Το τροπάριο της Κασσιανής και δυο λόγια για την ποιήτρια. L'Inno di Kassiani (+ 2 video You Tube) e poche parole sulla sua poetessa religiosa

Το Τροπάριο της Κασσιανής

Από τα απόστιχα ιδιόμελα του όρθρου της Μ. Τετάρτης:

ΠΟΙΗΜΑ ΚΑΣΣΙΑΝΗΣ ΜΟΝΑΧΗΣ

Το κείμενο:

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή,
τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη, μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει.
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας,
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας.

Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων,
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ·
κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας,
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει.

Καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας,
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις·
ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν,
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη.

Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

Εμμελώς (με την βοήθεια του "Γιουτιούμπ"):
[Ήχος πλάγιος του τετάρτου]

Μέρος Α΄


Μέρος Β'



Στο εκπαιδευτικό ιστολόγιο Εγκύκλιος Παιδεία διαβάσαμε τα παρακάτω χρήσιμα σχετικά με την πνευματικά γοητευτική ιστορικοφιλολογική μορφή της Κασσίας ή Εικασίας ή Κασσιανής:

Η Κασσιανή είναι γνωστή από τους Βυζαντινούς χρονογράφ ους.
Συγκεκριμένα είναι η ιστορία κατά την οποία το 830 μ. Χ. η μητριά του Θεόφιλου, Ευφροσύνη, θέλοντας να βρει άξια σύζυγο στο θετό γιο της διοργάνωσε ένα είδος καλλιστείων, στέλνοντας εντολή σε όλα τα θέματα, τις διοικητικές περιφέρειες της αυτοκρατορίας, να συγκεντρωθούν οι ωραιότερες κοπέλες και να παρουσιαστούν στο παλάτι.
Ανάμεσα στις δώδεκα κόρες που ορίστηκαν ως υποψήφιες και που κατάγονταν από τις ευγενέστερες οικογένειες, ξεχώρισαν δύο: η Κασσία, κόρη εξαίσιας ομορφιάς, η οποία καταγόταν από οικογένεια ευπατριδών και η αρχόντισσα επίσης Θεοδώρα. Όταν συγκεντρώθηκαν στην επίσημη αίθουσα, η Ευφροσύνη έδωσε στο Θεόφιλο ένα χρυσό μήλο να το προσφέρει στην κόρη που θα τον συγκινούσε περισσότερο. Εκείνος στράφηκε προς την Κασσία, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά της για να της προσφέρει το μήλο. Ιδιόρρυθμος καθώς ήταν της απηύθυνε μια απροσδόκητη και κακόβουλη παρατήρηση: "Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα" (Από τη γυναίκα ήρθαν στον κόσμο τα κακά-εννοώντας, βέβαια, την Εύα).Η Κασσιανή δείχνοντας υπόδειγμα συμπεριφοράς Χριστιανής παρθένου, κοκκίνισε, όπως λένε οι ιστορικοί, αλλά ούτε τα έχασε, ούτε υπολόγισε ότι θα έχανε το θρόνο, ούτε δέχθηκε να προδώσει την αλήθεια και το φύλο της. Και έδωσε μια απάντηση, καμπάνα θεολογίας, που έτρεψε σε φυγή την κακόδοξη ψυχή του Θεόφιλου: "Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττω"(Αλλά και από την γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα-αναφερόμενη, φυσικά, στην Παναγία), του είπε κάνοντας με τις επτά αυτές λέξεις περίληψη ολόκληρης της χριστιανικής θεολογίας. Ο Θεόφιλος νιώθοντας την αξία και την ευστροφία της και πειραγμένος από την απάντηση αυτή, της γύρισε την πλάτη, όπως γύρισε την πλάτη και στην Παναγία, στη γυναίκα "εξ ής πηγάζει τα κρείττω", αρνούμενος την εικόνα και Αυτής και του Υιού Της και έδωσε το χρυσό μήλο της εκλογής στη σιωπηλή Θεοδώρα.
Η Κασσιανή, πέφτοντας θύμα της ευφυίας και της ελευθεροστομίας της, είχε χάσει οριστικά το θρόνο. Στη συνέχεια η Κασσιανή έγινε μοναχή, όχι από ερωτική απογοήτευση προς τον ουσιαστικά άγνωστό της Θεόφιλο, αλλά από έρωτα θείο. Έδωσε την περιουσία της για να κτισθεί η περίφημη τότε μονή ΄΄Εικασίας της μοναχής΄΄. Κλείσθηκε μέσα σ΄ αυτήν και έζησε τη μακάρια ζωή της εν Χριστώ ησυχίας, όταν η ευσεβής επίσης και ορθόδοξη Θεοδώρα, που τελικά εξέλεξε ο Θεόφιλος για σύζυγο, ζούσε μέσα στις αγωνίες και τις συνωμοσίες του παλατιού αγωνιζόμενη να κρατήσει τα παιδιά της στην Ορθοδοξία, καλώντας τα κάθε τόσο να προσκυνήσουν ΄΄τα νινία΄΄, το μικρό δίπτυχο εικόνισμα του Χριστού και της Θεοτόκου που είχε κρυμμένο, επειδή φοβόταν τη μήνη του φοβερού συζύγου της, που ήταν εικονομάχος.
Στο Μοναστήρι η Κασσιανή έγραψε πολλά ποιήματα με τα οποία τραγούδησε την ευδαιμονία του μοναχικού βίου και δίδαξε βαθύτατη θεολογία.
Επίσης έγραψε και άλλα συγγράμματα και συλλογές, προ πάντων όμως πάρα πολλά τροπάρια, ιδιόμελα, εκκλησιαστικούς ύμνους κ.λ.π. μεταξύ των οποίων και το γνωστό ΄΄Τροπάριο της Κασσιανής΄΄, το οποίο είναι ένα ολοκληρωμένο σε σύλληψη ποίημα, γεμάτο Χριστιανικό μεγαλείο, αγάπη και γνώση θεολογική και ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης στους Ιερούς Ναούς συγκεντρώνοντας πλήθη πιστών για να το ακούσουν. Η Κασσιανή κατέχει στην ιστορία των Βυζαντινών γραμμάτων ξεχωριστή θέση ως αξιόλογη ποιήτρια με πολλά κοσμικά ποιήματα και άλλα συγγράμματα, αλλά και πολλά εκκλησιαστικά ποιήματα, ύμνους, τροπάρια, ιδιόμελα κ.λ.π. Σπουδαίο υμνογραφικό έργο είναι το πρώτο δοξαστικό του εσπερινού των Χριστουγέννων "Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης..".
Με την εκκλησιαστική ποίησή της μας μεταφέρει σε ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα. Δεν γράφει για τον εαυτό της, για τον κόσμο, για τους ανθρώπους, αλλά θέτει την πλούσια ποίησή της στην υπηρεσία της Εκκλησίας και την κάνει φωνή θρησκευτικού ενθουσιασμού, μετάνοιας, προσευχής και δοξολογίας.

Ολόκληρο το κείμενο εδώ.

ΑΛΩΣΕΙΣ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ. Επίκαιρο κείμενο του Κ. Χολέβα για την 29η Μαΐου (αναδημοσίευσι) Un testo di C. Cholevas x il 29 Maggio (ristampa)

Σήμερα το είδαμε, σήμερα το αναδημοσιεύουμε. Μόλις διαβάσαμε (στο εξαίρετο ιστολόγιο του Συνδέσμου Επιστημόνων Πειραιώς) το παρακάτω κείμενο του γνωστού για την ελληνοπρέπειά του πολιτικού επιστήμονα και δημοσιολόγου, Κωνσταντίνου Χολέβα, αντιληφθήκαμε ότι ήταν σαν να το γράψαμε εμείς. Η αναδημοσίευσί του μας βγάζει από έναν μικρό κόπο. Μπορεί, βέβαια, ως συνήθως να ζηλέψαμε και λιγουλάκι, αλλά το γεγονός μας δίνει και την χαρά της μοιρασιάς, της βαθιάς επικοινωνίας με τις απόψεις του συγγραφέα.

ΑΛΩΣΕΙΣ ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

Το 1453 δεν συνέβη η πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, της Ρωμανίας. Αυτή είχε συμβεί το 1204 κατά την Δ΄ Σταυροφορία. Οι Τούρκοι βρήκαν μία κεφαλή χωρίς σώμα, μία Κωνσταντινούπολη χωρίς ενδοχώρα. Το κτύπημα που κατέφεραν οι Φράγκοι στην Ορθόδοξη Ρωμηοσύνη και η κατανομή των εδαφών της Αυτοκρατορίας άνοιξαν τον δρόμο για τη δεύτερη Άλωση από τον Μωάμεθ τον Πορθητή. Εκείνη τη χρονιά, το 1204, ανιχνεύουμε και τη γέννηση του Νέου Ελληνισμού. Το βυζαντινό κράτος παύει πλέον να είναι πολυεθνικό με ελληνικό πολιτισμό και στη θέση του εμφανίζονται μικρά κράτη αμιγώς ελληνικά,. Η Νίκαια πρωτίστως, αλλά και η Ήπειρος και η Τραπεζούντα είναι τα πρώτα εθνικά κράτη στα Βαλκάνια. Εκφράζουν την ελληνορθόδοξη ελπίδα και γεννούν τη Μεγάλη Ιδέα.
Το μυστικό της επιβιώσεως του Ελληνισμού μετά το 1453 βρίσκεται στην ιδεολογία και στα κείμενα των ανθρώπων που στελέχωσαν το κράτος της μικρασιατικής Νικαίας από το 1204 μέχρι το 1261, όταν αυτό το κράτος έδιωξε τους Λατίνους από την Κωνσταντινούπολη. Το μυστικό αυτό λέγεται : Πίστη στην διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού. Και είναι χρήσιμο να το θυμόμαστε τώρα που διερχόμαστε μία ηθική, πνευματική και οικονομική κρίση. Τώρα που πολλές μικρές αλώσεις απειλούν το έθνος μας με απώλεια ταυτότητος και προσανατολισμού.
Από το 1204 μέχρι και τον Κυπριακό Αγώνα του 1955-59 η πίστη στη συνέχεια του Ελληνισμού μάς κρατούσε όρθιους. Περάσαμε αλώσεις, δουλείες, σταυρώσεις, μαρτύρια, αλλάξαμε κατακτητές, αγωνισθήκαμε σε καιρούς πολεμικούς ή ειρηνικούς, προδοθήκαμε από συμμάχους και υπονομευθήκαμε από μισθοφόρους και από φορείς ξενόφερτων ιδεών, αλλά επιβιώσαμε. Γιατί πιστεύαμε στον εαυτό μας, στο παρελθόν μας και στο μέλλον μας.
Ήδη από το 1204 αυτή την πίστη στη συνέχεια του Ελληνισμού εκφράζουν οι Αυτοκράτορες της Νικαίας. Ο Θεόδωρος Λάσκαρις Α΄, ο Ιωάννης Δούκας Βατάτζης, ο Θεόδωρος Λάσκαρις Β΄.
Αποτελεί άφθαστο μάθημα αξιοπρεπείας και ιστορίας η απάντηση του Βατάτζη -Θρακιώτη από το Διδυμότειχο- προς τον Πάπα Νικόλαο το 1237. Ο ηγέτης ενός μικρού κράτους του καθημαγμένου Ελληνισμού απαντά προς τον Πλανητάρχη της εποχής, αφού ο Παπικός θρόνος έστρεψε τους Σταυροφόρους προς την Κωνσταντινούπολη αντί για την Ιερουσαλήμ. Γράφει, λοιπόν, ο ελεήμων και ευλαβής Ορθόδοξος Αυτοκράτωρ ότι ο ίδιος και οι υπήκοοί του κατάγονται από το αρχαίο γένος των Ελλήνων «εξ ού η σοφία εξήνθησεν» για όλο τον κόσμο και ότι οι περισσότεροι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες ήσαν και αυτοί Έλληνες. Και προσθέτει ότι στους Έλληνες εδόθη η Κωνσταντινούπολη από τον Μέγα Κωνσταντίνο και ότι πιστοί στην ιστορία μας και στις παραδόσεις μας θα αγωνισθούμε για να απελευθερώσουμε την Κωνσταντινούπολη και να την ξανακάνουμε ορθόδοξη και ελληνική.
Αν θέλαμε να κρίνουμε με σημερινά δεδομένα ο Ιωάννης Βατάτζης είναι ο ηγέτης της δυσπραγούσης Ελλάδος και ο Πάπας είναι το Δ.Ν.Τ. Τότε είχαμε ηγέτες που ύψωναν φωνή εθνικής υπερηφανείας προς τους ισχυρούς. Τώρα άραγε έχουμε; Αυτή η πεποίθηση στη συνέχεια του Ελληνισμού έδωσε δύναμη στους προγόνους μας μετά την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς. Έστω και αν χρησιμοποιούσαμε εναλλάξ τα εθνικά ονόματα Ρωμηός, Γραικός και Έλληνας, ουδέποτε χάσαμε την εθνική μας συνείδηση που ήταν άρρηκτα δεμένη με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η πίστη στη διαχρονικότητα του Γένους διατρανώθηκε μέσα από αναγνώσματα όπως η Φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου και η Αχιλλιάς, μέσα από την εμμονή στην Ελληνική γλώσσα , μέσα από την αναπαράσταση Αρχαίων σοφών στόν πρόναο πολλών εκκλησιών, μέσα από ποιήματα και δημοτικά τραγούδια, μέσα από κηρύγματα και ομιλίες λογίων.
Η συνέχεια του Ελληνισμού ενέπνευσε τον Ρήγα, τους κλεφταρματολούς, τις διακηρύξεις και τα Συντάγματα του 1821, τον Διονύσιο Σολωμό που καλεί τους Τριακόσιους του Λεωνίδα να σηκωθούν και να έλθουν κοντά μας.
Σήμερα που περνούμε μία πολλαπλή κρίση αναμένουμε από τους πνευματικούς ταγούς μας να ξαναμιλήσουν γι’ αυτή τη διαχρονικότητα του Έθνους, να μάς δώσουν διδάγματα από την Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, την Φραγκοκρατία και την Τουρκοκρατία, να μας ποτίσουν με το κρασί του ’21 που έλεγε ο Κωστής Παλαμάς. Κι όμως βλέπουμε ορισμένους από αυτούς τους διανοουμένους μας να μάς δηλητηριάζουν με σάπιες πνευματικές τροφές. Αρνούνται τη συνέχεια του Ελληνισμού, χλευάζουν την ελληνορθόδοξη ταυτότητά μας, αφελληνίζουν την παιδεία μας, εισάγουν στρατιές μισθοφόρων από διάφορες χώρες στο όνομα ενός κίβδηλου ανθρωπισμού, αποδομούν την Παιδεία μετατρέποντας τα σχολεία σε κέντρα ταχύρρυθμης εκπαίδευσης Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και αφήνοντας τα παιδιά χωρίς πρότυπα, χωρίς αξίες.
Μπορούμε και δικαιούμαστε να βγούμε από την κρίση. Αρκεί να μη ξεχάσουμε το μυστικό των προγόνων μας. Να αντισταθούμε στις ηθικές, πνευματικές και οικονομικές αλώσεις προτάσσοντας τη συνέχεια του Ελληνισμού. Να μετατραπούμε σε μία δυναμική ηθική πλειοψηφία, η οποία με ειρηνικό και δημοκρατικό τρόπο θα βάλει στο περιθώριο τους διανοουμένους της συμφοράς και θα ξανασυνδέσει τις τύχες της Ελλάδας, της Κύπρου και των Αποδήμων με το γάργαρο νερό της διαχρονικής ελληνικότητας, το μόνο που μάς ξεδιψά και μας ξεπλένει. Να βάλουμε στο περιθώριο τις υλιστικές ιδεολογίες που αποχαυνώνουν τους νέους μας μιλώντας τους είτε για τη νομοτέλεια της δικτατορίας του προλεταριάτου είτε για τη νομοτέλεια της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης , η οποία γκρέμισε τα σύνορα για να φέρει τελικά στην Ευρώπη τα προβλήματα των αμερικανικών τραπεζών.
Το πνεύμα του Ελληνισμού ήταν πάντα αγωνιστικό και αντιστασιακό. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος δεν υπετάγη στους όρους του Μωάμεθ, αλλά έπεσε μαχόμενος. Οι σημερινές μάχες δεν θα δοθούν με σπαθιά, αλλά με ιδέες και ιδανικά. Αρκεί να ξαναπιστέψουμε στη συνέχεια του Ελληνισμού!

Κωνσταντίνος Χολέβας
Πολιτικός Επιστήμων

29 ΜΑΪΟΥ, ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΑΛΩΣΕΩΣ: «ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ...». Η ΤΑΙΝΙΑ ΣΕ 8 ΜΕΡΗ. The russian film "The fall of an Empire-the Lesson of Byzantium" in 8 videos

Пропаст империје. Византијска лекција
The Russian film: The fall of an empire—the Lesson of Byzantium
29 ΜΑΪΟΥ 2009: 556η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΑΛΩΣΕΩΣ «ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ. Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ» Η ΡΩΣΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ ΣΕ 8 ΜΕΡΗ (=8 “βίντεο” από το “You Tube”).

Με αφορμή την σημερινή επέτειο της αποφράδας ημέρας της (δεύτερης) Άλωσης νομίζουμε πως δεν θα μπορούσαμε να βρούμε καλύτερο θέμα για το Ιστολόγιό μας, που παραμένει -αιρετικά κατά πολλούς- προσανατολισμένο στον «ένδοξό μας βυζαντινισμό», από την πρόσφατη ταινία- ιστορικό ντοκυμαντέρ με τον τίτλο «Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ. ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ»
Πρόκειται για μια καλογυρισμένη –ώρες ώρες συγκλονιστική - ταινία που αποσπασματικά προβλήθηκε χθές/προχθές κατά την διάρκεια της τηλεοπτικής εκπομπής «Ανιχνεύσεις» από την ΕΤ3.
Το βορειοελλαδίτικο κανάλι στην συνέχεια, μετά την όπως αναμενόταν πολύ ενδιαφέρουσα εκπομή του κ. Παντελή Σαββίδη, αργά την νύκτα πρόβαλε το εν λόγω ρωσσικό ντοκυμαντέρ ολόκληρο.
Απονέμοντας τα εύσημα στην διοίκησι του καναλιού και κυρίως στον υπεύθυνο της εκπομπής για την τόλμη των επιλογών του (σε θέματα και καλεσμένους) στην υψηλής ποιότητας εκπομπή του, προχωρούμε στην αναδημοσίευσι της ταινίας για ευρύτερο προβληματισμό.

«Το 1453 κατέρευσε η Βυζ αυτοκρατορία. Ας δούμε πως συνέβη αυτό»
Έτσι αρχίζει την αφήγησί του ο Αρχιμανδρίτης Τύχων (αφηγητής και σεναριογράφος ο π. Τύχων, φέρεται και ως πνευματικός του προέδρου Πούτιν). Ο ρώσσος αυτός ρασοφόρος στο πολυσήμαντο (και γενικά καλαίσθητο) Ντοκυμαντέρ του, μεσα σε κάτι περισσότερο από 1 ώρα αναφέρεται με πολύ σύγχρονη γλώσσα, αλλά και ιστορικά όχι αθεμελιωμένη ματιά, στο φαινόμενο Βυζάντιο (ή «Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Ελληνικού Έθνους»).
Δεν ισχυριζόμαστε, βεβαίως, οτι όλες οι απόψεις του είναι αλάνθαστες και ούτε θα αρνηθούμε κάποια σημεία υπεραπλούστευσης ή και αμφιλεγόμενης υποκειμενικότητας. Όμως θεωρούμε εξαιρετικά ενδιαφέρον -και σε κάποια σημεία πρωτότυπο- το προϊόν αυτό και πάρα πολύ χρήσιμο μέσον για βαθύτερο αναστοχασμό και προσωπική έρευνα όλων μας.
Μια ιδέα για τον γόνιμο διάλογο (μέσα απο θεμιτότατες αντιπαραθέσεις) που μπορεί να προκαλέση η προβολή και μελέτη του μπορεί κανείς να πάρη και απο τα εκατοντάδες (μέχρι στιγμής πανω απο 280!) σχόλια που πλαισίωσαν την εκπομπή και την επακόλουθη προβολή του στην ηλεκτρονική διεύθυνσι της εκπομπής.

ΜΕΡΟΣ Α’
ΜΕΡΟΣ Β’
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΜΕΡΟΣ F’
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΜΕΡΟΣ Η’

Σημ. 1: Την με ελληνικούς υπότιτλους παραλλαγή του πέμπτου μέρους θα την βάλουμε αμέσως μόλις κατορθώσουμε να την εντοπίσουμε στο διαδικτυακό χάος.
Σημ. 2: Την παρακολούθησι ολόκληρου του ντοκυμαντέρ (με ελληνικό υποτιτλισμό) μπορεί κανείς να πραγματοποιήση είτε στον ιστότοπο που πρώτος το παρουσίασε στο ελληνόφωνο Διαδίκτυο, το Αντίφωνο, είτε στην ιστοσελίδα του «πόρταλ» των «Ανιχνεύσεων».