραγκιόζης! Ισχυρή τοπική παράδοσι αναφέρει τον Καραγκιόζη ως υπαρκτό πρόσωπο και μάλιστα ισχυρίζεται πως έζησε πριν την Άλωσι! Πρόκειται για μία από τις δύο εκδοχές που προωθούν οι από την απέναντι πλεύρά του Αιγαίου, κατά την οποία δημιουργός του Καραγκιόζη ως λαϊκού θεάματος ήταν ο Σεΐχ Κιουστερί (Şeyh Küşteri), που έζησε στην Προύσα και πέθανε το 1366.
Σύμφωνα με τον αντίστοιχο θρύλο, ο Χατζηαβάτης και ο Καραγκιόζης ζούσαν στην Προύσα και συμμετείχαν στην κατασκευή ενός τζαμιού για το Σουλτάνο, ο πρώτος ως επιστάτης και ο δεύτερος ως εργάτης. Οι διάλογοι των δύο ανδρών ήταν τόσο διασκεδαστικοί, ώστε όλοι οι υπόλοιποι εργάτες τους χάζευαν και καθυστερούσαν. Όταν ο Σουλτάνος πληροφορήθηκε την αιτία της καθυστέρησης των έργων διέταξε το θάνατο τους. Όμως στη συνέχεια στενοχωρήθηκε και μεταμελήθηκε για την απόφαση του αυτή. Έτσι ο Σεΐχ Κιουστερί, τάχα μου, δημιούργησε τις φιγούρες τους για να τον παρηγορήσει.

Σε κάθε περίπτωσι σήμερα (όπως καταγράψαμε και εμείς με τον φακό μας) υπάρχει ένα μνημείο για του Καραγκιόζη και τον Χατζηαβάτη, όπως και μουσειο επ΄ονόματι του Καραγκιόζη, και μάλιστα σε κεντρικό σημείο της Προύσας.

Μετά από το φωτογραφικό υλικό μας, συμπληρωματικά αναδημοσιεύουμε (αλλά ΜΕ ΚΑΘΕ ΕΠΙΦΥΛΑΞΙ καθώς δεν είμαστε ειδικοί), ένα κείμενο σχετικό με το θέμα της προέλευσης του Καραγκιόζη, από την ιστοσελίδα του «Σπαθάρειου Μουσείου».

ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΑΝ ΤΟΝ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ


....................................................................
Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ 

«...Υπάρχει όμως και ακόμα ένας θρύλος για τον Καραγκιόζη που αναφέρεται στην ιστορία ενός έλληνα από την Υδρα, του Γ. Μαυρομάτη και τοποθετείται χρονολογικά περίπου τον 18ο αιώνα. Ο Μαυρομάτης, λέγεται ότι ήλθε στην Τουρκία από την Κίνα με το θέατρο σκιών του. Αποφασίζοντας να εγκατασταθεί πλέον μόνιμα στην Πόλη, προσάρμοσε τόσο τη ζωή του όσο και το θέατρό του στα ήθη των τούρκων. Ετσι, ωνόμασε τον πρωταγωνιστή του Καραγκιόζ, προέκταση στα ελληνικά Καραγκιόζης, που στα τούρκικα σημαίνει μαυρομάτης. Ο Μαυρομάτης πέθανε στην Τουρκία και πληροφορίες αναφέρουν ότι είχε βοηθό του τον Γιάννη Μπράχαλη, τον πρώτο καλλιτέχνη του είδους που έφερε τον Καραγκιόζη στην Ελλάδα.
Οι πρώτες ιστορικά βεβαιωμένες πληροφορίες για το θέατρο του Καραγκιόζη εντοπίζονται στα μέσα του 17ου αιώνα και μας τον παρουσιάζουν να εκφράζει εικόνες από την ζωή των Τούρκων. Πολλοί υποστήριξαν ότι ο Καραγκιόζης μας ήταν τούρκικο θέατρο, όμως, όποιος γνωρίζει τον πνευματικό χαρακτήρα των λαών που ζούσαν μέσα στην τουρκική αυτοκρατορία, δύσκολο να φαντασθεί τούρκο, ή εβραίο ή αρμένη για δημιουργό του Καραγκιόζη και μάλιστα εμπνευσμένο από τη ζωή δυο ελλήνων: του Χατζηαβάτη και του Μαυρομάτη. Απλώς, η εντύπωση δημιουργήθηκε γιατί, μετά την εμφάνιση του Καραγκιόζη, η τουρκική κυριαρχία απλώθηκε σ'όλες τις χώρες της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και επόμενο ήταν το θέατρο σκιών να πάρει μορφή και έκφραση σύμφωνα με τις νέες κοινωνικές συνθήκες, δηλαδή, οθωμανική.

Ηταν, επομένως, λογικό οι ακόλουθοι τέσσερεις σχεδόν αιώνεςτης τουρκοκρατίας να έχουν σαν αποτέλεσμα να ξεχασθεί τόσο πολύ η ελληνικότητάτου, ώστε οι περισσότεροι ερευνητές να χαρακτηρίζουν τον Καραγκιόζη σαντούρκικο θέατρο σκιών. Παρουσίαζε την τούρκικη ζωή ο Καραγκιόζης επειδή μέσαστην τουρκοκρατία διαμορφώθηκε και προς τους Τούρκους κυρίως απευθυνόταν. Ητανανάγκη, επομένως, να καλυφθεί με τούρκικο όνομα ο κεντρικός του ήρωας, γιατίδιαφορετικά ήταν αδύνατον να ελέγχει τα φαινόμενα και τους τύπους της τούρκικηςκοινωνικής ζωής.»