Μια αρχαία ανεπίγραφη επιτύμβια στήλη μιας μορφωμένης μή Αθηναίας γυναίκας. Museo Nazionale di Atene: lapide di una donna istruita (IV secolo a.C.. National Museum of Athens: Tombstone of an Educated Woman, 4th c. BC.

 Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Μια ανεπίγραφη επιτύμβια στήλη απο πωρόλιθο Βοιωτικής προέλευσης, χρονολογούμενη στον 4ο π.Χ. αιώνα.

 

 Αφήνω την περιγραφή:

“Μια νεαρή γυναίκα με λεπτό χιτώνα και ιμάτιο κάθεται σε ένα σκαμνί, με το αριστερό της χέρι, στολισμένο με ένα βραχιόλι, να ακουμπά με χάρη σε ένα μαξιλάρι... Με το δεξί της χέρι απλώνει ένα πουλί σε ένα γυμνό αγόρι που στέκεται μπροστά της...”

 

Κατα την αρχαία άγραφη σύμβασι οι μορφές των ανθρώπων, αδιόρατα θλιμένες, αλλά ήρεμες, διέπονται απο μια κλασσική ωραιοποίησι/εξιδανίκευσι. Η καθήμενη μορφή (σχεδόν πάντοτε γυναίκα) ταυτίζεται με το πρόσωπο που φεύγει και αφήνει πίσω τα εγκόσμια.

 

Ο καλλιτέχνης καλείται να αποδώσει στο έργο του όχι τόσο τα σωματομετρικά ακριβή χαρακτηριστικά των μορφών, όσο την ευγένειά τους και το συγκρατημένο στοιχείο του πένθους απο κοινού με το αναπόφευκτο της μοίρας. Επιλεγμένα σύμβολα και υλικά αντικείμενα μέσα στις συνθέσεις, προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες για τους απαθανατιζομένους.

 

Μεταφράζω τα γενικώς ισχύοντα λόγια ενός ξένου ειδικού: «Ο θάνατος είναι πάντα παρών, αλλά σαν να θέλει να σεβαστεί την ομορφιά της ανθρώπινης μορφής, αγγίζει τα μαρμάρινα ομοιώματα με ένα ανάλαφρο δάχτυλο, μόνο και μόνο για να εναποθέσει πάνω τους έναν χαρακτήρα ήρεμης, γλυκιάς σοβαρότητας και απαλής, μελαγχολικής γαλήνης.» *

 

Σ’ αυτήν την σκηνή αποχαιρετισμού ο γλύπτης έχει αποτυπώσει κάτω απο το κάθισμα της, πάνω σε ένα τετράγωνο κουτί, δύο κυλινδρικά αντικείμενα, σαν τυλιγμένα χειρόγραφα ή σαν βιβλία. Υλικό δηλαδή ανάγνωσης ή γραφής. 

Εξ ού και πολλοί βλέπουν στο πρόσωπο της νεαρής γυναίκας μια ποιήτρια! Μιά μορφωμένη γυναίκα, που αποχαιρέτησε τον κόσμο αφήνοντας τα διαβάσματα ή τα γραψίματα στην μέση...

 

 

*  “Death is always present, but as though it respected the beauty of the human form, it touches the marble effigies with a light finger, only to impress upon them a character of tranquil sweet gravity and of gentle, melancholy serenity.”

Ο Μητροπολίτης Χαλκίδος προτείνει το Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού για εκπαιδευτικές επισκέψεις. (Το κείμενο της επιστολής). Il Reverendo Metropolita di Calcide propone il “Museo della Cultura dell'Asia Minore” (in Neo Prokopi, Eubea) per visite educative.

Σε πρόσφατη επιστολή του «προς τούς αξιοτίμους λειτουργούς της Παιδείας», ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος γνωστοποιεί στην εκπαιδευτική κοινότητα του Νομού μας την λειτουργία του νεόδμητου  Μουσείου Μικρασιατικού Πολιτισμού στο Νέο Προκόπι. Το εγκαινιασμένο προ πενταετίας Μουσείο στεγάζεται δίπλα στον Ναό του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου και, διαφυλάσσοντάς τα,  εκθέτει ιερά κειμήλια καθώς και λαογραφικού ενδιαφέροντος αντικείμενα, τα οποία έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από το Προκόπιον της Καππαδοκίας (σημερινό Ουργκιούπ - Ürgüp), μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και την Συνθήκη της Λωζάννης. Ο Σεβασμιώτατος συστείνει το εν λόγω Μουσείο για εκαπαιδευτικές επισκέψεις στο πλαίσιο του επετειακού έτους της «Εκατονταετηρίδος Μνήμης του Προσφυγικού Ελληνισμού» (1922 -2022).

...................

 ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

Αγαπητοί μου, 

Κατά το ήδη τρέχον έτος 2022 συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή, η οποία τόσο πολύ στιγμάτισε την ιστορία της Πατρίδας μας, αλλά και διαμόρφωσε το κοινωνικό της γίγνεσθαι. 

Στην Ιερά Μητρόπολή μας, το Ιερό Προσκύνημα του Οσίου Ιωάννου του Ρώσσου στο Νέο Προκόπι Ευβοίας αποτελεί κέντρο και σημείο αναφοράς του απανταχού προσφυγικού ελληνισμού, αλλά καί τόπο έκφρασης θρησκευτικής ευλάβειας όλων των χριστιανών. 

Εκεί, ακριβώς δίπλα στον Ιερό Ναό, ιδρύθηκε και λειτουργεί από το 2018 το Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού, στο οποίο φυλάσσονται Μικρασιατικά και Καππαδοκικά κειμήλια εκκλησιαστικής και λαϊκής τέχνης καί εκτίθενται με τέτοιο τρόπο, ώστε να εισαγάγουν τον επισκέπτη στήν μαρτυρική πορεία του Πρόσφυγα Ελληνισμού τού 1922-1924 και την ένταξή του στη μητροπολιτική γη. 

Στα πλαίσια διδακτικών δράσεων με αναφορά στη Μικρασιατική Καταστροφή, Σας προτείνουμε να εντάξετε και εκπαιδευτικές επισκέψεις στο Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού, το οποίο είναι ανοικτό από Τετάρτη έως Κυριακή 9πμ.-5μ.μ. και μπορείτε να επικοινωνήσετε με το προσωπικό του Μουσείου στο τηλ.: 2227041462, εσωτ. 4. 

Επί τούτοις διατελούμεν, 

Μετά πατρικών ευχών και αγάπης ,

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ Χαλκίδος

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

(Χαλκίδα, 4 Μαρτίου 2022)

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Θήβας (Φωτογραφίες - ρεπορτάζ από τα Πινδάρεια). Α’ ΜΕΡΟΣ (Το εξωτερικό). Il Nuovo Museo Archeologico di Tebe (Foto-reportaggio); Parte PRIMA: L’ esterno). The new Archeological Museum of Thebes (Photo-reportage). 1st PART.

Η καταπληκτική ιδέα των ανθρώπων του Σκακιστικού Ομίλου Θήβας, να διοργανώσουν τις εκδηλώσεις των «Πινδαρείων 2017» στον αύλειο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου τής πόλης τους, μάς πρόλαβε εμάς του Α.Ε. Κέντρου «ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ», με την έννοια ότι προγραμματίζαμε από πέρυσι μια συστηματική επίσκεψι στο νεότευκτο αυτό βοιωτικό Μουσείο. 

Είχαμε λοιπόν σαν παράλληλη εκδήλωσι των καθαρά σκακιστικών, τότε, το Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου στα «Πινδάρεια», την ευκαιρία να επισκεφθούμε -έστω και σε μή ολοκληρωμένη μορφή- το εν λόγω  Μουσείο. 
Από την επίσκεψι αυτή συλλέξαμε το φωτογραφικό υλικό, το οποίο κρίνουμε άξιο δημοσιοποίησης στο ιστολόγιό μας. Επειδή όμως είναι αρκετά μεγάλο σε ποσότητα (για τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά ενός blog 40+ φωτογραφίες είναι πολλές), αποφασίσαμε να το δημοσιεύσουμε σε δύο συνέχειες.

Το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θήβας έχοντας μόλις ένα χρόνο που εγκαινιάσθηκε επισήμως (Καλοκαίρι 2016). είναι ένα έργο που ξεπέρασε τα 4 εκατομμύρια ευρώ και χρειάσθηκε σχεδόν μια δεκαετία για την κατασκευή /επαναλειτουργία του. Η μόνιμη έκθεση, οργανωμένη τόσο χρονολογικά όσο και θεματικά (σε δεκαοκτώ ενότητες συνολικά), σύμφωνα με τους τύπους ευρημάτων, καταλαμβάνει τέσσερις μεγάλες αίθουσες, τον προθάλαμο και επιπλέον τον υπαίθριο χώρο στον κήπο του Μουσείου.

ΜΕΡΟΣ 1ον
Το πρώτο μέρος σήμερα περιλαμβάνει τα σχετικά με το εξωτερικό του Μουσείου. 

Ένα χαρακτηριστικό του ανακαινισμένου Μουσείου είναι η αξιοποίησι 1.390 τετραγωνικών μέτρων ημιυπαίθριων και 1.750τ.μ. υπαίθριων χώρων για φιλοξενία εκθεμάτων, στους οποίους εκτίθενται αρχαιότητες που δεν επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες.

Παρόλο το οτι το περιορισμένο στην 1,5 ώρα χρονικό όριο της επίσκεψής μας στις εγκαταστάσεις του δεν ήταν αρκετό για μια πλήρη εικόνα, οι εντυπώσεις μας ήσαν άριστες. Ήδη από το εξωτερικό του η ευρυχωρία, η προσεκτικά επιλεγμένη τοποθέτησι μεγάλων και ανθεκτικών αρχαιολογικών αντικειμένων (ογκώδη θραύσματα γλυπτικών διακόσμων ή αγαλμάτων, επιτύμβιες ενεπίγραφες ή ανάγλυφες πλάκες, κ.λ.π. συνήθη υπαίθρια εκθέματα από μάρμαρο ή πέτρα) και βεβαίως η καθαριότητα μας δημιούργησαν μια πολύ θετική προδιάθεσι.

(Η ευστοχία της επιλογής του προαύλειου χώρου για τις σκακιστικές εκδηλώσεις είναι κάτι που από ην αρχή πιστώθηκε στον Σ.Ο. Θήβας, αλλά ομολογουμένως, σχεδόν προξενώντας σε εμάς αισθήματα…ζήλειας!).

[Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ (Β' Μέρος) ΠΡΟΣΕΧΩΣ]

PHOTO REPORTAGE:

ΜΙΑ ΕΠΙΤΥΜΒΙΑ ΣΤΗΛΗ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΔΙΟΥ. A SEPULCHRAL STELE IN THE MUSEUM OF DION.

Ίσως είναι γενικότερα γνωστό πως από πολύ παλιά στην ελληνική πολιτισμική μας παράδοσι μαρτυρείται το φαινόμενο της προσπάθειας διάσωσης της μνήμης των νεκρών αγαπημένων προσώπων με στήλες που οι ζωντανοί τοποθετούν στον χώρο ταφής, το «σήμα», των οικείων τους.
Αυτές οι επιτύμβιες στήλες, κάποιες φορές διαιωνίζουν τα αισθήματα των ανθρώπων μέσα από το «ζωντανό» στοιχείο της γλώσσας (με έναν σύντομο ποιητικό λόγο, το επίγραμμα), άλλες, ίσως τις περισσότερες, η στήλη περιορίζεται στην μνεία του ονόματος του νεκρού, ή έστω σε μια αναθηματική φράσι. Κάποιες φορές, όμως, οι επιτύμβιες στήλες είναι έργα τέχνης, αληθινά αριστουργήματα, μνημεία του υψηλότατου ελληνικού μας-οικουμενικού πολιτισμού.
Ως επι το πλείστον η επικοινωνιακή λειτουργία της επιτύμβιας στήλης είναι δεδομένη.
Διαλέγεται με τον τυχόντα διαβάτη-επισκέπτη του τάφου, ως εξής:
Το αγαπημένο πρόσωπο έφυγε. Εγώ το θυμάμαι. Εσύ στοχάσου…

Προ ημερών (σε μια ομαδική επίσκεψι στο πλαίσιο του θερινού προγράμματος ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού– In_Country Programm, Darwin University) αυτή η συγκεκριμένη επιτύμβια στήλη (του 5ου αιώνα) στο ωραιότατο μουσείο του Δίου, μεταφερμένη από την Πύδνα, τράβηξε για πολλή ώρα την προσοχή μας.
ΘΕΜΑ:
Ο αποχαιρετισμός μιας μάνας από το παιδί της.

Η μητρική φιγούρα συγκλονίζει με την γοερή σιωπή και ήρεμη θλίψι της καθώς την στιγμή που αναχωρεί από τον κόσμο, αγκαλιάζει με ολόκληρη την σωματική της ύπαρξι το βλαστάρι της.
Το αγοράκι αφημένο ανέμελα στην μητρική αγκαλιά, με το ένα του χέρι προσπαθεί να αγγίξη τρυφερά το χέρι της (νεκρής) μάνας του, ενώ στο άλλο κρατάει ένα κομμάτι τροφής (ψωμάκι, πίττα ή γλύκισμα;). Το παιδί μάλλον θέλει και να ταΐση έναν κόκκορα που, αναπάντεχα, βρίσκεται σε πρώτο πλάνο στο κάτω αριστερό μέρος της σκηνής…
(Οι αρχαιολόγοι ίσως μιλήσουν για χαρακτηριστική περίπτωσι ρεαλισμού)

Εμείς, χρειαζόταν να το ομολογήσουμε από την αρχή; Οι σκηνές αυτές του αποχαιρετισμού των ανθρώπων με τους αγαπημένους τους νεκρούς σπιθοβολούν στο πνεύμα μας, αλλά πλημμυρίζουν την καρδιά μας μελαγχολία. {Και πώς να μην φέρουν υγρασία στα μάτια…}