Giornata mondiale della poesia: Sellenidis traduce "Ed è subito sera" del Quasimodo in neogreco. World Poetry Day. Quasimodo’s little poem/tercet “Ed è subito sera” (1st ed. 1930) in greek ! (an Alex. Sellenides traduction )

 

 Το ποίημα στο πρωτότυπο:

«Ognuno sta solo sul cuor della terra
trafitto da un raggio di sole:
ed è subito sera.»  

S. Quasimodo (1st ed. 1930, 2nd 1942)

 

[Σ.Σ.  Για άλλες μεταφράσεις του Σ. Κουαζίμοντο 

στον Νέο Παλαμήδη: ΕΔΩ ]

«Οι μάνες δεν αναζητούν τον παράδεισο», ένα ποίημα της Άλντας Μερίνι. “Le madri non cercano il paradisο”, poesia di Alda Merini (testo italiano e traduzione in neogreco)

Η κατεξοχήν γνωστή στο ιστολόγιό μας ιταλίδα ποιήτρια Άλντα Μερίνι (1931-2009), σ’ αυτό το ποίημα, εκτός από τον συνήθη προσωπικό τόνο και το αφοριστικό ύφος, μιλάει και με ένα λιτό ποιητικά λεξιλόγιο, παθιασμένο και συνάμα σκληρό.
Οι μάνες δεν χρειάζεται να αναζητήσουν τον παράδεισο, οι μάνες αγάπησαν και αγαπάνε. Βιώσανε, θυμούνται, παραπονιούνται, προσπαθούν να κρατήσουν όσο μπορούν στην στοργική αγκαλιά τους τα παιδιά τους και, μοιραία, εγκαταλείπονται.

Le madri non cercano il paradiso



Le madri non cercano il paradiso,
il paradiso io l’ho conosciuto
il giorno che ti ho concepito.
Perché vuoi morire?
Non ti ricordi la tua tenera infanzia
e quanto hai giocato con me?
Perché vuoi inebriarti della tua anima?
Tu stai uccidendo tua madre
eppure non riesco a dimenticare
i gemiti del parto.
Anch’io quel giorno sono morta
quando ti ho dato alla luce,
tu sei peggio
di qualsiasi amante figlio mio
tu mi abbandoni.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΙ απο το ιταλικό πρωτότυπο
(του Αλέξανδρου Σελλενίδη:

Οι μητέρες δεν αναζητούν τον παράδεισο

Οι μητέρες δεν αναζητούν τον παράδεισο

Τον παράδεισο εγώ τον εγνώρισα

Την ημέρα εκείνη που σε συνέλαβα.

Γιατί θές να πεθάνεις;

Δεν θυμάσαι την τρυφερή παιδική σου ηλικία

Και πόσο έχεις παίξει με μένα;

Γιατί θές να μεθύση η ψυχή σου;

Σκοτώνεις λοιπόν την μητέρα σου

Κι όμως εγώ δεν μπορώ να ξεχάσω

Τα βογγητά του τοκετού.

Κι εγώ που πέθανα εκείνη τη μέρα

Όταν σε έδωσα στο φώς…

Είσαι ο χειρότερος, παιδί μου,

Από κάθε εραστή:

Εσύ μ’ εγκαταλείπεις.

 
Α.Σ.

Παρουσιάζοντας και μεταφράζοντας ένα μελοποιημένο ποίημα της Άλντα Μερίνι (1931-2009) για την χθεσινή επέτειο της γέννησής της. Traduzione in greco d’ una poesia di Alda Merini; In omaggio; In occasione dell’anniversario della sua nascita (21 Marzo 1931)

Την Άλντα (Alda Giuseppina Angela Merini) την είχαμε και εν ζωή ακόμα προλάβη να εκτιμήσουμε εδώ στον Νέο Παλαμήδη. Και να την τιμήσουμε από τους πρώτους στον ελληνόφωνο ιστοχώρο.
Δεν προλάβαμε εχθές, επέτειο της γέννησης της μιλανέζας ποιήτριας και ταυτόχρονα Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, να παρουσιάσουμε ένα ακόμα ποίημά της. Το κάνουμε σήμερα. Μικρή αφιέρωση στην σπουδαία Ιταλίδα ποιήτρια!
Με την ευκαιρία το αναρτούμε και μελοποιημένο (από το Γιουτιούμπ), με την ερμηνεία της άλλης ιταλίδας ντίβας στο τραγούδι, της Μίλβας!
 

Sono nata il 21 a primavera

Sono nata il ventuno a primavera
ma non sapevo che nascere folle,
aprire le zolle
potesse scatenare tempesta.
Così Proserpina lieve
vede piovere sulle erbe,
sui grossi frumenti gentili
e piange sempre la sera.
Forse è la sua preghiera.

 
Alda Merini (Vuoto d'amore, 1991)

......................................


Traduzione in greco:


Γεννήθηκα ανοιξιάτικη, 21 του Μάρτη

Γεννήθηκα ανοιξιάτικη, εικοσιμία του Μάρτη,

μα δεν εγνώριζα πως να γεννιέσαι μια τρελή ακόμα,

ν΄ ανοίγεις τ’ αυλάκια στο χώμα,

θα μπορούσε να ξεσπάσει καταιγίδα.

Έτσι η μικρή η Περσεφόνη

κοιτά που βρέχει πάν’ στα χόρτα,

πάνω στα αβρά μεγάλα στάρια.

Και κάθε νύχτα ο κλαυθμός της

σάμπως είν’ πατερημό της.

Μετάφρασι:

Αλέξανδρος Σελλενίδης

Milva canta Alda Merini - Sono nata il 21 a primavera

Το ποίημα του ιταλού ποιητή Έρρι ντε Λούκα «Αξία» και μετάφρασί του. La poesia “Valore” di Erri de Luca e una nostra traduzione neogreca (in dedica)

Ο αναγνωρισμένος στην Ιταλία σύγχρονος ποιητής και συγγραφέας, Έρρι ντε Λούκα διαβάζει στο παρακάτω βίντεο ένα αντιπροσωπευτικό ποίημά του.
 Ένα επιβλητικό ποιητικό κομμάτι που κάτι μας θυμίζει από Ελύτη (του Άξιον Εστί) και το οποίο από καιρό θέλαμε να σας το παρουσιάσουμε σε μετάφρασι.  

Considero valore - Erri De Luca  
Il testo italiano:

VALORE

Considero valore ogni forma di vita, la neve, la fragola, la mosca.
Considero valore il regno minerale, l'assemblea delle stelle.
Considero valore il vino finché dura il pasto, un sorriso involontario,
la stanchezza di chi non si è risparmiato, due vecchi che si amano.
Considero valore quello che domani non varrà più niente e quello
che oggi vale ancora poco.
Considero valore tutte le ferite.
Considero valore risparmiare acqua, riparare un paio di scarpe,
tacere in tempo, accorrere a un grido, chiedere permesso prima di sedersi,
provare gratitudine senza ricordare di che.
Considero valore sapere in una stanza dov'è il nord,
qual è il nome del vento che sta asciugando il bucato.
Considero valore il viaggio del vagabondo, la clausura della monaca,
la pazienza del condannato, qualunque colpa sia.

Considero valore l'uso del verbo amare e l'ipotesi che esista un creatore.
Molti di questi valori non ho conosciuto

E. de Luca “Opera sull'acqua e altre poesie”  

Μετάφρασι:

ΑΞΙΑ 

Θεωρώ αξία κάθε μορφή ζωής, το χιόνι, την φράουλα, την μύγα.

Θεωρώ αξία το βασίλειο των ορυκτών, την σύνοδο των άστρων.

Θεωρώ αξία το κρασί κατά το γεύμα, ένα ακούσιο χαμόγελο,

την κούρασι ενός που δεν φείδεται του εαυτού του, δύο γέροι που αγαπιούνται.

Θεωρώ αξία εκείνο που αύριο δεν θά ‘χει καμμία αξία και εκείνο 

που σήμερα αξίζει ακόμη λίγο.

Θεωρώ αξία όλες τις πληγές.

Θεωρώ αξία το να εξοικονομείς νερό, να επιδιορθώνεις ένα ζευγάρι παπούτσια,

να σιωπάς εγκαίρως, να προστρέχεις σε μια κραυγή, να ζητάς άδεια πριν να καθίσης, να νιώθεις ευγνωμοσύνη χωρίς να θυμάσαι τον λόγο.

Θεωρώ αξία να ξέρεις σε μια κάμαρη πού είναι ο Βορράς,

ποιο είναι το όνομα του ανέμου που στεγνώνει την μπουγάδα.

Θεωρώ αξία το ταξίδι του τυχοδιώκτη, τον εγκλεισμό της μοναχής,

την υπομονή του κατάδικου, οποιοδήποτε κι αν είναι το παράπτωμα.

Θεωρώ αξία την χρήσι του ρήματος αγαπώ και την υπόθεσι ότι υπάρχει ένας Πλάστης.

(Πολλές από αυτές τις αξίες δεν έχω γνωρίση)

Έρρι ντε Λούκα

Μετάφρασι: Αλέξανδρος Σελλενίδης

Μεταφράζοντας απ’ τα ιταλικά το ποίημα «Io mi sono una donna» της Άλντα Μερίνι . Traducendo la poesia “Io mi sono una donna” di Alda Merini

Άλντα Μερίνι: Μιλάνο, 21.03.1931- Μιλάνο, 01.11.2009
Μικρό άνθος στην μνήμη της...
Alda Merini: 80 anni dalla sua nascita.

Piccolo fiore in sua memoria


Io mi sono una donna

A Salvatore Quasimodo

Io mi sono una donna che dispera
che non ha pace in nessun luogo mai
che la gente disprezza, che i passanti
guardano con sospetto e con rancore,
sono un'anima appesa ad una croce
calpestata derisa sputacchiata,
mi son rimasti solo gli occhi ormai
che io levo nel cielo a te gridando
toglimi dal mio grembo ogni dolore.

(da "Destinati a morire")


Είμ' εγώ μια γυναίκα

Έχω γίνη μια γυναίκα εν απογνώσει,
Που ποτέ δεν βρίσκει ειρήνη σ’ ένα μέρος
Που την καταφρονούν τα πλήθη, που οι γύρω
Την κοιτούν καχύποπτα και με κακία.
Είμαι σ’ έναν σταυρό μια ψυχή κρεμασμένη,
Ποδοπατημένη, χλευασμένη και πτυσμένη,
Τώρα πια δεν μου απόμειναν παρά τα μάτια
Που τα φέρνω στον ουρανό προς Σε κραυγάζοντας:
Πάρε μου κάθε στεναγμό από τα σπλάχνα!

Άλντα Μερίνι («Προορισμένοι να πεθάνουν»)

Μετάφρασι:
Αλέξανδρος Σελλενίδης

Άλντα Μερίνι: Αντί (ετήσιου) φιλολογικού μνημοσύνου, 20+1 αποφθέγματά της. Un anno senza Alda Merini: scegliendo e traducendo 20 +1 suoi aforismi

Ομολογώ πως βρέθηκα σε μεγάλη αμηχανία χθές –ακριβώς πάνω στον έναν χρόνο από την κοίμησί της- θέλοντας να τιμήσω στο παρόν ιστολόγιο την μνήμη της ιταλίδας ποιήτριας Άλντα Μερίνι. ( Την Alda Merini , 21 Μαρτίου 1931 – 1 Νοεμβρίου 2009, είχα την ευκαιρία να την πρωτοπαρουσιάσω εδώ πέρυσι -μόλις ένα μήνα πρό του αιφνιδίου θανάτου της). Δυσκολευόμουν αφάνταστα στην επιλογή ενός –ει δυνατόν του πιο αντιπροσωπευτικού- δείγματος της χειμαρρώδους ποιητικής της παραγωγής, για να το προσφέρω πρόσχαρα στους εκλεκτούς φίλους και επισκέπτες του «Νέου Παλαμήδη», μέσα από μια προσωπική μεταφραστική απόπειρα. Το μέν πνεύμα ήτο –ως συνήθως- πρόθυμον, αλλά η κόπωσι της μέρας με έκανε βγαίνοντας κάπως από τον απόλυτο στόχο της «επετειακότητας», να αναβάλω προς στιγμήν το εγχείρημα και να το παρουσιάσω τελικά απόψε.
Κατέληξα, λοιπόν, αυτή την φορά, αντί να μεταφράσω ένα ακόμα ποίημα, να διαλέξω εικοσιένα “Aforismi”, 21 χαρακτηριστικά δηλαδή αποφθέγματα της (ως πηγή χρησιμοποίησα τον ομώνυμό της ιταλικό ιστοχώρο). [Κάποια στιγμή οφείλω να ετοιμάσω και ένα εγκυκλοπαιδικό-βιογραφικό σημείωμα για την ποιήτρια, για την ώρα πάντως να σημειώσω μόνο το γεγονός ότι στο πολυσήμαντο έργο της πλεονάζει το προσωπικό-υποκειμενικό στοιχείο, ενώ η ίδια αρέσκεται (και όχι μόνο στον πεζό λόγο των συνεντεύξεων και των προσωπικών σημειώσεών της) ιδιαίτερα στην αποφθεγματική διατύπωσι των ιδεών και των αισθημάτων της] Αντί φιλολογικού μνημοσύνου:

Dagli AFORISMI:
Ogni alba ha i suoi dubbi.
Tutti gli innamorati sono in Dio.
I colori maturano la notte.
L’uomo non può avere esempi umani per essere sé stesso.
Io trovo i miei versi intingendo il calamaio nel cielo.
Ci sono notti che non accadono mai.
Non cercate di prendere i poeti perché vi scapperanno tra le dita.
La fama si conquista con la solitudine.
Il poeta non rigetta mai le proprie ombre.
Dio ci regala il sonno per vincerci il giorno dopo.
Ci sono adolescenze che si innescano a novanta anni .
La calunnia è un vocabolo sdentato che, quando arriva a destinazione, mette mandibole di ferro.
La bellezza non è che il disvelamento di una tenebra caduta e della luce che ne è venuta fuori.
La casa della poesia non avrà mai porte.
Anche la follia merita i suoi applause
Il vero poeta non deve avere parenti.
La corda più silenziosa è quella dei versi.
Ogni poeta vende i suoi guai migliori.
Se Dio mi assolve, lo fa sempre per insufficienza di prove.
Il poeta non dorme mai in compenso muore spesso.

Quando ero in manicomio,
e vedevo l’erba dalla parte delle radici,
ero convinta (e ancora lo sono)
che il grande arazzo della volontà divina
lo vedano gli angeli, mentre noi,
incamminati verso l’indolenza
o il sacrificio estremo,
non comprendiamo nulla.
Alda MERINI

Αφορισμοί-ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ
1. Κάθε αυγή έχει της αμφιβολίες της.
2. Όλοι οι ερωτευμένοι είναι εν Θεώ.
3. Τα χρώματα ωριμάζουνε την νύκτα.
4. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να έχει ανθρώπινα πρότυπα για να είναι ο εαυτός του.
5. Εγώ τους στίχους μου τους βρίσκω βουτώντας το καλαμάρι μου στον ουρανό .
6. Υπάρχουν νύχτες που δεν συμβαίνουν ποτέ.
7. Μην γυρεύετε να πιάσετε τους ποιητές γιατί θα σας ξεγλιστρήσουν απ’ τα δάχτυλα .
8. Η φήμη κατακτάται με την μοναξιά.
9. Ο ποιητής δεν απορρίπτει ποτέ τις σκιές του .
10. Ο Θεός μας χαρίζει τον ύπνο για να μας νικήση την επομένη.
11. Υπάρχουν εφηβείες που πυροδοτούνται στα ενενήντα.
12. Η συκοφαντία είναι μια λέξι φαφούτα που, όταν φτάνει στον προορισμό της, βγάζει σαγόνια σιδερένια.
13. Η ομορφιά δεν είναι παρά ξεσκέπασμα ενός ζόφου που κατέπεσε και του φωτός που βγαίνει απο εκεί μέσα.
14. Το σπίτι της ποίησης ποτέ δεν θα έχει πόρτες.
15. Και η τρέλα αξίζει το χειροκρότημά της.
16. Ο αληθινός ποιητής δεν πρέπει να έχει συγγενείς.
17. Η πιο σιωπηρή χορδή είναι εκείνη των στίχων.
18. Κάθε ποιητής πουλάει τις καλύτερες σκοτούρες του.
19. Εάν ο Θεός με αθωώνει, το κάνει πάντα ελλείψει αποδεικτικών στοιχείων.
20. Ο ποιητής δεν κοιμάται ποτέ, σε αντιστάθμισμα πεθαίνει συχνά.

21. Όταν βρισκόμουν στο φρενοκομείο
και έβλεπα τα χόρτα και τα ραδίκια ανάποδα
ήμουν πεπεισμένη (και ακόμα είμαι)
πως την μεγάλη ταπετσαρία της Θείας θέλησης
την βλέπουνε οι Άγγελοι, ενώ εμείς,
βαδίζοντας προς την αναλγησία
ή την έσχατη θυσία,
δεν κατανοούμε τίποτα.

Άλντα ΜΕΡΙΝΙ

(Μετάφρασι: Αλέξανδρος Σελλενίδης)
(Traduzione di Alex. Sellenides)

ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΦΡΑΝΚΟ ΦΟΡΤΙΝΙ, ως μικρή αφιέρωσι στα ΓΕΝΕΘΛΙΑ του ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ.Una poesia di Franco Fortini; come regalino al compleanno del nostro blog

ΕΝΑ ΙΤΑΛΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ
Una poesia di Franco Fortini; come regalino al terzo compleanno del nostro blog

Ένα ποίημα που το είχα υπ’ όψιν μου προ 20-25ετίας, από την παραμονή μου στην Ιταλία.
Παρ’ όλο που το έψαχνα με κάπως συγκεχυμένη την ανάμνησι του κειμένου και -το χειρότερο- υπό λανθασμένο όνομα συνθέτου (δεν ήταν όπως νόμιζα ο …Saba) το βρήκα, επιτέλους, προ 2-3 ημερών. Το διαδίκτυο κάνει «θαύματα», εν προκειμένω ανατάξεις –αν όχι νεκραναστάσεις- μνήμης!
Το ποίημα του πολύ σημαντικού Ιταλού ποιητή Φράνκο Φορτίνι (+ 28.11.1994), που μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωσι, το είχα από τότε μεταφράση, αλλά μέχρι σήμερα δεν κατέστη δυνατόν να βρώ το χαμένο κείμενο/τετράδιο. (Εδώ το διαδίκτυο -που λέγαμε- σηκώνει τα χέρια ψηλά!).
Με νέα προσπάθεια αποπειρώμαι μια απόδοσι στην νέα ελληνική. Αυτή κι αν είναι ανέκδοτη! Επιθυμώ να την προσφέρω στο Ιστολόγιό μας ως αναμνηστικό για την τρίτη αυτή επέτειο των γενεθλίων του…

Ringraziamenti di Santo Stefano

Principi potenti cuoi,
principi unghie di marmo,
signori di tutti noi,
voi di invisibili armi,
voi che ci avete creati
ciechi e quieti come le merci
sigillate nei mercati,
come i visceri lerci
dei macelli, che vanno
nei vostri splendidi autoclavi,
sazi nei dopoNatali
vi ringraziano gli schiavi.

Franco Fortini
da "Una volta per sempre", 1963

TRADUZIONE INEDITA di Alexandros Sellenides
ΑΝΕΚΔΟΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙ:

Ευχαριστήρια της αργίας μετά τα Χριστούγεννα*

Άρχοντες σληροδέρματοι,
Άρχοντες νύχια από μάρμαρο,
Κύριοι πάντων ημών,
Εσείς με τα αθέατα όπλα,
Εσείς που μας έχετε καμωμένους
Τυφλούς και αδρανείς σαν τις σφραγισμένες
Πραμάτειες στα παζάρια,
Σαν τα ρυπαρά εντόσθια
Των σφαγείων, που πηγαίνουν
Στους υμέτερους εξαίσιους κλιβάνους,
Μεταχριστουγεννιάτικοι χορτάτοι
Σας ευγνωμονούν οι σκλάβοι.

Φράνκο Φορτίνι (απ’ την συλλογή «Μια φορά για πάντα», 1963)
(μετάφρασι: Αλέξανδρος Σελλενίδης, 2009)


• Στον τίτλο του πρωτοτύπου έχουμε κατά λέξι «Ευχαριστίες για την αργία του Αγίου Στεφάνου». Ως γνωστόν οι καθολικοί έχουν και αυτοί αργία κατά την επόμενη των Χριστουγέννων, και οι μέν Ιταλοί τηρούν τα έθιμά τους (οικογενειακό γεύμα, ανταλλαγή δώρων κλπ) υπο την ονομασία Santo Stefano, ενώ οι αγγλοσαξονικοί λαοί με το ίδιο περίπου πνεύμα ονομάζουν την ημέρα αυτή της 26ης Δεκεμβρίου, Boxing Day.