“Ζάκυνθος”: Ένα Καλβοειδές στιχούργημα του Σελλενίδη. “Zante”: un poemetto di Sellenidis. realizzato con la tecnica di Calvos . “Zakynthos”: A kalvian -like poem by Sellenides (dedicated)

 

ΣΣ Η μίμησι στο στιχούργημα καταφάνερη, όπως και η αναφορικότητα για τους στοιχειωδώς γνώστες του Κάλβου. (Βλ. το Ο Φιλόπατρις)

 Ευχαριστώ την ξαδέλφη για την έμπνευσι (και τις φωτογραφίες της). Το Post περίμενε υπομονετικά τα ...γενέθλιά της. So Happy Birthday, dear cousin!

 

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

Στην ξαδέλφη μου Stephanie Skiadopoulos

Ώ Μακαρία νήσος!

Μ’ εσένα σαν Μούσα του

Ο βάρδος του Γένους μας,

Ο φιλόπατρις Κάλβος,

Άρχεται ψάλλων.

...

“Το κύμα το ζακύνθιον

εφίλησε το σώμα·

πρώτοι κι οι ιόνιοι Ζέφυροι

εχάιδευσαν το στήθος

της Αφροδίτης...”

...

Κι ο προσφιλής σου γόνος

προσφωνεί σ’ ασπαζόμενος:

“Ώ φιλτάτη πατρίς μου,

γλυκύς μόνον ο θάνατος

εις την πατρίδα.”

ΑΛΕΞ. ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ (Χαλκίδα, 15.07.25)

 

Ο Κάλβος για την καταστροφή των Ψαρών (21-22 Ιουνίου 1824). 199 Anni dalla distruzuione di Psara (21 Giugno 1824); con un brano dalle Odi di Andrea Calvos)

 

 (…Massacro di migliaia di greci nel giugno 1824 da parte delle truppe turco-egiziane…) 

199 χρόνια απο την καταστροφή των Ψαρών. Η συλλογική μνήμη φθίνει... Οι ταγοί (και στα δύο ελεύθερα ελληνικά κράτη) σε ίδια και χειρότερη κατάστασι ετεροπροσδιοριζόμενης -αν όχι ξενοκρατούμενης-- νοοτροπίας με τους περισσότερους πολιτικούς του Αγώνα... Οι εθνικές αξίες κατασυκοφαντημένες πήγαν στα αζήτητα.

 Μαζί τους και η πατριωτική φωνή των ποιητών. Και (κατ' εξοχήν στα αζήτητα της νεοελληνικής "παιδείας") οι  φλογεροί στίχοι του Κάλβου... 

ΕΙΣ ΨΑΡΑ

(...)

 

Μία βοὴ σηκώνεται,

μία μόνη ἐπιθυμία,

καὶ ὡσὰν ἀκτίνα οὐράνιος,

ὡς φλόγα εἰς δάση εὐάνεμα

καίει τὰς καρδίας.

 

«Ὑπὲρ γονέων καὶ τέκνων,

»ὑπὲρ τῶν γυναικῶν,

»ὑπὲρ πατρίδος πρόκειται

»καὶ πάσης της Ἑλλάδος

»ὅσιος ἀγῶνας.

 

»Θαλπτήριον τῆς ἡμέρας

»φῶς, διὰ πάντοτε χαῖρε·

»καὶ σεῖς ὁποὺ εὐφραίνετε

»μὲ φωνὴν ἠδυόνειρον

»τῆς γῆς τὰ τέκνα,

 

»Χαίρετ᾿ ἐλπίδες. - Ἦλθε

»τῆς Ἄγαρ τὸ ὑπερήφανον

»σπέρμα· ἐπάνω εἰς τὰς ὄχθας

»τῶν Ψαρῶν, ἀλαλάζον

»σφόδρα, κατέβη.

 

»Ὦ πατρίς, τὴν ἑκούσιον

»δέξου θυσίαν»... -Αστράπτει.-

Σεισμὸς πολέμου ἀκούεται.

Ὑπὸ τύμβον ὑψήνορα

ἥρωες κοιμῶνται.

 

Ἐπὶ τὸ μέγα ἐρείπιον

ἡ Ἐλευθερία ὁλόρθη

προσφέρει δύο στεφάνους·

ἕν᾿ ἀπὸ γήινα φύλλα,

κ᾿ ἄλλον ἀπ᾿ ἄστρα. 

 

Ανδρέας Κάλβος, Λυρικά, Ωδή "ΕΙΣ ΨΑΡΑ", στροφές 19 – 24, στ. 91-120 - κριτ. έκδ. Filippo Maria Pontani, Ίκαρος, Αθήνα 1988

 

Η ωδή του Ανδρέα Κάλβου «Aι Ευχαί» (1826). : Le maledizioni”; una lirica di Andreas Kalvos (1792-1869), grande poeta e patriota nazionale.

Και εάν μη ίδω 

προ της Ελλάδος του ιερού, 

χορώ συμπεπλεγμένας, 

Ελευθερίαν και Μούσας, 

θάνατον θέλω. 

Ανδρέας Κάλβος (1819) 

Σε πρόσφατη ανάρτησι του ιστολογίου μας είχαμε την ευχάριστη ευκαιρία να συμπεριλάβουμε στην επιλεκτική αποδελτίωσί μας μιας ομιλίας του οικονομολόγου και πολιτευτή, Δημήτρη Καζάκη, και μερικούς στίχους από την ωδή του Κάλβου «Αι Ευχαί» που εύστοχα είχε χρησιμοποιήσει ο ομιλητής.
Πρόκειται για την υπ’ αριθ. 6 ωδή της συλλογής του 1826 με τον τίτλο «Λυρικά» που και αυτή όπως εξ άλλου και το σύνολο των 21 ωδών του Ζακυνθίου ποιητού, ξεχειλίζει από ένθερμη φιλοπατρία.
Σήμερα ίσως είναι κατάλληλη στιγμή να αναρτήσουμε ολόκληρη αυτήν την ποιητική σύνθεσι-ωδή του μεγάλου μας ποιητή, του παραγνωρισμένου σε ποιητικό μεγαλείο εθνικού μας ποιητή (τον οποίο οφείλουμε οι νεώτεροι Έλληνες να τιμούμε εξ ίσου με τους άλλους δύο της Πατριωτικής Τριάδος, Διονύσιο Σολωμό και Κωστή Παλαμά, ως πραγματικά ΕΘΝΙΚΟ), του Ανδρέα Κάλβου!

Ωδή Έκτη.  

Aι Ευχαί

α΄

Tης θαλάσσης καλήτερα  
φουσκωμένα τα κύματα
να πνίξουν την πατρίδα μου
ωσάν απελπισμένην,
                έρημον βάρκαν.     5
                    β΄.
    'Σ την στεριάν, 'σ τα νησία
καλήτερα μίαν φλόγα
να ιδώ παντού χυμένην,
τρώγουσαν πόλεις, δάση,
                λαούς και ελπίδας.     10
                   γ΄.
    Kαλήτερα, καλήτερα
διασκορπισμένοι οι Έλληνες
να τρέχωσι τον κόσμον,
με εξαπλωμένην χείρα
                ψωμοζητούντες·     15
                   δ΄.
    Παρά προστάτας νά ‘χωμεν.
Mέ ποτέ δεν εθάμβωσαν
πλούτη ή μεγάλα ονόματα,
μέ ποτέ δεν εθάμβωσαν
                σκήπτρων ακτίνες.     20
                   ε΄.
    Άν οπόταν πεθαίνη
πονηρός βασιλεύς
έσβυν' η νύκτα έν' άστρον,
ήθελον μείνει ολίγα
                ουράνια φώτα.     25
                   ς΄.
    Tο χέρι οπού προσφέρετε
ως προστασίας σημείον
εις ξένον έθνος, έπνιξε
και πνίγει τους λαούς σας,
                πάλαι, και ακόμα.     30
                   ζ΄.
    Πόσοι πατέρες δίδουσιν,
όχι ψωμί, φιλήματα
'ς τα πεινασμένα τέκνα τους,
ενώ λάμπουν 'ς τα χείλη σας
                χρυσά ποτήρια!     35
                   η΄.
    Όταν υπό τα σκήπτρα σας
νέους λαούς καλείτε,
νέους ιδρώτας θέλετε
εσείς δια να πληρώσητε
                πλουσιοπαρόχως,     40
                   θ΄.
    Tα ξίφη οπού φυλάγουσι
τα τρέμοντα βασίλειά σας,
τα ξίφη οπού τρομάζουσι
την αρετήν, και σφάζουσι
                τους λειτουργούς της.     45
                   ι΄.
    Θέλετε θησαυρούς
πολλούς δια ν’ αγοράσητε
κρότους χειρών και επαίνους,
και τ' άπιστον θυμίαμα
                της κολακείας.     50
                   ια΄.
    Hμείς δια τον σταυρόν
ανδρείως υπερμαχόμεθα
και σείς εβοηθήσατε
κρυφά τους πολεμούντας
                σταυρόν και αλήθειαν.     55
                   ιβ΄.
    Δια να θεμελιώσητε
την τυραννίαν τιμάτε
τον σταυρόν εις τας πόλεις σας,
και αυτόν επολεμήσατε
                εις την Eλλάδα.     60
                   ιγ΄.
    Kαι τώρα εις προστασίαν μας
τα χέρια σας απλώνετε!
τραβήξετέ τα οπίσω·
βλέπει ο θεός και αστράπτει
                δια τους πανούργους.     65
                   ιδ΄.
    Όταν το δένδρον νέον
εβασάνιζον οι άνεμοι,
τότε βοήθειαν ήθελεν,
ενδυναμώθη τώρα
                φθάνει η ισχύς του.     70
                   ιε΄.
    Tο ξίφος σφίγξατ' Έλληνες ―
τα ομμάτιά σας σηκώσατε ―
ιδού ― εις τους ουρανούς
προστάτης ο Θεός
                μόνος σάς είναι.     75
                   ις΄.
    Kαι άν ο Θεός και τ' άρματα
μας λείψωσι, καλήτερα
πάλιν να χρεμετήσωσι
'ς τον Kυθερώνα Tούρκων
                άγριαι φοράδες.     80
                   ιζ΄.
    Παρά.... Αι, όσον είναι
τυφλή και σκληροτέρα
η τυραννίς, τοσούτον
ταχυτέρως ανοίγονται
                σωτήριοι θύραι.     85
                   ιη΄.
    Δέν με θαμβώνει πάθος
κανένα· εγώ την λύραν
κτυπάω, και ολόρθος στέκομαι
σιμά εις του μνήματός μου
                τ' ανοικτόν στόμα.     90

      Ανδρέας Κάλβος, Λυρικά (1826)



Αι ευχαί - Μίκης Θεοδωράκης