Στα 101 χρόνια του Αναγνωστάκη: “Έχει Τέλος το Σκάκι;”: Μία ποιητική αντίρρησι του Σελλενίδη...Sul centenario di M. Anagnostakis (1925 - 2005: "Gli scacchi finiscono mai?" Un'obiezione poetica di Sellenidis...

Πέρυσι, χρονιά της εκατονταετηρίδας απο την γέννησι του σπουδαίου Μανώλη Αναγνωστάκη (9 Μαρτίου 1925...) σχεδίαζα να κάνω κάτι περισσότερο στο πλαίσιο του In Country Program που ήμουν προσκεκλημένος. Εκ των πραγμάτων δεν τα κατάφερα…

[Το ίδιο απαγορευτική αποδείχθηκε και η άλλη επέτειος των 30 χρόνων απο τον θάνατό του.]

Εφέτος έλεγα να πετύχω ακριβώς την ημερομηνία στις αρχές Μαρτίου στο Ιστολόγιο ή να περιμένω την ευκαιρία του εφετινού Θερινού Σχολείου πολύ πιο οργανωμένα, ει δυνατόν με μια επιμέρους θεματική σε συνεννόησι πάντα με τον επικεφαλής καθηγητή του Προγράμματος. Η πρόσφατη όμως πληροφόρησί μου πως για λόγους ανωτέρας βίας μάλλον ακυρώνεται η διεξαγωγή του εφετινού In Country Program, με ωθεί να επιχειρήσω μια απλή, ήσσονος σημασίας, ανάρτησι στο ταλαίπωρο Blog μου.

[Η απογοήτευσί μου, ομολογημένα, ας είναι δικαιολογία για την όποια προχειρότητα του σημερινού post...]

….………….

Η άποψί μου για τον αγαπημένο της Αριστεράς και βραβευμένο αυτόν ποιητή της Θεσσαλονίκης έχει κατατεθεί καί στο σχολείο (σχεδόν κάθε χρόνο), αλλά καί στο Ιστολόγιο.

Περιορίζομαι σε ένα μικρό απόσπασμα:

Έναςαπό τους λίγους εξ ευωνύμων νεοέλληνες λογοτέχνες που σέβομαι καί για το ήθοςκαί για το έργο του (έστω και όχι άνευ επιφυλάξεων)…κλπ

Στην ίδια ανάρτησι κάτι έγραφα περι πρωτοτυπίας, καβαφικής επιδρασης και μίμησης...

Αλλ' ας έρθουμε στο προκείμενο. Μια πολυδιαφημισμένη (και μελοποιημένη!) ποιητική του σύνθεσι.

Θυμίζω πως σε σχόλιο σχετικής με αυτό το λογοτέχνημα παλιάς ανάρτησής μου έγραφα:

"...Τώρα, το συγκεκριμένο ποίημα του αξιόλογου και σημαντικού κατά τα άλλα Μανώλη Αναγνωστάκη, δεν μου λέει και πολλά.
Θεωρώ μάλιστα ότι και αυτό όπως και το άλλο δημοφιλέστατο, του Ν. Βαγενά, είναι μετριότατες συνθέσεις.
Επιπλέον ισχυρίζομαι ότι αυτά τα ποιήματα δεν έχουν και πολλή συνάφεια με το παιχνίδι των Βασιλέων. Απλά το χρησιμοποιούν για εκφραστικό πρόσχημα.
Πολύ πιο δικό μας –σκακιστικά- θεωρούσα ανέκαθεν το λιγότερο προβεβλημένο από τα παραπάνω δύο «ανέκδοτο» ποίημα του μεγίστου μας Καβάφη με τον τίτλο «Το Πιόνι»..."

 

Και ολοκλήρωνα ως εξής:

"Αντικειμενικά μιλώντας το θεματικό στοιχείο που καλύπτει στην Ν.Ε. μας ποίησι το σκάκι είναι πενιχρότατο. Ως ποσοστό ποιημάτων δε, καλύτερα να μη μιλάμε! «Τα δάκτυλα στο φιλιατρό» που έλεγε και ο εθνικός μας ποιητής.…"

 

Ακριβώς για αυτό, λοιπόν, επειδή ο σεμνός και ταυτόχρονα αξιοπρεπής αυτός άνθρωπος της ποιήσεως έχει υμνηθή με υμνολογίες ουρανομήκεις και περιβληθή με θαυμασμό υπερμεγέθη απο τους συστημικούς κριτικούς και ιδεολογικά προκατειλημμένους αναγνώστες του ειδικά για το ποίημα “Το Σκάκι”, κρίνω κατάλληλη στιγμή να δημοσιεύσω μια, ούτως ειπείν, “ποιητική αντίρρησι” .

 

“Έχει Τέλος το Σκάκι;”: αντίφωνο του Σελλενίδη στο ποίημα “Το Σκάκι” του Αναγνωστάκη. 

 

ΕΧΕΙ ΤΕΛΟΣ ΤΟ ΣΚΑΚΙ;

Στην δικιά μου “πατρίδα” εκεί στο σκάκι

δέν ξεπουλώ παρτίδα, Αναγνωστάκη.

Ἡ Ντάμα κι άν “πεθάνει” δέν πεθαίνει,

άν στην μεγάλη ιδέα είναι δοσμένη.

Οἱ Πύργοι μου χωρίς φτερά για μύλους,

φυλάνε, δεν πυροβολούν τους φίλους.

Τα Φανταράκια έχουν σκεπάσει την θωριά τους

μα πάνε εμπρός με πίστι στα όνειρά τους.

Οἱ Αξιωματικοί έχουν μεγάλη χάρι

σαν συνεργάζονται στην μάχη ὡς ζευγάρι.

Ὅσο για τ’ Άλογα, τα μόνα που πετάνε,

περιοδεύουνε και ὅπου θές σε πάνε.

[Με άβουλο Βασιλιά και αποξενωμένο;

Όχι, δεν κάθομαι το τέλος να προσμένω.

Τί να τον κάνω τον Τρελό, δέν θέλω νούλα,

και μ΄ ἕνα άλογο σώζω την Ακριβούλα!]

Κι άν πέφτω; Μαχόμενος!

Κι απ’ την αρχή,

σαν χάσω μία μάχη, ξαναπαίζω!

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ (Χαλκίδα, 10 10 2025)