Άγιος Γρηγόριος: Φτάνει πιά με αυτό το “Ναζιανζηνός”! San Gregorio Teologo: Basta con questo “Di Nazianzo” o “Nazianzeno”!

Πολύ με ευχαρίστησε σήμερα το πρωί στην Θ. Λειτουργία που άκουσα απο τον Αρχιμανδρίτη κατα την απόλυσι στον εκκλησιασμό την εκφώνησι “του Αγίου Γρηγορίου Επισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Θεολόγου”!

Πόσο λυπηρό φαινόμενο αυτό που παρατηρώ προσωπικά δεκαετίες τώρα. Το πιθανότερο, σκέπτομαι, είναι να μην έχει κλείσει αιώνας απο τότε που πρωτοεμφανίστηκε στα καθ ημάς. Εννοώ το να αποκαλείται αυτός ο μέγιστος κατα την Θεολογίαν του και μέγιστος κατα την παιδείαν και δή την λογοτεχνικότητά του Πατέρας της Χριστιανικής Εκκλησίας, “Ναζιανζηνός”.  Κι απο εμάς τους της ελληνικής και ορθόδοξης εκκλησιαστικής παραδόσεως...

Όχι μόνο στους εκπαιδευτικούς χώρους των κατώτερων βαθμίδων (σχολικά βιβλία, ομιλίες κττ), αλλά και σε πτυχιακές και μεταπτυχιακές ακόμα εργασίες και δημοσιεύσεις των Πανεπιστημιακών διαβάζουμε τα ξενόφερτα αναμασήματα “Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζού” ή συνηθέστερα “ο Ναζιανζηνός”.

Έ, λοιπόν, πόσο ακόμα θα συντηρούμε αυτήν την προχειρότητα, ή την απο ημιμάθεια συνήθεια στην προσφώνησι του Αγίου Ιεράρχη μας σαν “Ναζιανζηνού”;  Ούτε στην μικρή σχετικά και άσημη Ναζιανζό γεννήθηκε, ούτε στην ίδια την Ναζιανζό χειροτονήθηκε Επίσκοπος.

 

Ακόμα κι αν ίσχυαν αμφότερα, τί τιμητικώς προσφέρουν τέτοια κοσμητικά-τοπωνυμικά επίθετα στον κάτοχο του ονόματος; Όταν αυτός ο εν λόγω αναγνωρισμένος ήδη εν ζωή για το απαράμιλλο μέγεθος της αξιοσύνης του Γρηγόριος, γνωρίζουμε οτι έφτασε στον ακρότατο κατα την ιεροσύνη τιμητικό τίτλο του Αρχιεπισκόπου (ο μετέπειτα γνωστός ως “Πατριάρχης” ) της πρώτου ή δεύτερας κατα το ύψος εκκλησιαστικού θρόνου “Καθέδρας” (= Επισκοπής), εκείνον τον της Νέας Ρώμης, της Κωνσταντίνου Πόλεως;

...

Και τί άλλο επιχείρημα κατά της ημιμάθειας ή κακής αυτής συνήθειας να παρουσιάσω; Δέν φτάνει οτι υπάρχει άλλος που δικαιούται πλήρως την επωνυμία “Ναζιανζού”, “Ναζιανζηνός”. Ποιός; μα ποιός άλλος; Ο πατέρας του Αγίου μας, ο Γρηγόριος και αυτός στο όνομα, ο και πραγματικός Επίσκοπος Ναζιανζού!

 

Το αν έκατσε (και σχεδόν αναγκαστικά) ο γιός κοντά στον γηραλέο πατέρα του τον Επίσκοπο, αυτό φτάνει σε κάποιους ως δικαιολογία; Μπορεί να συγκριθεί αυτό το διακόνημα (του βοηθού Επισκόπου στον γέρο πατέρα) με το γιγαντιαίο συγγραφικό έργο, (έργο στυλοβάτης και θεμέλιο της Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας) και την ύψιστη ευλογία να προεδρεύσει (έτος: 381-382) γενόμενος Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως σε Οικουμενική Σύνοδο, (ένα πρόσωπο ας πούμε νούμερο δύο σε απόλυτη ιεράρχησι, κάτω μόνο απο τον παριστάμενο Αυτοκράτορα, εν προκειμένω τον Θεοδόσιο τον Μέγα);

... 

Ζών ο Άγιος Γρηγόριος ποτέ δεν υπογράμμισε έντονα την εκ περιφερείας Ναζιανζού καταγωγή του. Στα πιο προσωπικά ποιήματά του συχνά αναφέρεται με ιδιαίτερη αγάπη (αλλά και με ταπείνωσι) στην ιδιαίτερη πατρίδα του, στο χωριό του την Αριανζό. (Εξ ού και ο υποφαινόμενος -- και υπογράφων ενίοτε παρ όλην την αναξιότητά μου ως “Φιλογρηγόριος” – έχει αυθαιρέτως προτείνει το “Αριανζηνός” απο αντίδρασι στο εντελώς φράγκικο “Ναζιανζηνός”. )

Μάλιστα στην ιδιόχειρη διαθήκη του (της οποίας το κείμενο, πρώτα ο Θεός, δεσμεύομαι να παρουσιάσω και να “μεταφράσω”) ο Άγιος Ιεράρχης υπογράφει (και μάλιστα δύο φορές στο κείμενο) ως “Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει”...

 

[Άν αξιωθώ, θα επανέλθω...]

 

Ξαναγυρίζω απο εκεί που αφορμήθηκα, την Εορτή της μνήμης του Αγίου στην Εκκλησία μας:

... 

Ὅλως συγκραθεὶς τῆ αἴγλη τοῦ Πνεύματος

ἐγίνου φωστήρ, πάτερ, ὁλόφωτος,

τῆ λαμπρότητι τῶν σῶν λόγων φωτίζων τὰ πέρατα

καὶ τῆ τῆς θεολογίας καθαρότητι, τέρπων

τὴν τερπνὴν ὁμήγυριν τῶν πιστῶν , Θεολόγε Γρηγόριε!

ΜΗΝΑΙΟΝ (...Ωδή στ΄)

 

Την ευχή του!

(ο ανάξιος αλλά εσαεί ακόλουθός του)

Αλέξανδρος Κ. Σοϊλεμέζης