Δέκα και δύο ερωτήματα (προς απάντησι) για τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο. Dieci piu due argomenti da discutere su Gregorio il Teologo.

Σήμερα, ανήμερα της (υπο κατάργησι;) Εορτής τους, σε μια εισαγωγική συζήτησι με μαθητές αρχικά της Β' τάξης και στην συνέχεια της Α΄ Λυκείου, ζήτησα την αρχική άποψι των παιδιών για τον εκ των Τριών Ιεραρχών Γρηγόριο. Εισπράττοντας μια γενικευμένη απορία και μια έως ενός σημείου δικαιολογημένη (για να μην πώ αναμενόμενη) άγνοια εκ μέρους τους για το εν λόγω ιστορικό πρόσωπο, κατέληξα συνοψίζοντας κατόπιν διευκρινιστικών τοποθετήσεων στην ανάγκη να απαντήσω στα παρακάτω δέκα ή αν θέλουμε δώδεκα ερωτήματα.

                  (Για τον ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΘΕΟΛΟΓΟ)

  ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ - ΘΕΜΑΤΑ :

 

1. ΠΟΤΕ;  (Η εποχή του)

2. ΠΟΥ;  (Η πατρίδα του;)

3. ΚΑΤΑΓΩΓΗ; (Οι γονείς του;)

4. ΣΠΟΥΔΕΣ; (Οι δάσκαλοί του;)

5. ΠΗΓΕΣ; (Αποδείξεις, τεκμήρια; )

6. Κοινωνική ΤΑΞΙ; Κοινωνική ΔΡΑΣΙ; Οικογένεια;

7. Εκκλησιαστική ΘΕΣΙ; (Γιατί Άγιος, γιατί "Θεολόγος";)

8. Άλλα ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ; (Κλίσεις, ταλέντα, αντιλήψεις, ιδανικά...)

9. ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ;

10. ΕΠΩΝΥΜΙΑ: Θεολόγος ή "Ναζιανζηνός";)

 

 

11. Σχέσι με τους άλλους 2 Ιεράρχες;

12. Και ΠΟΙΗΤΗΣ; (Παραγωγή - είδη)

 

Στην μία διδακτική ώρα που είχα στην διάθεσί μου τοποθετήθηκα το κατα δύναμιν στα περισσότερα. Και φυσικά δεσμεύθηκα να επανέλθω πιο οργανωμένα σε αυριανή μονόωρη εκδήλωσι του Β1 τμήματος του Λυκείου. Εκεί που ως συντονιστής-ομιλητής θα επιχειρήσω να αναπτύξω το θέμα:

 "Ο Γρήγόριος ο Θεολόγος, ως συγγραφέας και λογοτέχνης".

 

 

Κατα τα άλλα,

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

 

Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος για την τιμή στην μητέρα (και όχι μόνο...). Un aforismo di Gregorio Teologo circa l' onore alla madre (ed alla Patria...)

 

Αυτό μόνο, προς το παρόν!

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ, στις Πανελλήνιες! Με μια δίστιχη γνώμη του Γρηγορίου, την έμμετρη μετάφρασί της και δυο στίχους ...Σελλενίδειους! Due versi morali di Gregorio Nazianzeno (con traduzione) e due di Sellenides. Come dedica; ai ragazzi, in vista degli Esami!

Πρώτη μέρα, επιτηρητής σε αίθουσα με μαθητές της Γ΄ Λυκείου, εξεταζόμενους στις εν πολλοίς ανούσιες Ενδοσχολικές.
Γρήγορα πλημμύρισε η καρδιά του απο ένα ακατάσχετο αίσθημα να ευχηθή στα νέα αυτά παιδιά, (υποψήφιοι σπουδαστές, μαθητές και μαθήτριες σε αντίστροφη μέτρησι), που κάποια γνώριζε απο τις προηγούμενες 2 τάξεις.
Δέν του έφτασε, λοιπόν, να επιχειρήση μια έμμετρη νεοελληνική μετάφρασι σε μια σχετική --και κατα την άποψί του αντιπροσωπευτική και κατάλληλη για την περίστασι -- δίστιχη "Γνώμη"  του αγίου Γρηγορίου Αριανζηνού (του κατ' άλλους "Ναζιανζηνού").
Αβίαστα --ίσως και εκ του προχείρου-- αποφόρτισε την εσωτερική του ανάγκη να εκφρασθή και με ένα δικό του ευχετήριο δίστιχο. Είχε κατα νού και τον δευτερότοκο γιό του...
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ, ΠΑΙΔΙΑ !!
  **************************************************************

Γνῶθι σεαυτόν, ἄριστε, πόθεν καὶ ὅστις ἐτύχθης,

ῥεῖά κεν ὧδε τύχῃς κάλλεος ἀρχετύπου.

                                                 Γρηγόριος Θεολόγος  
                                                       (Γνῶμαι Γρηγορίου, 7-8)

Απόδοσι -- έμμετρη "μετάφρασι":

Μάθε ποιός είσαι, άριστε, ποιού γένους και ποιάς φύτρας:

πανεύκολα τ΄αρχέτυπο το κάλλος θα επιτύχεις!      

&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&

ΕΥΧΕΤΗΡΙΟ ΔΙΣΤΙΧΟ

Μεσούρανα όνειρα κι ηλιοφανή οράματα

    Πλησίστια βλέμματα  και αθέρια εργόχειρα!

                                             Αλέξανδρος Σελλενίδης, 

                                                                        Χαλκίδα, 12.05.2017 μ.Χ.

ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ: ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΟΣ (μέρος β’). GREGORIO DI NAZIANZO (io dico: Arianzeno); Un Santo Grande Poeta Ed Erudito. II

Το παρακάτω αποτελεί συνέχεια της προ διετίας (?!) ανάρτησής μας:

Απο το νεανικό καίμενό μου: "ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΝΑΖΙΑΝΖΗΝΟΥ ..." (Ο ποιητής Γρηγόριος ο Θεολόγος ή Αριανζηνός)

«(...) Δεκαέξι αιώνες τώρα, εφάνησαν λίγος χρόνος για να εκτιμηθή σωστά, αν όχι να αναγνωρισθή, το μεγαλύτερο μέρος της συγγραφικής του παραγωγής, το ποιητικό!
Και το σημαντικώτερο, η παραγνωρισθείσα αυτή ποίησι, όχι μόνο δεν είναι τυχαία, μα έχει και κάτι το πρωτοποριακό, όσο και βαθειά ανθρώπινο. Και τούτο είναι το άκρως προσωπικό ή μάλλον εξομολογητικό ύφος και περιεχόμενο.
Eν τούτοις, σήμερον, όπου τα προκατειλημμένα, όσο και προκλητικά κηρύγματα του Γίββωνος και του Μοντεσκιά για τον «Βυζαντινό» πολιτισμό, μοιάζουν με εφιαλτικά σκέλεθρα, είναι τουλάχιστον λυπηρό το να υπάρχουν μελετητές, και μάλιστα Έλληνες, που να αρνούνται ολοσχερώς την ποίησι (ως γνήσια ποιητική έμπνευσι) του Γρηγορίου ή άλλοι, οι οποίοι να παραβλέπουν την πρωτοτυπία της για να προβάλουν επ’ αυτού άλλες ποιητικές φυσιογνωμίες της χριστιανικής Δύσεως και δή μεταγενέστερες! (…),,
Αυτά στο «Αντί Προλόγου». Πάμε τώρα στο κεφάλαιο:
Η Ποιητική Παραγωγή Του Γρηγορίου
"Δεν θα ήτο σφάλμα, εάν ελέγαμε ότι ως συγγραφέας ο Γρηγόριος, ήτο περισσότερο ποιητής.
Τούτο πιστοποιείται πρωτ’ απ’ όλα από το ποσοστό της ποιήσεως στην όλη διασωσμένη συγγραφική του παραγωγή (= πολύ μεγαλύτερο του μισού). Επ’ αυτού η θέσι μας ενισχύεται περισσότερο, αν λάβουμε υπ’ όψι μας την γνώμη του λεξικού της Σούδας, ότι δηλ. ο Γρηγόριος συνέταξε πάνω από τριάντα χιλιάδες (30.000!) στίχους, γνώμη που από δέχονται αρκετοί ερευνητές (όπως π.χ. ο Muratori).
Επίσης στο αυτό συμπέρασμα μας οδηγεί η κοινώς αποδεκτή παρατήρησι ότι καί «οι λόγοι του εν πολλοίς είναι πεζά ποιήματα». Έτσι άλλωστε εξηγείται το γεγονός ότι οι λόγοι του Γρηγορίου «προσφέρθηκαν σαν πρώτο υλικό στις ψυχές και τον κάλαμο των μεγάλων υμνογράφων της Εκκλησίας», όπως του Ι. Δαμασκηνού και του Κοσμά Μαϊουμά.
Επι πλέον η ανωτέρω γνώμη μας, ότι δηλ. ο Γρηγόριος ήτο κυρίως ποιητής, επικυρούται και από την μεγάλη διάδοσι που είχαν τα έπη του στους μεταγενεστέρους. Ενδεικτική είναι η ιδιαίτερη εκτίμησι των υμνογράφων της ρυθμικής ποιήσεως. Θαυμασμό για την ποιητική τεχνική του Γρηγορίου εκφράζει ο Θεόδωρος Πρόδρομος, γράφοντας για αυτόν ότι κατείχε «γραμματικήν τ’ ιδέ μέτρα πολύτροπα, θεσμά τε ρήτρης». Μακρά υπομνήματα στην ποιητική και πεζή παραγωγή του Γρηγορίου έγραψε ο Κοσμάς ο Μαϊουμά. Ανθολογία των ποιημάτων του συνέταξε ο Νικήτας Δαυίδ (9ος αι.) και σχόλια επ’ αυτής ο Ζωναράς (12ος αι.). Προσθετέον επ’ αυτών οι πολλές επώνυμες και ανώνυμες συλλογές εμμέτρων γνωμικών του Γρηγορίου, οι οποίες αλλεπάλληλα ανευρίσκονται από την φιλολογική έρευνα σε άγνωστα χειρόγραφα «οφειλόμεναι εις διαφόρους μελετητάς του μεγάλου πατρός της εκκλησίας» αφ’ ενός, αφ’ ετέρου δε στην ίδια την ποίηασι του Γρηγορίου, που σε αρκετά μεγάλο βαθμό είναι αποφθεγματική.
Γεγονός πάντως είναι ότι από την όλη αρχική ποιητική παραγωγή του Γρηγορίου, σήμερον μας σώζονται 408 «έπη» που εκτείνονται σε 20.000 περίπου στίχους. Ο αριθμός των επών εκφραζόμενος σε εκατοστιαία ποσοστά, αναλογεί κατά το 60% περίπου σε «επιτάφια / επιγράμματα», κατά το 25% σε «έπη ιστορικά», το 9% σε «ηθικά» και το 6% σε «θεολογικά».
Βέβαια, όπως είναι ευνόητο, η αριθμητική υπεροχή των «επιταφίων / επιγραμμάτων». Δεν πρέπει να μας λέει και πολλά, μια και η ποσοτική τους έκτασι σε στίχους είναι κάπως ασήμαντη εν σχέσει με το σύνολο των υπολοίπων ποιητικών συνθέσεων. Συγκεκριμένα, μετα βίας ξεπερνούν τους χίλιους στίχους."

(Συνεχίζεται)

Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης

ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ: ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΟΣ. GREGORIO DI NAZIANZO (o meglio Arianzeno); UN SANTO GRANDE POETA ED ERUDITO

Απόψε αναζήτησα επι σκοπώ τιμής του αγαπημένου μου Καππαδόκη Αγίου, του Γρηγορίου του Θεολόγου (ή και Αριανζηνού, όπως αρέσκομαι προσωπικά να τον αποκαλώ, διαφωνώντας με το γενικά αποδεκτό «Ναζιανζηνός» που του ‘κόλλησαν’ οι εξ Εσπερίας χριστιανοί) ένα παλιό μου κείμενο, μία ανέκδοτη –ακόμη- προπτυχιακή μου μελέτη, πολυσέλιδη, η οποία στάθηκε η αφορμή να γνωρίσω και να θαυμάσω την ποιητική πλευρά του θεολογικότερου, όχι μόνο ανάμεσα στους τρείς Ιεράρχες μας, αλλά και πιθανότατα τον θεολογικότερο πάντων των μεγάλων μας αγίων και Πατέρων της Εκκλησίας μας.
Άξιοσημείωτο άλλωστε, ότι εφέτος –πιθανώτατα- έχουμε και την 1680ή επέτειο από την γέννησί του, αφού οι περισσότεροι μελετητές δέχονται το 329 ως έτος της γεννήσεώς του!
Βρήκα λοιπόν το καλά φυλαγμένο, αλλά και ήδη πολυκαιρισμένο φωτοαντίγραφο.
Διαβάζω στο εσώφυλλο:
«Μικρή Πανεπιστημιακή Εργασία εις την Βυζαντινή Φιλολογία. Θέμα: ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΝΑΖΙΑΝΖΗΝΟΥ (ή Ο ποιητής Γρηγόριος Ναζιανζηνός και το υποκειμενικό στοιχείο στα Επιγράμματά του»). Πιο κάτω η ημερομηνία: «Φεβρουάριος 1979».
Τριάντα ολόκληρα χρόνια!;
Κι ακόμα ο Γρηγόριος …περιμένει. Έχει ο Θεός!

…Αντιγράφω μερικές (ελπίζω ακόμη ενδιαφέρουσες) σελίδες:
Α΄ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ίσως να μην υπάρχη πιο αξιοσέβαστο πράγμα απο το έργο και την υπο οποιανδήποτε μορφή δημιουργίας προσφορά στο σύνολο, ενός ανθρώπου.
Στην περίπτωσι μάλιστα που ο μελετητής καλείται να πλησιάση την πνευματική κληρονομιά μια μεγάλης ιστορικής προσωπικότητος, τότε τον σεβασμό τον διαδέχεται το αίσθημα του ιερού. Τούτο συμβαίνει , κυρίως, με προσωπικότητες οι οποίες με το ήθος και την πνευματική ακτινοβολία τους, όχι μόνον εσφράγισαν ανεξίτηλα την εποχή τους, αλλά και καταξιώθηκαν ξεπερνώντας τα στενά τοπικά και χρονικά όρια, να υψωθούν και να μεταβληθούν σε σύμβολα και λαμπρά υποδείγματα για τους επερχομένους.
Και τα ανωτέρω ισχύουν πολύ περισσότερο, προκειμένου για μια από τις εξοχώτερες μορφές του Δ΄ μ.Χ. αιώνος, του «χρυσού» αυτού «Αιώνος του Χριστιανισμού» -και επομένως ενός απο τους σημαντικότερους αιώνες για την διαμόρφωσι του καθόλου ύστερου πολιτισμού- για ένα «Μεγάλο Καππαδόκη», τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό ή –καλύτερα- Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, όπως μεταθανατίως ετιμήθη και αποκαλείται πλέον από την Ορθοδοξη Εκκλησιαστική μας Παράδοσι.
Βεβαίως, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός συνδέεται περισσότερο με τον χώρο της Θεολογίας, όπου γενικώς αναγνωρίζεται ως μεγάλη πατερική φυσιογνωμία, η οποία με την δράσι και το έργο της συνέβαλε καί εις την μέσω της διατυπώσεως του δόγματος εδραίωσι του δόγματος της Χριστιανικής Εκκλησίας, καί εις την προσέγγισι των δύο κόσμων, του Χριστιανισμού και του Ελληνισμού. Όμως μόνον αυτά, αποτελούν τουλάχιστον ατελή εικόνα της πνευματικής κληρονομιάς και, κατ’ επέκτασι, της προσφοράς του ανδρός.
Δεκαέξι αιώνες τώρα, εφάνησαν λίγος χρόνος για να εκτιμηθή πλήρως, αν όχι να αναγνωρισθή, το μεγαλύτερο μέρος της συγγραφικής του παραγωγής, το ποιητικό. Και το σημαντικώτερο: η παραγνωρισθείσα αυτή ποίησι, όχι μόνο δεν είναι τυχαία, μα έχει και κάτι το πρωτοποριακό, όσο και βαθειά ανθρώπινο. Και τούτο είναι το άκρως προσωπικό ή μάλλον εξομολογητικό ύφος και περιεχόμενο….
(…)
(Continua...)

ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ, ΜΙΑ ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΗ, ΧΗΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΑ ΑΓΙΑ, ΚΑΙ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Σήμερα, 25 Ιουλίου η Εκκλησία τιμά όχι μόνο την κοίμησι της Αγίας Άννης, αλλά και την μνήμη (μεταξύ άλλων αγίων) της Οσίας Ολυμπιάδος τής Διακόνου.
Μια γρήγορη ματιά στο συναξάριο της Αγίας μάς παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα ιστορική γυναικεία μορφή. Προτάσσω ότι είναι η πιο γνωστή Διακόνισσα της εκκλησιαστικής μας ιστορίας, λαμπρή εκπρόσωπος ενός άδικα εξαφανισμένου εκκλησιαστικού θεσμού που είναι καιρός -20 χρόνια πέρασαν πια κι από το Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο της Ρόδου με την θετική του εισήγησι- να αναβιώση.
Κόρη επιφανών γονέων , πλούσια, αρκετά μορφωμένη, νέα, ωραία και έξυπνη. Παντρεύτηκε περι το 385 τον έπαρχο της Κωνσταντινουπόλεως Νεβρίδιο. Όμως ο γάμος της δεν ευτύχησε, καθόσον ο άνδρας της πέθανε μετά από λίγο (κατά τον συναξαριστή μάλιστα «Eις καιρόν γαρ οπού ήτον ακόμη παρθένος, απέθανεν ο ταύτης νυμφίος, όθεν έμεινεν ενταυτώ και παρθένος και χήρα η αυτή» (Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Γ´. Εκδόσεις Δόμος, 2005).
Η ίδια, όμως, την χηρεία της θεώρησε θεόσταλτο σημείο προς αφιέρωσι σε Αυτόν με έργα ασκήσεως και ευποιϊας. Στην συνέχεια γίνεται πιστή μαθήτρια και ακόλουθος του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, στον οποίο προσφέρει όλο τον πλούτο της , για να τον χρησιμοποιήσει για τις ανάγκες της Εκκλησίας. Χειροτονήθηκε διάκονος από τον άγιο Νεκτάριο, πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κι έκτισε δικό της μοναστήρι στο οποίο θεοφιλώς έζησε.
« Όθεν και προς αυτήν ο θείος Xρυσόστομος έστειλε τας πολλάς εκείνας και μελιρρύτους του επιστολάς. Eις το τέλος δε της ζωής της εκοσμήθη η Oσία αύτη και με τον στέφανον της ομολογίας. Yπέρ γαρ της αληθείας, άδικον έλαβεν εξορίαν, όπου και τελειωθείσα η τρισολβία απήλθε προς Kύριον.» (Εκοιμήθη εν Νικομήδεια, το 408 ή κατ’ άλλους το 410)
Περισσότερα για την Οσία Ολυμπιάδα βλ. http://www.aegeantimes.gr/pigizois/BIBLIA/diakonisses_kef_Ε.htm

(Ως οπαδός του αντιεξουσιαστή μεγάλου Αγίου, δέχεται και αυτή εξορία και αυτό το γεγονός της εν εξορία αποδημίας υπογραμμίζει το δίστιχο στον συναξαριστή:
«Oλυμπιάς πεσούσα πατρίδος φίλης,
Προς την άνω χαίρουσα βαίνει πατρίδα.»)

ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΟΣ ΠΑΡΑΙΝΕΤΙΚΟΝ ΠΡΟΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ
Όμως η Ολυμπιάς ήταν γνωστή και του ιδιαίτερα αγαπητού μου αγίου, του Γρηγορίου του Θεολόγου. Ήδη από την περίοδο 379-381 μ.Χ., όταν ο Γρηγόριος Αριανζηνός (:κατ’ εμέ – Ναζιανζηνός κατά τους Δυτικούς) βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη, είχαν συναντηθή.
Γνωρίζουμε επίσης ότι ο Γρηγόριος ήταν καλεσμένος στον γάμο της. Ταλαιπωρούμενος εκείνη την περίοδο από ασθένεια ο γέρων δεν ήταν δυνατόν να παρευρεθή και αντ’ αυτού της έστειλε ως γαμήλιο δώρο ένα ποίημά του.
Από αυτό το πολύστιχο (111 στίχοι σε δακτυλικό εξάμετρο!) μεστό παραινέσεων ποίημα (το αριθμούμενο ως 6ο από τα λεγόμενα «Ιστορικά έπη») προς την ονομαστή για τις αρετές της Ολυμπιάδα, μία έμμετρη σύνθεσι όπου συμπυκνώνεται η αντίληψι του πόντιου-Καππαδόκη Αγίου για την Γυναίκα και τις υποχρεώσεις της σε έναν χριστιανικό γάμο, επιτρέψτε μου να σταχυολογήσω (αποδίδοντας στην νεοελληνική) μερικούς στίχους.
Της απευθύνεται ως πνευματικός της πατέρας:
1-5 «Παιδί μου, τούτο, το ευγενές, εγώ, σου στέλνω δώρο
ο Γρηγόριος. Κι η συμβουλή η άριστη είναι η πατρική.
Ούτε το δεμένο με πετράδια χρυσάφι είναι στολίδι
για ευγενείς γυναίκες, Ολυμπιάδα, ούτε με θελκτικά ξεδιάντροπο
συνήθειο να χρωματίζεις την (όμορφη) βασιλική σου όψι…»
Δεν λείπουν οι στοχασμοί,
19 «Σε όλα παραμονεύει ο κόρος. Ο ακόρεστος πόθος (του έρωτα) είναι ο άριστος»
44 «Για τον πνιγμένο (στην στενοχώρια) άνδρα, η γυναίκα του απάνεμο λιμάνι»
81 «Γλώσσα απρόσεκτη βάζει συχνά σε κίνδυνο αθώους»
οι γενικές και πρακτικές συμβουλές,
9-10 «Νοιάσου για την σωφροσύνη και την θαυμαστή ομορφιά
Μέσα στα σκεπασμένα μάτια. Κι οι τρόποι σου τ’ ομορφότερο άνθος…»
12 «Να σέβεσαι πρώτα τον Θεό, μετά τον σύζυγό σου»
82 «Να σωπαίνης, καλύτερα, όταν σε βιάζει το πράγμα σε λόγια
παρά να μιλάς, όταν η περίστασι τον άκομψο λόγο αποκλείει»
ακόμα και εκείνες που αφορούν τις σαρκικές ορμές:
86 – 87 «Δέξου κι αυτό: μην έχης αδάμαστη την όρεξι της σάρκας
κι ούτε στο συζυγικό πάντα να δίνεσαι κρεβάτι. Πείθε τον άντρα σου
να τηρεί τις μέρες τις αγνότερες. Γιατί έτσι πρέπει…»
Για να κλείση το ποίημά του με μια ευχή για - τί άλλο; - ευτεκνία:
108 – 111 «Τώρα, λοιπόν, το ενθύμιο το έχεις. Κι αν θές ακόμα κάτι:
Να γίνης εύχομαι πολύκαρπο αμπέλι, για των παιδιών σου τα παιδιά.
Έτσι από περισσότερους, ο μέγας Θεός, θα γίνη να υμνείται.
Γι’ Αυτόνε και γεννιόμαστε, σ’ Αυτόνε κι από 'δώ αναχωρούμε».

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΑΡΙΑΝΖΗΝΟΣ (''ΝΑΖΙΑΝΖΗΝΟΣ'')

Ένα επίγραμμα και δύο «εις εαυτόν»

ΣΕ ΥΒΡΙΣΤΗ

Πολλά για μένα τρομερά, λές, φίλε, (ας ‘πώ)˙ και νά ‘σουν
εσύ ο ίδιος άξιος, σε κάτι να σ’ ακούσω.
Άν όμως είσ’ απ’ τους κακούς, να σε παρακαλέσω:
Συνέχισε περσότερα. Ίσως και ν’ αριστεύσω!
Καλύτερα απο τους χείριστους ανθρώπους να μισιέμαι!
( Επίγραμμα Ζ΄ )

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

Ελλάδα μου και νιότη μου πολυαγαπημένη
και όλα όσ’ απέκτησα –ακόμα και εσύ, σώμα-
πρόθυμα πώς ριχθήκατε, στα πόδια του Χριστού μου!
Κι άν ιερέα θεοφιλή η προσευχή της μάνας
μαζί με του γεννήτορα πατέρα την παλάμη
μ’ ανάδειξαν, ποιός να φθονεί; Αλλά, Ευλογημένε,
Χριστέ μου, στους δικούς Σου, εμέ παράλαβε και δόξα
στο γιό Γρηγόριου χάρισε, Γρηγόριο, Σού λάτρη.
« Άλλο εις εαυτόν», 94



ΑΛΛΟ, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

Άγγελοι που αστράφτετε στον κύκλο τού απείρου
Στης Τρίφωτης Θεότητας ζώνοντας την μία λάμψη
Γρηγόριον -εμένα- ανάξιο, ιεροφάντη όμως, δεχθήτε.
« Άλλο εις εαυτόν», 99

ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

Σήμερα το εκκλησιαστικό μας εορτολόγιο μάς καλεί να θυμηθούμε τον μεγάλο Καππαδόκη Ιεράρχη (έναν από τους Τρείς) τον Γρηγόριο τον Θεολόγο. Ο γίγας αυτός της Ορθοδοξίας μας είναι και Μέγας Ποιητής. Χιλιάδες οι στίχοι τής ποιητικής του παραγωγής. Η ποικιλία τών μετρικών σχημάτων και τών στιχουργικών συστημάτων, καθώς και η πολυμορφία ποιητικών ειδών (από το επίγραμμα έως το έπος) καθώς και η πρωτοτυπία με την σφραγίδα τού προσωπικού ύφους, σε συνδυασμό με την βαθειά γνώσι τών υψηλών προτύπων τής αρχαίας ελληνικής γραμματείας, συνθέτουν ένα μνημειώδες λογοτεχνικό έργο που ακόμα δέν έχει πλήρως αποτιμηθεί.
Από το πολύστιχο 'Επος εις εαυτόν’ ΙΑ΄ είναι το ακόλουθο απόσπασμα:
(Άς μας συγχωρέσει ο Άγιος το θράσος να αποδώσουμε στην νεοελληνική, και δη στο μονοτονικό, στίχους του –αυθαιρετώντας και στην επιλογή).


[Αφιέρωση
στ’ αγαπημένα του πνευματικά παιδιά]

Ακέραιη φυλάξτε Την που πρόσφερα Τριάδα
σε τέκνα, εσάς, που πόθησα, σαν ζάμπλουτος πατέρας
και τα δικά μου βάσανα, μή μου τα λησμονήστε.
Α.Σ.