Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα PENTECOST. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα PENTECOST. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 12 Ιουνίου 2011

Κυριακή, της Πεντηκοστής. Ένα διαφωτιστικό κείμενο για την γονυκλισία και τρείς εκτελέσεις του Απολυτικίου της ημέρας.

Un testo sull’ inginocchiamento e tre interpretazioni dell' Inno della Pentecoste
Ένα κείμενο ενός σύγχρονου εκπροσώπου της ορθόδοξης Εκκλησίας, του λόγιου Ιεράρχη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Μητροπολίτου Προικοννήσου Ιωσήφ, επεξηγεί απλά και εποικοδομητικά το φαινομενικά απλοϊκό, αλλά τελικά σύνθετο ζήτημα «Γιατί γονατίζουμε τρεις φορές στον Εσπερινό της Πεντηκοστής».
Το γονάτισμα βέβαια κατά τις Κυριακές το απαγορεύουν ρητά Ιεροί κανόνες της πρώτης ιστορικής περιόδου της Εκκλησίας (βλ. ήδη 20ο Κανόνα της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου), αλλά με την νεωτερίστικη πράξι της Εκκλησίας, η οποία κάποια στιγμή αποφάσισε να μετακινήση τον Εσπερινό της Κυριακής της Πεντηκοστής «από τις εσπερινές ώρες της Κυριακής - όπου δεν υπάρχει απαγόρευση γονυκλισίας σύμφωνα με τον 90όν Κανόνα της Στ´ Οικουμενικής - στην πρωΐα της Κυριακής της Πεντηκοστής, ασφαλώς για λόγους ποιμαντικούς» (: Αρχιεπ. Αθηνών Χριστόδουλος) επιτρέπεται –αν δεν επιβάλλεται- το απλό γονάτισμα ή όπως λέγεται και αλλιώς η «μικρή μετάνοια».
Στο θέμα ίσως αξιωθούμε να επανέλθουμε (μή όντες θεολόγοι αλλά απλώς αμαρτωλοί-πιστοί, διατελούμεν ευσταθώς εν διαφωνία ενώπιον παρομοίων νεωτερισμών και προσδοκώμεν εις πανορθόδοξον επανεξέτασιν τοιούτων ζητημάτων υπο της μητρός ημών Εκκλησίας, ημέραν τινα) παρουσιάζοντας όλες ει δυνατον τις απόψεις περι της ευσεβούς –και ενίοτε ευσεβίστικης- συνήθειας της γονυκλισίας.
Το ωραίο κείμενο του σεβάσμιου Ιεράρχη μας το πλαισιώνουμε με βιντεάκια (από το Γουτιούμπι), όπου μπορούμε να ακούσουμε (και να ψάλουμε!) το εκστατικό απολυτίκιο της Αγίας ημέρας.
Dismissory of Pentecost, Απολυτίκιο Πεντηκοστής


Γιατί γονατίζουμε τρεις φορές στον Εσπερινό της Πεντηκοστής;

«Θεέ μου…Είμαι πεσμένος… Σήκωσέ με. Ανάστησέ με. Σώσε με!…»

Κατά την «έσχατη» και «μεγάλη» και «σωτήρια» ημέρα της Πεντηκοστής, κατά την οποία μας αποκαλύφθηκε και προσκυνούμε και δοξάζουμε το μέγα μυστήριο της Αγίας και Ομοουσίου και Ζωοποιού και Αδιαιρέτου και Ασυγχύτου Τριάδας, του Ενός και Μοναδικού Θεού. του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, αμέσως μετά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία, τελούμε τον «Εσπερινό της Γονυκλισίας», κατά τον οποίο ψάλλουμε ύμνους αφιερωμένους κατ’ εξοχήν στο Πανάγιο Πνεύμα, το τρίτο Πρόσωπο της Τρισηλίου Θεότητας, που είναι «φως και ζωή και ζώσα πηγή νοερά. Πνεύμα σοφίας, Πνεύμα συνέσεως, αγαθόν, ευθές, νοερόν, ηγεμονεύον, καθαίρον τα πταίσματα, Θεός και θεοποιούν, πυρ εκ πυρός προϊόν, λαλούν, ενεργούν, διαιρούν τα χαρίσματα».

Αμέσως μετά την «Είσοδο» του Εσπερινού, κι αφού ψαλεί το «Φως ιλαρόν» και το πανηγυρικό Μέγα Προκείμενο «Τίς Θεός Μέγας ως ο Θεός ημών; Συ ει ο Θεός, ο ποιών θαυμάσια μόνος!» σε ήχο βαρύ, μεγαλόπρεπο, αντάξιο του νοήματος και του μηνύματός του, ο Διάκονος μας καλεί, κλήρο και λαό, να γονατίσουμε και ν’ απευθύνουμε στο Θεό γονυπετείς λόγο ικεσίας:
«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

Από τη λαμπροχαρμόσυνη αγία ημέρα του Πάσχα μέχρι και σήμερα, η γονυκλισία ήταν απαγορευμένη. Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες, και για να υπογραμμίζεται το χαρούμενο και σωτήριο μήνυμα των αναστάσιμων βιωμάτων της Εκκλησίας, η προσευχή των Ορθοδόξων γίνεται «ορθοστάδην». Σε όρθια δηλαδή στάση, και όχι με γονυκλισία. Όμως την ώρα τούτη το «ορθοστάδην» παραμερίζεται, όχι μόνο για να χαιρετίσουμε θεοπρεπώς το Πανάγιο Πνεύμα, «δι’ ου Πατήρ γνωρίζεται και Υιός δοξάζεται, και παρά πάντων γινώσκεται μία δύναμις, μία σύνταξις, μία προσκύνησις τής Αγίας Τριάδος», μα και για να πούμε κατά πως ταιριάζει σε παραστρατημένους, όπως είμαστε όλοι μας, χωρίς εξαίρεση, το «ημάρτομεν!», και να ζητήσουμε το έλεος του Θεού, την άφεση, την κάθαρση, τη συγγνώμη.
Τη γονυκλισία την ονομάζει ο λαός μας και «μετάνοια». Γιατί η στάση του μετανοούντος είναι το «κλίνειν τα γόνατα». Κάτω τα γόνατα, κάτω και το πρόσωπο, σημαίνει απλούστατα: «Θεέ μου, βρίσκομαι κάτω. Είμαι πεσμένος. Έχω καταντήσει “γη και σποδός”. Σήκωσέ με. Ανάστησέ με. Σώσε με!…». Έτσι, σήμερα που ήρθε στον κόσμο ο Παράκλητος, το Πνεύμα της Αληθείας το «καθαίρον(που καθαρίζει) τα πταίσματα», καλούμαστε να πάρουμε στάση (όχι μόνο σώματος, μα και ζωής!) μετανοούντος:
«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

Στην Κρήτη λένε οι παλαιότεροι: «Και στην κορυφή του βουνού να βρεθείς τούτη την ημέρα ολομόναχος, θα πρέπει να γονατίσεις και να κάμεις το σταυρό σου». Και κρύβουν τα λόγια τούτα την αίσθηση της πραγματικής μετοχής στη ζωή του Ενός Σώματος της Εκκλησίας, ανεξάρτητα από εξωτερικές συνθήκες. Την αίσθηση της εν Θεώ τω εν Τριάδι οργανικής ενότητας των πιστών, όπου κι αν οι συγκυρίες της ζωής τους θέλουν να βρίσκονται… Και γονατίζει ο πιστός όπου κι αν είναι: Στην εκκλησιά του• στο σπίτι του ή στο νοσοκομείο, αν είναι άρρωστος•• στο πλοίο του, αν θαλασσοπορεί• στο βουνό στον κάμπο• στη στάνη• στο δάσος• στην ξενιτιά• στο κάτεργο• στη φυλακή… Όπου βρίσκεται!

«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

(...)
(Μητροπολίτου Προικοννήσου Ιωσήφ, «Οσμή ζωής», εκδ. Άθως)

Ευλογητός εί, Χριστέ ο Θεός - Kabarnos Νικόδημος


..............

Ξανά και ξανά γονατίζοντας, ας δεηθούμε στον Κύριο
Κι όσοι δεν πήγαμε στην Εκκλησία, μπορούμε να σηκωθούμε από τα πληκτρολόγια και στρεφόμενοι προς Ανατολάς να γονατίσουμε (τώρα το βράδυ επιτρέπεται) και –έστω χωρίς λόγια- να κάνουμε τον σταυρό μας.

Και μή ρωτάτε πού είναι η τρίτη (και καλύτερη!) εκτέλεσι του τροπαρίου:
Μα φυσικά είναι η δική σας!

Ευλογητός εί, Χριστέ ο Θεός ημών,
ο πανσόφους τους αλιείς αναδείξας,
καταπέμψας αυτοίς το Πνεύμα το Άγιον,
και δι' αυτών την οικουμένην σαγηνεύσας,
Φιλάνθρωπε, δόξα Σοι!

Κυριακή 15 Ιουνίου 2008

Η ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ: Ο Ι. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΟΛΑΛΙΑ. PENTECOSTE: Omelia di San Giovanni Crisostomo e la Glossolalia

Η ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ είναι, ως γνωστόν, για μας τους χριστιανούς, η ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΗΜΕΡΑ της Εκκλησίας μας. Χρόνια μας Πολλά, λοιπόν, για αυτήν την επέτειο των περίπου 1975 χρόνων Χριστιανισμού (2008 – 33)!

La Pentecoste, come noto, e’ il giorno natale della nostra Chiesa Cristiana. Auguri, allora, e “Tanti di questi giorni” a tutti noi credenti per quest’ anniversario dei 1975 (20008-33) anni piu’ o meno del Cristianesimo!
E con vostro permesso, presentero’ (mezzo tradotto) un brano dalla prima omelia di S. Giovanni Crisostomo in cui testo, il Santo (4° secolo d.C.) riferendosi al fatto della Glossolalia affermava: “Al tempo degli apostoli chiunque era battezzato parlava immediatamente in altre lingue”.


Επιτρέψτε μου και μια θεολογικο-φιλολογική παρέκβασι για τους «ψαγμένους» φίλους:
Βρήκα ενδιαφέρον το απόσπασμα από την α΄ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΝ Ομιλίαν του Ιωάννου Χρυσοστόμου για την ΓΛΩΣΣΟΛΑΛΙΑ.

Κατά το πατερικό κείμενο, το υπερφυσικό αυτό «σημείον» δεν παρουσιάζεται μόνο κατά την Πεντηκοστή, ως φαινόμενο κατά το οποίο το κήρυγμα των Αποστόλων μετά την επιφοίτησι του Αγίου Πνεύματος γινόταν κατανοητό από τους συγκεντρωμένους αλλοεθνείς και αλλογλώσσους ως ομιλία στην γλώσσα τους.
Η γλωσσολαλία φέρεται και ως πνευματικού χαρακτήρα (πάντα ως καρπός του του Αγίου Πνεύματος) φαινόμενο γλωσσομάθειας που αφορά κάθε έναν από τους βαπτιζομένους πρώτους Χριστιανούς!

Μάλιστα ο Ιεράρχης απαντά στην απορία που προφανώς είχαν πολλοί χριστιανοί στην εποχή του ( τέταρτος αιώνας), γιατί το χάρισμα αυτό του Αγίου Πνεύματος δεν συνεχίστηκε να δίνεται στους νεοφώτιστους μετά την αποστολική εποχή.

[Αποδίδω στην νεοελληνική (TRADUCO dal greco)]:
«Για ποιο λόγο λοιπόν, λένε, δεν γίνονται τώρα πια σημεία θαυμαστά; Εδώ, προσέξτε με με μεγάλη προσοχή, γιατί από πολλούς το ακούω αυτό, και συνεχώς και πάντα το ψάχνουν: για ποιο λόγο τότε όλοι οι βαπτιζόμενοι μιλάγανε με γλώσσες, ενώ τώρα πια όχι; Άς μάθουμε πρώτα τι είναι η γλωσσολαλία και τότε θα μιλήσουμε και για την αιτία.
Τι είναι, λοιπόν, το ‘΄γλώσσαις λαλείν’’; ΄Οποιος βαπτιζόταν αμέσως μπορούσε να μιλάει με την γλώσσα των Ινδών, με την μιλιά των Περσών, με των Σκυθών, με των Θρακών και ένας άνθρωπος (έπαιρνε το χάρισμα) να μιλά πολλές γλώσσες. Και αυτοί, πάντως, οι σημερινοί χριστιανοί, αν ήσαν τότε (= σ’ εκείνη την αποστολική εποχή) βαπτιζόμενοι, θα τους άκουγες αμέσως μετά το βάπτισμά τους να μιλάνε (και) σε διαφορετικές γλώσσες. Αναφέρεται, λοιπόν, ότι και ο Παύλος, όταν κάποτε συνάντησε κάποιους που είχαν λάβη το βάπτισμα του Ιωάννη (του Προδρόμου) και τους ρώτησε αν είχαν λάβη το Άγιον Πνεύμα (κάποια στιγμή μετά) αφού πίστευσαν, αυτοί του απάντησαν ότι δεν ξέρανε ούτε τι είναι Άγιο Πνεύμα («δεν ακούσαμε ούτε αν υπάρχη»). Και τότε, αμέσως ο Παύλος τούς κάλεσε να βαπτισθούν: και με την τοποθέτησι των χεριών του επάνω τους, ήλθε και σ’ αυτούς το “Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἐλάλουν ἅπαντες γλώσσαις”.
Για ποιο λόγο λοιπόν, ανακλήθηκε και εξαφανίστηκε από τους ανθρώπους τώρα αυτό το χάρισμα;
Όχι δεν μας περιφρόνησε ο Θεός, αντίθετα, μας αποδίδει πολύ μεγάλη τιμή! Πώς γίνεται αυτό; Εγώ θα σας ’πώ:


“Ἀνοητότερον οἱ ἄνθρωποι διέκειντο τότε, τῶν εἰδώλων προσφάτως ἀπηλλαγμένοι, καὶ παχυτέρα καὶ ἀναισθητοτέρα αὐτῶν ἡ διάνοια ἔτι ἦν, καὶ πρὸς τὰ σωματικὰ πάντα ἐπτόηντο καὶ ἐκεχήνεσαν, καὶ οὐδεμία
αὐτοῖς οὐδέπω ἔννοια δωρεῶν ἀσωμάτων ἦν, οὐδὲ εἴδεσαν τί ποτέ ἐστι νοητὴ χάρις, καὶ πίστει μόνῃ θεωρουμένη· διὰ τοῦτο σημεῖα ἐγίνετο.
Τῶν γὰρ χαρισμάτων τῶν πνευματικῶν τὰ μὲν ἀόρατά ἐστι, καὶ πίστει καταλαμβάνεται μόνῃ· τὰ δὲ καὶ αἰσθητὸν ἐνδείκνυται σημεῖον πρὸς τὴν τῶν ἀπίστων πληροφορίαν. Οἷόν τι λέγω· ἁμαρτιῶν ἄφεσις νοητόν ἐστι πρᾶγμα, ἀόρατόν ἐστι χάρισμα· πῶς γὰρ καθαίρονται ἡμῶν αἱ ἁμαρτίαι, οὐχ ὁρῶμεν τοῖς τῆς σαρκὸς oφθαλμοῖς. Τί δήποτε; Ὅτι ψυχή ἐστιν ἡ καθαιρομένη· ψυχὴ δὲ ὀφθαλμοῖς σώματος οὐχ ὁρᾶται. Ἡ μὲν οὖν κάθαρσις τῶν ἁμαρτημάτων νοητὴ δωρεά τίς
ἐστιν ὀφθαλμοῖς οὐ δυναμένη σώματος γενέσθαι φανερά· τὸ δὲ γλώσσαις διαφόροις λαλεῖν ἐστι μὲν καὶ αὐτὸ νοητῆς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος· αἰσθητὸν μέντοι παρέχεται τὸ σημεῖον, καὶ τοῖς ἀπίστοις εὐσύνοπτον.
Τῆς γὰρ ἔνδον ἐν τῇ ψυχῇ γινομένης ἐνεργείας, τῆς ἀοράτου λέγω, ἡ ἔξω γλῶττα ἀκουομένη φανέρωσίς τίς
ἐστι καὶ ἔλεγχος. ∆ιὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος λέγει· Ἑκάστῳ δὲ ἡ φανέρωσις τοῦ Πνεύματος δίδοται πρὸς τὸ συμφέρον. Ἐγὼ μὲν οὖν νῦν χρείαν οὐκ ἔχω σημείων.
Τίνος ἕνεκεν; Ὅτι καὶ χωρὶς σημείου δόσεως πιστεύειν μεμάθηκα τῷ ∆εσπότῃ. Ὁ γὰρ ἀπιστῶν ἐνεχύρου δεῖται· ἐγὼ δὲ πιστεύων οὐ δέομαι ἐνεχύρου οὐδὲ σημείου· ἀλλὰ κἂν μὴ λαλήσω γλώσσῃ, οἶδα ὅτι ἐκαθάρθην ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν. Ἐκεῖνοι δὲ τότε οὐκ ἐπίστευον, εἰ μὴ ἔλαβον σημεῖον· διὰ τοῦτο αὐτοῖς ἐδίδοτο σημεῖα, ὥσπερ ἐνέχυρον τῆς πίστεως ἧς ἐπίστευον.
Ὥστε οὐχ ὡς πιστοῖς, ἀλλ' ὡς ἀπίστοις ἐδίδοτο τὰ σημεῖα, ἵνα γένωνται πιστοί· οὕτω καὶ Παῦλός φησι· Τὰ σημεῖα οὐ τοῖς πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις.
Ὁρᾶτε, ὅτι οὐχὶ ἀτιμάζοντος ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τιμῶντός ἐστι τὸ συστεῖλαι τὴν τῶν σημείων ἐπίδειξιν; Βουλόμενος γὰρ δεῖξαι τὴν πίστιν ἡμῶν, ὅτι χωρὶς ἐνεχύρων καὶ σημείων αὐτῷ πιστεύομεν, τοῦτο πεποίηκεν· ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἰ μὴ ἔλαβον πρῶτον σημεῖον καὶ ἐνέχυρον, οὐκ ἂν αὐτῷ ἐπίστευον περὶ τῶν ἀφανῶν· ἐγὼ δὲ καὶ χωρὶς τούτου πᾶσαν ἐπιδείκνυμι πίστιν· τοῦτο οὖν αἴτιον τοῦ μὴ γίνεσθαι σημεῖα νῦν.”


Το πλήρες κείμενο «ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΝ, Καὶ διὰ τί σημεῖα νῦν οὐ γίνεται…», μπορείτε να το βρήτε : http://64.233.183.104/search?q=cache:RrxaG5Qg1FYJ:patrologia.ct.aegean.gr/PG_Migne/John%2520Chrysostom_PG%252047-64/De%2520sancta%2520pentecoste.pdf+Pentecoste&hl=el&ct=clnk&cd=9&gl=gr
Και όπως, με χαρά, διαπιστώνουμε πρόκειται για φηφιοποίησι της Πατρολογίας τού
Migne (Patrologia Graeca) που ως ερευνητικό έργο (με συγχρηματοδότησι κοινοτικού προγράμματος) πραγματοποίησε/πραγματοποιεί το Εργαστήριο ∆ιαχείρισης Πολιτισµικής Κληρονοµιάς, (
www.aegean.gr/culturaltec/chmlab) τού
Πανεπιστήµιου Αιγαίου [ Τµήµα Πολιτισµικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας].



Κοντάκιον. (Του εσπερινού) Ήχος πλ.δ΄.
Ότε καταβάς τας γλώσσας συνέχεε,
διεμέριζεν έθνη ο Ύψιστος.
Ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμεν,
εις ενότητα πάντας εκάλεσε ,
και συμφώνως δοξάζομεν το πανάγιον Πνεύμα.

Και για να αντιληφθούμε την διαλεκτική της Παράδοσης με τα κείμενα των Πατέρων, ας παραθέσω και ένα απόσπασμα από την β΄ Ομιλίαν του ίδιου μικρασιάτη Ιεράρχη «ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΝ» για το θέμα μας:

«∆ιὰ τοῦτο ἐν εἴδει γλωσσῶν τὸ Πνεῦμα παρεγένετο· καὶ οὐ διὰ τοῦτο μόνον,
ἀλλ' ἵνα καὶ παλαιᾶς ἡμᾶς ὑπομνήσῃ ὑποθέσεως. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ παλαιὸν εἰς
ἀπόνοιαν ἐξοκείλαντες οἱ ἄνθρωποι πύργον ἠβουλήθησαν κατασκευάσαι ἕως τοῦ
οὐρανοῦ φθάνοντα, καὶ διὰ τῆς τῶν γλωσσῶν διαιρέσεως διεῖλεν αὐτῶν τὴν κακὴν
συμφωνίαν· διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐν εἴδει γλωσσῶν πυρίνων ἐφίπταται αὐτοῖς τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα διαιρεθεῖσαν τὴν οἰκουμένην διὰ τούτου συνάψῃ. Καὶ ἐγένετο
πρᾶγμα καινὸν καὶ παράδοξον· ὥσπερ γὰρ τότε τὸ παλαιὸν γλῶσσαι τὴν οἰκουμένην
κατέτεμον, καὶ τὴν κακὴν συμφωνίαν εἰς διαίρεσιν ἤγαγον· οὕτω καὶ νῦν γλῶσσαι
τὴν οἰκουμένην συνῆψαν, καὶ τὰ διεστῶτα εἰς ὁμόνοιαν συνήγαγον.


Για μια ερμηνεία της εικόνας βλ. :
http://images.google.gr/imgres?imgurl=http://www.monipetraki.gr/pentikosti.gif&imgrefurl=http://www.monipetraki.gr/pentikosti.html&h=453&w=300&sz=130&hl=el&start=5&um=1&tbnid=nQHwXig90zSXVM:&tbnh=127&tbnw=84&prev=/images%3Fq%3D%25CE%25A0%25CE%25B5%25CE%25BD%25CF%2584%25CE%25B7%25CE%25BA%25CE%25BF%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25AE%26um%3D1%26hl%3Del%26sa%3DN