...ἐκτέρισαν δὲ τέκνων με φίλαι χέρες, ὧν χάριν ἔσχον
Ἠιελίῳ, γλυκερὰς τάσδε λαβὼν χάριτας.
Η επίσκεψί μου στο Κοιμητήριο της Χαλκίδας είχε κάτι αναπάντεχα εξοργιστικό…
Ήταν πριν το μεσημέρι του προηγούμενου Σαββάτου. Ψυχοσάββατο γάρ, όταν πήγαμε με τον κουνιάδο μου, να αφήσουμε λίγα λουλούδια και να ανάψουμε το καντηλάκι στο μνήμα της αδικοχαμένης συζύγου μου.
Με το που βρεθήκαμε μπροστά στο μνήμα, η οδυνηρή έκπληξι:
Ούτε καντήλι, ούτε θυμιατό στο ταφικό μνημείο. Κι ας είναι μόνο ένας χρόνος από την κηδεία… Και τα δύο αυτά μεταλλικά (νομίζω χάλκινα) εξαρτήματα του τάφου βρισκόντουσαν από την κατασκευή τους ενσωματωμένα και κατάλληλα ενσφηνωμένα///βιδωμένα στο μαρμάρινο σώμα του μνημείου. Αφαιρέθηκαν!?! Να πήγαν για μεταπώλησι ή για νέα χύτευσι; Πάλι καλά που κατά την παραγγελία του μνημείου δεν προτίμησα χαλκό για τον και για τον κεντρικό σταυρό…
Ακόμα και το μαρμάρινο κιβώτιο στο κάτω μέρος του τάφου, αφαιρέθηκε. Στην θέσι του οι άγνωστοι τοποθέτησαν κάποιο άλλο, μικρότερο, χωρίς τα υάλινα χωρίσματα του δικού μας και φυσικά άδειο…
Ποιός ή ποιοί προέβη/-έβησαν σε αυτήν την βεβήλωσι;
...............................................................................................
Τώρα θα μου πήτε γιατί δεν έκανα καταγγελία. Σιγά μην απευθυθώ στους ανεύθυνους υπεύθυνους. Ποιος -και με τί τίμημα- θα βγάλει άκρη;
Κάτι ακόμα:
Δεν σας είπα πως καθ’ όλην την μιάμισης ώρας περίπου διάρκεια της παραμονής μας στο Κοιμητήριο, δεν βρήκαμε ούτε παπά, ούτε και κάποιον υπάλληλο. Αναρωτηθήκαμε κι αν υπάρχει φύλακας. Να του διαμαρτυρηθούμε έστω για το άλλο αδιανόητο για δυτική ευρωπαϊκή χώρα φαινόμενο: Ούτε 40 μέτρα μακριά από το μνήμα του δικού μας αγαπημένου προσώπου, ένα ημιφορτηγό παρκαρισμένο μπροστά από κάποιον άλλο τάφο βεβήλωνε με άλλο τρόπο τον χώρο. Κάποιος από τους 4-5 ενήλικες αθίγγανους και άλλα τόσα παιδάκια τους (υπακούοντας στην δική τους αντίληψι για την προς τον δικό τους νεκρό τιμή) αυξομείωνε την έντασι σε ένα στερεοφωνικό μηχάνημα του αυτοκινήτου αυτού. Διάφορα άσματα, Λαϊκής και Αθίγγανης μουσικής, από απλώς δυνατά, έως στην διαπασών έντασι, καθ όλη την ώρα, όσο βρισκόμασταν εμείς εκεί και άλλοι επισκέπτες σε διαφορετικές μεριές και αποστάσεις. Αν δεν είχε κανείς την ανεξίτηλη θλίψι και το προσωπικό πένθος, θα μπορούσε να μιλήσει για σουρρεαλιστική εικόνα τουλάχιστον ασύμβατη με την ιερότητα του χώρου. Θυμήθηκα τον Παπαδιαμάντη που έγραφε «σημαδιακό και αταίριαστο», για το παίξιμο του αυλού από τον μικρό βοσκό στα μνημούρια (εκεί στο ασύγκριτα συγκινητικό «Μοιρολόι της φώκιας») …
Εμείς τι να πούμε; Αιωνία η μνήμη, Ελλάδα;
ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ:
Τέλος, ίσως θα αναρωτηθείτε "και ο ήλιος στον τίτλο, τί ρόλο παίζει";
Απαντώ:
Αντί για την ματαιότητα, σχεδόν – έτσι το ένοιωσα- και γελοιότητα, του να τηλεφωνώ εκείνη την στιγμή στο 100 ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα στα Γραφεία του Δήμου, θεώρησα πιο απελευθερωτικό να καταγγείλω το γεγονός στον … Ήλιο. Αυτός είναι που τα βλέπει όλα. Ακόμα και πίσω από τα σύννεφα…
Δεν το λέει και ο πιο ηλιοχαρής ποιητής μας;
«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ...»
Και μάλιστα η επίκλησι αυτή γίνεται από τον Ελύτη, προς υπεράσπισι της ταλαίπωρης πατρίδας!
Αλλά, εδώ η αμετανόητη διδακτική μου κλίσι, μου επιβάλλει να προσθέσω ως «άξιον εστί», πως αυτή η ευθεία αναφορά στον Ήλιο, και τον ρόλο του, δεν πάει κατ’ ευθείαν, σαν κάποιο τρένο “express” στο βιβλικό χωρίο «ἀνατελεῖ ὑμῖν... ἥλιος δικαιοσύνης». Άσχετα αν ξεκινάμε από την μετάφρασι των 70, ή από την υποτιθέμενη χρονολογία της συγγραφής του κειμένου από τον Προφήτη Μαλαχία (έτος 420 περίπου π. Χ. ), μέχρι το ποιητικό υπόβαθρο της βυζαντινής εκκλησιαστικής μας υμνογραφίας μεσολαβεί (και με την επιβλητική λάμψι του μεσουρανεί) ένας μέγας ποιητικός μετασχηματιστής, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος!
«...ἵνα σκότος λυθῇ, ἵνα φῶς ἐπεισέλθῃ... ἥλιος δικαιοσύνης ἀνατείλῃ.»
(PG, τόμος 36, 313)
«Χριστὸς ἐφάνη, ὁ ἐμὸς ἥλιος δικαιοσύνης...»
(PG, τόμος 36, 360)
«Φέγγος ἐμόν, Χριστέ, ἥλιε τῆς δικαιοσύνης…»
(PG, τόμος 37, 522)
«... σήμερον ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἐκ τάφου λάμψας...»
(Λόγος 44: «Εἰς τὴν Καινὴν Κυριακήν»)
Και αυτά στα τροπάρια των Χριστουγέννων, δικά του!!
1. «Ανέτειλας, νοητέ Ήλιε της δικαιοσύνης …»
2. «…Σε προσκυνείν, τον Ήλιον της Δικαιοσύνης…»
Συνοψίζω και διευκρινίζω: Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος (ο «Χριστιανός Πίνδαρος») χρησιμοποιεί τον ήλιο με τρόπο που συνδυάζει την αρχαία ελληνική παράδοση του «παντόπτη/ πανεπόπτη» με τη χριστιανική πίστι στον Θεό-Λόγο.
Αυτός ο ίδιος ο Χριιστός είναι:
«… ἀκοίμητον ὄμμα, πάντα λεύσσων ἐντάει...
Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν λανθάνει τῶν πραττομένων…»
(PG, τόμος 37, στίχος 755)
«Ὡς ἐκ μεγάλου ἠελίοιο σέλας,
οὕτω μὲν Λόγος...
Πάντη δὲ φωτίζει, πάντα δὲ δέρκεται.»
(PG 37, 401)
================================================
Αλλά κάτι ίσως ακόμα πιο σημαντικό για το φιλολογικό ζήτημα των πηγών: τα εκφραστικά υλικά της προφητικής ρήσης, δεν πρέπει να είναι και τόσο εβραϊκά.
Καθόσον έχουμε παραπλήσιες επικλήσεις στην Αρχαία Γραμματεία μας!
Ακόμα και πιο πρίν τον Αισχύλειο Προμηθέα:
«...καὶ τὸν πανόπτην κύκλον Ἡλίου καλῶ·…»
«Προμηθεύς Δεσμώτης» (στ. 91)
Το έχει δηλώσει ο Όμηρος:
«Ἠελίου, ὃς πάντ’ ἐφορᾷ καὶ πάντ’ ἐπακούει.»
Οδύσσεια ( μ, στ. 322)
Αυτά για το από παλιά διαπιστωμένο μάτι της Δικαιοσύνης!
Και με την σύντομη αναφορά στον Γρηγόριο,
Είναι και ευκαιρία να θυμηθώ και να υπενθυμίσω κανα-δυό από τα πολλά ποιήματά του αυτής της απίθανης κατηγορίας επιτύμβιων Επιγραμμάτων, που ο εξ Αριανζού αγαπημένος μου Άγιος και Ποιητής συνέθεσε κατά των ακόμα πιο βαριά αμαρτανόντων/ιεροσύλων, των απαίσιων τυμβωρύχων.
Πρώτα ένα σύντομο και αιχμηρό δίστιχο:
«Μὴ σύλα νεκύων κειμήλια· μή σε συλήσῃ
ἄλλος, ἐπεὶ θνήσκεις καὶ σὺ, βροτῶν ἀλιτέ.»
ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Θεολόγος, Επίγραμμα 210
Κειμήλια νεκρών μη κλέβεις, κι εσέ να μην σε κλέψουν·
Κι εσύ, παλιάνθρωπε, κι εσύ κάποτε θα πεθάνεις!
[Απόδοσι: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΟΪΛΕΜΕΖΗΣ - ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ]
Και κλείνω με το επόμενο, όπου ο ποιητής επικαλείται το μάτι που λέγαμε:
«Ὤλεο, τυμβορύχε, κακὸν κακῶς· οὐ γὰρ ἔλαθες
Δίκην, ἣ πάντα βλέπει καὶ ἀμείλικτον ὄμμα τίθησιν.»
ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Θεολόγος, Επίγραμμα 213
Την έβαψες για τα καλά, σε είδε, τυμβωρύχε
Της Δίκης --κι είναι αμείλικτο- το άφευκτο το βλέμμα.
[Απόδοσι: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΟΪΛΕΜΕΖΗΣ - ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ]
Αναρτήσεις
