Τριάντα χρόνια χωρίς τον Ελύτη: Τρία επτάστιχα απ τους Προσανατολισμούς του. Trent'anni senza Elytis (1911-1996): Tre poesie da 7 versi dalle sue "Orientazioni".

 

Οδυσσέας Ελύτης   ( Ηράκλειο,  2 Νοεμβρίου  1911 -  Αθήνα,  18 Μαρτίου 1996)

Bραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1979...

Σήμερα συμπληρώνονται 30 χρόνια χωρίς τον μεγάλο Νεοέλληνα ποιητή. Μας άφησε αυξάνοντας την πνευματική μας ορφάνια, αλλά μας έμειναν κληρονομιά ανεκτίμητη οι γεμάτοι Ελληνικό Φώς στίχοι του…

 

ΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕ

ΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛ 

 

ΤΡΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ (Απ' τους "Προσανατολισμούς")

--Γιατί επτάστιχα; 

--Λίγη πυθαγόρεια “αριθμολαγνεία” και εσωτεριστική "προκατάληψι" υπερ του αριθμού ΕΠΤΑ, την είχε ο ποιητής του Άξιον Εστί. Ιδιαίτερα -για να μην πώ απροκάλυπτα- την παρουσίασε στην (ουσιαστικά πρώτη) ποιητική συλλογή του “Προσανατολισμοί” (1940). Απο κοινού με μια υπο όρους κατάφασι στον νεοφερμένο τότε Υπερρεαλισμό. 

Για αμφότερα τον συμπάθησα απο την πρώτη στιγμή της γνωριμίας μου με την γαλαζοκύματη και ηλιόλουστη λυρική ποίησί του…

...

 

1. ΩΡΙΩΝ 1 

 

 

2. ΝΥΧΤΕΡΙΝΟ ΕΠΤΑΣΤΙΧΟ 3

 

3. ΑΙΘΡΙΑ 6

...

...

 ...

Υ.Γ.

 

1. Τρία απο τα επτά πολυαγαπημένα μου… Τα επόμενα τέσσερα, μπορεί να περιμένουν...

 

 2. Για το επτά, αλλά και τους "Προσανατολισμούς" έχω ξαναγράψει κάτι στο Ιστολόγιο: 

 

"... ένας νέος κέντρωνας, απο προσεκτική ανθολόγησι στην αγαπημένη συλλογή (...)  «Προσανατολισμοί». Πρόκειται για ένα επτάστιχο –καθόλου τυχαίο για τον «επταδολάτρη» Ελύτη, ο οποίος στους «Προσανατολισμούς» συμπεριφέρεται χαρακτηριστικά «επταδικά» (προσέχοντας τον αριθμό επτά και τα πολλαπλάσιά του)..." 

  

© 2026AlexandrosSoilemezis

Για πιστούς και άπιστους (no 2): Το παρεκκλήσι της Ἁγίας Τριάδος στην λίμνη Μαραθώνος (Ντοκουμέντο 7 Αυγούστου). Και το “Azure” των Electric Litany. Per credenti e non: La miracolosa salvaguardia dagli incendi della cappella di Santa Trinità (Lago di Maratona); più il brano “Azure” degli Electric Litany (You tube video + lyrics).

«…μια χαμηλή εκκλησία, μ' έναν Θεό πανύψηλο!»

ΕΛΥΤΗΣ

Η παρακάτω μαρτυρία-ρεπορτάζ μιλάει για ένα ακόμη θαυμαστό γεγονός απο τις πυρκαγιές. Και αυτό όχι από την Εύβοια. Από την Αττική (Μαραθώνας). Και απ’ ό,τι φαίνεται, σ’ αυτήν την περίπτωσι δεν προηγήθηκε καμμία λιτανεία…

[Εσείς δήτε το βίντεο. Εγώ θα μπορούσα να προσθέσω στην ανάρτησι κάποιον εκκλησιαστικό ύμνο, αλλά θα κλείσω στην συνέχεια με ένα μουσικοποιητικό σχόλιο, που προφανώς μου προέκυψε ως συνειρμός (εκκλησάκι, λιτανεία, πίστι κττ)…]

Νέο θαύμα! Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδος N

Αναφορικώς με το εκκλησάκι, αυτό έχει το όνομα της Αγίας Τριάδος και δεν είναι τυχαίο! Πρόκειται για ένα μοναστηριακό ξωκκλήσι, το οποίο ανήκει στην Μητρόπολι Κηφισιάς. Και μπορεί να είναι ένα από τα εκατοντάδες μεταβυζαντινά ανάλογα μνημεία, αλλά για εμάς εδώ στην Εύβοια έχει κάτι παραπάνω, αφού σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες εκεί ασκήθηκε ο Άγιος Τιμόθεος Επίσκοπος Ευρίπου (1510 – 1590)!  Αυτό το ταπεινό εκκλησάκι λοιπόν, το πιθανότερο είναι να ταυτίζεται με το ιερό κτίσμα στο οποίο λειτουργούσε ο Άγιος (πρίν ανοικοδομήσει την Μονή Πεντέλης, της οποίας υπήρξε και κτήτωρ), το αναφερόμενο στις πηγές ως «Αγία Τριάδα του Νερού»!

....................................................................................

Τέλος, για το post-rock /alternative rock συγκρότημα των Electric Litany, σας έχουμε …προειδοποιήσει! 

 Azure - Electric Litany (Copenhagen Steet Demos)

 

 Όσο για τους στίχους, εύκολο:

Πρόκειται για το «Ναοί στο σχήμα τ’ ουρανού», δηλ. για τον 14^ο Ψαλμό από το «Αξιον Εστί» (: από την 3^η ενότητα των «Παθών») του Οδυσσέα Ελύτη. Το συγκρότημα χρησιμοποίησε την απαγγελία τού Νομπελίστα μας και την επένδυσε καταλλήλως μουσικά!

[ Και επειδή στο ομώνυμο κανάλι τους στο Youtube οι Electric Litany μετέφρασαν αποσπασματικά το εν λόγω μελοποιημένο ποίημα, αναδημοσιεύω όσο γίνεται πιστά (με κύρια φιλολογική παρέμβασί μου, τα αποσιωπητικά στις παρενθέσεις) την εκεί δική τους παρουσίασι: ]

Electric Litany.

Copenhagen Street Demos.

(Recorded on an iphone 9).

March 2015, London.

- Voice-Poem: Odysseas Elytis (Αξιον Εστι - Ναοι στο σχημα τ'ουρανου) (Axion esti - Temples in the Shape of the Sky)

Images: Bela Tar, Theo Angelopoulos

 

 - Temples in the shape of the sky

and beautiful girls

with the grape in their teeth, you were right for us!

Birds on high lifting the heaviness of our heart

the deep azure that we loved!

They are gone, they are gone.

July with the bright shirt

and stony August with its small uneven steps

They are gone, they are gone

and deep beneath the earth clouds gathered, throwing up black gravel

and thunder, the rage of the dead

and slowly moaning in the wind

they came back with their chests

thrust out fearsome statues of rock.

-

ΝΑΟΙ στο σχήμα του ουρανού

και κορίτσια ωραία

με το σταφύλι στα δόντια που μας πρέπατε!

Πουλιά το βάρος της καρδιάς μας ψηλά μηδενίζοντας

και πολύ γαλάζιο που αγαπήσαμε!

Φύγανε φύγανε 

ο Ιούλιος με το φωτεινό πουκάμισο

και ο Αύγουστος ο πέτρινος με τα μικρά του ανώμαλα σκαλιά.

(…)

Φύγανε φύγανε

(…)

και βαθιά κάτω απ'το χώμα συννέφιασε ανεβάζοντας

χαλίκι μαύρο

και βροντές, η οργή των νεκρών

και αργά στον άνεμο τρίζοντας

εγυρίσανε πάλι με το στήθος μπροστά

φοβερά των βράχων τ' αγάλματα!

 

ΕΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΣΠΟΡΑΔΙΚΗΣ ΑΙΘΡΙΑΣ. Ένας κέντρωνας με στίχους απο τους Προσανατολισμούς (1941).Cogliendo 15sillabi negli "Orientamenti" di Elitis

Cogliendo versi 15sillabi nei giardini degli "Orientamenti" di Odisseas Elitis

Για την παραξενιά του υπογράφοντος να αναζητεί σε ποιητικές συνθέσεις της μοντέρνας νεοελληνικής ποίησης το στοιχείο της παραδοσιακής αντίληψης του ρυθμού και μάλιστα στην λαϊκότερη μορφή του, αυτήν του ιαμβικού δεκαπεντασυλλάβου, ίσως έχουν αρχίση να εξοικειώνονται οι τακτικοί επισκέπτες του Νέου Παλαμήδη.
Η φιλοπαίγμων διάθεσίς του -σε συνδυασμό με την φιλολογική περιέργεια – τον έχουν οδηγήση μέχρι στιγμής σε δύο παράδοξα δημοσιεύματα σχετικά με την κρυμμένη γοητεία του δεκαπεντασύλλαβου στίχου (σε μέτρο ιαμβικό), όπως την αισθάνθηκε να αναδύεται μέσα απο τις υπερρεαλιστικές συνθέσεις του Ανδρέα Εμπειρίκου στην Ενδοχώρα.
Φυλλομετρώντας λοιπόν την «εμπειρίκια Ενδοχώρα» και δρέποντας 15συλλάβους, κατέληξε να συνθέση 2 «κέντρωνες» χρησιμοποιώντας, βέβαια, μια τεχνική που είναι κοντά στην τεχνική του κολλάζ: ένα «δεκατριάστιχο στα κάστρα του ανέμου» και ένα δεκατετράστιχο που αυθαίρετα μεν, αλλά με απέραντο σεβασμό στον ποιητή και το ύφος του, το τιτλοφόρησε «Εμπειρίκιον σονέττον Ελλήνων εστι το φώς».
Με ανάλογη διάθεσι και τεχνική κατέληξε στο σημερινό δημοσίευμα: ένας νέος κέντρωνας, αυτή τη φορά απο προσεκτική ανθολόγησι που επιχείρησε στην αγαπημένη του συλλογή ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη «Προσανατολισμοί». Πρόκειται για ένα επτάστιχο –καθόλου τυχαίο για τον «επταδολάτρη» Ελύτη, ο οποίος στους «Προσανατολισμούς» συμπεριφέρεται χαρακτηριστικά «επταδικά» (προσέχοντας τον αριθμό επτά και τα πολλαπλάσιά του).
Σχεδιάζουμε να επανέλθουμε καί στον μεγάλο μας ποιητή συμμετέχοντας στο κλίμα εορτασμού της εκατονταετηρίδας απο την γέννησί του και στην σημαντικότατη πρώτη αυτή ποιητική του συλλογή (που κι αυτή κλείνει 70 χρόνια!), αλλά μέχρι τότε, ας αναρτήσουμε το παρόν.


.
.
.
.

ΕΛΥΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΣΠΟΡΑΔΙΚΗΣ ΑΙΘΡΙΑΣ
«Κι οι αθώοι του καημοί πίδακες χρυσανθέμων»

Κυματιστή, ξεφυλλισμένη, ελεύθερη σαν φώς
Μια κάμαρη όπου γδύθηκε κορίτσι αγαπημένο
Σ’ ένα μαντίλι που έχασε τις τέσσερείς του άκρες
Δίνοντας μια σπρωξιά στην αναμφίβολη ευτυχία
Δεν ξέρει καν πώς βρέθηκε να ζει σ’ ένα σεργιάνι
Μέσα στ’ αμίλητο νερό της κολυμπήθρας του ήλιου

Ναί θα στολίσουμε τη γή, θα σφίξουμε τη μέρα!


(Στίχοι: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (ΣΠΟΡΑΔΕΣ, Αιθρίες Ι-ΧΧΙ), Σύνθεσι "Κολλάζ": Αλέξανδρος ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ)