Αντί πανηγυρικής ομιλίας για την 25η Μαρτίου: ένας δάσκαλος στα παιδιά ενός σχολείου στην Ελλάδα του σήμερα.

Αυτά τα λόγια απηύθυνε πέρυσι ή πρόπερσι ένας φιλόλογος (στο 2ο ΕΠΑΛ Αχαρνών - αποσπασμένος ή ωρομίσθιος καθηγητής απ’ ό,τι φαίνεται) στους μαθητές του, για την επέτειο της 25ης Μαρτίου):


«Σκέφτηκα να σου µιλήσω για τον Καραϊσκάκη, αλλά το µυαλό σου θα
πάει ...στο γήπεδο. Σκέφτηκα να σου µιλήσω για το 21, αλλά ο νους σου θα πάει ...στην Ορίτζιναλ. Συλλογίστηκα πολύ, για να καταλήξω αν αξίζει να σε ταλαιπωρήσω για κάτι τόσο µακρινό, τόσο ξένο. Δύο αιώνες πίσω κάποια γεγονότα τι να
λένε σε σένα, σε εσένα που ßιάζεσαι να φύγεις, να πας για τσιγάρο, για καφέ ή για κάτι άλλο.
Θα σου µιλήσω λοιπόν προσωπικά. Εγώ, ο δάσκαλος, που δούλεψα ένα χρόνο σε αυτό το σχολείο και σε 15 µέρες φεύγω για αλλού, σε σένα που είσαι εδώ ένα, δύο, τρία ή και περισσότερα χρόνια θα µιλήσω σταράτα. Για να σου εκφράσω δύο σκέψεις µου. Οι µαθητές που συνάντησα µέσα στις τάξεις, οι µαθητές που δίδαξα φέτος στη συντριπτική τους πλειονότητα µε σεßάστηκαν, αν και δεν ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις του µαθήµατος. Πολλοί όµως από τους υπόλοιπους µαθητές δε µε σεßάστηκαν, µε προσέßαλαν κατ’ επανάληψη. Με έργα, µε λόγια, µε ύßρεις, δείχνοντας ένα χαρακτήρα και ένα ήθος που µε σόκαρε, που µε έßαλε σε µελαγχολικές σκέψεις. Αυτό το φαινόµενο αποδεικνύει πως κάτι σάπιο υπάρχει σε αυτό το σχολείο, πως εκτός του γνωστικού ελλείµµατος, το συγκεκριµένο σχολείο χωλαίνει δραµατικά και στο ηθικοπλαστικό του έργο, στη διαµόρφωση δηλαδή των µαθητικών ψυχών και πνευµάτων. Και η ευθύνη για αυτή την αποτυχία είναι ευθύνη αποκλειστικά δική µας, των δασκάλων σας και των γονιών σας.
Δεν έχουµε κατορθώσει να σας δείξουµε πως χωρίς αρχές η ζωή σας αύριο θα είναι µια κόλαση, πως χωρίς όνειρα και στόχους θα χρειαστείτε υποκατάστατα, θα καταφύγετε πιθανόν σε επιλογές που θα σας ξεφτιλίσουν, θα σας κάνουν να σιχαίνεστε τον εαυτό σας, θα σας γεµίσουν τη ζωή πλήξη και κούραση, θα σας γεράσουν πρόωρα.
Αν όµως θέλετε µια συµßουλή από ένα δάσκαλο, σκεφτείτε το παράδειγµα του Μακρυγιάννη, που έφτασε αγράµµατος µέχρι τα 50 σχεδόν, για να καταλάßει τότε πως η µόρφωση, η καλλιέργεια, ήταν το όπλο που έλειπε από την προσωπική του θήκη. Και κάθισε µε πολλή δυσκολία και χωρίς δάσκαλο και έµαθε πέντε κολλυßογράµµατα, για να µας πει την ιστορία του ßίου του, το παραµύθι της επανάστασης των υπόδουλων Ρωµιών. Αυτό το παράδειγµα είναι για σένα το πιο κατάλληλο και µπορείς 30 χρόνια νωρίτερα από το στρατηγό Μακρυγιάννη να ακολουθήσεις το δρόµο που εκείνος έδειξε, το µονοπάτι της καλλιέργειας, το δρόµο της παιδείας, τη λεωφόρο της προσωπικής σου προκοπής.
Δεν είστε σε τίποτα λιγότερο ικανοί από τον µπάσταρδο γιο της καλογριάς, τον Αρßανίτη Γιώργη Καραϊσκάκη. Ήταν κι αυτός αθυρόστοµος σαν κι εσάς, αλλά είχε αυτό που από τα αλßανικά µάθαµε σαν µπέσα, ήταν πάνω απ’ όλα µπεσαλής. Αυτό θα ‘θελα να έχετε κι εσείς: υπευθυνότητα, µπέσα, τσίπα. Να αναλαµßάνετε τις ευθύνες σας, να απεχθάνεστε την υποκρισία, να σιχαίνεστε το συµφέρον, να µισείτε το ψέµα και την ευθυνοφοßία.
Η αγάπη για τον τόπο του, η λατρεία για την πατρίδα του ήταν αυτό που χαρακτήριζε τη ζωή του Νικήτα Σταµατελόπουλου, του Νικηταρά. Αγωνίστηκε στη διάρκεια της επανάστασης, συνέßαλε στην απελευθέρωση της πατρίδας του κι έπειτα φυλακίστηκε, για να χαθεί σ’ ένα στενοσόκακο του Πειραιά, σχεδόν τυφλωµένος, πάμπτωχος και εγκαταλειµµένος από όλους, δε ζήτησε τίποτε από την ελεύθερη Ελλάδα. Κι όταν οι γύρω του τον παρακινούσαν να απαιτήσει από την Κυßέρνηση µια πλούσια σύνταξη, απαντούσε πως η πατρίδα τον αµείßει πολύ καλά, λέγοντας ψέµατα, για να µην προσßάλει την πατρίδα.
Είναι δύσκολο, το κατανοώ, το παράδειγµα του Νικηταρά. Αλλά νοµίζω πως κι εσείς είστε ικανοί για τα δύσκολα, μπορείτε να ακολουθήσετε το δρόµο της αξιοπρέπειας, να προσπαθήσετε τίµια και µε αγωνιστικότητα για εσάς και για το µέλλον της οικογένειας που αύριο θα κάνετε.
Ξέρω, καταλαßαίνω, αντιλαµßάνοµαι πως σας προτείνω µια διαδροµή ζωής δύσκολη και απαιτητική. Όταν δίπλα σας κυριαρχεί ο εύκολος δρόµος των γονιών, των δασκάλων, των πολιτικών, της εποχής στην οποία µεγαλώνετε. Όµως, κάθε εποχή ελπίζει στους νέους της, περιµένει από αυτούς να σηκώσουν ψηλά και µε επιτυχία τη σηµαία του αγώνα και να οδηγήσουν την πατρίδα τους, τον τόπο τους, σε καλύτερες µέρες, σε πιο φωτεινές σελίδες. Κι όταν ßλέπω την εποχή µας να µαραζώνει χωµένη στην αλλοτρίωση, να ξεψυχά από την τηλεοπτική ανία, να µουχλιάζει από το κυνήγι της ευκολίας, μόνο σε εσάς ελπίζω, στην ειλικρινή σας διάθεση να αγωνιστείτε, να αντισταθείτε, να πολεµήσετε, να νικήσετε.
Μη µας απογοητεύσετε».



Ν. ΞΥΛΟΥΡΗΣ: Σε ψηλό βουνό


Σε ψηλό βουνό
ΑΕΤΟΣ - ΧΙΟΝΙ - ΗΛΙΟΣ
Το ριζίτικο προσφέρεται για εύκολο αποσυμβολισμό...

Ένα χρονογράφημα από τον Αιθεροβάμονα και ένα τραγούδι. Για το Τριώδιο! Un testo di cronaca da un collaboratore e una canzone per il “Triodion”

ΓΕΛΑ ΠΑΛΙΑΤΣΟ

Έρχεται το Τριώδιο! Η τρελή Αποκριά! Όμως, για τον πολύ κοσμάκη έπαψε πια να είναι εποχή ραστώνης, κραιπάλης και γλεντιού. Η ραστώνη, η κραιπάλη και τα γλέντια είναι πια προνόμιο των λίγων κατόχων του χρήματος και της εξουσίας. Αυτοί είναι πραγματικοί μασκαράδες. Φοράνε τη μάσκα του λαϊκιστή πολιτικάντη, του Μαυρογιαλούρου και ανελλιπώς προσποιούνται, δίνουν καθημερινές παραστάσεις στο θέατρο του παραλόγου που έχουν στήσει οι ίδιοι. ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΤΣΙΡΚΟ! Πόσο προφητική ήταν εκείνη η ιστορική παράσταση του Κώστα Καζάκου και της αλησμόνητης Τζένης Καρέζη!

Έχουμε μπόλικους μασκαράδες για να διανθίζουν την καθημερινότητά μας. Ας είναι καλά οι άνθρωποι που μας κάνουν να γελάμε, να εκνευριζόμαστε, να αγανακτούμε, να ξεσπάμε και τέλος πάντων να είμαστε ζωντανοί! Το τσίρκο «Η ΩΡΑΙΑ ΕΛΛΑΣ» διαθέτει στελέχη υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου με πλούσιο ρεπερτόριο και απέραντη γκάμα από κόλπα δεξιοτεχνίας και άφθονα ακροβατικά και άκρως διασκεδαστικά. Δώστε βάση:

 Ο ένας είναι ο ξυλοπόδαρος στο νούμερο: «-Δεν καταλαβαίνω τίποτα». Εδώ ο κόσμος καίγεται και αυτός χτενίζεται κι ας μην έχει μαλλιά.
 Ο άλλος είναι σχοινοβάτης που επιμένει να ακροβατεί στα ύψη και χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Δεν το χρειάζεται, γιατί προφανώς νιώθει ασφαλής.
 Ακολουθεί ο εξπέρ της ΚΩΛΟΤΟΥΜΠΑΣ! Κάθε μέρα δίνει αληθινό σόου παρουσιάζοντας μια νέα πρωτοποριακή εκτέλεση κωλοτούμπας (είπα- ξείπα). Ο άνθρωπος παραμένει σταθερός στην αστάθειά του και συνεπέστατος στην ασυνέπειά του.
 Έπεται ο κλόουν του θιάσου. Με τα ανεκδιήγητα καμώματά του έχει κερδίσει με το σπαθί του το ρόλο του παλιάτσου, για να γελάμε όλοι μικροί και μεγάλοι. Όταν το τσίρκο δεν έχει κάτι άλλο για να γεμίσει το πρόγραμμά του, βγαίνει ο κλόουν. Αλήθεια έχετε σκεφθεί το διπλό ρόλο ενός παλιάτσου; Από τη μία έχουμε το τεράστιο χαμόγελό του , αλλά από την άλλη το δάκρυ του έστω και σαν ζωγραφισμένη μάσκα. Κλαίει και γελάει συνάμα. Γιατί άραγε; Η μάσκα του είναι η απεικόνιση της αρχαίας (τι σύμπτωση!) ελληνικής λέξης: ΚΛΑΥΣΙΓΕΛΩΣ.
Κάθε ομοιότητα με πραγματικά πολιτικά πρόσωπα είναι απλή σύμπτωση. Ή μήπως όχι; Μήπως μαντέψατε για ποιους πρόκειται;

ΕΠΙΜΥΘΙΟ: Γέλα παλιάτσο, γέλα μ’ εμάς – Κλάψε παλιάτσο, κλάψε για μας!
Καλή Αποκριά! Βγάλτε τη μάσκα που φοράτε μόνιμα και ονειρευτείτε! Τα όνειρα είναι τζάμπα και η ελπίδα δεν πεθαίνει ποτέ!

Ο ΑΙΘΕΡΟΒΑΜΩΝ

ΞΥΛΟΥΡΗΣ XILOURIS ΚΑΡΕΖΗ " ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΤΣΙΡΚΟ " 1973



Το μεγάλο μας τσίρκο

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
(Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης)

Ερμηνεία: Ν. Ξυλούρης - Τζένη Καρέζη


Μεγάλα νέα φέρνω από κει πάνω
περίμενε μια στάλα ν' ανασάνω
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω,
να κλάψω, να φωνάξω, ή να σωπάσω.
Οι βασιλιάδες φύγανε και πάνε
και στο λιμάνι τώρα, κάτω στο γιαλό,
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό.
Καθώς τα μαγειρέψαν και τα φτιάξαν
από ξαρχής το λάκκο τους εσκάψαν
κι από κοντά οι μεγάλοι μας προστάτες,
αγάλι-αγάλι εγίναν νεκροθάφτες
και ποιος πληρώνει πάλι τα σπασμένα
και πώς να ξαναρχίσω πάλι απ' την αρχή
κι ας ήξερα τουλάχιστον γιατί.

Το ριζικό μου ακόμα τι μου γράφει
το μελετάνε τρεις μηχανορράφοι.
Θα μας το πουν γραφιάδες και παπάδες
με τούμπανα, παράτες και γιορτάδες.
Το σύνταγμα βαστούν χωροφυλάκοι
και στο παλάτι μέσα οι παλατιανοί
προσμένουν κάτι νέο να φανεί.
Στολίστηκαν οι ξένοι τραπεζίτες,
ξυρίστηκαν οι Έλληνες μεσίτες.
Εφτά ο τόκος πέντε το φτιασίδι,
σαράντα με το λάδι και το ξύδι
κι αυτός που πίστευε και καρτερούσε,
βουβός φαρμακωμένος στέκει και θωρεί
τη λευτεριά που βγαίνει στο σφυρί.

Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
μην έχεις πια την πείνα για καμάρι.
Οι αγώνες πούχεις κάνει δεν φελάνε
το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
η πείνα το καμάρι είναι του κιοτή,
του σκλάβου που του μέλλει να θαφτεί.

Ο πατριώτης Νίκος Ξυλούρης, το «Γεννήθηκα» για την χθεσινή επέτειο της γέννησής του, η Κύπρος και το τραγούδι Ξαστεριά. 2 canzoni di Nikos Xiluris

Γεννήθηκα



Γεννήθηκα στο βλέφαρο του κεραυνού
Σβήνω κυλώντας στα νερά

Ανέβηκα στην κορυφή της συννεφιάς
Σαλτάροντας με τις τριχιές του λιβανιού
Πήρα τον δρόμο της φθοράς

Κοιμήθηκα στο προσκεφάλι του σπαθιού
Είχα τον ύπνο του λαγού

Αγνάντευα την πυρκαγιά της θημωνιάς
Αμίλητος την ώρα της συγκομιδής
Πήρα ταγάρι ζητιανιάς

Αντάμωσα το χάρο της ξερολιθιάς
Το άλογο στ’ αλώνι να ψυχομαχεί
Πήρα ταγάρι ζητιανιάς
(Στίχοι: Κ. Χ. Μύρης)
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος)


Γράφαμε στην εφετινή επέτειο της μνήμης του τον Φεβρουάριο:
"Εφέτος που θα έπρεπε να γιορτάσουμε 75 χρόνια από την γέννησι του ελληνόψυχου λεβέντη, περιοριζόμαστε στην αναθέρμανσι της συγκίνησής μας κατά την τιμή της μνήμης του. Τριάντα ένα χρόνια, ήδη, από τότε που έφυγε από κοντά μας..."

Ένας συνειδητά πολιτικοποιημένος και πάνω απ’ όλα Ελληνικός καλλιτέχνης σαν τον Νίκο Ξυλούρη, δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχος απέναντι σε οποιοδήποτε εθνικό ζήτημα. Μια σχετικά πρόσφατη συνέντευξι της αδελφής του Ζυμπουλίας, φωτίζει με ιδιαίτερο τρόπο αυτήν την πλευρά του μεγάλου Νίκου . (Και μας δίνει την κατάλληλη ευκαιρία να αναφερθούμε προεξαγγελτικά και στα 37χρονα του κατεχόμενου κυπριακού ελληνισμού, την μαύρη επέτειο του ακόμα διαιωνιζόμενου αίσχους της Τουρκικής Κατοχής επι Ευρωπαϊκού εδάφους).
Είναι μάλιστα ενδεικτική η μαρτυρία της πως ο Ψαρονίκος μετά την τουρκική εισβολή στην Μεγαλόνησο, το 1974, το παραδοσιακό κρητικό τραγούδι “Ξαστεριά”
« για τον λαό και το νησί της Κύπρου το ’λεγε και μετά για τον κόσμο όλο..»!

Μεταφέρουμε μερικά από τα λόγια της Ζυμπουλίας Ξυλούρη που κατέγραψε πέρυσι ο δημοσιογράφος Πάμπος Βάσιλας, όπως της βγήκαν τότε, σε κάποια από τις πολλές επισκέψεις Κυπρίων αδελφών- προσκύνημα στο σπίτι των Ξυλούρηδων στα Ανώγεια:
«Την πονούσε πολύ την Κύπρο και εσάς τους Κυπριώτες, σας είχε στην καρδιά και το λογισμό του…».
«Την πονούσε πολύ την Κύπρο. Σαν έγιναν τα γεγονότα και έπεσε η χούντα μετά που έγινε όλο εκείνο το κακό στην Κύπρο, μαράζωσε η ψυχή του και βάρυνε ο λογισμός του. Να βοηθήσει ήθελε και εκείνος τους Έλληνες της Κύπρου που βρίσκονταν σε μαύρα ζόρια, ήθελε να σας εβοηθάει …».
Η αδελφή συγκινημένη συμπλήρωσε και μια πληροφορία-ανάμνησί της σχετικά με μια συναυλία για την Κύπρο στην ομογένεια των ΗΠΑ, στην οποία συμμετέσχε ο Ξυλούρης αφιλοκερδώς κατά το 1975:
«Ο Νίκος πήρε το αεροπλάνο και πήγε στη Νέα Υόρκη. Πήρε μαζί του στις αποσκευές μια σειρά από τραγούδια να τα λέει στον κόσμο να μαζεύει χρήματα για την προσφυγιά της Κύπρου. Τού ’λεγε η μάνα μας, να προσέχει. Μα ’κείνος της έλεγε “μάνα μην σκιάζεσαι, μην φοβάσαι, μέσα μου βγαίνει αυτό που κάνω.
Για τη λεβέντα Κύπρο”…»!!

Για την «λεβέντα» Κύπρο!
Καθόλου υπερβολικό, επομένως, αυτό που ένας από τους κυπριώτες θαυμαστές του Νίκου Ξυλούρη σαν επιγραμματική δήλωσι σε βιβλίο επισκεπτών, άφησε να ακουσθή στην φιλόξενη οικία της αδελφής του ήρωα:
«Αν ζούσε ο Ξυλούρης δεν θα είχαμε Τούρκους στην Κύπρο»!
(Βλ. Εφημ. Φιλελεύθερος, 8 Νοε 2010, σ. 22)

Άς ξανακούσουμε, λοιπόν, όχι με άλλο, διαφορετικό από αποφασιστική αγωνιστικότητα και εθνική υπερηφάνεια, αίσθημα, αλλά με ανανεωμένο νόημα το χιλιοτραγουδισμένο λαϊκό εμβατήριο που ακούει στο όνομα «Πότε θα κάνει Ξαστεριά» και εμπρός, ας κατέβουμε -όσοι δεν το έχουμε ήδη κάνει- σε νέους ασυμβίβαστους αγώνες αληθινής εθνεγερσίας και πνευματικής ανεξαρτησίας!(Και πότε επιτέλους θα μάθουμε το όνομα εκείνου του χουντικού υπεύθυνου Λογοκρισίας –ή των όποιων εισηγητών του- για να συμπληρώσουμε καμμιά από τις κενές θέσεις στην ατέλειωτη σειρά των αφανών και επιφανών Προδοτών της δυστυχισμένης Πατρίδας μας, εκείνου ειδικά του γραικύλου που ομνύοντας στο υποκριτικό και ουσιαστικά αντίχριστο και ανθελληνικό σύνθημα «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», τόλμησε να «κόψη» από το ραδιόφωνο και, βέβαια, και την - αείποτε προπαγανδιστικό εξάρτημα της εξουσίας – κρατική Τηλεόρασι, την «Ξαστεριά» και μαζί με αυτήν τον κρητίκαρο Νίκο και όλα του τα αθάνατα τραγούδια;)

Νίκος Ξυλούρης-Πότε θα κάνει Ξαστεριά


Πότε θα κάμει ξαστεριά

Πότε θα κάμει ξαστεριά, πότε θα φλεβαρίσει,

να πάρω το ντουφέκι μου, την έμορφη πατρόνα,

να κατεβώ στον Ομαλό, στη στράτα τω(ν) Μουσούρω(ν),

να κάμω μάνες δίχως γιους, γυναίκες δίχως άντρες,

να κάμω και μωρά παιδιά, να κλαίν' δίχως μανάδες,

να κλαίν' τη νύχτα για νερό, και το πρωί για γάλα,

και τ'αποξημερώματα για τη γλυκιά πατρίδα.

(Παραδοσιακό)


Για την παραλλαγή (σσ. 6-7):

να κλαιν' τη νύχτα για νερό, και το πρωί για γάλα,
και τ’ αποδιαφωτίσματα για την καημένη μάνα

βλ και το ιστολόγιο Κριαρά με ενδιαφέρουσες ερμηνευτικές απόπειρες, αλλά και υποκειμενισμούς.