10 πράγματα που είπα στους φίλους μου για την διαθήκη του Αριστοτέλη (ή “Ο Αριστοτέλης, οι γυναίκες και η τελευταία του επιθυμία”).10 cose che ho detto ai miei amici sul Testamento di Aristotele (o "Aristotele, le donne e il suo ultimo desiderio")

Δέν έγινε στον καιρό του, το κάνω τώρα! Δημοσιεύω στο ιστολόγιο τις σημειώσεις μου, αυτολεξεί, απο την σύντομη ομιλία που απηύθυνα στους φίλους του συλλόγου οι οποίοι έδωσαν το παρών στην αποχαιρετιστήρια εκδήλωσι του συλλόγου μας, την 1η Ιουλίου 2023...

Η αρχική πρόσκλησι έλεγε:

“Αθλητές και αθλήτριες, μαθητές και μαθήτριες, φίλες και φίλοι του Σκακιστικού τμήματος του Α.Ε.Κ " Άβαξ και Πεσσοί ". Ο σύλλογος σας προσκαλεί στην αποχαιρετιστήρια γιορτή λήξης της σκακιστικής χρονιάς 2022 - 2023. Το Σάββατο 1 Ιουλίου 2023 στην αίθουσα "Αριστοτέλης" στην παραλία της Χαλκίδας (πλησίον παλαιού Δημαρχείου).

Στις 11.00 το πρωί , σας περιμένουμε όλους να σας αποχαιρετήσουμε. Θα υπάρχουν σκακιστικές εκπλήξεις για τους μαθητές μας (παρτίδες - σιμουλτανέ). “

Και πράγματι έγινε το Σιμουλτανέ! Αλλά, έγινε και η ολιγόλεπτη ομιλία!

[Ομολογώ οτι όταν ανακοίνωσα στους φίλους την πρόθεσί μου να μιλήσω για τον Αριστοτέλη και μάλιστα πρίν το σιμουλτανέ, μια κάποια αμηχανία απο κάποιους την εισέπραξα... ]

“Ο Αριστοτέλης, οι γυναίκες και η τελευταία του επιθυμία”

Ή αλλιώς

“Δέκα πράγματα που θέλω να πω στους φίλους μου για την διαθήκη του Αριστοτέλη.”

1.

Η διαθήκη κείμενο 3 περ. σελίδων απο το Βίοι Φιλοσόφων του Διογ Λαερτ. (Terminus a.q. το 240 μ.Χ) είναι γνήσια. Καμμία εκ του αντιθέτου γνώμη...

2.

Γράφτηκε στη Χαλκίδα (T.p.q. 326 π.Χ.), και πάντως λίγο πριν τον θάνατό του (322 π.Χ)

3.

Ο Αριστοτέλης τότε είχε χάσει τη γυναίκα του την Πυθιάδα, και συζούσε με την δεύτερη, την Ερπυλλίδα.

4.

Είχε αποκτήσει διάδοχο, τον Νικόμαχο απο την 2η και μία κόρη, την Πυθιάδα jr. απο την α΄.

Αλλά γενικό επίτροπο στην εκτέλεση της διαταγής αφήνει τον στρατηγό Aντίπατρο (+3-4 ακόμη)...

5.

Κυρίαρχη θέσι στην φροντίδα που έχει για τα ύστερά του κατέχει ο θετός γιός του, δηλ. το παιδί του οικογενιακού φίλου/προστάτη του, του Προξένου, ο Νικάνωρ! Σε αυτόν θα ήθελε να δώσει και την κόρη του ο φιλόσοφος.

6.

Το καθαρά ανθρώπινο στοιχείο, όπως είναι φυσικό, ξεχειλίζει και αντανακλάται κατεξοχήν στο τρίπτυχο: Φιλία, Οικογένεια, Θρησκεία.

7.

Η βαθια ευγνωμοσύνη-αγάπη-εκτίμησι- φιλία - του Αριστοτέλη προς τον ηγέτη τού Αταρνέα, Πρόξενο, είναι όχι μόνο παρούσα με ευθεία αναφορά στο όνομα του, αλλά και με την εξέχουσα θέσι που ο φιλόσοφος έχει εξασφαλίσει στο πρόσωπο του προαναφερθέντος Νικάνορα.

8.

Ο συναισθηματισμός - η ανθρωπιά του Σταγειρίτη εστιάζεται στους στενούς συγγενείς, αλλά συμπεριλαμβάνει και άλλα πρόσωπα από το οικιακό περιβάλλον, όπως το υπηρετικό προσωπικό!

Η μισή Διαθήκη τούς αφορά! Περιορίζομαστε σε μόνο μία φράση του κειμένου της διαθήκης και σε και σε ένα μόνο όνομα από τα ονόματα των αναφερομένων δούλων του. Την δούλη του Αμβρακίδα, την οποία όχι μόνο απελευθερώνει, αλλά και εντέλλεται να προικιστεί με το αξιόλογο ποσό των 500 αθηναϊκών δραχμών!

9.

Φροντίζει ακόμα και τα της ταφής του.  Σημαντικό είναι ότι τονίζει πως θα σεβαστεί την επιθυμία της βιολόγου γυναίκας του Πυθιάδος: να τοποθετηθούν τα οστά της στον ίδιο τάφο με τον άντρα της.

10.

Τελευταίο και σημαντικότερο:

Ο φιλόσοφος ζητάει να εκπληρωθεί το τάμα του!

Ένα τάμα που είχε κάνει πριν από χρόνια όταν προσευχήθηκε στους θεούς, στον Δία τον Σωτήρα και την Αθήνα τη Σωτήρα στα Στάγειρα, για τον γιο του τον Νικόμαχο!

Παραγγέλνει λοιπόν να τοποθετηθούν στους αντίστοιχους Ναούς 2 δίμετρες κατασκευές, “εικόνες” αγάλματα των θεών “ζώα λίθινα τετραπήχη” δύο μαρμάρινα αγάλματα προφανώς. (ίσως σύμβολα)

Από αυτό το τελευταίο, μετά απ’το πνεύμα ανθρωπιάς και Δικαιοσύνης διάχυτο σ’ όλη τη Διαθήκη, προβάλλει κατά τρόπο φυσικό και αδιαμφισβήτητο, η θρησκευτικότητά του. Και είναι νομίζω αναντίρρητο πως οι εκδηλώσεις αυτές της ευσεβείας του πανεπιστήμονα, “του πρώτου γνήσιου επιστήμονα στην ιστορία” (“Aristotle was one of the greatest philosophers who ever lived and the first genuine scientist in history...”: Brittanica), του φυσικού φιλοσόφου του αρχαίου κόσμου, τον φέρνουν αρκετά κοντά στο “...επ΄ ελπίδι Αναστάσεως και ζωής αιωνίου...” τής μετέπειτα Χριστιανικής κοσμοθεωρίας.

Εδώ δίπλα απο την αίθουσα είναι η προτομή του. Ας ξαναπούμε και εμείς το "Κύριε σώσον τους ευσεβείς"!

 ............................................................................

 

Υ.Γ.

1. Ακόμα και η Γουικιπίντια γνωρίζει την διαθήκη του Σταγειρίτη, μέσα στην οποία “την έμφυτη ευγένεια και τρυφερότητα της ψυχής του, τη βρίσκουμε διάχυτη …”

 

2. SCRIPTA MANENT

   Το κείμενο αποδεικνύει την ιδιαίτερη φροντίδα για την ΜΑΝΑ του, για τις ΓΥΝΑΙΚΕΣ του (καί την πρώτη καί την δεύτερη), την ΚΟΡΗ του και -αν είναι δυνατό! - για τις ΔΟΥΛΕΣ του, που όχι μόνο τις απελευθερώνει, αλλά και τις προικίζει!!

 

3. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΜΙΑ "ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ"

Το πρωτότυπο κείμενο της Διαθήκης στα Αρχαία, το έχουμε σε άλλη ευκαιρία χρησιμοποιήσει και αναρτήσει στο Ιστολόγιό μας, επομένως ας παραθέσουμε και μία "μετάφρασί" του τώρα εδώ:

Το κείμενο της διαθήκης

” Εύχομαι να είστε καλά. Αν συμβεί κάτι , ο Αριστοτέλης ορίζει τα ακόλουθα. Για όλα και για πάντα επίτροπος να είναι ο Αντίπατρος. Μέχρι να αναλάβει ο Νικάνωρ , να έχουν τη φροντίδα ο Αριστομένης , ο Τίμαρχος , ο Ίππαρχος , ο Διοτέλης και ο Θεόφραστος , αν θέλει και μπορεί , των παιδιών , της Ερπυλλίδας και της περιουσίας μου. Όταν φτάσει η κοπέλα σε ηλικία γάμου , να την παντρευτεί ο Νικάνωρ. Αν της συμβεί κάτι – πράγμα που απεύχομαι- πριν τον γάμο ή αφού παντρευτεί και δεν έχει αποκτήσει παιδιά , τότε να αναλάβει ο Νικάνωρ… τη φροντίδα και της κοπέλας και του αγοριού , σαν να είναι πατέρας και αδελφός τους. Αν συμβεί κάτι στον Νικάνορα – κάτι που επίσης απεύχομαι – πριν παντρευτεί την κοπέλα ή μετά τον γάμο και πριν αποκτήσουν παιδιά, να ισχύσει ό,τι αυτός αποφασίσει θα εχει αποφασίσει . Αν θελήσει ο Θεόφραστος να ζήσει μαζί με την κοπέλα . Διαφορετικά να αποφασίσουν από κοινού οι επίτροποι με τον Αντίπατρο και για την κοπέλα και το αγόρι , και να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

 Οι επίτροποι να φροντίσουν και τον Νικάνορα , αναλογιζόμενοι εμένα, και την Ερπυλλίδα που για μένα σήμαινε πολλά. Γι΄ αυτό να την φροντίσουν και όσο αφορά τα λοιπά θέματα και, όταν θελήσει να παντρευτεί να φροντίσουν να πάρει άντρα αντάξιο του ονόματός μας. Να της δώσουν επίσης και ασήμι αξίας ενός ταλάντου από την περιουσία μου και τρεις υπηρέτριες, αν θέλει, την μικρή που έχει τώρα και τον μικρό τον Πύρρο. Αν θέλει να κατοικήσει στη Χαλκίδα , να της παραχωρήσουν τον ξενώνα κοντά στον κήπο, αν θέλει στα Στάγειρα, το πατρικό σπίτι. Ό,τι από τα δύο επιλέξει …να το εξοπλίσουν έτσι ,που και σε κείνους να φαίνεται καλό και την Ερπυλλίδα να ικανοποιεί.

 Επίσης ο Νικάνωρ να φροντίσει και τον Μύρμηκα, έτσι που να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μου με τα υπάρχοντα που πήραμε απ΄ αυτόν (ο Αριστοτέλης μάλλον ήταν “κηδεμόνας” του) .

 Η Αμβρακίδα (δούλη) να ελευθερωθεί και, όταν παντρευτεί , να της δοθούν πεντακόσιες δραχμές και η μικρή που έχει.

 Να δοθούν και στον Θαλή , μαζί με τη μικρή που έχει και που την αγοράσαμε, χίλιες δραχμές και μια υπηρέτρια.

 Ο Σίμων , εκτός από τα χρήματα που του δόθηκαν πριν για άλλον υπηρέτη ή να αγοράσει υπηρέτη ή να πάρει χρήματα (Θαλής και Σίμων φαίνεται ότι ήταν ήδη απελεύθεροι δούλοι).

 Ο Τύχων να ελευθερωθεί , όταν παντρευτεί η κόρη μου, καθώς επίσης ο Φίλων και ο Ολύμπιος και το παιδί του.

 Κανείς από τους μικρούς που μα εξυπηρετούσαν να μην πουληθεί, αλλά να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους . Όταν ενηλικιωθούν να αφεθούν ελεύθεροι, αν το αξίζουν.

 Επίσης να ληφθεί μέριμνα για τα αγάλματα που κατασκευάζει ο Γρυλλίων , ώστε μόλις τελειώσουν να τοποθετηθούν, μιλάω για του Νικάνορα και του Πρόξενου , που σκεφτόμουν να κατασκευάσω , και της μητέρας του Νικάνορα. Να τοποθετηθεί αυτό που φτιάχτηκε για τον Αρίμνηστο, για να χρησιμεύσει ως μνημείο του, γιατί πέθανε χωρίς να αποκτήσει παιδιά.

 Το άγαλμα της μητέρας μου να αφιερωθεί στη Δήμητρα στη Νεμέα ή όπου θεωρηθεί καλύτερο.

 Εκεί που θα με θάψουν να βάλουν και τα οστά της Πυθιάδας , όπως εκείνη επιθυμούσε. Για τη σωτηρία του Νικάνορα , που ήταν ευχή δική μου γι΄ αυτόν , να αφιερωθούν λίθινα αγάλματα ύψους τεσσάρων πήχεων στους σωτήρες Δία και Αθηνά στα Στάγειρα”

( Η μετάφραση , όπως παρατίθεται, στα άπαντα του Διογένη Λαέρτιου των εκδόσεων ¨Κάκτος¨)

 .....................................

Η ΑΠΟΔΟΜΗΣΙ ΧΕΡΙ ΧΕΡΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΘΝΟΜΗΔΕΝΙΣΜΟ

 

Εν τούτοις το ελλαδικό κράτος επέτρεψε να μπεί στις εφετινές ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ των ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ένα κείμενο με τίτλο: “Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών” .

Στο εν λόγω κείμενο (με το οποίο θα εξεταζόντουσαν τα ελληνόπουλα στην γλωσσική τους επάρκεια- ελληνομάθεια), υπάρχει ένα μόνο όνομα: αυτό του μέγιστου Φιλοσόφου – Πανεπιστήμονα της Οικουμένης. Πώς τον παρουσιάζει ο εγκεκριμένος απο το Υπουργείο μας συντάκτης του κειμένου; Ως ένα απο τα μεγάλα πνεύματα που αρνιόταν στις γυναίκες την ανθρώπινη αξία (sic!).

Ο μαθητής μέσα στο άγχος της εξέτασης διάβαζε την αρχή του κειμένου:

 

"Δεν υπάρχει στην ιστορία της ανθρωπότητας διαρκέστερη και διαστροφικότερη καθυπόταξη ανθρώπων από αυτή που υπέστησαν οι γυναίκες από τους άντρες. Αρχίζοντας από τον Αριστοτέλη αναρίθμητα ήταν τα μεγάλα πνεύματα που αρνιούνταν σε αυτές την ανθρώπινη αξία...".

Και φυσικά δέν του ζητούσαν να σταθεί κριτικά στα αναφερόμενα...

 

Απο την στιγμή που συνάδελφοί μου φιλόλογοι βγήκαν την άλλη μέρα στα social να εξυμνήσουν την Επιτροπή Εξετάσεων και το Υπουργείο “Παιδείας” για την ...τόλμη στην επιλογή του θέματος στο μάθημα της γλώσσας, εγώ  αρχίζω να παραδέχομαι πως "intra muros hostis sunt". Και τελικά είναι απίστευτα πολλοί, όσοι αδιαφορούν για εκείνο το φρικτό που κάποιοι αποφάσισαν: όχι το "Carthago", αλλά το "Greacia delenda est…"

 

 

ΔΙΑΚΟΣΙΕΤΗΡΙΔΑ 1821-2021: "ΛΑΛΟΝ ΥΔΩΡ": Η Εθνεγερσία απο τις πηγές. Κείμενα: Η Ομιλία του Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ στα παιδιά του Γυμνασίου της Πνύκας.

 

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Ὁμιλία πρὸς τοὺς Γυμνασιόπαιδες στὴν Πνύκα

ἐξεφωνήθη ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ τῇ 8ῃ Ὀκτωβρίου 1838 καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδαν ΑΙΩΝ τῇ 13ῃ Νοεμβρίου 1838.

Παιδιά μου!

Εἰς τὸν τόπο τοῦτο, ὁποὺ ἐγὼ πατῶ σήμερα, ἐπατοῦσαν καὶ ἐδημηγοροῦσαν τὸν παλαιὸ καιρὸ ἄνδρες σοφοί, καὶ ἄνδρες μὲ τοὺς ὁποίους δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συγκριθῶ καὶ οὔτε νὰ φθάσω τὰ ἴχνη των. Ἐγὼ ἐπιθυμοῦσα νὰ σᾶς ἰδῶ, παιδιά μου, εἰς τὴν μεγάλη δόξα τῶν προπατόρων μας, καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅσα εἰς τὸν καιρὸ τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸ αὐτοῦ καὶ ὕστερα ἀπ᾿ αὐτὸν ὁ ἴδιος ἐπαρατήρησα, καὶ ἀπ᾿ αὐτὰ νὰ κάμωμε συμπερασμοὺς καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν εὐτυχίαν σας, μολονότι ὁ Θεὸς μόνος ἠξεύρει τὰ μέλλοντα. Καὶ διὰ τοὺς παλαιοὺς Ἕλληνας, ὁποίας γνώσεις εἶχαν καὶ ποία δόξα καὶ τιμὴν ἔχαιραν κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη τοῦ καιροῦ των, ὁποίους ἥρωας, στρατηγούς, πολιτικοὺς εἶχαν, διὰ ταῦτα σᾶς λέγουν καθ᾿ ἡμέραν οἱ διδάσκαλοί σας καὶ οἱ πεπαιδευμένοι μας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀρκετός. Σᾶς λέγω μόνον πὼς ἦταν σοφοί, καὶ ἀπὸ ἐδῶ ἐπῆραν καὶ ἐδανείσθησαν τὰ ἄλλα ἔθνη τὴν σοφίαν των.

Εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον κατοικοῦμε, ἐκατοικοῦσαν οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ ἡμεῖς καταγόμεθα καὶ ἐλάβαμε τὸ ὄνομα τοῦτο. Αὐτοὶ διέφεραν ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὴν θρησκείαν, διότι ἐπροσκυνοῦσαν τὲς πέτρες καὶ τὰ ξύλα. Ἀφοῦ ὕστερα ἦλθε στὸν κόσμο ὁ Χριστός, οἱ λαοὶ ὅλοι ἐπίστευσαν εἰς τὸ Εὐαγγέλιό του, καὶ ἔπαυσαν νὰ λατρεύουν τὰ εἴδωλα. Δὲν ἐπῆρε μαζί του οὔτε σοφοὺς οὔτε προκομμένους, ἀλλ᾿ ἁπλοὺς ἀνθρώπους, χωρικοὺς καὶ ψαράδες, καὶ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔμαθαν ὅλες τὲς γλῶσσες τοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι, μολονότι ὅπου καὶ ἂν ἔβρισκαν ἐναντιότητες καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ τύραννοι τοὺς κατέτρεχαν, δὲν ἠμπόρεσε κανένας νὰ τοὺς κάμῃ τίποτα. Αὐτοὶ ἐστερέωσαν τὴν πίστιν.

Οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, οἱ πρόγονοί μας, ἔπεσαν εἰς τὴν διχόνοια καὶ ἐτρώγονταν μεταξύ τους, καὶ ἔτσι ἔλαβαν καιρὸ πρῶτα οἱ Ῥωμαῖοι, ἔπειτα ἄλλοι βάρβαροι καὶ τοὺς ὑπόταξαν. Ὕστερα ἦλθαν οἱ Μουσουλμάνοι καὶ ἔκαμαν ὅ,τι ἠμποροῦσαν, διὰ νὰ ἀλλάξῃ ὁ λαὸς τὴν πίστιν του. Ἔκοψαν γλῶσσες εἰς πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ᾿ ἐστάθη ἀδύνατο νὰ τὸ κατορθώσουν. Τὸν ἕνα ἔκοπταν, ὁ ἄλλος τὸ σταυρό του ἔκαμε. Σὰν εἶδε τοῦτο ὁ σουλτάνος, διόρισε ἕνα βιτσερὲ [ἀντιβασιλέα], ἕναν πατριάρχη, καὶ τοῦ ἔδωσε τὴν ἐξουσία τῆς ἐκκλησίας. Αὐτὸς καὶ ὁ λοιπὸς κλῆρος ἔκαμαν ὅ,τι τοὺς ἔλεγε ὁ σουλτάνος. Ὕστερον ἔγιναν οἱ κοτζαμπάσηδες [προεστοὶ] εἰς ὅλα τὰ μέρη. Ἡ τρίτη τάξη, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ προκομμένοι, τὸ καλύτερο μέρος τῶν πολιτῶν, μὴν ὑποφέρνοντες τὸν ζυγὸν ἔφευγαν, καὶ οἱ γραμματισμένοι ἐπῆραν καὶ ἔφευγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὴν πατρίδα των, καὶ ἔτσι ὁ λαός, ὅστις στερημένος ἀπὸ τὰ μέσα τῆς προκοπῆς, ἐκατήντησεν εἰς ἀθλίαν κατάσταση, καὶ αὐτὴ αὔξαινε κάθε ἡμέρα χειρότερα· διότι, ἂν εὑρίσκετο μεταξὺ τοῦ λαοῦ κανεὶς μὲ ὀλίγην μάθηση, τὸν ἐλάμβανε ὁ κλῆρος, ὅστις ἔχαιρε προνόμια, ἢ ἐσύρετο ἀπὸ τὸν ἔμπορο τῆς Εὐρώπης ὡς βοηθός του, ἐγίνετο γραμματικὸς τοῦ προεστοῦ. Καὶ μερικοὶ μὴν ὑποφέροντες τὴν τυραννίαν τοῦ Τούρκου καὶ βλέποντας τὲς δόξες καὶ τὲς ἡδονὲς ὁποὺ ἀνελάμβαναν αὐτοί, ἄφηναν τὴν πίστη τους καὶ ἐγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καὶ τοιουτοτρόπως κάθε ἡμέρα ὁ λαὸς ἐλίγνευε καὶ ἐπτώχαινε.

Εἰς αὐτὴν τὴν δυστυχισμένη κατάσταση μερικοὶ ἀπὸ τοὺς φυγάδες γραμματισμένους ἐμετάφραζαν καὶ ἔστελναν εἰς τὴν Ἑλλάδα βιβλία, καὶ εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ χρωστοῦμε εὐγνωμοσύνη, διότι εὐθὺς ὁποὺ κανένας ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ λαὸ ἐμάνθανε τὰ κοινὰ γράμματα, ἐδιάβαζεν αὐτὰ τὰ βιβλία καὶ ἔβλεπε ποίους εἴχαμε προγόνους, τί ἔκαμεν ὁ Θεμιστοκλῆς, ὁ Ἀριστείδης καὶ ἄλλοι πολλοὶ παλαιοί μας, καὶ ἐβλέπαμε καὶ εἰς ποίαν κατάσταση εὑρισκόμεθα τότε. Ὅθεν μᾶς ἦλθεν εἰς τὸ νοῦ νὰ τοὺς μιμηθοῦμε καὶ νὰ γίνουμε εὐτυχέστεροι. Καὶ ἔτσι ἔγινε καὶ ἐπροόδευσεν ἡ Ἑταιρεία.

Ὅταν ἀποφασίσαμε νὰ κάμωμε τὴν Ἐπανάσταση, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε οὔτε πόσοι εἴμεθα, οὔτε πὼς δὲν ἔχομε ἄρματα, οὔτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐβαστοῦσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις, οὔτε κανένας φρόνιμος μᾶς εἶπε «ποῦ πᾶτε ἐδῶ νὰ πολεμήσετε μὲ σιταροκάραβα βατσέλα», ἀλλὰ ὡς μία βροχὴ ἔπεσε εἰς ὅλους μας ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐλευθερίας μας, καὶ ὅλοι, καὶ ὁ κλῆρος μας καὶ οἱ προεστοὶ καὶ οἱ καπεταναῖοι καὶ οἱ πεπαιδευμένοι καὶ οἱ ἔμποροι, μικροὶ καὶ μεγάλοι, ὅλοι ἐσυμφωνήσαμε εἰς αὐτὸ τὸ σκοπὸ καὶ ἐκάμαμε τὴν Ἐπανάσταση.

Εἰς τὸν πρῶτο χρόνο τῆς Ἐπαναστάσεως εἴχαμε μεγάλη ὁμόνοια καὶ ὅλοι ἐτρέχαμε σύμφωνοι. Ὁ ἕνας ἐπῆγεν εἰς τὸν πόλεμο, ὁ ἀδελφός του ἔφερνε ξύλα, ἡ γυναῖκα του ἐζύμωνε, τὸ παιδί του ἐκουβαλοῦσε ψωμὶ καὶ μπαρουτόβολα εἰς τὸ στρατόπεδον καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ὁμόνοια ἐβαστοῦσε ἀκόμη δυὸ χρόνους, ἠθέλαμε κυριεύσει καὶ τὴν Θεσσαλία καὶ τὴν Μακεδονία, καὶ ἴσως ἐφθάναμε καὶ ἕως τὴν Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τοὺς Τούρκους, ὁποὺ ἄκουγαν Ἕλληνα καὶ ἔφευγαν χίλια μίλια μακρά. Ἑκατὸν Ἕλληνες ἔβαζαν πέντε χιλιάδες ἐμπρός, καὶ ἕνα καράβι μίαν ἁρμάδα. Ἀλλὰ δὲν ἐβάσταξεν. Ἦλθαν μερικοὶ καὶ ἠθέλησαν νὰ γένουν μπαρμπέρηδες εἰς τοῦ κασίδη τὸ κεφάλι. Μᾶς πονοῦσε τὸ μπαρμπέρισμά τους. Μὰ τί νὰ κάμωμε; Εἴχαμε καὶ αὐτουνῶν τὴν ἀνάγκη. Ἀπὸ τότε ἤρχισεν ἡ διχόνοια, καὶ ἐχάθη ἡ πρώτη προθυμία καὶ ὁμόνοια. Καὶ ὅταν ἔλεγες τὸν Κώστα νὰ δώσῃ χρήματα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους, ἢ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν πόλεμο, τοῦτος ἐπρόβαλλε τὸν Γιάννη. Καὶ μ᾿ αὐτὸν τὸν τρόπο κανεὶς δὲν ἤθελε οὔτε νὰ συνδράμῃ οὔτε νὰ πολεμήσῃ. Καὶ τοῦτο ἐγίνετο, ἐπειδὴ δὲν εἴχαμε ἕναν ἀρχηγὸ καὶ μία κεφαλή. Ἀλλὰ ἕνας ἔμπαινε πρόεδρος ἕξη μῆνες, ἐσηκώνετο ὁ ἄλλος καὶ τὸν ἔριχνε, καὶ ἐκάθετο αὐτὸς ἄλλους τόσους, καὶ ἔτσι ὁ ἕνας ἤθελε τοῦτο καὶ ὁ ἄλλος τὸ ἄλλο. Ἴσως ὅλοι ἠθέλαμε τὸ καλό, πλὴν καθένας κατὰ τὴν γνώμη του. Ὅταν προστάζουνε πολλοί, ποτὲ τὸ σπίτι δεν χτίζεται οὔτε τελειώνει. Ὁ ἕνας λέγει ὅτι ἡ πόρτα πρέπει να βλέπῃ εἰς τὸ ἀνατολικὸ μέρος, ὁ ἄλλος εἰς τὸ ἀντικρινὸ καὶ ὁ ἄλλος εἰς τὸν Βορέα, σὰν να ἦτον τὸ σπίτι εἰς τὸν ἀραμπᾶ, καὶ να γυρίζει, καθὼς λέγει ὁ καθένας. Μὲ τοῦτο τὸν τρόπο δεν κτίζεται ποτὲ τὸ σπίτι, ἀλλὰ πρέπει να εἶναι ἔνας ἀρχιτέκτων, ὁποῦ νὰ προστάζῃ πῶς θὰ γενῇ. Παρομοίως καὶ ἡμεῖς ἐχρειαζόμεθα ἕναν ἀρχηγὸ καὶ ἔναν ἀρχιτέκτονα, ὅστις νὰ προστάζῃ καὶ οἱ ἄλλοι να ὑπακούουν καὶ νὰ ἀκολουθοῦν. Ἀλλ᾿ ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς τέτοια κατάστασιν, ἐξ αἰτίας τῆς διχονοίας, μᾶς ἔπεσε ἡ Τουρκιὰ ἐπάνω μας καὶ κοντέψαμε να χαθοῦμε, καὶ εἰς τοὺς στερνοὺς ἑπτὰ χρόνους δὲν κατορθώσαμε μεγάλα πράγματα.

Εἰς αὐτὴ τὴν κατάστασιν ἔρχεται ὁ βασιλεύς, τὰ πράγματα ἡσυχάζουν, καὶ τὸ ἐμπόριο καὶ ἡ γεωργία καὶ οἱ τέχνες ἀρχίζουν νὰ προοδεύουν καὶ μάλιστα ἡ παιδεία. Αὐτὴ ἡ μάθησις θὰ μᾶς αὐξήσῃ καὶ θὰ μᾶς εὐτυχήσῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ αὐξήσομεν, χρειάζεται καὶ ἡ στερέωσις τῆς πολιτείας μας, ἡ ὁποία γίνεται μὲ τὴν καλλιέργεια καὶ μὲ τὴν ὑποστήριξη τοῦ Θρόνου. Ὁ βασιλεύς μας εἶναι νέος καὶ συμμορφώνεται μὲ τὸν τόπο μας, δεν εἶναι προσωρινός, ἀλλ᾿ ἡ βασιλεία του εἶναι διαδοχικὴ καὶ θὰ περάσῃ εἰς τὰ παιδιὰ τῶν παιδιῶν του, καὶ μὲ αὐτὸν κι ἐσεῖς καὶ τὰ παιδιά σας θὰ ζήσετε. Πρέπει να φυλάξετε τὴν πίστη σας καὶ νὰ τὴν στερεώσετε, διότι, ὅταν ἐπιάσαμε τὰ ἄρματα, εἴπαμε πρῶτα ὑπὲρ πίστεως καὶ ἔπειτα ὑπὲρ πατρίδος. Ὅλα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἔχουν καὶ φυλάττουν μία Θρησκεία. Καὶ αὐτοί, οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι κατατρέχοντο καὶ μισοῦντο καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἔθνη, μένουν σταθεροὶ εἰς τὴν πίστη τους.

Νὰ μὴν ἔχετε πολυτέλεια, να μὴν πηγαίνετε εἰς τοὺς καφενέδες καὶ τὰ μπιλιάρδα. Νὰ δοθεῖτε εἰς τὰς σπουδάς σας καὶ καλύτερα νὰ κοπιάσετε ὀλίγον, δύο καὶ τρεῖς χρόνους καὶ νὰ ζήσετε ἐλεύθεροι εἰς τὸ ἐπίλοιπο τῆς ζωῆς σας, παρὰ νὰ περάσετε τέσσαρους - πέντε χρόνους τὴ νεότητά σας, καὶ να μείνετε ἀγράμματοι. Νὰ σκλαβωθεῖτε εἰς τὰ γράμματά σας. Νὰ ἀκούετε τὰς συμβουλὰς τῶν διδασκάλων καὶ γεροντοτέρων, καὶ κατὰ τὴν παροιμία, «μύρια ἤξευρε καὶ χίλια μάθαινε». Ἡ προκοπή σας καὶ ἡ μάθησή σας νὰ μὴν γίνῃ σκεπάρνι μόνο διὰ τὸ ἄτομό σας, ἀλλὰ να κοιτάζῃ τὸ καλὸ τῆς κοινότητος, καὶ μέσα εἰς τὸ καλὸ αὐτὸ εὑρίσκεται καὶ τὸ δικό σας.

Ἐγώ, παιδιά μου, κατὰ κακή μου τύχη, ἐξ αἰτίας τῶν περιστάσεων, ἔμεινα ἀγράμματος καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ζητῶ συγχώρηση, διότι δὲν ὁμιλῶ καθὼς οἱ δάσκαλοί σας. Σᾶς εἶπα ὅσα ὁ ἴδιος εἶδα, ἤκουσα καὶ ἐγνώρισα, διὰ νὰ ὠφεληθῆτε ἀπὸ τὰ ἀπερασμένα καὶ ἀπὸ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τῆς διχονοίας, τὴν ὁποίαν νὰ ἀποστρέφεσθε, καὶ νὰ ἔχετε ὁμόνοια. Ἐμᾶς μὴ μᾶς τηρᾶτε πλέον. Τὸ ἔργο μας καὶ ὁ καιρός μας ἐπέρασε. Καὶ αἱ ἡμέραι τῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία σᾶς ἄνοιξε τὸ δρόμο, θέλουν μετ᾿ ὀλίγον περάσει. Τὴν ἡμέρα τῆς ζωῆς μας θέλει διαδεχθῇ ἡ νύκτα τοῦ θανάτου μας, καθὼς τὴν ἡμέραν τῶν Ἁγίων Ἀσωμάτων θέλει διαδεχθῇ ἡ νύκτα καὶ ἡ αὐριανὴ ἡμέρα. Εἰς ἐσᾶς μένει νὰ ἰσάσετε καὶ νὰ στολίσετε τὸν τόπο, ὁποὺ ἡμεῖς ἐλευθερώσαμε· καί, διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ ἔχετε ὡς θεμέλια της πολιτείας τὴν ὁμόνοια, τὴν θρησκεία, τὴν καλλιέργεια τοῦ θρόνου καὶ τὴν φρόνιμον ἐλευθερία.

Τελειώνω τὸ λόγο μου. Ζήτω ὁ βασιλεύς μας Ὄθων! 

Ζήτω οἱ σοφοὶ διδάσκαλοι! Ζήτω ἡ Ἑλληνικὴ Νεολαία!

Η Τελευταία Ὁμιλία τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου κατά τον ιστορικό Γ. Φραντζή (ή Σφραντζή). L'ultimo discorso di Konstantinos Paleologos secondo lo storico G. Frantzis (o Sfrantzis).

Ήταν μια Κυριακή 27 του Μάη εκείνη [567 χρόνια πριν απο σήμερα] που ο πρώτος και μοναδικός Αυτοκράτορας των Ρωμαίων, των Γραικών δηλαδή, ο οποίος είχε στεφθή "Βασιλεύς¨ στην κυρίως Ελλάδα (στον Μυστρά), συγκεντρώνοντας όλο το διαθέσιμο στράτευμα, μαζί με άρχοντες και απλούς πολίτες, κοντά στην Αγία Σοφία, μίλησε με λόγια αντρειωμένου.
Κόντευαν δυό μήνες ("πεντήκοντα καὶ ἑπτὰ ἡμέρας) απο τότε που οι Τούρκοι πολιορκούσαν την Κωνσταντινούπολι και κονιορτοποιούσαν με το πυροβολικό τους τα τείχη. Ο Κωνσταντίνος είχε απορρίψει όλες τις προτάσεις παράδοσης της Πόλης στον Μωάμεθ ( "αὐτὸν τον ἀλιτήριο, τον δυσσεβὴ ἀμηρᾶ"), και παρ' όλες τις αντιξοότητες συνέχιζε να ενθαρρύνει τους αξιωματικούς και τους στρατιώτες του.
Εκείνη την τελευταία φορά, μίλησε με ταπείνωσι (απο την αρχή μέχρι το τέλος τους αποκαλεί "αδελφούς") και μαζί με ήθος αρχαίου Έλληνα πολεμιστή. Τους μίλησε καί στην καρδιά καί στο μυαλό. Όταν τους μίλησε για την πολεμική τους αλκή και την ανωτερότητα (ως ἀπόγονοι "Ἑλλήνων καὶ Ῥωμαίων") πέρα απο ποσοτικά δεδομένα "εἰ καὶ ὀλίγοι πάνυ ἐσμέν, ἀλλὰ πάντες ἐπιδέξιοι καὶ ἐπιτήδειοι ῥωμαλέοι τὲ καὶ ἰσχυροὶ καὶ μεγαλήτορες", η σκέψι του πιθανότατα θα πήγε στον πρόσφατα εκλιπόντα μεγάλο δάσκαλο της ελληνικής παιδείας, τον Νεοπλατωνιστή Γεώργιο Γεμιστό ή Πλήθωνα και στην αλήθεια των λόγων του ""εσμέν γαρ ών ηγείσθέ τε και βασιλεύετε Έλληνες το γένος, ως ήτε φωνή και πάτριος παιδεία μαρτυρεί".  Τους παρακάλεσε να αγωνισθούν μέχρις θανάτου (ἀγωνίζεσθαι ἕως θανάτου) και  να προτιμήσουν ένεκα της ελευθερίας τον θάνατο, (ἀποθανεῖν μᾶλλον ἢ ζῆν). Να δώσουν και την ζωήν τους για αυτήν την Αγία Πόλι που αφιερωμένη στην Θεοτόκο, έχει αυτήν την αειπάρθενον Κόρη Υπέρμαχον, ("τοῦ κυρίαν εἶναι καὶ βοηθὸν καὶ σκέπην τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι καὶ καταφύγιον τῶν Χριστιανῶν, ἐλπίδα καὶ χαρὰν πάντων τῶν Ἑλλήνων")!
Στο τέλος του λόγου του για δεύτερη φορά αναφέρεται στο ενδεχόμενο να χαθούν εάν αυτό συμβαδίσει με το θέλημα του Θεού, αλλά αυτοί και πάλι πρέπει να μείνουν ακλόνητοι στο χρέος τους και η υστεροφημία θα είναι ο δίκαιος στέφανος του υπέρ της πίστεως και της ελευθερίας αγώνα τους ("ἵνα τὸ μνημόσυνον ὑμῶν καὶ ἡ μνήμη καὶ ἡ φήμη καὶ ἡ ἐλευθερία αἰωνίως γενήσηται.")΄.

[ΣΗΜ. Για κάτι τέτοια ο Εγγονόπουλος, εξυμνών τον "Μπολιβάρ" του, ανεφώνει μεταξύ άλλων:
«Μπολιβάρ, είσαι ωραίος σαν Έλληνας» (...)

«Μήπως νάσαι, άραγες, μια από τις μύριες μορφές που πήρε, 

κι άφησε, διαδοχικά, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος;»

 

Για τους ίδιους λόγους κι ο ...Σελλενίδης προσκυνών την χάρι τού εθνομάρτυρα Παλαιολόγου, τον προσφωνεί κραυγάζων:

 

Κωνσταντίνε, είσαι ωραίος, σάν αρχαίος Έλληνας! ]

 .........................................

Ὁμιλία τοῦ Αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου 

πρὶν τὴν ἅλωσι τῆς Κωνσταντινουπόλεως

 

Ὑμεῖς μέν, εὐγενέστατοι ἄρχοντες καὶ ἐκλαμπρότατοι δήμαρχοι καὶ στρατηγοὶ καὶ γενναιότατοι στρατιῶται καὶ πᾶς ὁ πιστὸς καὶ τίμιος λαός, καλῶς οἴδατε ὅτι ἔφθασεν ἡ ὥρα καὶ ὁ ἐχθρὸς τῆς πίστεως ἡμῶν βούλεται ἵνα μετὰ πάσης τέχνης καὶ μηχανῆς ἰσχυροτέρως στενοχωρήσῃ ἡμᾶς καὶ πόλεμον σφοδρὸν μετὰ συμπλοκῆς μεγάλης καὶ συρρήξεως ἐκ τῆς χέρσου καὶ θαλάσσης δώσῃ ἡμῖν μετὰ πάσης δυνάμεως, ἵνα, εἰ δυνατόν, ὡς ὄφις τὸν ἱὸν ἐκχύσῃ καὶ ὡς λέων ἀνήμερος καταπίῃ ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο λέγω καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς ἵνα στῆτε ἀνδρείως καὶ μετὰ γενναίας ψυχῆς, ὡς πάντοτε ἕως τοῦ νῦν ἐποιήσατε, κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως ἡμῶν. Παραδίδωμι δὲ ὑμῖν τὴν ἐκλαμπροτάτην καὶ περίφημον ταύτην πόλιν καὶ πατρίδα ἡμῶν καὶ βασιλεύουσαν τῶν πόλεων. Καλῶς οὖν οἴδατε, ἀδελφοί, ὅτι διὰ τέσσερα τινὰ ὀφείλεται κοινῶς ἐσμεν πάντες ἵνα προτιμήσωμεν ἀποθανεῖν μᾶλλον ἢ ζῆν, πρῶτον μὲν ὑπὲρ τῆς πίστεως ἡμῶν καὶ εὐσεβείας, δεύτερον δὲ ὑπὲρ πατρίδος, τρίτον ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ὡς Χριστοῦ Κυρίου, καὶ τέταρτον ὑπὲρ συγγενῶν καὶ φίλων. Λοιπόν, ἀδελφοί, ἐὰν χρεῶσται ἐσμεν ὑπὲρ ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ἀγωνίζεσθαι ἕως θανάτου πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ πάντων ἡμεῖς, ὡς βλέπετε προφανῶς, καὶ ἐκ πάντων μέλλομεν ζημιωθῆναι.

Ἐὰν διὰ τὰ ἐμὰ πλημμελήματα παραχωρήσῃ ὁ Θεὸς τὴν νίκην τοῖς ἀσεβέσιν, ὑπὲρ τῆς πίστεως ἡμῶν τῆς ἁγίας, ἣν Χριστὸς ἐν τῷ οἰκείῳ αἵματι ἡμῖν ἐδωρήσατο, κινδυνεύομεν, ὃ ἐστι κεφάλαιον πάντων. Καὶ ἐὰν τὸν κόσμον ὄλον κερδίσῃ τις καὶ τὴν ψυχὴν ζημιωθῇ, τί τὸ ὄφελος; Δεύτερον πατρίδα περίφημον τοιούτως ὑστερούμεθα καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν. Τρίτον βασιλείαν τήν ποτε μὲν περιφανῆ, νῦν δὲ τεταπεινωμένην καὶ ἐξουθενωμένην ἀπωλέσαμεν, καὶ ὑπὸ τοῦ τυράννου καὶ ἀσεβοῦς ἄρχεται. Τέταρτον δὲ καὶ φιλτάτων τέκνων καὶ συμβίων καὶ συγγενῶν ὑστερούμεθα. Αὐτὸς δὲ ὁ ἀλιτήριος ὁ ἀμηρᾶς πεντήκοντα καὶ ἑπτὰ ἡμέρας ἄγει σήμερον ἀφ᾿ οὗ ἡμᾶς ἐλθὼν ἀπέκλεισεν καὶ μετὰ πάσης μηχανῆς καὶ ἰσχύος καθ᾿ ἡμέραν τὲ καὶ νύκτα οὐκ ἐπαύσατο πολιορκὼν ἡμᾶς καὶ χάριτι τοῦ παντεπόπτου Χριστοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκ τῶν τειχῶν μετὰ αἰσχύνης ἄχρι τοῦ νῦν πολλάκις κακῶς ἀπεπέμφθη. Τὰ νῦν δὲ πάλιν, ἀδελφοί, μὴ δειλιάσητε, ἐὰν καὶ τοῖχος μακρόθεν ὀλίγον ἐκ τῶν κρότων καὶ τῶν πτωμάτων τῶν ἑλεπόλεων ἔπεσε, διότι, ὡς ὑμεῖς θεωρεῖτε, κατὰ τὸ δυνατὸν ἐδιορθώσαμεν πάλιν αὐτό. Ἡμεῖς πάσαν τὴν ἐλπίδα εἰς τὴν ἄμαχον δόξαν τοῦ Θεοῦ ἀνεθέμεθα, οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις καὶ δυνάμει καὶ πλήθει, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν πεποίθαμεν, δεύτερον δὲ καὶ ἐν ταῖς ἡμετέραις χερσὶ καὶ ῥωμαλαιότητι, ἣν ἐδωρήσατο ἡμῖν ἡ θεία δύναμις. Γνωρίζω δὲ ὅτι αὕτη ἡ μυριαρίθμητος ἀγέλη τῶν ἀσεβῶν, καθῶς ἡ αὐτῶν συνήθεια, ἐλεύσονται καθ᾿ ἡμῶν μετὰ βαναύσου καὶ ἐπηρμένης ὀφρύος καὶ θάρσους πολλοῦ καὶ βίας, ἵνα διὰ τὴν ὀλιγότητα ἡμῶν θλίψωσι καὶ ἐκ τοῦ κόπου στενοχωρήσωσι, καὶ μετὰ φωνῶν μεγάλων καὶ ἀλαλαγμῶν ἀναριθμήτων, ἵνα ἡμᾶς φοβήσωσι. Τὰς τοιαύτας αὐτῶν φλυαρίας καλῶς οἴδατε, καὶ οὐ χρὴ λέγειν περὶ τούτων. Καὶ ὥρα ὀλίγοι τοιαῦτα ποιήσωσι, καὶ ἀναριθμήτους πέτρας καὶ ἕτερα βέλη καὶ ἐλεβολίσκους, ὡσεὶ ἄμμον θαλασσῶν ἄνωθεν ἡμῶν πτήσουσι, δι᾿ ὧν, ἐλπίζω γάρ, οὐ βλάψωσι, διότι ὑμᾶς θεωρῶ καὶ λίαν ἀγάλλομαι καὶ τοιαύταις ἐλπίσι τὸν λογισμὸν τρέφομαι, ὅτι εἰ καὶ ὀλίγοι πάνυ ἐσμέν, ἀλλὰ πάντες ἐπιδέξιοι καὶ ἐπιτήδειοι ῥωμαλέοι τὲ καὶ ἰσχυροὶ καὶ μεγαλήτορες καὶ καλῶς προπαρασκευασμένοι ὑπάρχετε. Ταῖς ἀσπίσιν ὑμῶν καλῶς τὴν κεφαλὴν σκέπεσθε ἐπὶ τῇ συμπλοκῇ καὶ συρρήξει. Ἡ δεξιὰ ὑμῶν ἣ τὴν ρομφαίαν ἔχουσα μακρὰν ἔστω πάντοτε. Αἱ περικεφαλαῖαι ὑμῶν καὶ οἱ θώρακες καὶ οἱ σιδηροὶ ἱματισμοὶ λίαν εἰσὶν ἱκανοὶ ἅμα καὶ τοῖς λοιποῖς ὅπλοις, καὶ ἐν τῇ συμπλοκῇ ἔσονται πάνυ ὠφέλιμα, ἃ οἱ ἐναντίοι οὐ χρῶνται, ἀλλ᾿ οὔτε κέκτηνται.

Καὶ ὑμεῖς ἔσωθεν τῶν τειχῶν ὑπάρχετε σκεπόμενοι, οἱ δὲ ἀσκεπεῖς μετὰ κόπου ἔρχονται. Διό, ὢ συστρατιῶται γίγνεσθε ἕτοιμοι καὶ στερεοὶ καὶ μεγαλόψυχοι διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς τοῦ Θεοῦ. Μιμηθῆτε τούς ποτε τῶν Καρχηδονίων ὀλίγους ἐλέφαντας, πῶς τοσούτον πλῆθος ἵππων Ῥωμαίων τῇ φωνῇ καὶ θέα ἐδίωξαν, καὶ ἐὰν ζῷον ἄλογον ἐδίωξε πόσον μᾶλλον ἡμεῖς ἡ τῶν ζῴων καὶ ἀλόγων ὑπάρχοντες κύριοι, καὶ οἱ καθ᾿ ἡμῶν ἐρχόμενοι ἵνα παράταξιν μεθ᾿ ἡμῶν ποιήσωσιν ὡς ζῶα ἄλογα καὶ χείρονές εἰσιν. Οἱ πέλται ὑμῶν καὶ ῥομφαῖοι καὶ τὰ τόξα καὶ ἀκόντια πρὸς αὐτοὺς πεμπέτωσαν παρ᾿ ἡμῶν. Καὶ οὕτως λογίσθητε ὡς ἐπὶ ἀγρίων χοίρων καὶ πληθὺν κυνήγιον, ἵνα γνώσωσιν οἱ ἀσεβεῖς ὅτι οὐ μετὰ ἀλόγων ζῴων ὡς αὐτοί, παράταξιν ἔχουσιν, ἀλλὰ μετὰ κυρίων καὶ αὐθεντῶν αὐτῶν καὶ ἀπογόνων Ἑλλήνων καὶ Ῥωμαίων. Οἴδατε καλῶς ὅτι ὁ δυσσεβὴς αὐτὸς ὁ ἀμηρᾶς καὶ ἐχθρὸς τῆς ἁγίας ἠμῶν πίστεως χωρὶς εὔλογον αἰτίας τινὸς τὴν ἀγάπην ἣν εἴχομεν ἔλυσεν, καὶ τοὺς ὅρκους αὐτοῦ τοὺς πολλοὺς ἠθέτησεν ἀντ᾿ οὐδενὸς λογιζόμενος καὶ ἐλθῶν αἰφνιδίως φρούριον ἐποίησεν ἐπὶ τὸ στενὸν τοῦ Ἀσωμάτου, ἵνα καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν δύνηται βλάπτειν ἡμᾶς. Τοὺς ἀγροὺς ἡμῶν καὶ κήπους καὶ παραδείσους καὶ οἴκους πυριαλώτους ἐποίησε, τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν τοὺς Χριστιανοὺς ὅσους εὗρεν, ἐθανάτωσε καὶ ἠχμαλώτευσε, τὴν φιλίαν ἡμῶν ἔλυσεν. Τοὺς δὲ τοῦ Γαλατά, ἐφιλίωσε, καὶ αὐτοὶ χαίρονται, μὴ εἰδότες καὶ αὐτοὶ οἱ ταλαίπωροι τὸν τοῦ γεωργοῦ παιδὸς μύθον, τοῦ ἐψήνοντος τοὺς κοχλίας καὶ εἰπόντος. Ὢ ἀνόητα ζῶα, καὶ τὰ ἑξῆς.

Ἐλθὼν οὖν ἀδελφοί, ἡμᾶς ἀπέκλεισε, καὶ καθ᾿ ἑκάστην τὸ ἀχανὲς αὐτοῦ στόμα χάσκων, πῶς εὓρη καιρὸν ἐπιτήδειον ἵνα καταπίῃ ἡμᾶς καὶ τὴν πόλιν ταύτην, ἣν ἀνήγειρεν ὁ τρισμακάριστος ἐκεῖνος καὶ τῇ πανάγνῳ δεσποίνῃ ἡμῶν θεοτόκῳ καὶ ἀειπαρθένω Μαρία ἀφιέρωσεν καὶ ἐχαρίσατο τοῦ κυρίαν εἶναι καὶ βοηθὸν καὶ σκέπην τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι καὶ καταφύγιον τῶν Χριστιανῶν, ἐλπίδα καὶ χαρὰν πάντων τῶν Ἑλλήνων τὸ καύχημα πάσι τοῖς ὦσιν ὑπὸ τὴν τοῦ ἡλίου ἀνατολήν. Καὶ οὗτος ὁ ἀσεβέστατος τήν ποτε περιφανῆ καὶ ὀμφακλίζουσαν ὡς ῥόδον τοῦ ἀγροῦ βούλεται ποιῆσαι ὑπ᾿ αὐτόν. Ἣ ἐδούλωσε σχεδόν, δύναμαι εἰπεῖν, πάσαν τὴν ὑφ᾿ ἥλιον καὶ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῆς Πόντον καὶ Ἀρμενίαν, Περσίαν καὶ Παμφλαγονίαν, Ἀμαζόνας καὶ Καππαδοκίαν, Γαλατίαν καὶ Μηδίαν Κολχοὺς καὶ Ἴβηρας, Βοσποριανοὺς καὶ Ἀλβάνους Συρίαν καὶ Κιλικίαν καὶ Μεσοποταμίαν, Φοινίκην, Βακτριανοὺς καὶ Σκύθας, Μακεδονίαν καὶ Θετταλίαν, Ἑλλάδα, Βοιωτία, Λοκροὺς καὶ Αἰτωλούς, Ἀκαρνανίαν, Ἀχαΐαν καὶ Πελοπόννησον, Ἤπειρον καὶ τὸ Ἰλλυρικὸν Λύχνιτας κατὰ τὸ Ἀνδριατικόν, Ἰταλίαν, Τουσκίνους, Κέλτους καὶ Κελτογαλάτας, Ἰβηρίαν τὲ καὶ ἕως τῶν Γαδείρων, Λιβύαν καὶ Μαυρητανίαν καὶ Μαυρουσίαν, Αἰθιοπίαν, Βελέδας, Σκούδην, Νουμιδίαν καὶ Ἀφρικὴν καὶ Αἴγυπτον αὐτὸς τὰ νῦν βούλεται δουλῶσαι καὶ τὴν κυριεύουσαν τῶν πόλεων, ζυγῶ ὑποβαλεῖν καὶ δουλεία καὶ τὰς ἁγίας ἐκκλησίας ἡμῶν, ἔνθα ἐπροσκυνεῖτο ἡ Ἁγία Τριὰς καὶ ἐδοξολογεῖτο τὸ πανάγιον, καὶ ὅπου οἱ ἄγγελοι ἠκούοντο ὑμνεῖν τὸ θεῖον καὶ τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου οἰκονομίαν, βούλεται ποιῆσαι προσκύνημα τῆς αὐτοῦ βλασφημίας καὶ τοῦ φληναφοῦ ψευδοπροφήτου Μωάμεθ, καὶ κατοικητήριον ἀλόγων καὶ καμήλων. Λοιπὸν ἀδελφοὶ καὶ συστρατιῶται, κατὰ νοῦν ἐνθυμηθῆτε ἵνα τὸ μνημόσυνον ὑμῶν καὶ ἡ μνήμη καὶ ἡ φήμη καὶ ἡ ἐλευθερία αἰωνίως γενήσηται.

Ἀπὸ τὸ Χρονικὸν τοῦ Μεγάλου Λογοθέτη Γεωργίου Σφραντζῆ ἢ Φραντζῆ

Ἐκδοθὲν ἐν Κερκύρᾳ ἔτει 1477

ΠΗΓΗ

Α.Ε.Κ. ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ : Η κοπή της Βασιλόπιτας και η επετειακή Ομιλία για Αριστοτέλη στο Παλιό Δημαρχείο! (Παραλία!).. Annuncio - invito (x l’ inizio ufficiale del Club Abaco E Pezzi) con il panettone del Capodanno (+ si terrà discorso sul Aristotele).

Το Διοικητικό Συμβούλιο και τα μέλη 

του Αθλητικού Εκπολιτιστικού Συλλόγου «ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ» 

προσκαλούν τα μέλη, τους αθλητές καθώς και τους φίλους τους 

στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίττας του σωματείου, 

την Κυριακή 22 Ιανουαρίου 2017, στις 12.00 το μεσημέρι 

στην αίθουσα «Αριστοτέλης» 

στο Παλαιό Δημαρχείο ης πόλης μας (Παραλία Χαλκίδος).

Θα προηγηθεί παρουσίαση του συλλόγου μας και επετειακή Ομιλία 

από τον πρόεδρο του συλλόγου 

με θέμα τον Αριστοτέλη και το «΄Έτος Αριστοτέλη». 

Με φιλικούς και αγωνιστικούς χαιρετισμούς 

Εκ μέρους τού Διοικητικού Συμβουλίυ

η .Γ.Γ.

Ζ. Κωνσταντινίδου

Ομιλία-παρουσίασι βιβλίου για το Εθνικό Νόμισμα. Δευτέρα στην Χαλκίδα. Un invito alla presentazione del libro: :"Procedendo verso la valuta nazionale". An invitation to the presentation of the book "The transition to the National Currency".

Ένα Έθνος μπορεί να υπάρξη και χωρίς δικό του νόμισμα. Κράτος ισχυρό και ανεξάρτητο όμως, χωρίς δικό του νομισματικό σύστημα δέν υπήρξε και δέν δύναται να υπάρχει. Πάντα κατα την άποψί μας, η έλλειψι του εθνικού νομίσματος προσκρούει τουλάχιστον σε μία απο τις τρείς βασικές επιδιώξεις - προϋποθέσεις της κατ' Αριστοτέλην έννοιας του κράτους (= "πόλις"). Προφανώς στην "Αυτάρκεια".
Σοβαρότατη έλλειψι, η οποία λόγω ασυμβατότητας προς την "Αυτονομία" (όταν το νόμισμα που χρησιμοποιείται απο έναν λαό είναι ξένο) υπονομεύει τελικά και την "Ελευθερία".

Ο φίλος του ιστολογίου (και μέλος του συλλόγου Α.Ε.Κέντρο ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ), Γιώργος Μητροπέτρος, μας προσκαλεί σε λίαν ενδιαφέρουσα ομιλία-παρουσίασι κατα την προσεχή Δευτέρα στην πόλι μας με αφορμή την πρόσφατη έκδοσι ενός βιβλίου του Γ. Τόλιου. Θέμα: "Η μετάβαση στο Εθνικό Νόμισμα"!
Να πάμε!

Αγόρευσι-μωσαϊκό! Η ελληνότροπη ομιλία του Κ. Ζουράρι στην Βουλή των Ελλήνων (09/02/2015). Βίντεο, κείμενο και σύντομος σχολιασμός. Il discorso di Kostas Zuraris (Costas Zouraris) al Parlamento Greco

«Κύριε πρόεδρε, τα σέβη μου!
Κυρίες και κύριοι βουλευταί και βουλευταί, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι και συναδελφοί,
υπάρχει καιρός του λέγειν (1) , υπάρχει καιρός του αντιλέγειν, υπάρχει καιρός του ψέγειν.
Σήμερα για μένα θα είναι ο καιρός του υμνείν αίνον-έπαινον, του υμνείν την Ιλιαδο-Ρωμιοσύνη .

Κυρίες Βουλευταί και κύριοι Βουλευταί,
έρχομαι από μακριά. Οι συλλέκτριες των κρόκων της Θήρας έρχονται δίπλα μου και παγεμένες δίπλα με τον βόρειο τον άνεμο οι Μυροφόρες με την χρυσή των αγγέλων αντανάκλαση (2).
Και επειδή, κύριοι βουλευταί και κυρίες βουλευτές ή βουλευτίνες, ή σύντροφοι ή συντρόφισσες, κύριοι και κυρίες, επειδή σήμερα, αύριο, παραπέρα, αυτές τις μέρες, όπως πάντοτε, αείποτε και συνεχώς, θα βυσσοδομούν πάλι η κουστωδία των δυσσεβών Βρυξελλών και εκείνος ο αρχέκακος όφις (3), ο Αλεμανός (4), γι αυτό ακριβώς θα πρέπει να ξαναγυρίσουμε στον καθ’ ημάς τρόπον.

Ποιός είναι ο τρόπος μας;
Αυτός: «Πάσαν γην και θάλασσαν εσβατόν τη ημετέρα τόλμη καταναγκάσαντες γενέσθαι μνημεία αΐδια καλών τε και κακών συγκατοικήσαντες» (5).
Και επειδή θα επανέλθουν πάλι οι δυσσεβείς και οι άλλοι Αλεμανοί και ως αρχέκακος όφις, εμείς ξέρουμε ότι θα συμπαραταχθούμε, θα συμπορευθούμε, θα συμπολεμήσουμε τη Υπερμάχω Στρατηγώ πού ’χει στα μάτια της ψηφιδωτό τον καημό της Ρωμιοσύνης (6).

Και βεβαίως εμείς διδάξαμε στην Οικουμένη, εμείς διδάξαμε πάντοτε, ες αεί και αείποτε (7) και ξανά και ξανά ότι σ’ αυτόν εδώ τον υπεράχρονο, τον χρονικώς υπεράχρονο τόπον, σ’ αυτόν τον τόπον στην κορυφήν του Ομήρου και στο ακροθίνιον (8) του Ολύμπου, εμείς οι Ολύμπιοι διδάξαμε εδώ ότι η Έρις γίνεται Έρως. Ναι! Η έρις γίνεται έρως, έρως ελευθερίας.
Και, φυσικά, ξέρουμε πολύ καλά ότι ξεκινούμε όπως πάντα εδώ και τρείς χιλιάδες [ΣΣ: χρόνια], ηττημένοι, αλλά ως ηττημένοι είμαστε αυτοί οι οποίοι θα ξαναδώσουμε σ’ αυτόν τον πλανήτη των πεπλανημένων πλανητών και των πλανήτων, θα δώσουμε την καθ’ ημάς, την καθ’ ημάς καθεστηκυίαν Πολιτείαν (9).
Και ποιά είναι καθ’ ημάς η καθεστηκυία Πολιτεία;
Μία και μόνη:
Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει.» (10)

Κώστας Ζουράρις ομιλία στην Βουλή! 09/02/2015 Κώστας Ζουράρις

Σχολιασμός:

1. «καιρὸς τοῦ λέγειν»: πατερικόν  πρβλ. Γρηγόριος  Νύσσης

2. «ΕΡΧΟΜΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ. Οἱ συλλέκτριες τῶν κρόκων τῆς Θήρας πορεύονται πλάι μου, κι ἀπό κοντά, παγεμένες μέ τόν ἄνεμο τόν βόρειο, οἱ Μυροφόρες, ὡραῖες μές στά τριανταφυλλιά τους καί τή χρυσή τῶν ἀγγέλων ἀντανάκλαση». [Ὀδ. Ἐλύτης, (Εν Λευκώ)]

3. Πρβλ. «Πάλιν ὁ δεινός καί ἀρχέκακος ὄφις, τήν ἑαυτοῦ κεφαλήν…» Γρηγόριος Παλαμάς (Περι εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος, Λόγος Α΄)]

4. «Αλεμανός» = Γερμανός

5. « ἀλλὰ πᾶσαν μὲν θάλασσαν καὶ γῆν ἐσβατὸν τῇ ἡμετέρᾳ τόλμῃ καταναγκάσαντες γενέσθαι, πανταχοῦ δὲ μνημεῖα κακῶν τε κἀγαθῶν ἀίδια ξυγκατοικίσαντες.»  [Θουκυδίδης, (Περικλέους Επιτάφιος, 41)].

Μτφρ.: «…αλλά εξαναγκάσαμε με την τόλμη μας ολόκληρη τη θάλασσα και την ξηρά να γίνει προσιτή, ιδρύσαμε παντού αιώνια μνημεία και των συμφορών μας και των επιτυχιών μας.»

6.  «…./ στὰ γόνατα τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ,

ποὺ εἶχε στὰ μάτια ψηφιδωτὸ τὸν καημὸ τῆς Ρωμιοσύνης,»

[Γ. Σεφέρης (Νεόφυτος Ο Έγκλειστος Μιλά)  ].

7. πάντοτε, «ες αεί και αεί ποτε» : συνώνυμα χρονικά επιρρήματα. Η εδώ καταχρηστική τους παράθεσι προφανώς ποιητική ή μάλλον ρητορική αδεία.

8. «ακροθίνιον»: το αρχικό κομμάτι, μεταφορικώς= το καλύτερο μέρος απο κάτι (πρβλ. Και το Θουκυδ. Ι, 132, 2)

9. «καθεστηκυίαν Πολιτείαν» : πρβλ. Το αριστοτελικόν Πολιτικά, β.5, κεφ.1

10. «Σε τούτα δω τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει μηδέ αλυσίδα στου ρωμιού και στου αγεριού το πόδι.» Γ. Ρίτσος, (18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας)

Καλή Χρονιά, με αναφορά στην «Ινδικτιώνα» της Βουλής των Εφήβων (+ 1 απόσπασμα απο λόγο του Γ. Μπαμπινιώτη)

Αρχή σχολικής χρονιάς σήμερα (η 1η Σεπτεμβρίου ως γνωστόν σηματοδοτεί και την έναρξι του εκκλησιαστικού έτους, η οποία ως Αρχή της Ινδίκτου είναι καθιερωμένη από τον 4ο αιώνα μ.Χ) και ευχόμαστε σε όλους τους φίλους του Ιστολογίου ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

ΠΕΡΙ ΙΝΔΙΚΤΙΩΝΟΣ
Και μια και είπαμε για την Ίνδικτο (ή και Ινδικτιώνα), λέξι με προφανή την λατινική της καταγωγή, να παρατηρήσουμε πως ο όρος indictio ως υποσύστημα χρονολογικής αρίθμησης, σήμαινε εξ υπαρχής (και μιλάμε για την ρωμαϊκή αυτοκρατορική εποχή) «περίοδος 15 ετών» ή μία χρονιά από έναν δεδομένο δεκαπενταετή κύκλο.
Μάλιστα είναι ενδιαφέρον ότι καί ο δεκαπενταετής κύκλος στον οποίο αναφερόταν η Ινδικτιώνα είχε αναφορά στο σύστημα φορολογίας του ρωμαϊκού κράτους καί οτι η μία από τις τέσσερες γνωστές Ινδικτιώνες, η indictio Greaca, άρχιζε την 1η Σεπτεμβρίου και θεωρείται και αρχαιότερη από τις άλλες (οι οποίες άρχιζαν είτε την 8η ή 24η Σεπτεμβρίου, είτε την 25η Δεκεμβρίου!?).

Η ...ΙΝΔΙΚΤΙΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ!
Κάνουμε, λοιπόν έναν συνειρμό με την Βουλή των Εφήβων, η οποία εφέτος κλείνει έναν δεκαπενταετή κύκλο ζωής, και με εφόδιο την θετική εμπειρία που αποκόμισε ο υπογραφόμενος ως καθηγητής-σύνδεσμος, καθώς από το πρώτο έτος της λειτουργίας του πρωτοποριακού αυτού θεσμού και επι οκτώ χρόνια συνέβαλλε συντονίζοντας τους ενδιαφερόμενους μαθητές στα σχολεία όπου υπηρετούσε, βρίσκουμε την ευκαιρία να πούμε επ’ αυτού 2 λόγια:

Η "Βουλή των Εφήβων”, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υλοποιείται συνεχώς από την Βουλή των Ελλήνων από το 1995/6 μέχρι σήμερα, εφέτος θα διεξαχθή από τις 3 ως τις 6 Σεπτεμβρίου. Μιλάμε βεβαίως για την τελική φάσι ενός προγράμματος που απευθυνόμενο στους εφήβους μαθητές των δύο τελευταίων τάξεων των Λυκείων (πρακτική που υπο το βάρος της βαθμοθηρικής σκοπιμότητας που κυριάρχησε μετά την εφαρμογή της «μεταρρύθμισης Αρσένη» κλονίσθηκε για να περιορισθή τελικά –και καθ’ ημάς κακώς - στους μαθητές μόνο της Β’ τάξης) τους παρακινούσε σε ελεύθερο αλλά και τεκμηριωμένο διάλογο, ενθαρρύνοντας την προσωπική έκφρασί τους μέσω γραπτής κατάθεσης των απόψεών τους, έχει μόνιμο στόχο την αλληλοκατανόησι των γενεών, τη μύηση των νέων στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και την καλλιέργεια των δημοκρατικών αξιών της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Τα δεκαπέντε χρόνια πέρασαν ήδη, ο θεσμός εδραιώθηκε και συνεχίζει να έχει ευρεία αποδοχή καθ’ όσον το ενδιαφέρον από πλευράς των μαθητών υπάρχει αμείωτο. Απόδειξι πως αυτή την σχολική χρονιά στην «προκριματική» φάσι έλαβαν μέρος περισσότεροι από 11.000 μαθητές της Β’ τάξης των Λυκείων (όλων των τύπων) της χώρας, αλλά και της Κύπρου καθώς επίσης και από ελληνικά σχολεία της Ομογένειας.
Τα 300 παιδιά που επελέγησαν κι εφέτος ως έφηβοι βουλευτές, προέρχονται οι 260 από ελλαδικά σχολεία, οι 20 από την Κύπρο και άλλοι 20 από την Ομογένεια.
Αυτό το σύνολο των 300 θα φιλοξενηθούν επι τετραήμερο στην Αθήνα απο μεθαύριο Παρασκευή. Το Σάββατο 4 και την Κυριακή 5 Σεπτεμβρίου, τα παιδιά θα χωρισθούν για να συνεδριάσουν σε Επιτροπές αντίστοιχες θεματικά των Διαρκών Επιτροπών της Βουλής των Ελλήνων, ενώ προβλέπεται, όπως κάθε χρόνο, να συμμετάσχουν σε προγραμματισμένες πολιτιστικές δραστηριότητες.
Αποκορύφωμα –και λήξι για εφέτος- του προγράμματος, η Δευτέρα 6 Σεπτεμβρίου, όπου στις 10.00 το πρωί, θα συγκληθή η Ολομέλεια της Βουλής των Εφήβων.


ΜΙΑ ΟΜΙΛΙΑ
Από ομιλία που εκφώνησε την περασμένη χρονιά στην Βουλή των Εφήβων ο Καθηγητής της Γλωσσολογίας Γεωργίος Μπαμπινιώτης είναι το παρακάτω ενδιαφέρον απόσπασμα:

Λόγος στη Βουλή των Εφήβων
Καθηγητού Γεωργίου Μπαμπινιώτη
πρ. Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου Αθηνών
Προέδρου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού



Φίλες και Φίλοι Έφηβοι Βουλευτές,
(...) Τις ώρες που θα βρίσκεστε σ’ αυτόν τον χώρο και όσο θα γνωρίζετε τις λειτουργίες και τις δυνατότητες τής δημοκρατικής κατάκτησης που λέγεται Βουλή των Ελλήνων, θα συνειδητοποιήσετε –είμαι βέβαιος– την καθοριστική σημασία αυτού τού θεσμού, που αποτελεί σημείο αναφοράς για τη ζωή κάθε χώρας.


Από τη δική σας λειτουργία ως Εφήβων Βουλευτών ας αναδυθούν και ας αναδειχθούν η παρρησία, ο αυθορμητισμός, η φρεσκάδα τής σκέψης, η αγνότητα των προθέσεών σας, η ειλικρίνεια τής κριτικής σας, αλλά και αυτό που βιολογικά και πνευματικά σάς ξεχωρίζει από εμάς τους μεγάλους: η φαντασία και το δημιουργικό όνειρο, το όραμα. Γιατί το όραμα στους νέους δεν είναι ουτοπία. Είναι δικαίωμα. Γίνεται απαίτηση. Μετασχηματίζεται σε διεκδίκηση. Εμπνέει και συνταράσσει. Έναντι τής στυγνής λογικής που ορίζει και περι-ορίζει τη σκέψη μας, το όραμα διαπερνά το συν-αίσθημα, συγ-κινεί, συν-επαίρνει, δεν γνωρίζει φραγμούς. Περνάει σ’ αυτά που μάς βγάζουν από το τέλμα, τον συμβιβασμό, τον εφησυχασμό. Σ’ αυτά που μάς ξεβολεύουν, που κάνουν τη σκέψη μας να πάρει ανάποδες στροφές! Να δει την αθέατη όψη των πραγμάτων.


Γιατί το όραμα δεν σημαίνει κατάργηση τής λογικής. Είναι μια άλλη λογική. Όπως ένας άλλος κόσμος, με τη δική του λογική και με αδιάσπαστη αναφορά στο όνειρο, είναι και η ποίηση. Που με τον δικό της τρόπο μάς θυμίζει την ουσία τής ζωής. «Πάρε τη λέξη μου, δώσε μου το χέρι σου», μάς λέει ο Εμπειρίκος, καλώντας μας στον κόσμο μιας άλλης πραγματικότητας, στον κόσμο τής ποίησης. Συγχωρήστε μου την αναφορά στην ποίηση, γιατί πιστεύω ότι η ποίηση, με την ελευθερία που παρέχει στην ανθρώπινη σκέψη, βρίσκεται πιο κοντά στην ψυχή, στα πετάγματα τής σκέψης και στη λαχτάρα των νέων για ζωή –ό,τι πιο γνήσιο, πιο υγιές και πιο ζωντανό.


Μιλώντας για όραμα και όραμα των νέων, θα πω ότι κύριο όραμα και απαίτηση και διεκδίκηση των νέων πρέπει να είναι το όραμα μιας καλύτερης Παιδείας –μιας παιδείας ουσιαστικής, χρήσιμης, ζωντανής, ελκυστικής αξιόπιστης, δημιουργικής.


Παιδεία και ιδιαίτερα «σχολική παιδεία» σημαίνει ολόπλευρη καλλιέργεια τής προσωπικότητας τού μαθητή. Μια καλλιέργεια που επιτελείται θεσμικά και οργανωμένα μέσα από την Εκπαίδευση, μέσα από το Σχολείο. Με γνώσεις από διάφορα γνωστικά πεδία, οι οποίες όμως δεν αποτελούν αυτοσκοπό∙ σκοπός τους είναι να αφομοιωθούν, να συσχετιστούν, να αξιολογηθούν και να οδηγήσουν στη γνώση∙ στη γνώση σε ενικό. Στο να συνειδητοποιήσουμε, στο να γνωρίσουμε δηλ. εις βάθος τον εαυτό μας και τους άλλους, τον κόσμο που μάς περιβάλλει.


Αυτό προϋποθέτει και γνώση και κρίση. Και γνωστική και κριτική ικανότητα. Αλλά –για να είναι πλήρης, υγιής και σωστή– αυτή η γνώση προϋποθέτει και «συναισθηματική νοημοσύνη»: καλλιέργεια των συναισθημάτων μας, ανάπτυξη ευαισθησίας και ευαισθησιών. Η συν-είδηση, μη το ξεχνάμε, πάει μαζί με τη συν-αίσθηση: την αίσθηση τού εαυτού μας και των άλλων και μάλιστα την καλή αίσθηση (την ευ-αισθησία). Θα προσέθετα και μιαν άλλη απαραίτητη αίσθηση, την αίσθηση ορίων: τα όρια τού εγώ, τα όρια τής γλώσσας, τα όρια τού κόσμου, τα όρια απ’ όπου αρχίζει ό,τι υπάρχει πριν, πέρα και πάνω από εμάς, τα όρια μεταξύ τού Θεού και τού ανθρώπου και η υπέρβαση αυτών των ορίων με τη «θέωση» τού ανθρώπου κατά την ορθόδοξη διδασκαλία τής πίστης μας. Αυτή την καλλιέργεια πρέπει να εξασφαλίζει η σχολική εκπαίδευση.


Και συγχρόνως η Εκπαίδευση πρέπει να εξοικειώνει τον νέο άνθρωπο με το σύστημα αξιών τής χώρας του, δηλ. με τον πολιτισμό του. Αλλά και με άλλα συστήματα αξιών, με άλλους πολιτισμούς –πράγμα που θα διευρύνει τον ορίζοντα (δηλ. τα όρια) τής σκέψης μας, θα συμφιλιώσει την ταυτότητα με την ετερότητα, θα κατοχυρώσει τον σεβασμό τού άλλου, των διαφορετικών ιδεών, των διαφορετικών αξιών, την κατάκτηση μιας εσωτερικής ανεκτικότητας που είναι άλλο πράγμα από μια έξωθεν επιβαλλόμενη ανοχή.


Εξασφαλίζει άραγε στο Ελληνόπουλο το ελληνικό σχολείο αυτή την καλλιέργεια; Χωρίς να είναι ένα «κακό σχολείο», το ελληνικό σχολείο είναι ακόμη προσανατολισμένο στην παροχή επιφανειακών και πρόσκαιρων γνώσεων γύρω από έναν άξονα που έχει προκαθορίσει η ελληνική κοινωνία, εννοώ την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια. Αυτό θεωρεί ως καταξίωση η ελληνική κοινωνία, αυτό κυριαρχεί ως μέριμνα στην ελληνική οικογένεια κι αυτό, με τη σειρά του, προσπαθεί να δώσει το ελληνικό σχολικό σύστημα.
Απ’ όσα είπαμε ήδη, είναι φανερό ότι ο προσανατολισμός αυτός είναι λανθασμένος. Γενικότερα, το σχολικό μας σύστημα είναι αποπροσανατολισμένο και, γι’ αυτό, και απορρυθμισμένο.


Χρειαζόμαστε μια νέα αντίληψη τού σχολείου: άλλους στόχους, άλλο κλίμα, άλλο σύστημα, άλλη κατάρτιση των δασκάλων μας. Ένα σχολείο ουσίας – ουσίας ύπαρξης, ουσίας πνεύματος, ουσίας ψυχής, ουσίας ζωής. Ένα σχολείο που θα ελκύει τον μαθητή, που θα τον θέλγει, που θα το αγαπάει. Ένα σχολείο «ερωτικό» –επιτρέψτε μου την έκφραση, γιατί αυτή αποδίδει την έννοια. Ένα σχολείο που δάσκαλος και μαθητής θα λαχταρούν πότε να πάνε –όχι πότε να φύγουν, όπως συμβαίνει πολύ συχνά σήμερα. Ένα σχολείο «όαση» μέσα στην «κόλαση» που έχει καταντήσει η ζωή μιας όλο και περισσότερο ανταγωνιστικής και καταναλωτικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας η οποία στέργει τις ανισότητες και υποτιμά τις ευαισθησίες. Ένα σχολείο που η εξοικείωση τού μαθητή με την τέχνη (τη μουσική, τη ζωγραφική, το θέατρο, τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τη δημιουργική γραφή) δεν θα θεωρείται πάρεργο ή περίεργη, ούτε θα αποτελεί «ολοκαύτωμα» στις γνώσεις, αλλά θα συνιστά βασικό παράγοντα παιδείας, αφού θα προετοιμάζει τους αυριανούς θεατές, τους αυριανούς ακροατές, τους αυριανούς αναγνώστες, τους αυριανούς ευαίσθητους και καλλιεργημένους πολίτες τής κοινωνίας μας.


Επειδή ζούμε, έχουμε το προνόμιο να ζούμε, σ’ ένα ελεύθερο δημοκρατικό πολίτευμα, μπορούμε –και είναι κυρίως χρέος δικό σας των νέων αλλά και δικό μας– να ζητήσουμε, να απαιτήσουμε, να πιέσουμε, να παλαίψουμε για μια καλύτερη, ουσιαστική και ποιοτική παιδεία στη χώρα μας, όχι μόνο γιατί άλλες χώρες διαθέτουν ήδη αυτή την παιδεία, αλλά και γιατί αυτά τα ιδανικά, αυτές οι ιδέες κι αυτή η λαχτάρα για μια βαθύτερη παιδεία πήγασαν κι εδραιώθηκαν σ’ αυτόν τον τόπο, σ’ αυτή την πατρίδα.

Φίλες και φίλοι Έφηβοι Βουλευτές,

Τελειώνω με μιαν απλή και ειλικρινή ευχή: Η γνώση και η εμπειρία που θα αποκτήσετε αυτές τις μέρες από τη συμμετοχή σας στη Βουλή των Εφήβων, ας γίνει το κέντρισμα για ν’ αρχίσετε να αγωνίζεστε κι εσείς για ό,τι δίνει νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη και καταξιώνει τη ζωή μας σ’ αυτόν τον κόσμο.




(Το πλήρες κείμενο της ομιλίας δημοσιεύεται στον Συλλογικό Τόμο του Συνδέσμου Επιστημόνων Πειραιώς "Ονειρεύομαι μια Οικογένεια κι ένα Σχολείο", των εκδόσεων ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ ενώ ένα μέρος δημοσιεύθηκε και απο το ιστολόγιο του εν λόγω Συνδέσμου).

Η ομιλία του Οικουμενικού μας Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην χθεσινή ιστορική Θ. Λειτουργία στην Μονή Σουμελά ( ένα βίντεο και μια αναφώνησι)

La omelia del Patriarca Ecumenico s.S. Bartolomeo, alla messa storica di ieri a Monastero della Madonna di Sumela (a Trebisonda di Pontos)

Ήμασταν σε αναζήτησι του κειμένου της ομιλίας του Οικουμενικού μας Πατριάρχη από την πρώτη στιγμή που συγκινημένοι παρακολουθήσαμε (κατά το μεγαλύτερο μέρος) την Θεία Λειτουργία από τηλεοράσεως (εύγε στην ΕΡΤ3!) χθές το πρωί.
Τώρα που την βρήκαμε (έστω και ως παραπομπή, μια και δεν μπορούμε να το αντιγράψουμε) αναδημοσιεύουμε την πηγή με το κείμενο, αλλά και αναρτούμε το βίντεο-ιστορικό ντοκουμέντο πια- από το «Γιουτιούμπι».
Θα συνεχίσουμε την αναζήτησι όχι μόνο της καταληκτικής ομιλίας του Παναγιωτάτου Πατριάρχου, εκείνης της γεμάτης συγκίνησης ομιλίας από στήθους, της «αποφώνησής» του στην λήξι της τελετής, αλλά και την όλο πάθος και προγονικό σέβας εξ ίσου συγκλονιστική ομιλία (που προηγήθηκε) του πόντιου στην καταγωγή Μητροπολίτη Δράμας.
Επι του παρόντος να αναφωνήσουμε καί στον Σεβασμιώτατο κ. Παύλο το Άξιος!!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ Το κείμενο της ομιλίας του Παναγιωτάτου στο εξαιρετικό ιστολόγιο «Στον ίσκιο του Ήσκιου»

ΔΗΤΕ Το σχετικό απόσπασμα σε ΒΙΝΤΕΟ στο You Tube:



(Η φωτογραφία στην αρχή της ανάρτησης είναι του κ. Νικολάου Μαγγίνα. Αξίζει να δήτε και άλλες θαυμάσιες φωτογραφίες του απο τον εορτασμό στην Μονή Σουμελά, πάντα στο ίδιο προαναφερθέν ιστολόγιο)