Το ποίημα του Καρυωτάκη “Στο Σταυρό” και ένα πρόβλημα δυάρι σκακογραφικό (του Σελλενίδη).La poesia di Kariotakis "Sulla croce" e un problema scaccografico (di Sellenidis). Karyotakis' poem "On the Cross" and a 2-mover chess problem (by Sellenides).

Η Σταύρωσις

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ

Απο τα νεανικά τού -δεν το κρύβω- κάποτε ιδιαίτερα αγαπημένου μου Κώστα Καρυωτάκη (1896 - 1928).

[Άς κρατήσω και μια σημείωσι για τα 130 χρόνια απο την γέννησί του...]

Στὸ Σταυρό

Κι ἀκλούθησε τοῦ Γολγοθᾶ τὸ δρόμο

φορῶντας ἀγκαθένιο ἕνα στεφάνι

κι ἕνα σταυρὸ σηκώνοντας στὸν ὦμο.

Αὐτὸς πού ’ρθὲ νὰ ζήσει, νὰ πεθάνει,

πρὸς τὴν Ἀλήθεια γιὰ ν’ ἀνοίξει κάποιο δρόμο. 5

Νὰ Τοῦ καρφώσουν ἄφησε τὰ χέρια

καὶ σὰ ληστὴ μὲ τοὺς ληστὲς κοιτοῦσε

νὰ Τὸν κοιτᾶνε —οἱ ματιὲς σὰν μαχαίρια.

Αὐτὸς ποὺ τὴ χαρὰ μόνο σκορποῦσε

καὶ μοναχὰ γιὰ νὰ βλογάει εἶχε τὰ χέρια. 10

Σὰν ἄνθρωπος στὰ νύχια τοῦ θανάτου

παράδερνε, σὰν ἄνθρωπος τὴ φύση

ἐχάϊδεψε μὲ τὴ στερνὴ ματιά Του.

Αὐτὸς ποὺ εἶχε τὴ ζωὴ στὸν κόσμο χύσει

καὶ ποὺ ἦταν πάνω ἀπὸ τοὺς νόμους τοῦ θανάτου. 15

Κ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

ΤΟ ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Για λόγους ...φυγοπονίας, λέω να αναδημοσιεύσω κάτι παλαιότερο και ταυτόχρονα εύπεπτο. Ένα δυάρι που πρόσφατα έβαλα και στο Gameknot.

                                                         ..

 

ΜΑΤ  ΣΕ  ΔΥΟ ΚΙΝΗΣΕΙΣ  

 

........................................................................

                              ...

 

Και απο ττην Υμνολογία της σημερινής Εορτής:

                                        .

 

"Τὸν δι' ἡμᾶς Σταυρωθέντα, δεῦτε πάντες ὑμνήσωμεν·..."

(Απ το Κοντάκιον)

 

«Λευτεριά, Λευτεριά…»: το χρονογράφημα του Αιθεροβάμονα. “Liberta’, Linerta’…”; testo di cronaca, dal “Eterovamon”, nostro collaboratore.

Ο φίλος και τακτικός συνεργάτης πια Αιθεροβάμων, μας έστειλε το επίκαιρο κείμενό του με τον τίτλο "Λευτεριά, Λευτεριά" και μας παρακαλεί να επισυνάψουμε «το αντίστοιχο τραγούδι με τον αξέχαστο Ν. Ξυλούρη με τον τίτλο: «Στο άγαλμα της Ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο».
Εμείς παρ’ όλο που τυχαίνει να διαφωνούμε κάπου [: στο σημείο όπου αναφέρεται –έστω και με το δικαίωμα της σάτιρας- στον (για εμάς) σχεδόν άγιο της Πολιτικής και μέγιστο Έλληνα πολιτικό, Ιωάννη Καποδίστρια], προβαίνουμε στην δημοσίευσι του κειμένου μαζί και με την υποδεικνυόμενη μουσική …υπόκρουσι και για άλλη μια φορά τον ευχαριστούμε για την συνεργασία!

................................................................


ΛΕΥΤΕΡΙΑ, ΛΕΥΤΕΡΙΑ…

Αγαπητοί φίλοι,
Με την ευκαιρία της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου 1821, λέω να καταθέσω κι εγώ τις ταπεινές μου σκέψεις για το υπέρτατο αγαθό, για την πεμπτουσία της ανθρώπινης ζωής, την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
Έχετε σκεφθεί ,μετά την εθνική μας παλιγγενεσία , αν και πόσο ελεύθεροι υπήρξαμε ως έθνος και ως άνθρωποι; Δεν πρόλαβαν να φύγουν οι πασάδες από το κεφάλι μας και πήραμε γυροβολιά τους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης: «- Αγαπητοί σινιόροι, τζέντλεμεν, μουσιού, μήπως σας περισσεύει κανένας πρίγκιπας για να μας κυβερνήσει, γιατί εμείς είμαστε τόσο στουρναροκέφαλοι, ώστε δεν μπορούμε να κυβερνηθούμε χωρίς ξένο κεχαγιά από πάνω μας. Τετρακόσια χρόνια ήταν αυτά! Το να βρεθούμε ξαφνικά εντελώς ελεύθεροι είναι κάπως επικίνδυνο. Δώστε μας, που να συγχωρεθούν τα πεθαμένα σας, ένα γαλαζοαίματο πριγκιπόπουλο, για να το έχουμε τιμή μας και ΚΟΡΩΝΑ ΜΑΣ!». Μέχρι τον Πάπα πήγαμε οι ανεγκέφαλοι. «- Χαίρετε, κύριε Πάπα!» του είπαμε. Κι εκείνος απάντησε: « Ταράχτε τους στη φάπα!». Τελικά, μας βρήκανε τον Καποδίστρια, τον Βαυαρό πρίγκηπα Όθωνα (Κόθωνα) και μας τον πέρασαν κολάρο. Και μαζί μ’ αυτόν μας καβάλησε στο σβέρκο η ντόπια ολιγαρχία: Κοτζαμπάσηδες, Δημογέροντες, Τσιφλικάδες, Αρχιερείς, Γραμματείς και Φαρισαίοι, μια φράξια όλοι αυτοί έγιναν οι νέοι δυνάστες του λαού, που έχυσε ποτάμια το αίμα του και έδωσε και τη ζωή του για το υπέρτατο αγαθό της ζωής: τη ΛΕΥΤΕΡΙΑ! Τα 1821 πέτυχε εθνικά, αλλά απέτυχε κοινωνικά. Πάλι ο ελληνικός λαός βρέθηκε προδομένος, παγιδευμένος, υποδουλωμένος.
Από τότε η ταλαίπωρη Ελλάδα δεν γνώρισε Λευτεριά. Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Γερμανοί, Αμερικανοί μας άλλαξαν τον αδόξαστο.

Και μοιραία ερχόμαστε στο σήμερα. Αλήθεια, τι θα γιορτάσουμε σε λίγες μέρες;
Την υποδούλωσή μας στο Δ.Ν.Τ.; Την χειραγώγησή μας από Την Τρόικα; Την αβάσταχτη ελαφρότητα και την εγκληματική πολιτική των νεότερων ειδικά κυβερνήσεών μας;
Που πήγε η εθνική μας υπερηφάνεια; Τι άπόγιναν τα περίφημα ιδανικά μας;
Και από πάνω, οι εκπρόσωποι της εξουσίας έχουν το απύθμενο θράσος να εμφανίζονται στις παρελάσεις και να μιλούν στα κανάλια για εθνική προκοπή και για καλύτερο μέλλον. Υπερηφανεύομαι για τους ηρωϊκούς προγόνους μας, αλλά ντρέπομαι βαθύτατα για τους σημερινούς κατσικοκλέφτες, κατσαπλιάδες, μιζαδόρους κ.λ.π.
Τη σημαία μας θα την υψώσω, αλλά για χάρη όλων των ηρώων μέχρι σήμερα.
Αλλά παράλληλα θα ρίξω κι ένα καλό βρισίδι μαζί με μια διπλή μούντζα για χάρη των όλων των κλεφτοκοτάδων και μιζαδόρων επίσης μέχρι σήμερα.

Η νεοελληνική λαϊκή θυμοσοφία λέει: «- Όποιος έχει γρόθο, τρώει καρύδια, όποιος έχει στα δάχτυλά του μέλι , το γλείφει και όποιος έχει μαχαίρι, τρώει πεπόνι». Και επειδή η διαφθορά συμβαδίζει με την πολιτική ισχύ, ο Ευριπίδης συμβουλεύει: «- Ποτέ μη δίνεις την εξουσία στους εξαχρειωμένους πολιτικούς, γιατί παραφουσκώνουν από το δημόσιο χρήμα και γίνονται αλαζονικοί από τη δύναμη που αποκτούν».
Η πολιτική εξουσία είναι σύμφυτη με τη διαφθορά. Για την κυρίαρχη ομάδα δεν ισχύουν νόμοι, ούτε γραπτοί ούτε άγραφοι. Ισχύει μόνο το εξής: Ο,ΤΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΛΌ ΑΝΘΡΩΠΟ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΟΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΕΙΟ. Επικρατεί εκχυδαϊσμός των θεσμών και καταρράκωση του πολίτη στα πλαίσια της προσπάθειας της εκάστοτε εξουσίας να τον υποβαθμίσει σε ανδράποδο και κατευθυνόμενο υποχείριο της όποιας κομματικής προπαγάνδας. Εδώ ο κόσμος καίγεται, κι αυτοί κάνουν σχέδια εκλογικά για καρέκλες, γραφεία, μάσες, μίζες, αρπαχτές ακολουθώντας όλες τις μοδάτες και κερδοφόρες συνήθειες του πολιτικού κόσμου. Και αυτοί οι εξανδραποδιστές του λαού θα βγουν μεθαύριο να «τιμήσουν» με την ελεεινή παρουσία τους την εθνική επέτειο.

Στο μυαλό μου έρχονται οι στίχοι του Κώστα Καρυωτάκη: « - Λευτεριά, λευτεριά σχίζει, δαγκάνει τους ουρανούς το στέμμα σου… Λευτεριά ,λευτεριά θα σ’ αγοράσουν έμποροι και κονσόρτσια κι Εβραίοι… Λευτεριά, λευτεριά σε νοσταλγούνε μακρινά δάση, ρημαγμένοι κήποι…».

ΑΙΘΕΡΟΒΑΜΩΝ


ΤΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ - ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

«Περί μοναξιάς». Κείμενο απ' τον "Αιθεροβάμονα" με στοχασμό και λυρικές παραπομπές (+ το Είμαστε Κάτι του Καρυωτάκη). “Di Solitudine”( collaborazione)

ΠΕΡΙ ΜΟΝΑΞΙΑΣ

Φίλοι μου, μια από τις επικρατέστερες ασθένειες της σημερινής κοινωνίας είναι η ΜΟΝΑΞΙΑ. «Σπουδαίοι άνθρωποι, αλλά… η μοναξιά τους παγώνει/ Πηγαίνουνε στο σινεμά για να μη νιώθουν μόνοι» κραύγαζε κάποτε ο Κ. Χατζής σε μια χαρακτηριστική του μπαλάντα. Αρκετοί εκπρόσωποι του καλλιτεχνικού χώρου έχουν γράψει και τραγουδήσει για το συγκεκριμένο «φρούτο» του καιρού μας, γι’ αυτό το «επίτευγμα» του πολιτισμένου ανθρώπου (=απάνθρωπου).
Η φιλία έγινε κι αυτή είδος εμπορεύσιμο. Οι πιο πολλοί από μας δημιουργούν φιλίες καθαρά συμφεροντολογικές και καιροσκοπικές. Χτυπάμε «μεγάλες πόρτες» που θα μας χρειαστούν και για τον εαυτό μας και για τα παιδιά μας. Η δόλια η φιλία έγινε επένδυση οικονομική και επαγγελματική. Εγκαταλείψαμε τις άσκοπες και "ανώφελες" σχέσεις, κλειστήκαμε στον εαυτούλη μας και μοιράζουμε τη συμπάθειά μας και την αγάπη μας υπολογιστικά, μελετημένα, συμφερτικά. Όπως λέει ο ποιητής: «Συγυρίσαμε τη ζωή μας με ένα πέτρινο χέρι». Πετρώσαμε την καρδιά μας, νεκρώσαμε τα αισθήματα, φιλτράραμε τις επιθυμίες μας και τα όνειρά μας ώστε να εξυπηρετούν συγκεκριμένους, πρακτικούς πάντα σκοπούς.
Όποιος αντιστέκεται σ’ αυτό το «συρμό» θεωρείται γραφικός, τρελός, ανεδαφικός, ανώφελα ρομαντικός, ΑΙΘΕΡΟΒΑΜΩΝ (ο υποφαινόμενος). Κάθε μέρα που περνά ένας καινούριος στεναγμός έρχεται να βαρύνει την ψυχή του ανθρώπου που είναι εναντιωμένος στον άνεμο της απανθρωπιάς, του άκρατου ωχαδελφισμού, του καιροσκοπισμού, του ψυχρού υπολογισμού. Κάθε μέρα που περνά, μια φτερούγα σπασμένη, ένα ανέλπιδο ιδανικό που μάταια ζητά να βρει δικαίωση.Ο απλός λαός λέει: « Σαν το μπόϊ μου βρίσκω. Σαν την καρδιά μου δεν βρίσκω». Σκεφτήκατε πόσοι άνθρωποι έχουν κάνει τη μοναξιά ΕΠΙΛΟΓΗ τους; Δεν είμαι μόνος μου! Είμαστε ΕΓΩ κι ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΟΥ. Είναι το ιδανικό δίδυμο για μια παρτίδα ΣΚΑΚΙ.
Ο εαυτός μου δεν με πουλάει ποτέ. Πάντα με περιμένει στη γωνία και μου κλείνει το μάτι, σαν να μου λέει: «- Ρε, μπαγάσα, αφού ξέρεις πως χωρίς εμένα δεν μπορείς. Είμαι ο πιο πιστός σου φίλος. Είσαι για μια παρτίδα τάβλι; Θα στο πάρω και διπλό!».
«Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μονάχοι, / όπως του πελάγου οι βράχοι». Η θάλασσα γύρω τους λυσσομανά. Όμως, αυτοί στέκουν αγέρωχοι. Τα κύματα σπάζουν επάνω τους. Μα αυτοί δεν λυγίζουν: «Η δύναμή σου πέλαγος, μα η θέλησή μου βράχος». Φτιάχνω το καταφύγιό μου και κλείνομαι ερμητικά μέσα στον αεροστεγή θαλαμίσκο μου για το ταξίδι της υπόλοιπης ζωής μου.

Επόμενος σταθμός: «Η γη των μακάρων», όπως έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι. "Αφήστε με ήσυχο, άστε με ήσυχο όλοι. Θέλω να ζήσω ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ δίχως ταυτότητα πια " μας θυμίζει η Τσανακλίδου. Κάλλιο νάμαι ένας αετός περήφανος και μοναχός πάνω στον ακρόβραχο, παρά μαδημένο κοτόπουλο μέσα στις ανελέητες μυλόπετρες του συστήματος που νεκρώνουν, παγώνουν, αποχαυνώνουν, ευνουχίζουν ψυχικά και πνευματικά κάθε ανήσυχο και επομένως επικίνδυνο για το κοινωνικό ΜΟΝΤΕΛΟ (ή μήπως ΜΠΟΡΝΤ- ΛΟ;) άνθρωπο; Όμως, φίλοι μου, ο ΑΚΡΟΒΡΑΧΟΣ είναι πολύ σκληρός ακόμα και για ένα αετό!
Κλείνω με μερικούς στίχους του Καρυωτάκη:

ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΤΙ…
Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες,
ο άνεμος όταν περνάει,
στίχους, ήχους παράφωνους ξυπνάει
στις χορδές που κρέμονται σαν καδένες.

Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Υψώνονται σα δάχτυλα στα χάη,
Στην κορφή τους τ’ άπειρο αντηχάει,
Μα γρήγορα θα πέσουνε σπασμένες.

Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις,
χωρίς ελπίδα να συγκεντρωθούμε.
Στα νεύρα μας μπερδεύεται όλη η φύσις.

Στο σώμα, στην ενθύμηση πονούμε.
Μας διώχνουνε τα πράγματα , κι η ποίησις
το καταφύγιο που φθονούμε…


ΑΙΘΕΡΟΒΑΜΩΝ

ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΤΙ ΞΕΧΑΡΒΑΛΩΜΕΝΕΣ ΚΙΘΑΡΕΣ

«ΔΙΚΑΙΩΣΙΣ» ! Το ποίημα του Καρυωτάκη και η μελοποίησι της Ηδύλης Τσαλίκη. Giustificazione: La poesia di Kariotakis e la composizione di Idili Tsaliki

Είναι γνωστό ότι ο Κώστας Καρυωτάκης είχε και έχει μεγάλη διείσδυσι στο αναγνωστικό κοινό των νέων ανθρώπων κάθε γενιάς από τον θάνατό του και μέχρι σήμερα.
Φυσιολογική συνέπεια η συχνή -τελευταίες δεκαετίες- επιλογή των ποιημάτων του για μελοποίησι από πάσης φύσεως συνθέτες και τραγουδοποιούς. Ένας λόγος παραπάνω που η ποιητική παραγωγή του Καρυωτάκη είναι όλη με βάσι τις αρχές της παραδοσιακής ποίησης, πολύ κοντά, δηλαδή, στα πεπατημένα της νεοελληνικής στιχουργίας και όπως και των άλλων παραδοσιακών στην τεχνοτροπία ποιητών προσφέρεται για μελοποίησι.
Ανάμεσα στο πλήθος των στίχων που έχουν μελοποιηθή, πολλοί, βεβαίως, είναι αυτοί που δεν ευτύχησαν, αφού συνήθως η μουσική σύνθεσι και η ερμηνεία του τραγουδιστή δεν προσθέτουν τίποτα περισσότερο σε ένα δυνατό ποίημα. Ένα τέτοιο παράδειγμα που μου έρχεται πρόχειρο, είναι – πάντα μιλάμε για τα δικά μας γούστα – η ευαίσθητη αλλά άχρωμη μελοποίησι (από τον μεγάλο κατά τα άλλα Γιάννη Σπανό) και η μάλλον άσχετη ερμηνεία (από τον συμπαθή κατά τα λοιπά Πουλόπουλο) του ποιήματος «Μόνο». Η πρόβλεψί μας είναι ότι ο Καρυωτάκης –όπως και κάθε άλλος μεγάλος μας νεοέλληνας ποιητής-, θα συνέχιση να είναι στο στόχαστρο των κυνηγών, συγγνώμη συνθετών, για καλόπιστη δημιουργική έμπνευσι ή και εύκολη εμπορική εκμετάλλευσι…

Παράδειγμα για ευτυχισμένη συνεύρεσι συνθέτη με καρυωτακικό ποίημα (το βάζω στο ίδιο επίπεδο με την καταπληκτική ρόκ εκτέλεσι της «Πρέβεζας» από τον Γκαϋφίλια) είναι το τραγούδι που σας παρουσιάζουμε: Πρόκειται για το δεκατετράστιχο ποίημα Δικαίωσις (και όχι "Δικαίωση" ) το οποίο μελοποίησε η άγνωστη στους πολλούς Ηδύλη Τσαλίκη και το οποίο παρουσίασε η ίδια στους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού στην Κέρκυρα το 1981. Θεωρώ ότι η Ηδύλη (Τί όνομα κι αυτό! Είχε κι αυτό συμβάλη να νοιώθω μαγεμένος από την περίπτωσί της κι ειδικά από τότε που αγόρασα τον - ένα και μοναδικό της - δίσκο το επίμαχο τραγούδι και με με την γοητευτική της μορφή στο εξώφυλλο…), έχει γνήσια βιώση το περιεχόμενο του ποίηματος αυτού με το γνωστό καρυωτακικό ύφος της αυτοσάτιρας και της απαισιοδοξίας, και οτι έχει καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να το αναδείξη στην (δική της!!) σύνθεσι και την ιδιαίτερη ερμηνεία της.

Δικαίωσις

Τότε λοιπόν αδέσποτο θ' αφήσω
να βουίζει το Τραγούδι απάνωθέ μου.
Τα χάχανα του κόσμου, και του ανέμου
το σφύριγμα, θα του κρατούν τον ίσο.

Θα ξαπλωθώ, τα μάτια μου θα κλείσω,
και ο ίδιος θα γελώ καθώς ποτέ μου.
«Καληνύχτα, το φώς χαιρέτισέ μου»
θα πώ στον τελευταίο που θ' αντικρίσω.

Όταν αργά θα παίρνουμε το δρόμο,
η παρουσία μου κάπως θα βαραίνει
-- πρώτη φορά -- σε τέσσερων τον ώμο.

Ύστερα, και του βίου μου την προσπάθεια
αμείβοντας, το φτυάρι θα με ραίνει
ωραία-ωραία με χώμα και με αγκάθια.

Από τη συλλογή Ελεγεία και σάτιρες (1927)
[τελευταίο στην σειρά!]

Επιμύθιο: Πολλοί δοκίμασαν να τον θάψουν τον ποιητή Κ. Καρυωτάκη. Στο τέλος όμως –έστω και μετα θάνατον - ήλθε και η ποιητική δικαίωσι!

ΤΟ «ΧΑΜΟΓΕΛΟ» ΤΟΥ Κ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟ

Όπως έλεγα στην προηγούμενη ανάρτησι, το ποίημα Χαμόγελο συμπεριλαμβανόταν σε εκείνα τα καρυωτακικά ποιήματα που μελοποιήθηκαν (ήδη την δεκαετία του ’80) από την Λένα Πλάτωνος. (Για το παγκοσμίως πρωτότυπο –κατά τον καθηγητή μου Κάρολο Μητσάκη- νεοελληνικό φαινόμενο της μελοποιημένης -σε τέτοια έκτασι- ποίησης, θα αναφερθώ προσεχώς. Ειδικά ο Καρυωτάκης έχει από πολλούς συνθέτες μας μελοποιηθή με αμφιλεγόμενη, όπως είναι φυσικό, αποτελεσματικότητα. Εμένα πάντως μόνο δύο μελοποιήσεις καρυωτακικών ποιημάτων με εντυπωσίασαν: μία από τον Θ. Γκαϊφύλια και μία της Ηδύλης Τσαλίκη. Άσχετο.
Το ζήτημα έχει καί θεωρητικό καί αισθητικό ενδιαφέρον. Η μελοποίησι της ποίησης δεν είναι και το πιο απλό θέμα. Ειδικά όταν πρόκειται για ποιητές ή έργα με κολοσσιαία απήχησι ή σπάνια υποβλητικότητα. )
Η εντύπωσί μου, επί του προκειμένου, του μελοποιημένου «Χαμόγελου», είναι ότι παρόλη την με σεβασμό και ευαισθησία προσέγγισι της συνθέτιδος και της ερμηνεύτριας, το ποιητικό κείμενο δεν μου μιλάει κατά τον ίδιο αποτελεσματικά τρόπο.
Δεν παύει, οπωσδήποτε, η μελοποίησι αυτή να είναι μια αρκετά καλή και ενδιαφέρουσα απόπειρα –ειδικά στο σκέλος της ενορχήστρωσης.
Σας την παραθέτω, λοιπόν, και συμπαθητικά οπτικοποιημένη για να κρίνετε –όπως αρμόζει- κατ’ ιδίαν:
ΧΑΜΟΓΕΛΟ

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ (ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΑΣ) ΣΤΑ 80ΧΡΟΝΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ

OMAGGIO A Kostas KARYOTAKIS x GLI OTTANT’ ANNI DALLA SUA MORTE
(ΠΡΩΤΟ; ) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ (ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΜΑΣ)



ΣΤΑ 80ΧΡΟΝΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ (21 ΙΟΥΛ 1928) ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ
99 χρόνια πρίν κυκλοφορεί η πρώτη συλλογή του 23άχρονου τότε Κώστα Καρυωτάκη. «Ο πόνος του Ανθρώπου και των πραγμάτων». Στο εισαγωγικό μότο διαβάζουμε:
Τ’ αστέρια τρεμουλιάζουνε καθώς
Το μάτι ανοιγοκλεί προτού δακρύσει…
Το πρώτο ποίημα είχε τον τίτλο ΘΑΝΑΤΟΙ, ενώ ακόμη πιο εμφαντικά προφητική προβάλλει η εισαγωγική, αλλά μάλλον ερμητική φράσι του ποιήματος αυτού ‘Είναι άνθρωποι που την κακιά την ώρα την έχουν μέσα τους’.
Από την γραμμένη με διάχυτη απαισιοδοξία μικρή αυτή συλλογή διαλέξαμε ένα εκπληκτικό κομμάτι. Πρόκειται για ένα σονέττο όλο ποιητική λάμψι κι ομορφιά.
To "ΧΑΜΟΓΕΛΟ":

Δεν μπορώ να μην υποψιασθώ κρυπτομνησία στις δύο τελευταίες στροφές με το άλλο εκπληκτικής ομορφιάς απόσπασμα (526-530) από την Αντιγόνη του Σοφοκλέους:
Ο επικεφαλής τού χορού αναφερόμενος στην άφιξι της Ισμήνης ψάλλει:





[Το ποίημα αυτό (μαζί με 12 άλλα ! ) έχει μελοποιήση η Λένα Πλάτωνος και ερμηνεύση η Σαββίνα Γιαννάτου) αλλά δεν επιθυμώ να συμπεριλάβω την ενδιαφέρουσα προσπάθεια των δύο καλλιτέχνιδων σ’ αυτήν εδώ την ίδια ανάρτησι…]
..........................................................................
Από την τελευταία του Συλλογή «Ελεγεία και Σάτιρες» (1927) διαλέγουμε την «Ηρωική Τριλογία», τρία απλοϊκής στιχουργίας ποιήματα με υψηλότατη όμως θεματική αναφορά, σε τρείς ηρωικές μορφές, Διάκο, Κανάρη, Μπάυρον, όλες δηλαδή σχετιζόμενες με τον εθνικοαπελευθερωτικό Αγώνα του ’21 και την εθνική μνήμη.
ΔΙΑΚΟΣ :












ΚΑΝΑΡΗΣ :












BYRON :

Δεν είναι πρώτη φορά,βεβαίως, που συναντούμε στο ολιγόστιχο ποιητικό έργο του Κ. Κ. το εθνικοπατριωτικό στοιχείο. [Βαρυσήμαντο από αυτήν ειδικά την πλευρά θεωρούμε το προσόμοιον ποίημα – ωδή «Εις Ανδρέαν Κάλβον». Αλλά αυτό ίσως μας απασχολήση κάποιαν άλλη φορά.] Το συστηματικά διαβληθέν έργο του ενοχλητικού για την Εξουσία – αλλά και την στρατευμένη νεοελληνική διανόησι - Κώστα Καρυωτάκη κρύβει για τους αμερόληπτους – αλλά και υποψιασμένους - αναγνώστες διαχρονικές εκπλήξεις.

ΚΑΘΑΡΣΙΣ

"Κανάγιες!

Το ψωμί τής εξορίας με τρέφει. Κουρούνες χτυπούν τα τζάμια της κάμαράς μου. Και σε βασανισμένα στήθη χωρικών βλέπω να δυναμώνει η πνοή που θα σας σαρώσει.

Σήμερα επήρα τα κλειδιά κι ανέβηκα στο ενετικό φρούριο. Επέρασα τρείς πόρτες, τρία πανύψηλα, κιτρινωπά τείχη, με ριγμένες επάλξεις. Όταν βρέθηκα μέσα στον εσωτερικό, τρίτο κύκλο, έχασα τα ίχνη σας. Κοιτάζοντας απο τις πολεμίστρες, χαμηλά, τη θάλασσα, την πεδιάδα, τα βουνά, ένιωσα τον εαυτό μου ασφαλή. Εμπήκα σ' ερειπωμένους στρατώνες, σε κρύπτες όπου είχαν φυτρώσει συκιές και ροδιές. Εφώναξα στην ερημία. επερπάτησα ολόκληρες ώρες σπάζοντας μεγάλα, ξερά χόρτα. Αγκάθια κι αέρας δυνατός κολλούσαν στα ρούχα μου. Με ήβρε η νύχτα..."

Κ. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

Απο "Τα τελευταία κείμενα")

(Ά, ρε Κώστα Καρυωτάκη, πόσο αληθινός υπήρξες και πόσο μεγάλος ποιητής και μέσα στα ολιγόλογα πεζά σου παραμένοντας πάντα επίκαιρος).