Ένα ελάχιστα γνωστό δημοτικό τραγούδι απ’ την τουρκοκρατία για το μεγαλείο της Λαμπρής και της Ελληνορθοδοξίας!

 

Το ιστορικό τραγούδι αυτό με συμβατικό τίτλο “Οι Δυο Δούλοι Και Η Κυρά” (στην έκδοσι Ζαμπέλιου τιτλοφορείται Ελληνισμός Και Τουρκισμός)* έγινε γνωστό όπως το διέσωσε ο Κ.Φωριέλ στην προ 200 ετών περίφημη συλλογή του (1825)** ! 

 

* “Άσματα δημοτικά της Ελλάδος”, Σπυρίδων Ζαμπέλιος, 1852

** “Τραγούδια Ρωμαϊκά, συλλεχθέντα και εκδοθέντα υπό του Κ. Φωριέλου”, 1825

 

 .......................................

ΟΙ ΔΥΟ ΔΟΥΛΟΙ ΚΑΙ Η ΚΥΡΑ

Φεγγαράκι μου λαμπρόν,
Φέγγε και περπάτειγε,
Γιά να σ’ ερωτήσομε
Για τα δυό Γραικόπουλα
Και Γρεβενητόπουλα·                  5
Χήραν Τούρκαν δούλευαν,
Όλ’ ημέραν στον ζυγόν,
Το βραδύ στον κρεμασμόν.

--«Βρε παιδιά Γραικόπουλα,
Και Γρεβενητόπουλα,                 10
Γένεσθε Τουρκόπουλα,
Να χαρείτε την Τουρκιά,
Τ’ άλογα τα γλήγορα,
Τα σπαθιά τα δαμασκιά;»

--«Βρε κυρά μου Τούρκισσα,         15
Γένεσαι και συ Ρωμιά,
Να χαρείς την Λαμπριά,
Με τα κόκκινα τ’ αυγά·
Να χαρείς την εκκλησιάν,
Τη χρυσή την Κοινωνιά!                20

 

 

Παραλλαγές:

  4  Διά δυο

16 Κάλλιο γίνε 'σύ Ρωμιά,

 

 

Ένα ποντιακό τραγούδι για τον χαμό της Ρωμανίας. Στην ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας του Ελληνισμού του Πόντου. Una canzone dal Pontos sulla caduta della Costantinopoli. Oggi 101 anni dal genocidio dei Greci del Ponto.

Το παρακάτω τραγούδι παραδίδεται από την Τραπεζούντα και φαίνεται σαφώς πως αναφέρεται στην εθνική καταστροφή που συντελείται με την Άλωσι της Κωνσταντινούπολης μετά την 29^η Μαΐου 1453. Εμείς καταχρηστικά το επιλέγουμε ως αφορμή να θυμηθούμε ανήμερα 19 Μαΐου την άλλη επάρατη επέτειο που σαν τρίτη Άλωσι στοιχειώνει την μνήμη μας. Την εθνική καταστροφή του 1919-1922.

Στο πρωτότυπο κείμενο με την ποντιακή διάλεκτο διατηρούμε κάποιες –φιλολογικού χαρακτήρα- επιφυλάξεις, αλλά το μείζον εν προκειμένω είναι το περιεχόμενο και το πνεύμα του τραγουδιού. [Αυτό το τελευταίο ελπίζουμε να διασώζεται και με την έμμετρη μεταφορά που επιχειρήσαμε σε απλοελληνική].

Υπογραμμίζουμε, εκτός από το δραματικότατο ύφος, και την λεπτομέρεια κατά την οποία η μάνα στέλνει το παιδί της να πολεμήσει τους εχθρούς, το παιδί όμως, ανταποκρινόμενο στην εντολή της, βρέθηκε σε άνιση μάχη με υπέρτερες δυνάμεις των Τούρκων.  Το τραγούδι δέν μας αναφέρει την τύχη του παιδιού, αλλά οι στίχοι με λιτό τρόπο σκιαγραφούν την εικόνα της ανείπωτης καταστροφής για τον Ελληνισμό (βλ. «Έλλενοι», «Ελλενικόν κοντάριν») με το φοβερό ερώτημα (που μάλλον συγκαλύπτει την συνήθως ρητά εκφραζόμενη στους θρήνους ιδέα της συλλογικής ενοχής) προς τον Θεό, γιατί η αιματηρή αυτή τιμωρία μας. 
Αν υποθέσουμε πως δεν υπάρχει κάτι άλλο στο βασικό κείμενο και πως το τραγούδι καταλήγει όπως στην εν λόγω παραλλαγή, το απελπιστικά πικρό τέλος λειτουργεί υπέρ του ηρωικού στοιχείου μάνας και παιδιού. Με έναν απόηχο, ένα άρωμα, θά λεγες, αρχαιοελληνικό!
.............................................................

ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ:

-- "Έπαρ' υιέ μ' την σπάθην σου, τ' Ελλένικον κοντάρι σ'

δεβ' ατουνούς, σκόρπισον ατ'ς σαν άνεμος τα φύλλα"

-- Χίλιους έκοψα την πιρνήν, χίλιους το μεσημέριν,

μα ο Θός έστεσεν την βροχήν και βρέχει Τουρκοπούλεα,

ο Θεός έστεσεν την βροντήν, βροντούν τα εγκλησίας.

Ντ' εποίκαμεν σε νε Θεέ, 'ς σο αίμαν βουτεμένοι!

Σεράντα χρόνια χτίσκουνταν του Έλλενου το καστρον

κι ατώρα να χαλάεται με το βαρύν την σπάθην!

Εκεί πουλλία κελαηδούν με φλιβερόν λαλίαν,

εκεί Έλλενοι απέθεναν, μύρεα παλληκάρεα!

Έμμετρη απόδοσι στην νεοελληνική:

"Έπαρ' υιέ μ' την σπάθην σου, τ' Ελλένικον κοντάριν σ'"

-- Κράτα, παιδί μου το σπαθί, το ελληνικό κοντάρι,

πάν’ στους εχθρούς και σκόρπιστους, σαν άνεμος τα φύλλα!

-- Σκότωσα χίλιους το πρωί, χίλιους το μεσημέρι,

μά ΄στειλε ο Θεός βροχή και βρέχει Τουρκοπαίδια!

Έστειλε ο Θεός βροντή, βροντούν οι εκκλησιές μας:

Τι κάναμέ σου, Κύριε, κι είμαστε μέσ’ στο αίμα;

Σαράντα χρόνια χτίζονταν της Πόλης μας το τείχος

και τώρα να γκρεμίζεται απ΄το σπαθί του εχθρού μας!

Εκεί πουλιά που κελαηδούν με θλιβερή φωνούλα,

εκεί χάσαν οι Έλληνες, μυριάδες παλληκάρια.

Α.Σ.   18/05/2020

Ένα δημοτικό τραγούδι, δυο βίντεο. Νατσιός και Καργάκος για την αλήθεια του 1821. Una canzone demotica, due video; Natsios e Kargakos sulla verità della Guerra d'indipendenza greca (1821-1831)

25 Μαρτίου 2014 

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!! Mωρέ, χαρά που τo ’χουν - χαρά που το ’χουν τα βουνά, 

χαρά που το ’χουν τα βουνά κι οι κάμποι περηφάνεια. 

Γιατί γιορτάζει η Παναγιά, γιορτάζει κι η πατρίδα. 
Σαν βλέπουν διάκους με σπαθιά, παπάδες με ντουφέκια, 
σαν βλέπουν και το Γερμανό, της Πάτρας το Δεσπότη, 
για να βλογάει τ’ άρματα, να ‘φχιέται τους λεβέντες. 

Δημοτικό 
(Πηγή)

Η Επανάστασι του 1821 «ήταν ένας δεκαετής Αγώνας, ο οποίος αποτελεί την λαμπρότερη σελίδα της ελληνικής Ιστορίας από την Αρχαία εποχή μέχρι σήμερα. Διότι για πρώτη φορά ο Ελληνισμός στην μακρά ιστορία του σχηματίζει κράτος δικό του!»
Σαράντος Καργάκος

Νατσιός - Καργάκος: Η αλήθεια για το 21

Το δημοτικό μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός» και άλλες τρείς παραλλαγές του από χωριά της Εύβοιας. Il demotiko "Lamento della Madonna" e 3 variations

Α' Ο ορθόδοξος χριστιανισμός ¨γυρίζει¨ γύρω από το Θείο Πάθος τον Σταυρό και την Ανάστασι. Ο τρόπος με τον οποίο βιώνουν στην καθ’ ημάς Ανατολή οι πιστοί τα Άγια Πάθη κατά την βαθμιδωτή πορεία της Μεγάλης Σαρακοστής που κορυφούται την Μεγάλη Εβδομάδα, δεν έχει μεγάλη σχέσι με τον αντίστοιχο των αδελφών μας Ρωμαιοκαθολικών. Ειδικά στον ελληνικό χριστιανικό κόσμο η απήχησι που είχε ανα τους αιώνες –και έχει ακόμα- το Θείο Δράμα είναι βαθύτατη και ανυπολόγιστα εκτεταμένη. Λόγοι εθνολογικοί και ιστορικές συγκυρίες διαμόρφωσαν την παράδοσι που θέλει ακόμα και τον σημερινό Έλληνα να συγκλονίζεται την Μεγάλη Εβδομάδα (ναι, δεν έχουν άδικο να το λένε, είμαστε χριστιανοί της Μεγάλης Εβδομάδος) και να προσέρχεται στις νυχτερινές ακολουθίες των Αγίων και Μεγάλων αυτών Ημερών και να εκκλησιάζεται. Να προσκυνάει, ενίοτε να νηστεύει, να ψάλλει, να προσεύχεται, ακόμα και να κοινωνάει. (Τελεία. Η συνέχεια …μεθαύριο!)

Ξεστρατίσαμε, αντί να βρούμε μια κατάλληλη εισαγωγή για την σημερινή ανάρτησι. Αποτύχαμε να αναφερθούμε με απλό τρόπο στο ότι η ελληνική ψυχή συγκλονισμένη από το Θείο Δράμα συμπάσχει και με τον Χριστό, αλλά ταυτίστηκε και με την ανθρώπινη Μητέρα Του. Εν τούτοις έχουμε κάνει, (τέτοια μέρα, πέρυσι), αναφορά στην μεγάλη απήχησι που έχει στην νεοελληνική λογοτεχνία μας η «εκκλησιαστική μας (ή αλλιώς και βυζαντινή) πνευματική-θρησκευτική παράδοσι». Αντίστοιχα μεγάλη, επίσης, είναι η επίδρασι που έχει η χριστιανική πίστι μας στην νεοελληνική μας λαογραφία.
Σαν συνέχεια, λοιπόν, της περσινής μας ανάρτησης που κατέληγε με ένα «Μοιρολόι της Παναγίας» από τον λογοτεχνικό χώρο, σας παρουσιάζουμε απόψε αντί για άλλα έντεχνα άσματα του Επιταφίου, το πολύ αγαπητό στον λαό μας μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός» (το οποίο: απαντάται σε όλες τις περιοχές του ελληνικού κόσμου, ανα τους αιώνες, βρίσκεται με την αφηγηματική του μορφή καί σε ολιγόστιχες καί σε πολύστιχες παραλλαγές, κσι συνηθίζεται να το τραγουδάνε οι γυναίκες κυρίως κατά την Μ. Παρασκευή ) και άλλες τρείς παραλλαγές του ίδιου αυτού δημοτικού τραγουδιού από χωριά της Εύβοιας!

Το δημοτικό άσμα «Σήμερα μαύρος ουρανός»
(Απο τυχαία παραλλαγή και άδηλη πηγή)

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα.
Σήμερα όλα θλίβονται και τα βουνά λυπούνται.
Σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Οβραίοι.
Οι άνομοι, οι παράνομοι, οι τρισκαταραμένοι.
Για να σταυρώσουν το Χριστό, των πάντων Βασιλέα.
Το Φαραώ παρήγγειλαν να κάνει τρία πιρόνια.
Κι αυτός ο σκυλοφαραώς βάζει και φτιάνει πέντε.
Σύ Φαραέ που τά ‘κανες κάτσε να μας διδάξεις.
Τα δυο βάλτε στα πόδια του, τ' άλλα τα δυο στα χέρια.
Το πέμπτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά του.
Να τρέξει αίμα και νερό να πληγωθεί η καρδιά του.
Κι η Παναγιά σαν τ' άκουσε έπεσε και λιγώθη.
Στάμνες νερό την έριχναν, τρία κανάτια μόσχο
Και τρία μυροδόσταμνα, για να της έρθει ο νους της.
Και σαν την ήρθε ο λογισμός και σαν την ήρθε ο νους της
Ζητεί μαχαίρι να σφαγεί, φωτιά να πάει να πέσει
Γκρεμό να πάει να γκρεμιστεί για το μοναχογιό της.
Η Μάρθα κι η Μαγδαλινή και του Λαζάρου η μάνα
Και του Ιακώβ η αδερφή, οι τέσσερις αντάμα
Πήραν τη στράτα το στρατί, στρατί το μονοπάτι.
Το μονοπάτι τ'ς έβγαλε μέσ' του ληστή την πόρτα.
Άνοιξε πόρτα του ληστή και πόρτα του Πιλάτου.
Κι η πόρτα από το φόβο της ανοίγει μοναχιά της.
Κοιτάει δεξιά, κοιτάει ζερβά, κανένα δεν γνωρίζει.
Κοιτάει δεξιότερα, βλέπει τον Ιωάννη.
-Γιάννη μου, Γιάννη Πρόδρομε κι εσύ Διδάσκαλέ μου
μην είδες τον ιγιόκα μου και τον Διδάσκαλό σου;
Δεν έχω στόμα να στο πω, γλώσσα να σου μιλήσω.
-Βλέπεις εκείνον τον φτωχό, τον παραπονεμένο,
όπου φορεί πουκάμισο στο αίμα βουτηγμένο;
Εκείνος είν' ο γιόκας σου κι εμέ ο Δάσκαλός μου.
Κι η Παναγιά πλησίασε, κρυφά τον εμιλάει
-Δεν μου μιλάς ιγιόκα μου, δεν μου μιλάς παιδί μου.
-Τι να σου πω μανούλα μου, διάφορα δεν έχω.
Όποιος τ' ακούει σώζεται κι όποιος το λέει αγιάζει
Κι όποιος καλά το κράζει, Παράδεισο θα λάβει.

ΤΡΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ
Tre variazioni del "Lamento della Madonna" dall' Eubea
(-με ανεπαίσθητες δικές μας μικροεπεμβάσεις - όπως λέει εδώ, απο το το αρχείο του λαογράφου Μήτσου Χρ. Σέττα)

1. Σήμερα μαύρος ουρανός
Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα.
Σήμερα τ' άστρι χλίβεται κι ταϊ βουνά λυπώνται.
Τα Δάσκαλό μας πιάσανε οι γιάνομοι Εβραίοι.
Δεμένο τονέ πήρανε σαν αληστή τον πάνε.
Δεμένο τονέ πήρανε στα Φαραγό τον πάνε.
Μα συ, βρε γύφτο Φαραγέ, φκιάσ' μας τρία πηρόνια.
Κι' κείνος ί παράνομος βαρεί κι' φκιάνει πέντε.
Μα συ απού τα έφκιαξες πρέπει να μας διατάξεις.
Τα δυο βάλτε τ' στα χέρια του, τα δυο στα δυο του πόδια.
Το τρίτο το φορμακερό βάλτε το στην καρδιά του,
να τρέξει αίμα κι' νερό από τα σωθικά του.
Κι Αι-Μαρίνα [μάνα τ'] λούζεται μέσ' στα Χρυσό λαένι.
Κι Αι-Ελένη απέρασε κι' την καλημεράει.
Συ, Αι-Μαρίνα μ’ λούζεσαι μες στο χρυσό λαένι.
Τα γυιό σου τονε κάρφωσαν οι γιάνομοι Εβραίοι.
Φέρτε μαχαίρι να σφαγού, γκρεμνός να πέσω κάτω.
Συ, Αι-Μαρίνα μ', κι αν σφαγείς σφαγιώνται μάνες ούλες.
Σύ, Αι-Μαρίνα μ', κι αν γκρεμιστείς γκρεμιώνται μάννες ούλες.
Βάντε κρασί μεσ' στο γυαλί κι αφράτο καπσιμάδι,
να κάνω την παρηγοριά να νέχουνε μανάδες.
Του ‘λέπεις κείνο του Δεντρί, αλλού ψηλά δεν είναι.
Μα Δέντρος ήτανε Χριστός κι' φύλλα του ‘μαρτύροι,
που μαρτυρσούσαν κι έλεγαν κι' του Χριστού τα Πάθια.
Μα ‘πόψε φίλους φίλευα, ‘πόψε φίλους φιλεύω.
Τη(ν] Παναϊά κι' το Χριστό, τα δώδεκα Ευαγγέλια.
Για να μου δώσουν τα κλειδιά, κλειδιά τα παρακλείδια.
Να ‘νοίξω τον παράδεισο, νω ιδώ τι έχει μέσα.
Δεξιά μεργιά φτωχολογιά στον ήλιο, στον προσήλιο
κρατούνε κι στα χέρια τσου' σακκούλες βουλωμένες.
Παρακαλούνε οι άρχοντοι, παρακαλούν η φτώχεια.
Δομήτε μας κι ‘μάς, πηδιά, ‘που μια χρυσή λαμπάδα.
Να σας δανείσωμε φλουρία, σακκούλες βουλωμένες.
Μα ‘δώ χρέια δε δίνουνε, χαράτσια δε(ν) πληρώνε.
Περνάει λιβάνι κι' κερί και καθαρή ψυχούλα.

(από το χωριό Αμέλαντες Ευβοίας)

2. Του Επιταφίου

Σήμιρα μαύρος ουρανός, σήμιρα μαύρη μέρα,
σίμιρα όλοι χλίβουνται και τα βουνά λυπούνται,
Σίμιρα πιάσαν το Χριστό οι άνομοι Ηβραίαι,
οι άνομοι και τα σκυλιά κ' οι τρισκαταραμένοι.
Σα(ν) κλέφτη τονέ πιάσανε και σα φονιά τον πάνε
και σαν αδικοχαλαστή πάνε να τον χαλάσουν.
Από κειδά τον πήρανε και στο χαλκιά τον πάνε
Χαλκιά, χαλκιά, φκιάσι καρφιά, φκιάσι τρία πηρούνια.
Και κείνος ο παράνομος βαρεί κι φκιάνει πέντε.
Μα συ απού τα έφξκιαξες πρέπει να μας διατάξεις:
Τα δυο βάλτι στα χέρια του, τα δυο στα δυο του πόδια,
το τρίτο το φαρμακερό βάλτε το στην καρδιά του,
να τρέξει αίμα και νερό από τα σωθικά του.

(από το χωριό Γαλατσώνα Ευβοίας)


3. Το μοιρολόι της Παναγιάς

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα,
σήμερα εσταυρώσανε των πάντων βασιλέα.
Σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά, οι τρισκαταραμένοι,
για να συλλάβουν τον Χριστό, να παν να τον σταυρώσουν.
Σαν κλέφτη τον συλλάβανε και σαν ληστή τον πάνε
και σαν κακό κατάδικο πάνε να τον σταυρώσουν.
Κι η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της
τις προσευχές της έκανε για τον Μονογενή της,
Σώνε μάνα μ' οι προσευχές, σώνε και σι μετάνοιες
Τον γυιό σου τον επιάσανε και στο χαλκιά τον πάνε.
- Χαλκιά, Χαλκιά, κάνε καρφιά, κάνε τρία πηρόνια,
και κείνος α παράνομος βαρεί και κάνει πέντε.
- Εσύ Χαλκιά που τάκανες πρέπει να μας διατάξεις.
- Βάλτε τα δυό στα χέρια του, τα δυο στα δυο του πόδια,
Το πέμτο το φαρμακερό, βάλτε του στην καρδιά του,
να τρέξει αίμα και νερό από τα σωθικά του.
Κι η μάνα του σαν τ' άκουσε, έπεσε και λιγώθη.
Σταμνί νερό της ρίξανε, τρία κανάτια μόσκο,
και πέντε με ροδόσταμο για νάρθει ο λογισμός της.
Και σαν της ήρθε ο λογισμός και σαν της ήρθε ο νους της
ζητά μαχαίρι να σφαγεί, φωτιά να πάει να πέσει,
ζητά γκρεμό να γκρεμιστεί για το Μονογενή της .
- Εσύ μητέρα αν σφαγείς, σφάζονται οι μάνες ούλες.
Εσύ μητέρα αν γκρεμιστείς, γκρεμιώνται οι μάνες ούλες.
Βάνε κρασί μέσ' στο γυαλί κι αφράτο καπσιμάδι,
να κάνω την παρηγαριά να έχουνε μανάδες.

(από το χωριό Αγία Άννα Ευβοίας)

40 ΜΕΡΕΣ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ: ΣΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΜΕ ΛΟΓΟ ΚΑΙ ΜΕΛΩΔΙΑ (1 ποίημα +1 τραγούδι-2 βίντεο) . Una poesia di Solomos + 1 canzone (con Eleni Vitali)

Σήμερα 13 Σεπτεμβρίου 2009 οι γονείς και στενοί συγγενείς του Αλέξη Κλαμαρή, σε μερικές ώρες, θα τελέσουν το 40ήμερο μνημόσυνο για τον πρόωρα χαμένο άνθρωπό τους στην Εκκλησία του χωριού τους.
Εκεί στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (της Καθολικής) στην Γαστούνη 8. 30΄ το πρωί, θα είμαστε νοερά για να προσευχηθούμε υπέρ της ανάπαυσης της ψυχής του.
Τώρα για τον συναγωνιστή και φίλο ένα μικρό αφιέρωμα μέσα από το αγαπημένο του Ιστολόγιο. Με λόγο ποιητικό και μελωδική φωνή από την μεγαλειώδη πολιτιστική μας παράδοσι.
Το εν πολλοίς άγνωστο ποίημα του Διονυσίου Σολωμού “Un Giovine Moribondo Al Suo Amico” (σε αδημοσίευτη μετάφρασι) και το αγαπημένο Κλέφτικο Δημοτικό τραγούδι με τον τίτλο «Βγήκα ψηλά και πλάγιασα» ερμηνευμένο ιδανικά και με ανδρική και με γυναικεία φωνή, από την Ελένη Βιτάλη και τον αξεπέραστο Αλέκο Κλιτσάκη αντιστοίχως.

α) Ποίημα Δ. Σολωμού “Un Giovine Moribondo Al Suo Amico” (Ιταλικά)

Un Giovine Moribondo Al Suo Amico

Ecco mio dolce amico, apresi l’urna
Che mi deve albergar tra le tenebre,
Gia; la bella per me lampa diurnal
Si nasconde per sempre alle tenebre.

Parvenze omai d’ oscurita’ notturna
Alle pupille mie si fanno crebre,
Ε mi par di veder la taciturna
Sacra schiera intuonar l’ inno funebre.

Addio! So che amista’ mi serberai,
Perocche’ nelle care alme sincere
Dura oltre la morte, e non si estingue mai.

Vieni allora che saro’ sopra il feretro
A porgere per me calde preghiere,
E vieni allor che diverro’ scheletro.
Διονυσιος ΣΟΛΩΜΟΣ

ΕΤΟΙΜΟΘΑΝΑΤΟΣ ΝΕΟΣ ΣΤΟΝ ΦΙΛΟ ΤΟΥ

Να την, καλέ μου φίλε έτοιμη η τεφροδόχη
Κι άνοιξε να με ξενίση ανάμεσα στα σκότη,
Ήδη το όμορφο όμμα για μένα της ημέρας
Κρύβεται για πάντα μέσ’ στα βένθη.

Κιόλας παρουσίες ζόφου νυκτερινού
Στα βλέφαρά μου εκεί συχνάζουν,
Και θαρρώ πως βλέπω αυτόν τον αθόρυβο,
Τον ιερό θίασο να παίζη ύμνο νεκρώσιμο.

Αντίο! Την φιλία μας θα διαφυλάξης, το ξέρω,
Καθόσον στις άδολες αγαπημένες καρδιές
Πέρ’ απ’ τον θάνατο κρατά κι ούτε ποτέ δεν σβήνει.

Έλα την ώρα που θα ‘μαι στο φέρετρο πάνω
Θερμές προσευχές για με να προσφέρης
Κι έλα και τότε που σκέλεθρο θα ‘χω γίνη.

(Μετάφρ. Αλεξ. Σελλενίδη)

β) Αντί για μοιρολόι ένα κλέφτικο (ηπειρώτικο) τραγούδι:


ΒΓΗΚΑ ΨΗΛΑ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΑΣΑ

Βγήκα ψηλά, γιέ μου, και πλάγιασα
Σε πέτρα, γιε μου, σε λιθάρι
Κι εκεί ήταν μνήμα, γιέ μου, κλέφτικο
Θαμμένο παλληκάρι

Κι ακούω το μνήμα, γιέ μου, να βογγά
βαριά να αναστενάζει
Πάρ’ αδερφέ μου το κορμάκι μου
και θάψ’ το στο χωριό μας!

Για την ερμηνεία-πρότυπο του Αλέκου Κλιτσάκη δεν βρήκαμε ακόμη καλύτερο βιντεάκι στο You Tube, από το παρακάτω:

ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ Ο ΝΕΟΕΛΛΗΝΑΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ: ΔΥΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ (Σε βίντεο). Due canzoni di Kazantzidis.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ: «40 ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΑ» και «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ»

Πέρυσι κάτι λέγαμε στο αφιέρωμα για τον μεγάλο απόντα του λαϊκού μας τραγουδιού (σήμερα ο Καζαντζίδης θα ήταν 78 χρονών…).
Πάνω στο ίδιο θέμα του πατριωτισμού του ας ακούσουμε με την ανεπανάληπτη φωνή του αξέχαστου Στέλιου δύο τραγούδια: Ένα δημοτικό τραγούδι. το «Σαράντα παλικάρια», (πασίγνωστο μεν, αλλά μοναδικά ερμηνευμένο από τον εθνικό μας βάρδο), και ένα σχετικά άγνωστο κομμάτι, το «Κωνσταντινούπολη», που το συνέθεσε ο συνειδητοποιημένος Πόντιος πάνω σε στίχους του Κώστα Βίρβου .
Ά, κι επ’ ευκαιρία να θυμίσω πως ο Καζαντζίδης ενσάρκωσε στην φωνή του ένα καταπληκτικό πολιτιστικό δημιούργημα του ρωμαίικου – Βυζαντινού, όπως συνηθίσαμε να τον λέμε τον ελληνίζοντα πολιτισμό του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους- πολιτισμού: το βυζαντινό μέλος. Πράγμα που, φυσικά, το ακολουθούν και όλοι σχεδόν οι νεοέλληνες τραγουδιστές (& μουσικοί) στο Δημοτικό, το Λαϊκό και ακόμα, βεβαίως, στο ρεμπέτικο τραγούδι. Αλλά ο Στελάρας, ο μέγας δηλαδή Καζαντζίδης, το έκανε κατά τρόπο ιδανικό και κορυφαίο.
Τα τραγούδια:
«40 ΠΑΛΙΚΑΡΙΑ»

«ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ»