Ένα ποντιακό τραγούδι για τον χαμό της Ρωμανίας. Στην ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου. Una canzone dal Pontos sulla caduta della Costantinopoli. Oggi 101 anni dal genocidio dei Greci del Ponto.

Το παρακάτω τραγούδι παραδίδεται από την Τραπεζούντα και φαίνεται σαφώς πως αναφέρεται στην εθνική καταστροφή που συντελείται με την Άλωσι της Κωνσταντινούπολης μετά την 29^η Μαΐου 1453. Εμείς καταχρηστικά το επιλέγουμε ως αφορμή να θυμηθούμε ανήμερα 19 Μαΐου την άλλη επάρατη επέτειο που σαν τρίτη Άλωσι στοιχειώνει την μνήμη μας. Την εθνική καταστροφή του 1919-1922.

Στο πρωτότυπο κείμενο με την ποντιακή διάλεκτο διατηρούμε κάποιες –φιλολογικού χαρακτήρα- επιφυλάξεις, αλλά το μείζον εν προκειμένω είναι το περιεχόμενο και το πνεύμα του τραγουδιού. [Αυτό το τελευταίο ελπίζουμε να διασώζεται και με την έμμετρη μεταφορά που επιχειρήσαμε σε απλοελληνική].

Υπογραμμίζουμε, εκτός από το δραματικότατο ύφος, και την λεπτομέρεια κατά την οποία η μάνα στέλνει το παιδί της να πολεμήσει τους εχθρούς, το παιδί όμως, ανταποκρινόμενο στην εντολή της, βρέθηκε σε άνιση μάχη με υπέρτερες δυνάμεις των Τούρκων.  Το τραγούδι δέν μας αναφέρει την τύχη του παιδιού, αλλά οι στίχοι με λιτό τρόπο σκιαγραφούν την εικόνα της ανείπωτης καταστροφής για τον Ελληνισμό (βλ. «Έλλενοι», «Ελλενικόν κοντάριν») με το φοβερό ερώτημα (που μάλλον συγκαλύπτει την συνήθως ρητά εκφραζόμενη στους θρήνους ιδέα της συλλογικής ενοχής) προς τον Θεό, γιατί η αιματηρή αυτή τιμωρία μας. 
Αν υποθέσουμε πως δεν υπάρχει κάτι άλλο στο βασικό κείμενο και πως το τραγούδι καταλήγει όπως στην εν λόγω παραλλαγή, το απελπιστικά πικρό τέλος λειτουργεί υπέρ του ηρωικού στοιχείου μάνας και παιδιού. Με έναν απόηχο, ένα άρωμα, θά λεγες, αρχαιοελληνικό!
.............................................................

ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ:

-- "Έπαρ' υιέ μ' την σπάθην σου, τ' Ελλένικον κοντάρι σ'

δεβ' ατουνούς, σκόρπισον ατ'ς σαν άνεμος τα φύλλα"

-- Χίλιους έκοψα την πιρνήν, χίλιους το μεσημέριν,

μα ο Θός έστεσεν την βροχήν και βρέχει Τουρκοπούλεα,

ο Θεός έστεσεν την βροντήν, βροντούν τα εγκλησίας.

Ντ' εποίκαμεν σε νε Θεέ, 'ς σο αίμαν βουτεμένοι!

Σεράντα χρόνια χτίσκουνταν του Έλλενου το καστρον

κι ατώρα να χαλάεται με το βαρύν την σπάθην!

Εκεί πουλλία κελαηδούν με φλιβερόν λαλίαν,

εκεί Έλλενοι απέθεναν, μύρεα παλληκάρεα!

Έμμετρη απόδοσι στην νεοελληνική:

"Έπαρ' υιέ μ' την σπάθην σου, τ' Ελλένικον κοντάριν σ'"

-- Κράτα, παιδί μου το σπαθί, το ελληνικό κοντάρι,

πάν’ στους εχθρούς και σκόρπιστους, σαν άνεμος τα φύλλα!

-- Σκότωσα χίλιους το πρωί, χίλιους το μεσημέρι,

μά ΄στειλε ο Θεός βροχή και βρέχει Τουρκοπαίδια!

Έστειλε ο Θεός βροντή, βροντούν οι εκκλησιές μας:

Τι κάναμέ σου, Κύριε, κι είμαστε μέσ’ στο αίμα;

Σαράντα χρόνια χτίζονταν της Πόλης μας το τείχος

και τώρα να γκρεμίζεται απ΄το σπαθί του εχθρού μας!

Εκεί πουλιά που κελαηδούν με θλιβερή φωνούλα,

εκεί χάσαν οι Έλληνες, μυριάδες παλληκάρια.

Α.Σ.   18/05/2020

Ένα άρθρο του Γ. Φραντζή για την Ορθοδοξία στην Αυστραλία. Ως χαιρετισμός του Ιστολογίου μας στο “12o In Country Program”. (Παρουσιάζει ο Δημ. Προβελέγγιος). Presentation of prof, G. Frazis's article on Greek Orthodox Church in Australia, by Dimitris Proveleggios. Sull' articolo di G. Frazis “La presenza della Chiesa Greco Ortodossa in Australia...” (Presentazione e commento di D. Proveleghios).

Ο αδελφικός φίλος  Δημήτρης Προβελέγγιος, ως γνωστόν, είναι καί ιδρυτικό μέλος του Α.Ε.Κ. ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ καί  ένας από τους τρείς αρχικούς διαχειριστές του «Νέου Παλαμήδη. Είναι κατανοητή, επομένως, η ιδιαίτερη χαρά και περισσή ικανοποίησι που αισθανόμαστε φιλοξενώντας, σήμερα μετά από καιρό, μια έκτακτη συνεργασία του. Και με δεδομένο πως η συνεργασία που επέλεξε να μας προσφέρει, αφορά την παρουσίασι πρόσφατου άρθρου του άλλου αδελφικού φίλου, του Γιώργου Φραντζή, στον ελληνορθόδοξο ιστότοπο ΕΡΩ, η χαρά μας ...τετραγωνίζεται!! Το κείμενο του καθηγητού Φραντζή το εντόπισε αμέσως ο Δημήτρης και με ενθουσιασμό  -ου μην αλλά και μετα της συνήθους προθυμίας του- έσπευσε να μας στείλη μια κατατοπιστικότατη παρουσίασι. Αυτά προ εβδομάδων. Η καθυστέρησι της δημοσίευσης οφείλεται πρωτίστως σε έκτακτο φόρτο εργασίας και συνάμα αδυναμία εκπλήρωσης υποχρεώσεων σχετικών με το ιστολόγιο απο την πλευρά του διαχειριστού. Την συγγνωστή (;) μας αμέλεια/καθυστέρησι ερχόμαστε να την θεραπεύσουμε με την σημερινή δημοσίευσι, η οποία συμπίπτοντας με την έναρξι του 12ου Προγράμματος Ελληνικής Γλώσσας (1 Ιουλ. - 21 Ιουλ. 2018) μπορεί να θεωρηθή και ως αφιερωματική προς τον καθηγητή Φραντζή, ο οποίος ως Ιδρυτής και Διευθυντής (όπως έχουμε επανειλημμένα αναφέρει σε αναρτήσεις μας) αποτελεί και την ψυχή του Προγράμματος.


Καλή επιτυχία στο 12o In Country Program!
.................

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ Γ. ΦΡΑΝΤΖΗ ΣΤΗΝ “ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ”

Ενα πολύ ενδιαφέρον άρθρον αλιεύσαμεν από τον ιστότοπον του συλλόγου  «ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ». Πραγματεύεται την ιστορία της Ελληνικής παρουσίας και της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Αυστραλίαν και είναι πόνημα του καθηγητού Ελληνικής γλώσσης του Πανεπιστημίου του Darwin βόρειας Αυστραλίας, του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΡΑΝΤΖΗ, επιγραφόμενον:

«Ἡ παρουσία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στήν Αὐστραλία, Μιά συνεχής Σταυροαναστάσιμη πορεία».

Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να το παρουσιάσουμε εν συντομία.

Στην εισαγωγήν αναφέρεται κατ’ αρχάς στην δυσκολίαν του εγχειρήματος λόγω ελλείψεως στοιχείων και αξιόπιστων πηγών, και όπως λέγει χαρακτηριστικά ο συγγραφεύς του πρώτου βιβλίου: «...Εὐκολώτερον θά ἐπετύγχανέ τις τήν τοῦ Νοτίου Πόλου ἐξερεύνησιν, παρά τήν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αὐστραλίας ἐξιχνίασιν, καί δή, τοῦ τά πρῶτα ἐν αὐτῇ ἀποβιβασθέντος...».

Τα πρώτα λοιπόν στοιχεία έρχονται από τα βιβλία:

α)«Η ζωή εν Αυστραλία» Σύδνευ 1916 υπό Γεωργίου Κενταύρου(!) και Ανδρονίκου,

β)«International Directory of 1927» Αδελαίδα 1927, Διεθνής Εκδοτική Εταιρεία, παρέχον πληροφορίες και διά τον πρώτον μητροπολίτην Αυστραλίας ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΝ,

γ) «Australians and Greeks», μιά σειρά τριῶν τόμων πού ἐκδίδονται μεταξύ τῶν ἐτῶν 1992 καί 2004 του Hugh Gilchrist, η πλέον συστηματική προσπάθεια.

Επίσης αντλούνται αρκετά από τις εκδόσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας.

Εν συνεχεία η ιστορία χωρίζεται σε δύο περιόδους: στην εποχή προ της ιδρύσεως  της μητροπόλεως Αυστραλίας και στην μετά την ίδρυσιν αυτής. Οπως αναφέρει: «...Ἡ πρώτη Ὀρθόδοξη θεία Λειτουργία πού ἀναφέρεται, γίνεται τό 1820 ἀπό ἕναν Ρῶσσο ἱερομόναχο ὀνόματι Διονύσιο, ἐπιβάτη ἑνός ρωσσικοῦ πλοίου πού πέρασε ἀπό τό Σίδνεϋ. Ἄλλη πληροφορία δίνεται τό 1862 ἀπό μιά ἐπίσκεψη ἄλλου ρωσσικοῦ πλοίου, στό ὁποῖο ἀναφέρεται μεταξύ τῶν ἐπιβατῶν τοῦ πλοίου κάποιος πατήρ Ἱερώνυμος, ὁ ὁποῖος τελεῖ κι αὐτός θρησκευτικές Ἀκολουθίες...». Κατόπιν ήλθαν στην Αυστραλίαν κάποιοι Ελληνες μοναχοί, προσπαθώντες να στηρίξουν ενορίες με την σύμπραξιν της Ελλαδικής Εκκλησίας. Αξιοσημείωτον είναι το γεγονός, ότι οι πρώτες Ορθόδοξες ενορίες συνεκροτήθησαν από Ορθοδόξους Ελληνες και Αραβόφωνους Σύριους, δι’ αυτό και οι πρώτοι ιερείς εστάλησαν από το Πατριαρχείον Ιεροσολύμων, γνωρίζοντες και την Ελληνικήν και την Αραβικήν. Χαρακτηριστικόν απόσπασμα: «...Ἡ πορεία, λοιπόν, τῆς Ἑλληνικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στήν Αὐστραλία οὐσιαστικά ξεκινᾶ μέ τούς δύο διορισμένους κληρικούς τῆς θρησκευτικῆς δικαιοδοσίας τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων, τόν π. Ἀθανάσιο Καντόπουλο πού φτάνει στήν Μελβούρνη τό 1898 καί τόν π. Σεραφείμ Φωκᾶ πού φτάνει στό Σίδνεϋ τό 1899. Ἡ αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μεταναστῶν ὁδηγεῖ στήν ἀνέγερση τῶν πρώτων Ναῶν, τῆς Ἁγίας Τριάδος στό Σίδνεϋ (1898) καί τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου στήν Μελβούρνη (1900). Στήν συνέχεια μόνιμοι κληρικοί ἐμφανίζονται στό Perth, στό Darwin, στό Port Pirie καί στό Brisbane...».

Στην δεύτερην φάσιν έχουμε την ίδρυσιν της ιεράς Μητροπόλεως Αυστραλίας από το Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως το 1924, και λίγο αργότερα την ανύψωσίν της σε Αρχιεπισκοπή και την εισαγωγή του θεσμού των βοηθών επισκόπων και των κληρικολαικών συνελεύσεων. Παραθέτουμε το κείμενον αυτούσιον: «...Σταθμό γιά τά ἐκκλησιαστικά δρώμενα τῆς Αὐστραλίας ἀποτελοῦν οἱ Κληρικολαϊκές Συνελεύσεις, οἱ ὁποῖες συγκαλοῦνται κάθε τέσσερα χρόνια καί ἀποτελοῦν τό ἀνώτατο νομοθετικό σῶμα τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς. Ἡ ἀρχή τῶν ἐργασιῶν γίνεται πάντα μέ τήν εἰσηγητική ὁμιλία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, στήν ὁποία ἐκτίθενται «τά χάριτι Θεοῦ συντελεσθέντα ἔργα καί προγράμματα» κατά τήν τετραετία πού πέρασε. Οἱ Κληρικολαϊκές Συνελεύσεις ἀποτελοῦν τό ὄργανο τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο καθορίζει τήν κοινή γραμμή σέ θέματα θρησκευτικά, ἐκπαιδευτικά, φιλανθρωπικά καί κοινωνικά. Πρόκειται γιά Συνελεύσεις πού συμμετέχουν Κληρικοί (¼) καί Λαϊκοί (¾) τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς...».

Τέλος στον επίλογον γίνεται μία σύνοψις των δραστηριοτήτων και των ιδρυμάτων και του ποιμαντικού έργου της Εκκλησίας, η οποία ενώνει τις Ελληνικές κοινότητες της μακρινής χώρας, εν κατακλείδι δε αναφέρεται: «...Ἡ πορεία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας θεωρεῖται Σταυροαναστάσιμη, μέ Σταυρό καί Ἀνάσταση στήν καθημερινή της πρακτική, ὡστόσο μπορεῖ ἀσφαλῶς ὁ πιστός νά ἐγκαυχᾶται ἐν Χριστῷ γιά τήν πρόοδο τῆς Ἐκκλησίας μας ἐν γῇ ἀλλοτρία...».


[Σ.Σ.  Όλο το πρωτότυπο κείμενο του καθηγητού Φραντζή: ΕΔΩ]



ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΡΟΒΕΛΕΓΓΙΟΣ