Με Αναστάσιμες Ευχές και ελληνορθόδοξο ήθος: Μια επιστολή 100 χρόνια πρίν, του Αλέξ. Μωραϊτίδη. Una lettera di 1916, con auguri pasquali ed in spiritualità ortodossa. Di Alessandro Moraitidis (1850- 1929). A letter of 1916, with Easter greetings and Orthodox spirituality (By Alexander Moraitides).

ΕΝΑ ΜΕΘΕΟΡΤΙΟ ΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!!

Πρόκειται για μια ευχετήρια επιστολή γραμμένη από έναν σημαντικό εκπρόσωπο των ελληνικών γραμμάτων, τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη, ακριβώς έναν αιώνα πρίν.

Tο γράμμα το απευθύνει στην δόκιμη μοναχή Θεοδώρα, πνευματική αδελφή του. Το βρήκαμε στην ιστοσελίδα της ΙΜ Χαλκίδος και το αναδημοσιεύουμε από την μια  ως τεκμήριο ορθόδοξης πνευματικότητας ενός από τους Διοσκούρους της νεοελληνικής μας Λογοτεχνίας, κι από την άλλη ως ευχετήριο κείμενο αφιερωμένο σε όλους τους επισκέπτες του Ιστολογίου, και ειδικά σε όσους όπως ο φίλος και συναγωνιστής Γιώργος Φραντζής, καθηγητής στην έδρα Ν. Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Ντάργουιν, μας έστειλαν Ευχές και δή Σταυραναστάσιμες!  

 

Ἐν Ἀθήναις τῇ 17η Ἀπριλίου 1916 (Σημ.1)

Χριστὸς Ἀνέστη !

Μᾶς ἡξίωσεν ὁ Πολυεύσπλαχνος Κύριος καὶ Θεὸς ἠμῶν νὰ ἑορτάσωμεν καὶ ἐφέτος τὴν Λαμπροφόρον ἡμέραν τῆς Ἀναστάσεώς του. Ἄς εὐχηθῶμεν νὰ μακροθυμήσῃ ἀκόμα ἕως ὄτου ἐν καλῇ μετανοίᾳ λογοδοτήσωμνεν ἐνώπιον τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων καὶ ἀκαταίσχυντοι νὰ ἀντικρύσωμεν τὴν δόξαν τῆς Δευτέρας του Παρουσίας καὶ ἀκούσωμεν τῆς μακαρίας φωνῆς «εὖ δοῦλοι ἀγαθοὶ καὶ καλοὶ, εἰσέλθητε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου ὐμῶν. Εἰσέλθετε ἀγαλλόμενοι μὲ τὰς λαμπαδας τῶν ψυχῶν ἡμῶν καταυγαζούσας». Ὤ, τὶ χαρὰ θὰ εἶνε ἐκείνη, τὶ ἀπερίγραπτος θὰ εἶνε ἐκείνη ἡ ἀγαλλίασις. Νὰ γείνωμεν (sic) συμμέτοχοι τῆς αἰωνίου δόξης μὲ ὅλα τὰ τάγματα τῶν ἀπ ̓ αἰῶνος εὐαρεστησάντων τῷ Κυρίῳ. Ὁλίγη βία, ὀλίγη ὑπομονή, ὀλίγη ἐγκαρτέρησις καὶ ἐπιμέλεια εἰς τὴν ἁγιότητα τοῦ νοὸς ἠμῶν, ὅπως ἐξακολουθήσωμνεν ἀκόμα τὸν ὀλίγον ἀγῶνα τῆς πολυμόχθοιυ ζωῆς καὶ φωτισμένοι μὴ ἀποκάμωμεν εἰς τὴν τήρησιν τῶν ἁγίων του ἐντολῶν, διότι κατὰ τὸ ἀψευδέστατον τοῦ Σωτῆρος μας στὀμα αἰ ἐντολαὶ βαρεῖαι οὐκ εἰσὶ δι ̓ ἐκείνους βέβαια οἰ ὀποῖοι μὲ τὴ φλόγα τῆς πίστεως κατέκαυσαν τὸν δρυμῶνα τῶν παθῶν καὶ κεκαθαρμένοι, κοῦφοι ὠς ἀετοί, πετοῦν ὐψηλά, ὠς μηδὲν λογιζόμενοι τὰ γήϊνα καὶ ταπεινά, τὰ μάταια καὶ φθαρτά. 

Βλέπεις, θεοπεφιλημένη ἀδελφὴ ἐν Χριστῷ κυρία Θεοδώρα, πόσον ὡραῖα μὲ ὀλίγας λέξεις παρέστησα τοῦ ἀληθινοῦ Χριστιανοῦ τὸν πόθον. Ποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ μέγα βάρος τὸ ὀποῖον βαρύνει τὸ ἄθλιον σῶμα, ὥστε διόλου νὰ μὴ δελεάζεται ἀπὂ τὰ ἀνέκφραστα καὶ ἀπερίγραπτα κάλλη τοῦ Παραδείσου, ἀλλ ̓ ὡς λίθος νὰ καταπίπτῃ κάτω εἰς τὴν γῆν, οὔτε νὰ θέλγεται ἀπό ὅσα ἐδιάβασεν, ἀπό ὅσα ἐμελέτησεν, ὥστε νὰ ζητήσῃ μὲ νηστείαν καὶ ἀγρυπνίαν νὰ ἀποκτήσῃ πτέρυγας ὡσεὶ περιστερᾶς καὶ νὰ πετασθῇ καὶ νὰ ἀναπνεύσῃ. Τὶ ἦταν ἡ ὁλίγη νηστεία ἀπέναντι τῆς εὐφροσύνης αὐτῆς ὁποὺ ἀπολάυσαμεν εἰς τὴν ἁγίαν Ἀνάστασιν;Ἔτσι εἶναι καὶ ἡ ζωὴ, μία νηστεία καὶ ἰδοὺ νά, ἔφθασεν ἡ νὺξ τοῦ Πάσχα, ὁ ἄγγελος ὁ ψυχοσώστης ! Δὲν ἀκούεις τὰ πτερυγίσματά του; Τὸν κρότον τῶν πτερῶν τοῦ ἐρχομοῦ του; Ἰδοὺ ὀ Νυμφών, ἰδοὺ τὸ ἀνέσπερον φῶς τοῦ ἡλίου τῆς Δικαιοσύνης !... 

Τὶ ὡραῖαι ἑορταὶ καὶ ἐφέτος, ἐκτάκτως συνέπεσαμ ἔτσι ὕστερα ἀπό 85 χρόνια. Πολὺ μὲ συγκινοῦν τὰ ἔκτακτα. Τώρα ἀναλογἰζομαι τὰ ἀηδόνια ὁποὺ ἀναρίθμητα κελαϊδοῦν εἰς τὸν Τίμιόν μου Πρόδρομον (Σημ.2). Τουλάχιστον θὰ ἀξιωθῶμεν νὰ τὰ ἀπολαύσωμεν εἰς τὴν αἰώνιαν χαράν; Τώρα εὐωδιάζουν ἐκεῖ καὶ αἱ πέτραις. Ἀλλὰ αὐτὰ ὁποὺ στερούμεθα πρέπει νὰ μᾶς προξενοῦν ἐσωτερικὴν χαρὰν, ὅτι ὀ Κύριος δέν θὰ μᾶς στερήσῃ ἐκεῖ ψαλμωδίας, ὕμνους ἀνθρώπων, ἀηδόνων, εύωδίας, κρίνους, ὅλα τὰ ἀνέκφραστα καλὰ ἅ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε. Παὐω διότι εἰς τὴν ἀναμνησίν των μοῦ ἔρχονται θρῆνοι γοεροί... 

Εὐχαριστοῦμεν ἐγκαρδίως διὰ τὰς εὐλογίας, εὐχαριστοῦμεν διὰ τὰ εὐλογημένα αὐγά. Ἐζήλευσα τὴν χάριν σου, ὁποὺ ἡ Κυρία Θεοτόκος καὶ Πανάχραντος Δέσποινα τοῦ κόσμου σὲ κατηξίωσε τόσον πλησίον της νὰ μένεις (Σημ.3), ὤστε νὰ ἐπισκέπτεσαι συχνὰ τὸ ἐπίγειόν της ἀνάκτορον καὶ νὰ πίνῃς ἀπό τὸν ἀθάνατον δροσισμὸν τῶν χαρίτων της. Νὰ ἠξεύρεις πόσην δύναμιν, πόσην χάριν λαμβάνεις ἀπό αὐτὸ τὸ ἱερόν σου προσκύνημα! Ὅλους τοὺς κόπους σου τοὺς μεγάλους τοὺς διαλύει ἀμέσως εἰς τὴν δρόσον τῶν χαρίτων της καὶ μὲ νέας δυνάμεις ἀναβαίνεις πάλιν εἰς τὸν ἀγώνα, ὅν αὐτὴ ἡ Πανάχραντος Κυρία τῶν Ἀγγέλων σοὶ διήνοιξεν ἵνα στεφανωθῇς μετὰ τῶν ἁγίων Μαρτύρων. Καὶ τοῦ χρόνου πάλιν εὔχομαι νὰ ξαναλειτουργήσῃς κατὰ τὸ Ἅγιον Πάσχα εἰς τὴν ὡραίαν Κοίμησίν σου (Σημ.4). 

Ἀσπαζόμεθα ὅλοι τὴν δεξιὰν τῆς ἁγίας Ἡγουμένης καὶ τῶν σεβασμίων γεροντισσῶν. 
Ἀσπαζόμεθα τὴν σὴν δεξιάν.

 Ἀ(λέξανδρος). Μ(ωραϊτίδης)


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Τὸ γράμμα. πρωτοδημοσιεύθηκε  στὸ τ. 52 (Ἀπρ. 1950) τῆς Ἑλλ. Δημιουργίας. 

2. Αναπολεί το μικρό μοναστήρι του Γενέθλιου του Τιμίου Προδρόμου το οποίο το είχε ανακαινίσει ο ίδιος, και το φαντάζεται πνιγμένο ανοιξιάτικα μέσα στην ομορφιά της σκιαθίτικης φύσης..

3. Η Θεοδώρα βρίσκεται ως δόκιμη μοναχὴ στὴν μονὴ τοῦ Κεχροβουνίου τῆς Τήνου.

4. Προφανώς το μοναστήρι αυτό θα ήταν αφιερωμένο στην Κοίμησι της Θεοτόκου.

ΛΗΞΗ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ: Μια όμορφη βραδιά. Fine lezioni x le scuole parrocchiali di catechismo dell' ecclesia metropolitana a Calkida.

Με μια υπαίθρια εορταστική εκδήλωσι εχθές το βράδι στην παραλία της Χαλκίδας έληξε η εφετινή χρονιά για τα Κατηχητικά Σχολεία της Μητρόπολής μας.



Στον κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο (που περιλάμβανε μικρή θετρική σκηνή, στερεοφωνική εγκατάστασι και οθόνη προβολής) μπροστά από το Κόκκινο Σπίτι και το Σπίτι με τ’ Αγάλματα, κι ενώπιον κοινού από λαϊκούς και κληρικούς, τα παιδιά και τα στελέχη των Κατηχητικών Σχολείων και των Συντροφιών της Μητροπόλεως ετοίμασαν και επιτυχώς παρουσίασαν μια όμορφη πολιτιστική βραδιά με ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από την εφετινή ενασχόλησί τους.
Το τρέχον έτος, 2009, η Ιερά Μητρόπολις Χαλκίδος, είχε εγκαίρως επιλέξη να τιμήση το έργο και την προσωπικότητα του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη (την μορφή του οποίου πρόβαλε όχι μόνον στο εκκλησιαστικό Ημερολόγιο, αλλά και στα εφετινά μαθήματα των κατηχητικών) και ως εκ τούτου κύριο μέρος της χθεσινής εκδήλωσης ήταν αφιερωμένο στην μνήμη του ελληνορθόδοξου σκιαθίτη λογοτέχνη.

Το ποικίλο και χορταστικό σε διάρκεια πρόγραμμα περιλάμβανε:
1. Προβολή εικόνων (φωτογραφικά στιγμιότυπα από την δραστηριότητα των κατηχητικών ομάδων)
2. Μικρό βιογραφικό αφιέρωμα-ομιλία για τον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη, με κείμενο & ταυτόχρονη προβολή εικόνων) επιμελημένο από τα κατηχητικά Νέας Αρτάκης και Ψαχνών .
3. Μια σειρά από ζωντανές εκτελέσεις Βυζαντινής μουσικής από ομάδα σπουδαστών της Σχολής Βυζαντνής Μουσικής της Μητροπόλεως: α. Υμνογραφήματα του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη μελοποιημένα (σε τονισμό του εκπαιδευτικού και ιεροψάλτη Άγγελου Μαντά), β. Τροπάρια του Αγίου Ελισσαίου (στιχηρά προσόμοια σε ήχο δ΄), γ. Μέλη από την λειτουργία του Αγίου Ελισσαίου* (από τον Κανόνα του όρθρου) και κράτημα Τεριρέμ.
4. Μικρή Θεατρική παράστασι, (σκηνές από το διήγημα του Μωραϊτίδη «Άρατε πύλας» )
5. Παραδοσιακοί χοροί (αλλεπάλληλα δείγματα της προσπάθειάς τους από τα παιδιά α. της ενορίας Αγίας Ελεούσας, β. της ενορίας Παναγίας Παραβουνιώτισσας από Ερέτρια και γ. της ενορίας Αγίου Ιωάννου Αμαρύνθου).


Την εκδήλωσι έκλεισε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος Χρυσόστομος.
Στην σύντομη αποχαιρετιστήρια παρέμβασί του ο τοπικός ποιμενάρχης με το χαρακτηριστικό μειλίχιο ύφος του ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές της εκδήλωσης. Ιδιαίτερα συνεχάρη τους Κατηχητές, τις Κατηχήτριες και τους μαθητές των Κατηχητικών Σχολείων της Μητροπόλεως. Και αφού με δυο λόγια εξέφρασε την ευαρέσκειά του για το έργο που συντελείται σ’ αυτόν τον χώρο, έκανε συγχαρητήρια αναφορά στην γόνιμη δραστηριοποίησι εκ των συνεργατών του κληρικών, του αρχιμανδρίτου π. Ιωάννη Καραμούζη (ως υπευθύνου νεολαίας και Κατηχητικών Σχολείων) και του αρχιμανδρίτη π. Φιλοθέου Θεοχάρη (ως υπευθύνου της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ι. Μητροπόλεως).
Ο Σεβασμιώτατος ολοκλήρωσε την ομιλία του ευχόμενος πνευματική πρόοδο στα παιδιά και απευθύνοντας πατρικές ευχές προς όλους.













*Να σημειώσουμε ότι ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, το 1925, τέσσερα χρόνια πριν πεθάνει, πρόλαβε και εξέδωσε την Ακολουθία του Αγίου Ελισσαίου.
Ως γνωστόν στο ομώνυμο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου, στην Αθήνα (στην οδό Άρεως, περιοχή Πλάκα - Μοναστηράκι) εκκλησιάζονταν -και έψελναν!- ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο συνονόματος εξάδελφός του Μωραϊτίδης. Το ναϊδριο αυτό χρονολογείται στα μέσα του 16ου αιώνα και απετέλεσε στο παρελθόν (ειδικά από το 1885 έως την Κατοχή) «στέκι» νεοελλήνων λογοτεχνών και λογίων.

ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑ: ΤΟ «ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ» ΤΗΣ Ι.Μ. ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ.UN ALMANACCO-CALENDARIO Χ ALEXANDROS MORAITIDIS

UN ALMANACCO-CALENDARIO PAROCCHIALE TASCABILE DEDICATO AD ALEXANDROS MORAITIDIS (Letterato Neogreco 1850-1929)
Ottanta anni dalla sua morte

Η πρώτη εντύπωσι που αποκομίζεις όταν το βλέπεις στο παγκάρι ή κι όταν το περιεργάζεσαι μέσα στα χέρια σου, καθώς χάνεται μέσα στις φούχτες σου, είναι ότι πρόκειται για ένα σύνηθες εκκλησιαστικό ημερολόγιο (παρ’ όλο το λιλιπούτειο – διαστάσεως πραγματικά τσέπης- σχήμα του).
Κι όμως με την δεύτερη κιόλας ματιά, κατά το ξεφύλλισμα των 128 σελίδων του, σου κερδίζει την συμπάθεια.
Με το μεγάλο α΄ μέρος του να είναι αφιερωμένο στην προσωπικότητα και το έργο του σημαντικού νεοέλληνα λογοτέχνη Αλέξανδρου Μωραϊτίδη, με την ευκαιρία της επετείου των ογδόντα (80) χρόνων από την αναχώρησί του από τα εγκόσμια, η συμπάθειά μας αναβαθμίζεται σε θαυμασμό και σε γενικότερη ικανοποίησι.
Στην διπλανή του εσωφύλλου σελίδα διαβάζουμε (στο πολυτονικό -όπως και τα υπόλοιπα κείμενα του εγκολπίου εν τω συνόλω του):
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ, ΙΣΤΙΑΙΑΣ & ΒΟΡΕΙΩΝ ΣΠΟΡΑΔΩΝ: ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΕΤΟΥΣ 2009. Αφιερωμένο εις την μνήμην του Σκιαθίτη λογοτέχνη Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη, επι τη συμπληρώσει 80 ετών από της μακαρίας του κοιμήσεως.
Ακολουθεί προτασσόμενο το αφιέρωμα: σε ένα σύνολο 50 σελίδων, μπορεί ο αναγνώστης – (πιστός και μη) χρήστης του να διαβάση σύντομα -αλλά περιεκτικά και λίαν ενδιαφέροντα-κείμενα, γύρω από τον τιμώμενο (και μάλλον αδικημένο ως προς την αναγνώρισι της αξίας του) ελληνορθόδοξο σκιαθίτη λογοτέχνη.

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, συντοπίτης, ομότεχνος και κυρίως ομόγνωμος στα πνευματικά ζητήματα με τον συνονόματο εξάδελφό του, Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη,
[«Ο Θεός έπλασε δύο παράλληλα πρόσωπα εκεί στο όμορφο νησί τής Σκιάθου και πήρε μιά ψυχή, τη μοίρασε στα δύο και φύτεψε τη μισή στον έναν και την άλλη μισή στον άλλον Αλέξανδρο. Κι έτσι ό,τι λείπει απ' τον έναν Αλέξανδρο, τον Παπαδιαμάντη, το συναντούμε στον Αλέξανδρο Μωραϊτίδη. Και το αντίστροφο», (Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος: «Τα πρόσωπα και τα κείμενα»)], ζωντανεύει μέσα από τα αντιπροσωπευτικά και ποικίλης θεματικής αποσπάσματα.
Παραθέτουμε ενδεικτικά τους τίτλους των ολιγοσέλιδων ενοτήτων/κεφαλαίων, που με λιτή, αλλά εύγλωττη εικονογράφησι συμπληρώνουν επιτυχώς το πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα:
Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Τόπος – Καταγωγή (σ. 4-5)
Παιδικά χρόνια (σ. 6-7)
Από την παιδική ηλικία στην εφηβεία (σ. 7-8)
Ξανά στην Αθήνα – Σπουδές (σ. 8-11)
Διορισμός ως καθηγητής (σ. 11-12)
Επιστροφή στο νησί (σ. 12-14)
Οι περιηγήσεις (σ. 14-15)
Επιστροφή στην Αθήνα (σ. 15-16)
Η σχέση του με τον Παπαδιαμάντη (σ. 16-18)
Πνευματικά πρόσωπα της εποχής του (σ. 18-21)
Ο γέροντας Δανιήλ Κατουνακιώτης (σ. 21-24)
Το μοναστηράκι του Αη-Γιάννη του Παρθένη στη Σκιάθο (σ. 24-25)
Ο γάμος του (σ. 26-29)
Στην Αθήνα ως ερημίτης (σ. 29-34)
Η εκπλήρωση του ονείρου – Το μακάριο τέλος του (σ. 35-38)
Υμνογραφικό έργο (σ. 38-42)
Το Πνευματικό Κέντρο Ιερών Ναών Σκιάθου – Ο χώρος όπου έζησε τις τελευταίες στιγμές του ως Ανδρόνικος Μοναχός ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (σ. 43-48)
Με του βορηά τα κύματα (απόσπασμα, σ. 49-51).


Δεν νομίζουμε ότι χρειάζεται να αναφερθούμε επι μακρόν στο χρηστικό μέρος του φυλλαδίου, που καθώς εκτείνεται – μαζί με τον απαραίτητο χώρο των προσωπικών τηλεφωνικών ευρετηρίων και των σχετικών σημειώσεων- σε 50 και πλέον σελίδες, είναι στα συνήθη «στάνταρ» για τα ημερολόγια του είδους: πλήρες ημερολόγιο-ημεροδείκτης, με τους κυριότερους εορταζομένους Αγίους μας, (+ τα αναγνώσματα της εκάστοτε Κυριακής), πλήρης ονομαστικός κατάλογος τοπικών Αγίων, κατάλογοι με τους αριθμούς τηλεφώνων και τις αντίστοιχες διευθύνσεις των διοικητικών Γραφείων της Ι. Μητροπόλεως, των ενοριακών Ναών, (όλων των Περιφερειών), των Ι. Μονών, καθώς και των ποικίλων εκκλησιαστικών Ιδρυμάτων της Μητροπόλεώς μας.
Βέβαια υπάρχει και σύντομο παράρτημα με τα Πασχάλια της επόμενης δεκαετίας και σύντομες πληροφορίες για τις νηστείες του εκκλησιαστικού μας έτους.

Κλείνουμε (συνυπογράφοντας) με την εύστοχη διαπίστωσι του Σαβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος, Χρυσοστόμου, από τον ένθερμο πρόλογο:
«Ο άνθρωπος που μαθήτευσε στην κολλυβάδικη παράδοση (…), ο εισηγητής του εορταστικού διηγήματος στη λογοτεχνία μας, ο πρόδρομος της νεώτερης ταξιδιωτικής λογοτεχνίας, ο μεταφραστής και ερμηνευτής πατερικών κειμένων, ο υμνογράφος, ο ποιητής και πεζογράφος, έχει πολλά να διδάξη μέσα από’ τις γραφές του όλους μας…
Μένει να τον προσεγγίσουμε με αγάπη και ταπεινό πνεύμα μαθητείας…»

Εννοείται δεν θα παραλείψουμε να συγχαρούμε για την επιλογή του θέματος, αλλά και το τελικό αποτέλεσμα, όλους τους συντελεστές αυτού του όμορφου ημερολογίου αναφέροντάς τους ονομαστικώς,
[Κείμενα –Φωτογραφίες:
Κωνσταντίνος Κουτούμπας, Θεολόγος - Καθ. Μουσικής – Αγιογράφος
Ανθολόγησι Κειμένων:
Πρωτοπ. Γεώργιος Σταματάς, Αρχιερατικός Επίτροπος Σκιάθου
Γενική Επιμέλεια Ημερολογίου:
Αρχιμ. Νικηφόρος Ευσταθίου], αλλά και την δουλειά του χαλκιδέου εκδοτικού παραγωγού, Θοδωρή Περιστερίδη, για την καλαισθησία και την σοβαρότητά της.

Εύγε!