Τριάντα χρόνια χωρίς τον Ελύτη: Τρία επτάστιχα απ τους Προσανατολισμούς του. Trent'anni senza Elytis (1911-1996): Tre poesie da 7 versi dalle sue "Orientazioni".

 

Οδυσσέας Ελύτης   ( Ηράκλειο,  2 Νοεμβρίου  1911 -  Αθήνα,  18 Μαρτίου 1996)

Bραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1979...

Σήμερα συμπληρώνονται 30 χρόνια χωρίς τον μεγάλο Νεοέλληνα ποιητή. Μας άφησε αυξάνοντας την πνευματική μας ορφάνια, αλλά μας έμειναν κληρονομιά ανεκτίμητη οι γεμάτοι Ελληνικό Φώς στίχοι του…

 

ΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕΕ

ΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛΛ 

 

ΤΡΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ (Απ' τους "Προσανατολισμούς")

--Γιατί επτάστιχα; 

--Λίγη πυθαγόρεια “αριθμολαγνεία” και εσωτεριστική "προκατάληψι" υπερ του αριθμού ΕΠΤΑ, την είχε ο ποιητής του Άξιον Εστί. Ιδιαίτερα -για να μην πώ απροκάλυπτα- την παρουσίασε στην (ουσιαστικά πρώτη) ποιητική συλλογή του “Προσανατολισμοί” (1940). Απο κοινού με μια υπο όρους κατάφασι στον νεοφερμένο τότε Υπερρεαλισμό. 

Για αμφότερα τον συμπάθησα απο την πρώτη στιγμή της γνωριμίας μου με την γαλαζοκύματη και ηλιόλουστη λυρική ποίησί του…

...

 

1. ΩΡΙΩΝ 1 

 

 

2. ΝΥΧΤΕΡΙΝΟ ΕΠΤΑΣΤΙΧΟ 3

 

3. ΑΙΘΡΙΑ 6

...

...

 ...

Υ.Γ.

 

1. Τρία απο τα επτά πολυαγαπημένα μου… Τα επόμενα τέσσερα, μπορεί να περιμένουν...

 

 2. Για το επτά, αλλά και τους "Προσανατολισμούς" έχω ξαναγράψει κάτι στο Ιστολόγιο: 

 

"... ένας νέος κέντρωνας, απο προσεκτική ανθολόγησι στην αγαπημένη συλλογή (...)  «Προσανατολισμοί». Πρόκειται για ένα επτάστιχο –καθόλου τυχαίο για τον «επταδολάτρη» Ελύτη, ο οποίος στους «Προσανατολισμούς» συμπεριφέρεται χαρακτηριστικά «επταδικά» (προσέχοντας τον αριθμό επτά και τα πολλαπλάσιά του)..." 

  

© 2026AlexandrosSoilemezis

Για πιστούς και άπιστους (no 2): Το παρεκκλήσι της Ἁγίας Τριάδος στην λίμνη Μαραθώνος (Ντοκουμέντο 7 Αυγούστου). Και το “Azure” των Electric Litany. Per credenti e non: La miracolosa salvaguardia dagli incendi della cappella di Santa Trinità (Lago di Maratona); più il brano “Azure” degli Electric Litany (You tube video + lyrics).

«…μια χαμηλή εκκλησία, μ' έναν Θεό πανύψηλο!»

ΕΛΥΤΗΣ

Η παρακάτω μαρτυρία-ρεπορτάζ μιλάει για ένα ακόμη θαυμαστό γεγονός απο τις πυρκαγιές. Και αυτό όχι από την Εύβοια. Από την Αττική (Μαραθώνας). Και απ’ ό,τι φαίνεται, σ’ αυτήν την περίπτωσι δεν προηγήθηκε καμμία λιτανεία…

[Εσείς δήτε το βίντεο. Εγώ θα μπορούσα να προσθέσω στην ανάρτησι κάποιον εκκλησιαστικό ύμνο, αλλά θα κλείσω στην συνέχεια με ένα μουσικοποιητικό σχόλιο, που προφανώς μου προέκυψε ως συνειρμός (εκκλησάκι, λιτανεία, πίστι κττ)…]

Νέο θαύμα! Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδος N

Αναφορικώς με το εκκλησάκι, αυτό έχει το όνομα της Αγίας Τριάδος και δεν είναι τυχαίο! Πρόκειται για ένα μοναστηριακό ξωκκλήσι, το οποίο ανήκει στην Μητρόπολι Κηφισιάς. Και μπορεί να είναι ένα από τα εκατοντάδες μεταβυζαντινά ανάλογα μνημεία, αλλά για εμάς εδώ στην Εύβοια έχει κάτι παραπάνω, αφού σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες εκεί ασκήθηκε ο Άγιος Τιμόθεος Επίσκοπος Ευρίπου (1510 – 1590)!  Αυτό το ταπεινό εκκλησάκι λοιπόν, το πιθανότερο είναι να ταυτίζεται με το ιερό κτίσμα στο οποίο λειτουργούσε ο Άγιος (πρίν ανοικοδομήσει την Μονή Πεντέλης, της οποίας υπήρξε και κτήτωρ), το αναφερόμενο στις πηγές ως «Αγία Τριάδα του Νερού»!

....................................................................................

Τέλος, για το post-rock /alternative rock συγκρότημα των Electric Litany, σας έχουμε …προειδοποιήσει! 

 Azure - Electric Litany (Copenhagen Steet Demos)

 

 Όσο για τους στίχους, εύκολο:

Πρόκειται για το «Ναοί στο σχήμα τ’ ουρανού», δηλ. για τον 14^ο Ψαλμό από το «Αξιον Εστί» (: από την 3^η ενότητα των «Παθών») του Οδυσσέα Ελύτη. Το συγκρότημα χρησιμοποίησε την απαγγελία τού Νομπελίστα μας και την επένδυσε καταλλήλως μουσικά!

[ Και επειδή στο ομώνυμο κανάλι τους στο Youtube οι Electric Litany μετέφρασαν αποσπασματικά το εν λόγω μελοποιημένο ποίημα, αναδημοσιεύω όσο γίνεται πιστά (με κύρια φιλολογική παρέμβασί μου, τα αποσιωπητικά στις παρενθέσεις) την εκεί δική τους παρουσίασι: ]

Electric Litany.

Copenhagen Street Demos.

(Recorded on an iphone 9).

March 2015, London.

- Voice-Poem: Odysseas Elytis (Αξιον Εστι - Ναοι στο σχημα τ'ουρανου) (Axion esti - Temples in the Shape of the Sky)

Images: Bela Tar, Theo Angelopoulos

 

 - Temples in the shape of the sky

and beautiful girls

with the grape in their teeth, you were right for us!

Birds on high lifting the heaviness of our heart

the deep azure that we loved!

They are gone, they are gone.

July with the bright shirt

and stony August with its small uneven steps

They are gone, they are gone

and deep beneath the earth clouds gathered, throwing up black gravel

and thunder, the rage of the dead

and slowly moaning in the wind

they came back with their chests

thrust out fearsome statues of rock.

-

ΝΑΟΙ στο σχήμα του ουρανού

και κορίτσια ωραία

με το σταφύλι στα δόντια που μας πρέπατε!

Πουλιά το βάρος της καρδιάς μας ψηλά μηδενίζοντας

και πολύ γαλάζιο που αγαπήσαμε!

Φύγανε φύγανε 

ο Ιούλιος με το φωτεινό πουκάμισο

και ο Αύγουστος ο πέτρινος με τα μικρά του ανώμαλα σκαλιά.

(…)

Φύγανε φύγανε

(…)

και βαθιά κάτω απ'το χώμα συννέφιασε ανεβάζοντας

χαλίκι μαύρο

και βροντές, η οργή των νεκρών

και αργά στον άνεμο τρίζοντας

εγυρίσανε πάλι με το στήθος μπροστά

φοβερά των βράχων τ' αγάλματα!

 

Ανήμερα της Αγίας Ιουλίτης, με λίγο άρωμα Ελύτη! (Από το Άξιον Εστί).Un brano poetico dal “Axion Esti” (Dignum Est) di Elitis

Πλεονάκις επολέμησάν με εκ νεότητός μου

και γαρ ουκ ηδυνήθησάν μοι

ΨΑΛΜΟΣ ΡΚΗ'

ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, (Απόσπασμα από «Το Δοξαστικόν»)

        ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ἑορτάζοντας τη μνήμη
των ἁγίων Κηρύκου και Ιουλίτης

        ἕνα θαύμα να καίει στους ουρανούς τ' ἁλώνια
ἱερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε:

       ΧΑΙΡΕ ἡ Καιομένη και χαίρε ἡ Χλωρή
Χαίρε ἡ Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί

        Χαίρε ἡ που πατείς και τα σημάδια σβήνονται
Χαίρε ἡ που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται

        Χαίρε του Παραδείσου των βυθών ἡ Αγρία
Χαίρε της ερημίας των νησιών ἡ Ἁγία

        Χαίρε ἡ Ονειροτόκος χαίρε ἡ Πελαγινή
Χαίρε ἡ Αγκυροφόρος και ἡ Πενταστέρινη

        Χαίρε με τα λυτά μαλλιά ἡ χρυσίζοντας τον άνεμο
Χαίρε με την ωραία λαλιά ἡ δαμάζοντας τον δαίμονα

        Χαίρε που καταρτίζεις τα Μηναία των Κήπων
Χαίρε που ἁρμόζεις τη ζώνη του Οφιούχου

        Χαίρε ἡ ακριβοσπάθιστη και σεμνή
Χαίρε ἡ προφητικιά και δαιδαλική

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (1959)
.............................

[Σ.Σ. Επεξήγησι/Περιγραφή για την εικόνα στην αρχή της ανάρτησης (Ὰγγλιστί): 
Hagia Sophia (Turkish: Ayasofya, from the Greek: Αγία Σοφία, "Holy Wisdom"; Latin: Sancta Sophia or Sancta Sapientia) is a former patriarchal basilica, later a mosque, now a museum in Istanbul, Turkey. Famous in particular for its massive dome, it is considered the epitome of Byzantine architecture. It was the largest cathedral ever built in the world for nearly a thousand years, until the completion of the Seville Cathedral in 1520. The current building was originally constructed as a church between A.D. 532 and 537 on the orders of the Byzantine Emperor Justinian, and was in fact the third Church of the Holy Wisdom to occupy the site (the previous two had both been destroyed by riots). It was designed by two architects, Isidore of Miletus and Anthemius of Tralles. The Church contained a large collection of holy relics and featured, among other things, a 50 foot (15 m) silver iconostasis. It was the patriarchal church of the Patriarch of Constantinople and the religious focal point of the Eastern Orthodox Church for nearly 1000 years. - wiki ] 

 

Δεκατετράστιχο κολλάζ απο το ποίημα του Ελύτη "Θάνατος & Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου".A collage of Elytis's poem "Death and Resurrection of Constantine Paleologos", by Alex. Sellenides (dedicated to G.Frazis)

ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ 
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ
                                                                      (Στον καθ. κ. George Frazis)
Έτσι καθώς εστέκοταν ορθός μπροστά στην Πύλη
μακριά η ψυχή του γύρευε στο φάρδος Παραδείσου
περνούσε με το βλέμμα του πιο πάνω απ'τους ανθρώπους
- Ο χάρος δεν τον έπιανε, Έναν που του χαμογελούσε -
Νέος ακόμα είχε δεί στους ώμους των μεγάλων
μία σταγόνα σταθερή στον ήλιο να ανεβαίνει
Για περηφάνια το άξιζε ο κόσμος να τον λύσεις.

Θεέ μου και τώρα τί που 'χε με χίλιους να παλέψει
μονάχα οι λέξεις του πιστές και μήτε ένας πλάι
κόρες παρθένες φέγγοντας - όλη η ζωή μια λάμψη 
γι' άλλων καιρών πιο μακρινών μια λέξη μές στα δόντια
τη λέξη θάλασσα έτσι πρόσεχε να προφέρει
Τη μοναξιά του ποιός, αυτός που όλα του τά ‘χαν πάρει:
Ο τελευταίος Έλληνας κι άπαρτος μές τη λύπη.

                                         Αλέξανδρος Σελλενίδης
                                                                          (Κάλυμνος, 8.6.2016)

ΣΗΜ. Οι δεκατέσσερις 15σύλλαβοι της σύνθεσης έχουν φτιαχθεί απο ποιητικά υλικά παρμένα απο το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη: "Θάνατος και Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου" (1969)

Τρείς επτάδες αποφθέγματα «Εκ του πλησίον» του Οδυσσέα Ελύτη. Χαιρετισμός στο «10ο Θερινό Πρόγραμμα ελληνικής Γλώσσας & Πολιτισμού, 2016»!! Nella decima edizione il Programma d’ insegnamento di lingua e cultura Neogreca “In-Country Study Program”!! Saluto inaugurale con 21 aforismi di Elitis.

Ξεκινάει αύριο Σάββατο το κατ’ αποκλειστικότητα γνωστό στο ιστολόγιό μας και καθιερωμένο πια εν Ελλάδι και Αυστραλία In Country Study Program. Το θερινό αυτό σχολείο ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού για Αυστραλούς φοιτητές συμπληρώνει εφέτος δέκα χρόνια!

Στην εορταστική αυτή επέτειο, προγραμματίζεται να τιμηθούν καταλλήλως (με ομιλίες, παρουσιάσεις, αλλά και θεματικά πεδία εργασιών) και άλλες «επετειακότητες», με κορυφαίες τα 2400 χρόνια του Αριστοτέλη και τα 20 χρόνια του Οδυσσέα Ελύτη.

Από αυτή την σημαντικότατη για τα ελληνικά γράμματα επέτειο των 20 χρόνων από τον θάνατο του Ελύτη, επιλέξαμε το υλικό αυτής της ανάρτησης.

Ως χαιρετισμό για την έναρξι του 10^ου Θερινού Προγράμματος.

Άλλωστε αυτά και άλλα σχεδιάζουμε να τα πούμε …εκ του πλησίον!

Προς ώρας:

Καλή Επιτυχία και να τα εκατοστήση!

Α΄

1. Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί, όπως το πρώτο σου ποίημα. Κι είναι οι δυο αυτές αγριμάδες που, αν συμπέσουν και κάνουν καινούριο φεγγάρι, μπορεί να ξαναγραφτεί απαρχής η ιστορία του κόσμου.

2. Συνεχίζεται και από την αντίθετη φορά των υδάτων ο ρους .
 
3. Από παιδιά και μόνον φτιάχνεις Ιεροσόλυμα.

4. Αλλ' εμπρός μια χαμηλή εκκλησία μ' έναν Θεό πανύψηλο.

5. Μην ανησυχείς. Υπάρχει πάντα μια δεύτερη τύχη που ακολουθεί πίσω απ' την πρώτη. Αρκεί να ξέρεις να περιμένεις παρά έναν ή δύο αιώνες, ενίοτε.

6. Ο Ξενοφών τυγχάνει εξάδελφός μου και η μικρή Ασία ομοεθνής. Κατά τ' άλλα, πραγματικά, τρώω περγαμόντο για να ξημερώσει και γράφω ποιήματα ώστε να ερωτεύομαι σωστά.

7. Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια.

 


Β΄

8. ΤΗΣ ΛΕΠΡΑΣ ΠΡΩΤΟ ΣΥΜΠΤΩΜΑ ΤΟ ΧΡΗΜΑ. Σωρεύει
                          ο φιλάργυρος ανυπαρξία και χαίρεται,

9. Ώς κι ο καημός εάν τον ταξιδεύεις χρειάζονται όκια.

10. Κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές, και πάλι κάτι θα περισσέψει. Που να το ανακράξεις σε στιγμή μεγάλου κινδύνου.

11. Και διαμάντι στα δύο φτάνει να κόψει ένα μαχαίρι, αρκεί νά 'ναι από συμφέρον.

12. Το κατά λάθος λάθος μπορεί να σε οδηγήσει και σε άλλα επόμενα, δέν σε επαναφέρει όμως στο σωστό ποτέ.

13 Η τρέχουσα ευφυΐα είναι μια ισορροπία ανάμεσα στο χείριστο και το βέλτιστο.

14. Κοίτα να κόβεις κάθε τόσο τα νύχια τής Ιστορίας, επειδή έτσι και μεγαλώσουν θα πνίξουν κι εσένα και την αλήθεια.

Γ΄

15. Αν δέν σου λείψει ένα κομμάτι ζωής, όνειρα μήν περιμένεις.

16. Το θαύμα είναι πάντοτε μονογενές. Η παραμικρή προσθήκη ευφυΐας Μαγιού το μεταβάλλει σε γεωμετρημένο λαχανόκηπο.

17. Άπαξ και φτάσει να θεωρείται αλάνθαστο ένα χρώμα, δέν υπόκειται πλέον στην εξέλιξη, ακριβώς όπως ένας τέλειος στίχος.

18.Την άνοιξη αν δέν τη βρείς τη φτιάχνεις.

19. Τον κορυδαλλό τον ακούς μόνον όταν δέν τον βλέπεις, όπως την έμπνευση τη βρίσκεις μόνον όταν δέν την κυνηγάς.

20. Η απόσταση ανάμεσα στο τίποτε και το ελάχιστο είναι κατά πολύ μεγαλύτερη απ' ό,τι ανάμεσα στο ελάχιστο και το πολύ.

21. Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πεί ο Θεός.