ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ: ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΠΟΙΗΤΙΚΟΤΗΤΟΣ (μέρος γ’). GREGORIO DI NAZIANZO (io dico: Arianzeno); Un Santo Grande Poeta Ed Erudito. ΙII

Το παρακάτω κείμενο κατά την σημερινή εορτή των τρισμεγίστων Φωστήρων Ιεραρχών αποτελεί συνέχεια περσινής ανάρτησής μας:

Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
"Βεβαίως δικαίωμα του κάθε μελετητού είναι να εκτιμήση την αξία της ποιήσεως του Γρηγορίου κατά την κρίσι του –όσο κι αν υπάρχουν σταθερά σημεία με τα οποία μπορεί να αποφανθή η φιλολογική κριτική αντικειμενικά για την αξία της ποιητικής τέχνης οποιουδήποτε λογοτέχνη – αλλά, κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μην δεχθή την μεγάλη πρωτοτυπία που σφραγίζει ανεξίτηλα το μεγάλο ποσοστό της ποιητικής αυτής κληρονομιάς, πράγμα το οποίο είναι το καθαρά προσωπικό περιεχόμενο με πρωτοφανή εξομολογητικό χαρακτήρα.

Και φυσικά, το ποιητικό έργο ενός ανθρώπου , ο οποίος έζησε με συνέπεια τις ιδέες του, βίωσε τα ιδανικά του και αντιμετώπισε υπαρξιακά κάθε γεγονός της ζωής του, δεν θα μπορούσε να μην διαπνέεται από μια γνήσια εσωτερικότητα και έναν αυθεντικό στοχασμό. Αλλά το παράδειγμα του Γρηγορίου είναι μοναδικό: γράφει από εσωτερική ανάγκη να εκφρασθή και υλοποιεί ποιητικά τις ιδέες του, τα συναισθήματα και τα διάφορα γεγονότα της ζωής του, δημόσια και ιδιωτικά ακόμα, δίχως να αποζητά την ποιητική αναγνώρισι, μακριά από οποιαδήποτε εξωτερική σκοπιμότητα και χωρίς κάν ν’ απευθύνεται σε ωρισμένο κοινό. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο οι στίχοι του είναι (κατά το περιεχόμενο) προσιτοί στην αιώνια ανησυχία του κάθε ανθρώπου.
Αναμφίβολα το τόσο σημαντικό αυτό χαρακτηριστικό της ποιήσεως αυτής δεν θα μπορούσε να έχη αγνοηθή απ’ τους εκάστοτε ερευνητές.
Επ’ αυτού λοιπόν, ο Ξύδης {Θεοδώρου Ξύδη, Προσωδιακά χριστιανικά ποιήματα, [Αθήναι] 1958} σωστά παρατηρεί: «Είναι πάντως ενδεικτικό της ποιήσεως αυτής η επίγνωση που κινεί πάντοτε τον ποιητή της, η τεχνική του, κι ακόμα η έντονη εσωτερικότητα που αντηχούν οι στίχοι του Γρηγορίου του Θεολόγου» {ό.π. σ.5).
Περισσότερο συγκεκριμένος ο Τωμαδάκης γράφει: «Ενώπιον του θανάτου, της πικρίας, της ματαιότητος, ο Γρηγόριος, βαθύτατα Έλλην, αναλαμβάνει τον κάλαμον, όχι δια να θεολογήση, αλλά δια να τραγουδήση. Και η ποίησίς του είναι το ξέσπασμα της αγνής, αφελούς, απατηθείσης ψυχής. Βιογραφικαί σελίδες με πολύν φόρτον λεπτομερειών, σατιρικαί σελίδες κατά των φαύλων συγχρόνων του και των αντιπάλων του, λυρικαί σελίδες εξομολογήσεως, οδύνης, εσωτερικού σπαραγμού», και ολοκληρώνει: «Σπανίως εσωτερικός ποιητής ωμίλησε με την ειλικρίνεια και το πάθος του Γρηγορίου».
Με το ίδιο πνεύμα εκφράζεται κι ο Στασινόπουλος, που βρίσκει ότι η ποίησι του Γρηγορίου «υπακούει σε μιαν έντονη εσωτερικότητα, μιαν ενόραση και αναζήτηση του μυστηρίου της ζωής, με κέντρο πάντοτε τον έρωτα προς την απομόνωση» και ότι «έχει βαθύ ανθρώπινο στοιχείο…».
Και μια τελευταία γνώμη: «τα ποιήματα του Γρηγορίου είναι γεννήματα ωρών εγκλεισμού και διακοπής επικοινωνίας με τα έξω, στροφής προς τα μέσα και τα άνω…Είναι εξωτερικεύσεις και ομιλήματα ψυχής, προσευχαί που ξεχειλίζουν από αίσθημα και λυρισμόν. Είναι εξομολογήσεις εκ βαθέων ενός σοφού και ενός αγίου, που η σοφία και η αγιότης του έχουν έχουν μετουσιωθή μέσα εις την υψηλήν θερμοκρασίαν της εμπνεύσεως εις την καθαυτό ποίησιν».
Ως εκ τούτου λοιπόν, σε μια προσωπική ποίησι με τα ανωτέρω αναφερθέντα χαρακτηριστικά, είναι φυσικό να ενυπάρχη άφθονο το υποκειμενικό στοιχείο του συγγραφέως. Και το υποκειμενικό αυτό στοιχείο μας προσφέρεται τόσο ευκρινώς και με τόση ειλικρίνεια μέσα από αυτήν την ποίησι, ώστε εξ αιτίας του αβίαστα να μπορεί να χαρακτηρισθή ο Γρηγόριος «ως ασταθής, σκεπτικιστής, σχολαστικός, ρομαντικός» {Κομίνης}"

(…)
= (Continua...)

Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης



Απο το νεανικό κείμενο μου: "ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΝΑΖΙΑΝΖΗΝΟΥ ..." (Ο ποιητής Γρηγόριος ο Θεολόγος ή Αριανζηνός)
[Όσο γι’ αυτό το απο εμένα –χρόνια- παρατιθέμενο επίθετο Αριανζηνός, αντί για το έτσι κι αλλιώς δυτικόφερτο «Ναζιανζηνός», ας μην σκανδαλίζονται οι φίλοι. Δεν θα επέτρεπα στην μνήμη του αγαπημένου μου Αγίου να αυθαιρετήσω με σκοπό την αυτοπροβολή.
Αλλά υπόσχομαι να επιχειρηματολογήσω υπέρ της πρότασής μου οσονούπω!]. ΄

Απο το Προσκύνημα του ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ του Θεολόγου στην ΝΕΑ ΚΑΡΒΑΛΗ (Φωτογραφίες απο καλοκαιρινή οικογενειακή εκδρομή). Pellegrinaggio a Nea Karvali

Alcune foto da un pellegrinaggio a Nea Karvali, dove la salma di S. Gregorio di Nazianzo

25 Ιανουαρίου: Εορτή του Αγίου προστάτη του διαχειριστού του Ιστολογίου!

-Την ευλογία σου φίλε και Άγιε!

...

(Απο φωτογραφικό λεύκωμα:)

Με νωπό (ακόμα) το δύσκολα περιγραφόμενο αίσθημα της κατάνυξης απο την (απο χρόνια χρεωστούμενη) επίσκεψι στην Νέα Καρβάλη (κωμόπολι εις ανάμνησι της αλησμόνητης πατρίδας του Πόντου χτισμένη κοντά στην Καβάλα) προσκυνητές (οικογενειακώς) στον Ι. Ναό του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Ευλάβεια και συγκίνησι μπροστά στο εκεί φιλοξενούμενο λείψανο του αγαπημένου Αγίου, Ιεράρχη και ποιητή απο την Αριανζό.

1.2.3.4.5.6.7.8.9.10.11.12.

ε

ΙΕΡΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΟΤΙΜΗ... (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ). San Gregorio di Nazianzo: Un brano dall’ orazione 37 Contro l' adulterio

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ: Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΟΤΙΜΗ. (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ-ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΝΤΙΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΥ)

Για την καθιέρωσι της εορτής των τριών Μικρασιατών Αγίων, του Βασίλειου από την Καισάρεια, του Γρηγόριου από την Αριανζό, και του Ιωάννη γνωστότερου ως Χρυσοστόμου και την από κοινού προς το πρόσωπό τους τιμή προ 900 ετών ως Τρείς Ιεράρχες, έχουμε ήδη κάτι ψελλίση.

Πολλά θα μπορούσε κανείς, φυσικά, να προσθέση. Το μέγεθος της αγνοίας μας, μαζί και το μορφωτικό έλλειμμα της κοινωνίας μας είναι μέγα. Παράλληλα διαπιστώνουμε πως από κοντά με την κρατούσα εθιμοτυπική-επιδερμική αντίληψι σχετικά με τους 3 Ιεράρχες ως προστατών των γραμμάτων και της παιδείας έχουν ‘πλασαριστεί’ και ένα σωρό άλλες. Κάποιες από άγνοια, κάποιες από προκατάληψι ή εμπάθεια. Από χρόνια η νεοελληνική ελαφρότητα και ακηδία αφήνει μαζί με άλλες πολύτιμες ιστορικές παρακαταθήκες και τις γιγάντιες αυτές μορφές παραπεταμένες μέσα σε ένα αραχνιασμένο περιβάλλον συμβατικότητας και συντηρητισμού.

Στην σημερινή ευκαιρία με την ελπίδα να συμβάλουμε κάπως στο να διαλυθή κάποιο από τα τόσα συνήθη στερεότυπα που τείνουν να επικρατήσουν σε βάρος των μεγάλων μας Πατέρων, διαλέξαμε ένα πεζό κείμενο του αγαπημένου και λίγο γνωστότερου σε μας Γρηγορίου του Θεολόγου.
Στο κείμενο αυτό που ακολουθεί, απόσπασμα από τον 37ο λόγο του με θέμα την μοιχεία ο Γρηγόριος κλήθηκε ν΄απαντήση σε ερώτημα για την αντιμετώπισι των γυναικών που διαπράττουν συζυγική απιστία από το εθιμικό δίκαιο και τον νόμο.
Ο Ιεράρχης δεν περιορίζεται να παρουσιάση απλώς την θεολογική θέσι της Εκκλησίας. Παίρνει προσωπική θέσι στο ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα και [1700 χρόνια πριν απο την νεοελληνική ...ανακάλυψι νεόκοπων πολιτικών πως "το νόμιμο δεν είναι και ηθικό" ] διακηρύσσοντας σθεναρά την ισοτιμία ανδρών-γυναικών, όχι μόνο αντιτίθεται στην μεροληψία της ανδροκρατούμενης κοινωνίας, αλλά με παρρησία στρέφεται ευθέως και κατά του νόμου.
Εκκινώντας από την χριστιανική πνευματική αρχή αρθρώνει τολμηρό λόγο κατά του ισχύοντος τότε νομοθετικού συστήματος:
«Ου δέχομαι ταύτην την νομοθεσίαν…»


ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
«Ου δέχομαι ταύτην την νομοθεσίαν, ουκ επαινώ την συνήθειαν. Άνδρες ήσαν οι νομοθετούντες, δια τούτο κατά, γυναικών η νομοθεσία. επεί και τοις πατράσιν υπ’ εξουσίαν δεδώκασι τα τέκνα, το δε ασθενέστερον, αθεράπευτον είασαν.
Θεός δέ ουχ ούτως΄ αλλά, «Τίμα τόν πατέρα σου καί τήν μητέρα σου», ήτις εστιν εντολή πρώτη, «ίνα εύ σοι γένηται», εν επαγγελίαις κειμένη[...]. Οράτε τό ίσον τής νομοθεσίας. Είς ποιητής ανδρός καί γυναικός, είς χούς αμφότεροι, εικών μία, νόμος είς, θάνατος είς, ανάστασις μία. Ομοίως εξ ανδρός καί γυναικός γεγόναμεν΄ έν χρέος παρά τών τέκνων τοίς γονεύσι οφείλεται. πώς ουν συ σωφροσύνην μεν απαιτείς, ουκ αντεισφέρεις δε; Πώς, ό μη δίδως, αιτείς; Πώς, ομότιμον σώμα ών, ανίσως νομοθετείς; Ει δέ τά χείρω σκοπείς΄ ήμαρτεν η γυνή, τούτο καί ο Αδάμ΄ αμφοτέρους ο όφις ηπάτησεν. Ου τό μέν ασθενέστερον ηυρέθη, τό δέ ισχυρότερον. Αλλά τά βελτίω λογίζη; αμφοτέρους σώζει Χριστός τοίς πάθεσιν. Υπέρ ανδρός σάρξ εγένετο; τούτο καί υπέρ γυναικός.»

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ, Λόγος ΛΖ΄6-7)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΙ
"Δεν αποδέχομαι αυτούς τους νόμους και καταδικάζω αυτήν την συνήθεια.
Αφού εκείνοι που φτιάξαν τους νόμους ήσαν άνδρες, γι’ αυτό και η νομοθεσία είναι κατά των γυναικών. Μέχρι και τα παιδιά τα δώσανε στην εξουσία του πατέρα, ενώ αφήσανε χωρίς καμμιά φροντίδα το πιο ασθενές μέρος.
Ο Θεός δεν τά’ πε έτσι όμως, αλλά: «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου για να ευτυχήσης» που είναι και η πρώτη εντολή βαλμένη στην διαθήκη (…)
Βλέπετε το ισότιμο της (θείας) νομοθεσίας. Ένας ο πλάστης του άνδρα και της γυναίκας, ένα χώμα και οι δυό τους, μία εικόνα, ένας νόμος, ένας θάνατος μία ανάστασι.
Με τον ίδιο τρόπο έχουμε γεννηθή από άνδρα και γυναίκα, την ίδια υποχρέωσι οφείλουν τα παιδιά στους γονείς τους.
Πώς εσύ, λοιπόν, απαιτείς συζυγική πίστι από την γυναίκα σου, ενώ με την σειρά σου δεν την προσφέρεις; Πώς ζητάς αυτό που δεν δίνεις; Πώς βάζεις νόμους με πνεύμα ανισότητας, ενώ είσαι ισότιμος;
Αν θέλης να εξετάσουμε και τα χειρότερα, σκέψου κι αυτό: αμάρτησε η Γυναίκα; Το ίδιο και ο Αδάμ. Αμφότερους τους εξαπάτησε ο όφις. Δεν αποδείχθηκε το ένα φύλο πιο ασθενές και το άλλο πιο ισχυρό.
Να υπολογίσουμε και τα καλύτερα;
Ο Χριστός μας σώζει αμφότερους με τα (άγια) πάθη του. Σαρκώθηκε για τον άνδρα; Το ίδιο και για την γυναίκα!"
Γ. Ν., Λόγος 37 6-7

Αλήθεια , μήπως οι Ιεράρχες μας ευρισκόντουσαν στην πρωτοπορία των κοινωνικών αγώνων της εποχής τους, ο δε Αριανζηνός μέγας Θεολόγος και λογοτέχνης Ιεράρχης, μήπως θα έπρεπε να προστεθή στους προφήτες του φεμινιστικού κινήματος;