Οι ανακαλύψεις εξωπλανητών, το νερό και η ύπαρξή εξωγήινης ζωής. Άρθρο Αντώνη Αντωνίου. Le scoperte dei pianeti alieni potenzialmente abitabili e la possibilità di vita extraterrestre; articolo di Antonios Antoniu. NASA’s new exoplanet discoveries and the possibility of extraterrestrial life. By Antonios Antoniou.

Και στο παρελθόν είχαμε την τιμή ως Ιστολόγιο να φιλοξενήσουμε κείμενα-συνεργασίες του φίλου αστροφυσικού Αντώνιου Αντωνίου (βλ. επι παραδείγματι εδώ). Αυτή την φορά είδαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτησί του σε σελίδα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τον προβληματισμό από τις πρόσφατες ανακοινώσεις της NASA για τους εξω-πλανήτες.. Κείμενο ευσύνοπτο, σαφές και ταυτοχρόνως μεστό! Τον ευχαριστούμε για την άδεια αναδημοσίευσης! 
....................................................................................................

Η ΥΠΑΡΞΗ ΖΩΗΣ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΝΕΡΟΥ. Η ΥΠΑΡΞΗ ΝΕΡΟΥ ΔΕΝ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΖΩΗΣ 

Η ΝΑΣΑ ανακοίνωσε πρόσφατα την ανακάλυψη συστήματος εφτά πλανητών οι οποίοι περιφέρονται γύρω από το πολύ μικρότερο από τον Ήλιο άστρο TRAPPIST 1 (εκ του The Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope, TRAPPIST, στην Χιλή), το οποίο εντοπίζεται στον αστερισμό του Υδροχόου. Το άστρο αυτό, άρα και το σύστημα των πλανητών του, απέχει από εμάς περίπου 40 έτη φωτός (δηλαδή αυτό που παρατηρούμε τώρα είχε την εικόνα αυτή πριν 40 χρόνια). Το ενδιαφέρον είναι ότι όλοι αυτοί οι πλανήτες έχουν μέγεθος περίπου με αυτό της Γης και λόγω του ότι το μητρικό άστρο είναι μικρό (8 φορές μικρότερο από τον Ήλιο) και σχετικά κρύο (εκπέμπει ακτινοβολία ίση με το 0,05% της αντίστοιχης ηλιακής) ακόμα και οι πιο κοντινοί πλανήτες σε αυτό φαίνεται να έχουν νερό σε υγρή μορφή. Το ενδιαφέρον γίνεται εντονότερο από το γεγονός ότι τρεις από αυτούς βρίσκονται στην κατοικήσιμη γύρω από το άστρο ζώνη, στην λεγόμενη οικόσφαιρα. 

Επειδή μετά από κάθε τέτοια ανακάλυψη αφήνονται από μερικούς (όχι άδικα ίσως) και κάποιες υπόνοιες περί ύπαρξης ζωής ίσως είναι χρήσιμο να λεχθούν κάποια πράγματα. 

Κατ’ αρχάς οι περισσότεροι από εκείνους που αναφέρονται στο θέμα της ζωής δεν εννοούν τη ζωή στο στοιχειώδες της επίπεδο (κάποια βακτήρια ενδεχομένως ή φυτά) αλλά στην εξελιγμένη της μορφή. Η στοιχειώδης ζωή για κάποιους λόγους δεν τους ενδιαφέρει. Ενδιαφέρονται μόνον για πιθανούς εξελιγμένους πολιτισμούς. Βασικό συστατικό της ζωής είναι, ως γνωστόν, το νερό. Πρέπει όμως να γίνει σαφές ότι ναι μεν η ύπαρξη ζωής συνεπάγεται και την ύπαρξη νερού αλλά η ύπαρξη νερού ΔΕΝ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΚΑΤ’ ΑΝΑΓΚΗΝ και την ύπαρξη ζωής. Το νερό λοιπόν από μόνο του δεν αποδεικνύει ούτε καν την ύπαρξη στοιχειώδους μορφής ζωής. 

Η επιστήμη (και όχι η παρα-επιστήμη) όμως είναι ξεκάθαρη. Οι προϋποθέσεις για την ύπαρξη ζωής είναι πολλές και πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα. Παρόλα αυτά όμως, δεδομένου ότι μόνο στον Γαλαξία μας υπάρχουν περίπου 700 δισεκατομμύρια άστρα και αν σκεφθούμε ότι γνωρίζουμε προς το παρόν την ύπαρξη 100 περίπου δισεκατομμυρίων γαλαξιών, το πλήθος των αστέρων που θα ήταν κατάλληλοι να δημιουργήσουν γύρω τους πλανήτες ή πλανητικά συστήματα με συνθήκες παρόμοιες αλλά και ακριβώς ίδιες με εκείνες της Γης, είναι πολύ μεγάλο. Μπορούμε μάλιστα και να το υπολογίσουμε. 

Άρα στο ερώτημα «Υπάρχει αλλού ζωή;» η απάντηση είναι «Γιατί όχι; Δεν έχουμε λόγους να το αποκλείσουμε». Δεν φτάνει όμως αυτό. Χρειάζεται και μια, όχι απόδειξη, αλλά έστω και μια μικρή ένδειξη. Τέτοια, είτε μας αρέσει είτε όχι, δεν έχουμε. Τα όσα λέγονται από μερικούς κατά καιρούς είναι είτε κανονική απάτη, είτε ασάφειες είτε έχουν ερμηνευθεί σε ποσοστό πάνω από 95%. 

Στο ερώτημα «Αν υπάρχει κάπου εξελιγμένος πολιτισμός, είναι δυνατόν να επικοινωνήσουμε;», η απάντηση είναι πάλι όχι. Η πιθανότητα μιας τέτοιας επικοινωνίας είναι μηδέν. Ίσως να είμαστε καταδικασμένοι να μην το μάθουμε ποτέ. 

Έτσι λοιπόν καλό θα είναι να έχουμε υπόψη μας ότι τα… γήινα UFO είναι πιο επικίνδυνα από τα εξωγήινα. Και τα δεύτερα δεν είμαστε σίγουροι ότι υπάρχουν.

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

«Γιατί το Σύμπαν είναι τόσο απλό;». Του Αντώνη Αντωνίου. “Perché è l'Universo talmente semplice?”; Collaborazione del Dr A. Antoniu.“Why is the Universe so simple?”; an article by PhD Antonios Antoniou

Με μια εκλεκτή συνεργασία του ο φίλος και από παλιά γνώριμος του συλλόγου μας Αντώνης Αντωνίου, Δρ Αστροφυσικής Παν/μίου Αθηνών και επιστημονικός υπεύθυνος της Εστίας Γνώσης Χαλκίδας, ποιεί εξαιρετική τιμή στο ιστολόγιό μας. Το άρθρο του, δοκιμιακό κείμενο με φιλοσοφικές προεκτάσεις, το δημοσιεύουμε ολόκληρο, λόγω της θεματολογίας και της σημαντικότητάς του.

.............................................

Γιατί το Σύμπαν είναι τόσο απλό; 
Αντώνιος Α. Αντωνίου
Δρ. Αστροφυσικής Πανεπιστημίου Αθηνών

 "Η ύπαρξη του Σύμπαντος έχει νόημα μόνο αν περιέχει μια συνείδηση 

ικανή να εκτιμά την οργάνωση, την ομορφιά και την αρμονία του"

Η δυνατότητα κατανόησης του Σύμπαντος
Ο τίτλος του άρθρου αυτού εκφράζει μια παράφραση της διαπίστωσης του μεγάλου ογκόλιθου της επιστήμης, του Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein, 1879-1955), «Αυτό που είναι ακατανόητο είναι γιατί το Σύμπαν είναι κατανοητό». Πράγματι., αν κάνουμε μερικές σκέψεις, θα δούμε ότι η παραπάνω ρήση έχει μια βαθειά φιλοσοφική διάσταση. Οι εκπληκτικές επιτυχίες της επιστήμης, που καθημερινά σχεδόν παρατίθενται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στη διάρκεια των ειδησεογραφικών δελτίων, μας κάνουν να ξεχνάμε πως είναι σχεδόν θαύμα ότι η επιστήμη λειτουργεί. Αυτό συμβαίνει γιατί η Κτίση ή ,αν θέλετε, η Φύση χαρακτηρίζεται από κανονικότητες που ονομάζονται «νόμοι». Ωστόσο, ένας δεύτερος παράγοντας εξίσου σημαντικός είναι ότι ο εγκέφαλός μας είναι ικανός να αντιληφθεί αυτές τις κανονικότητες. Πράγματι, η Κτίση μας στέλνει νότες μουσικής, αλλά δεν μας δίνει τη μελωδία. Στο χέρι μας είναι να την αποκωδικοποιήσουμε. Αν παρατηρήσουμε τις κανονικότητες, η σημασία τους δεν είναι πάντοτε εμφανής. Η ανατολή και η δύση του Ήλιου μας γοητεύουν με τις μωβ και πορτοκαλί τους αποχρώσεις. Όμως χρειάσθηκε να περιμένουμε μέχρι τον 18ο αιώνα έως ότου ο γάλλος φυσικός Λεόν Φουκό (Leon Foucault, 1819-1868) να αναρτήσει το εκκρεμές από την οροφή του «Πάνθεον» στο Παρίσι, και να παρατηρήσει ότι το επίπεδο ταλάντωσης του εκκρεμούς άλλαζε ανάλογα με τον ήλιο στις διάφορες ώρες της ημέρας, για να καταλάβουμε ότι ο Ήλιος ανατέλλει και δύει επειδή η Γη κάνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον εαυτό της κάθε 24 ώρες. Χρειάσθηκε η ιδιοφυία ενός Γιοχάννες Κέπλερ (Johannes Kepler, 1571-1630) και ενός Ισαάκ Νεύτωνα (Isaac Newton, 1642-1727) για να ξεδιαλύνουμε το μυστήριο της κίνησης των πλανητών (μυστήριο που απασχολούσε και τους αρχαίους μας προγόνους) και να καταλάβουμε ότι κινούνται σε ελλειπτικές τροχιές, με τον Ήλιο τοποθετημένο σε μια από τις εστίες της έλλειψης.
Το μήνυμα της Φύσης φθάνει σε εμάς κωδικοποιημένο και στο χέρι μας είναι να το αποκωδικοποιήσουμε. Το εκπληκτικό είναι ότι ο εγκέφαλός μας είναι σε θέση να αποκρυπτογραφήσει, τουλάχιστον εν μέρει, τον κοσμικό αυτό κώδικα και έτσι μπορούμε να προοδεύσουμε προς μια πληρέστερη κατανόηση του κόσμου.

Θα μπορούσαμε να ζούσαμε σε ένα Σύμπαν μη κατανοητό;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι σαφώς καταφατική. Κάλλιστα θα μπορούσαμε να ζούμε σε ένα σύμπαν όπου οι κανονικότητες θα ήταν τόσο συγκεκαλυμμένες, τα κίνητρα τόσο καλά κρυμμένα, η μελωδία τόσο απόκρυφη που η αποκωδικοποίηση του κοσμικού κώδικα θα απαιτούσε ασύγκριτα πιο πολλές διανοητικές ικανότητες από αυτές που διαθέτει ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Αλλά θα μπορούσαμε να ζούμε και σε ένα σύμπαν που οι κανονικότητες θα ήταν τόσο εμφανείς και διάφανες, που θα τις είχαμε μπροστά στα μάτια μας και δεν θα χρειαζόταν καμιά διανοητική προσπάθεια να καταλάβουμε το νόημά τους. Βρισκόμαστε δηλαδή σε ένα ενδιάμεσο σύμπαν. Και αυτή είναι η πρώτη «σύμπτωση». Δεν ζούμε σε καμιά από τις δύο παραπάνω ακραίες περιπτώσεις, αλλά ζούμε, όπως είπαμε, σε ένα ενδιάμεσο σύμπαν όπου η δυσκολία του κοσμικού κώδικα μοιάζει μυστηριωδώς προσαρμοσμένη στη δυνατότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να την καταλάβει. Το έργο δεν είναι εύκολο, αλλά δεν είναι και ακατόρθωτο. Είναι αρκετά δύσκολο ώστε να αποτελεί για μας μια σοβαρή πρόκληση, χωρίς να μας αποθαρρύνει και να μας αναγκάζει να κατεβάσουμε τα όπλα. Μου έρχονται στο νου πάλι τα λόγια του Αϊνστάιν «Ο Θεός είναι περίπλοκος, αλλά δεν είναι κακός». Περίπλοκος, επειδή το μυστικό της μελωδίας δεν μας το προσφέρει στο πιάτο. Και δεν είναι κακός – αν ήταν ποτέ δυνατόν- γιατί, αφού βάλουμε τα δυνατά μας, θα μπορέσουμε να αποκωδικοποιήσουμε αυτόν τον κώδικα. Δεν βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση με τις κάμπιες, που υφίστανται τους φυσικούς νόμους χωρίς ποτέ να τους καταλαβαίνουν. Μια δεύτερη «σύμπτωση», εξίσου εκπληκτική, αφορά τη δυνατότητα του εγκεφάλου μας να αφομοιώνει συγκεκριμένα γεγονότα και αφηρημένες έννοιες, την ικανότητα να μαθαίνει φυσική, χημεία, μαθηματικά, πληροφορική, μουσική, λογοτεχνία κλπ. Για να μπορεί να δημιουργεί αυτό που λέμε επιστήμη.

 Ποια η θέση μας μπροστά σε αυτές τις «συμπτώσεις»;
Τι στάση να κρατήσουμε μπροστά σ’ αυτές τις εκπληκτικές «συμπτώσεις», ανάμεσα δηλαδή στις ιδιότητες του εγκεφάλου και σε αυτές που αποκαλούνται «φυσικοί νόμοι» και που μας επιτρέπουν να αποκωδικοποιήσουμε το μυστικό αυτής της μελωδίας;
Για έναν αμετάπειστο δαρβινιστή, οι συμπτώσεις αυτές δεν έχουν τίποτα το μυστηριώδες. Είναι απλώς αποτέλεσμα της φυσικής επιλογής που σχημάτισε και διαμόρφωσε τον εγκέφαλο του ανθρώπου κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να κατανοεί τους φυσικούς νόμους και να προσαρμόζεται όσο το δυνατόν καλύτερα για να επιβιώσει. Το επιχείρημα αυτό, σύμφωνα με τη άποψη πολλών, είναι και από επιστημονική άποψη εξαιρετικά ισχνό. Η δαρβινική εξέλιξη συνεισέφερε σίγουρα στην ανάπτυξη των νοητικών μας ικανοτήτων για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις αλλαγές του περιβάλλοντος. Όμως οι ικανότητες αυτές έχουν συγκεκριμένο και πρακτικό χαρακτήρα. Έτσι, ο άνθρωπος έμαθε να κρύβεται από τα αρπακτικά, να προστατεύεται από την κακοκαιρία, να αγωνίζεται ενάντια στο κρύο ή τη ζέστη, να βρίσκει την τροφή του ή να αποφεύγει τα αντικείμενα που πέφτουν πάνω του. Όμως είναι πολύ αμφίβολο ότι ο αγώνας για την επιβίωση απαιτεί γνώση των νόμων της βαρύτητας ή της διάδοσης του φωτός, κατανόηση του σχηματισμού των γαλαξιών ή της μαύρης τρύπας, ή ακόμα λεπτομερή εξοικείωση με τη δομή των ατόμων. Αυτή η καθαρά διανοητική γνώση, θεωρητικά, δεν προσφέρει κανένα βιολογικό πλεονέκτημα. Δύσκολα συνδέουμε την πρόοδό μας στα μαθηματικά με την αύξηση των πιθανοτήτων μας να επιζήσουμε. Το να μάθουμε πώς και από τί είναι φτιαγμένο το Σύμπαν δεν μας χρησιμεύει καθόλου στον ανταγωνισμό για το σφετερισμό των περιορισμένων φυσικών πόρων του πλανήτη.
Θα μπορούσε βέβαια να αντιταχθεί το επιχείρημα ότι η γνώση, για παράδειγμα, των μυστηρίων του ατόμου επιτρέπει την κατασκευή ενός πυρηνικού εργοστασίου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την οικειοποίηση αυτών των περιορισμένων πόρων. Πρέπει όμως να τονίσουμε ότι η επιστήμη γενικά δεν γεννήθηκε για ωφελιμιστικούς σκοπούς. Όταν για παράδειγμα ο Αϊνστάιν ανακάλυψε ότι η ύλη είναι μιας μορφή ενέργειας, δεν περνούσε καν από το μυαλό του η κατασκευή της ατομικής βόμβας. Το κίνητρό του δεν αφορούσε θέματα επιβίωσης ή ανταγωνισμού. Ήταν απορροφημένος από τη σχετικότητα του χρόνου και του χώρου.
Είναι εξίσου ακριβές ότι η βαθύτερη γνώση των φυσικών νόμων- αν και αρχικά παρακινήθηκε από καθαρά αισθητικά και διανοητικά κίνητρα- παράγει τεχνολογικές εφαρμογές, που στην πλειονότητά τους συνεισφέρουν στην αύξηση της ευημερίας της κοινωνίας. Η γνώση των νόμων της βαρύτητας του Νεύτωνα για παράδειγμα επιτρέπει στα αεροπλάνα να μας μεταφέρουν από τη μια γωνιά της υδρογείου στην άλλη σε λιγότερο από μια μέρα, πηγαίνει ανθρώπους στο φεγγάρι, οι ηλεκτρομαγνητικοί νόμοι του Μάξγουελ επιτρέπουν σε εικόνες από τον πλανήτη ολόκληρο να εισβάλλουν στο σαλόνι μας μέσα στη μικρή οθόνη και σε εμάς να συνομιλούμε με οποιονδήποτε, αν το επιθυμούμε, σε όλα σχεδόν τα σημεία του πλανήτη. Όμως, ακριβώς όπως ο Αϊνστάιν, έτσι και Νεύτων ή ο Μάξγουελ παρακινήθηκαν από την πνευματική επιθυμία για γνώση και όχι από ανάγκη για επιβίωση.

Οι τρόποι απόκτησης της γνώσης
Είναι σαφές ότι, γνώση του κόσμου αποκτάται με δύο διαφορετικούς τρόπους: Από τη μια, η αισθητηριακή, η άμεση και η ενστικτώδης γνώση και από την άλλη η διανοητική, η λιγότερη άμεση και πιο σκεπτικιστική. Βλέποντας ένα μήλο να πέφτει μέσα στοn δεντρόκηπο, μπορούμε να αρκεστούμε σε μια γνώση που επικαλείται τις αισθήσεις μας. Μπορούμε να θαυμάσουμε το υπέροχο σκούρο-κόκκινο χρώμα της φλούδας του μήλου, να ακολουθήσουμε την πτώση του από το κλαδί της μηλιάς ως το έδαφος, να ακούσουμε τον ξερό ήχο της επαφής του με το χορτάρι και να μην προχωρήσουμε άλλο. Μπορούμε, όμως, και να εξετάσουμε την πτώση του μήλου σε ένα πιο αφηρημένο και βαθύ επίπεδο. Έχοντας γνώση του νόμου του Νεύτωνα και του νόμου των μαθηματικών, μπορούμε να υπολογίσουμε με ακρίβεια την τροχιά που ακολουθεί στην πτώση του το μήλο, το χρόνο που χρειάζεται για να φθάσει στο έδαφος, την ταχύτητα που θα έχει τη στιγμή της προσεδάφισης, αλλά και να επαληθεύσουμε όλα αυτά τα στοιχεία με ακριβείς τρόπους μέτρησης. Θεωρητικά, δεν υπάρχει καμιά εμφανής σύνδεση ανάμεσα σε αυτούς τους δύο τρόπους. Είναι διαχωρισμένοι ο ένας από τον άλλον και η διανοητική γνώση είναι απλώς προέκταση της αισθητηριακής γνώσης.
Είναι προφανές ότι η αισθητηριακή γνώση απαντά σε μια βιολογική ανάγκη. Το γεγονός ότι συνειδητοποιούμε την πτώση του μήλου μας προφυλάσσει ενδεχομένως από το να πέσει στο κεφάλι μας και να μας πληγώσει. Αντίθετα, η διανοητική γνώση δεν έχει καμιά σχέση με το ένστικτο της επιβίωσης. Πραγματικά, οι έννοιες που προκύπτουν σε ορισμένους τομείς της επιστήμης, όπως στη Φυσική ή στην Αστροφυσική, ενίοτε είναι τόσο παράξενες, που αντιτίθενται στην κοινή λογική και καθόλου δε μας βοηθούν στην καθημερινή μας ζωή. Για παράδειγμα, η ιδέα ότι ένα ηλεκτρόνιο παίρνει τη μορφή κύματος όταν δεν το κοιτάζουμε, για να μεταμορφωθεί ξανά σε σωματίδιο όταν το κοιτάζουμε, σίγουρα δεν είναι από τα πράγματα που μας βοηθούν να επιβιώσουμε. Το να ξέρουμε ότι ο χώρος καμπυλώνεται γύρω από τον εαυτό του και ότι ο χρόνος σταματάει στο χείλος μιας μαύρης τρύπας, δεν προσφέρει κανένα πλεονέκτημα στη φυσική επιλογή που υποστηρίζουν οι δαρβινιστές. Η επιβίωση μέσα στη «ζούγκλα της ζωής» δεν απαιτεί τη διανοητική γνώση της Φύσης, αλλά μόνο εκείνων των εκδηλώσεών της που αγγίζουν άμεσα τις αισθήσεις μας. Η επιβίωση ενός είδους δεν εξαρτάται από την αναζήτηση μιας κρυμμένης τάξης ή ενός μυστικού κώδικα, αλλά από μια άμεση εκτίμηση του κόσμου. Όταν τρέχουμε για να μη μας πετύχει μια σφαίρα ή πηδάμε πάνω από ένα ρυάκι για να μη βραχούμε, εννοείται ότι δεν αναλύουμε την κατάσταση σύμφωνα με τους νόμους της μηχανικής και της βαρύτητας. Αν ένας μετεωρίτης ερχόταν ολοταχώς προς το μέρος μας, δεν θα σκεφτόμασταν (έτσι κι αλλιώς δε θα είχαμε το χρόνο να το κάνουμε), απλώς θα αντιδρούσαμε ενστικτωδώς ώστε να τον αποφύγουμε. Αυτή η αντανακλαστική συμπεριφορά είναι ανάλογη με αυτή των ζώων. Όταν ένας σκύλος ορμά για να πιάσει στον αέρα ένα κόκαλο, είναι σίγουρο ότι δεν επικαλείται τους νόμους του Νεύτωνα! Ένα πουλί που πετά, χτυπά τα φτερά του ενστικτωδώς, χωρίς να γνωρίζει κανένα από τους νόμους της Φυσικής. Αυτή η διαισθητική γνώση είναι γραμμένη στα γονίδια του σκύλου ή του πουλιού, όπως συμβαίνει και με το δικό μας ένστικτο, το οποίο διαμορφώνεται τόσο από τις εμπειρίες των προγόνων μας όσο και από τις δικές μας, και στη συνέχεια εγγράφεται στα δικά μας γονίδια.

 Παράλληλα σύμπαντα: επιστημονικό δεδομένο;
Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα: Ή ο άνθρωπος εμφανίστηκε σε ένα Σύμπαν χωρίς νόημα, που του είναι εντελώς αδιάφορο ή ο ερχομός του ήταν προγραμματισμένος εξαρχής, για να δώσει ένα νόημα στο Σύμπαν κατανοώντας το. Ας τα προσεγγίσουμε λίγο και τα δύο. Βέβαια δεν εξαντλείται το θέμα σε ένα περιορισμένης έκτασης άρθρο. Στην υπόθεση της τύχης, η εξαιρετικά ακριβής ρύθμιση των φυσικών νόμων μόνο με έναν τρόπο μπορεί να εξηγηθεί. Και αυτός είναι η ύπαρξη ενός πλήθους παραλλήλων συμπάντων. Τα παράλληλα αυτά σύμπαντα θα έκρυβαν όλους τους πιθανούς συνδυασμούς φυσικών νόμων και αρχικών συνθηκών. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία θα ήταν άγονα και δεν θα φιλοξενούσαν τη ζωή ή τη συνείδηση. Εκτός από το δικό μας που, κατά τύχη, θα είχε τον τυχερό συνδυασμό και θα κέρδιζε εμάς σαν δώρο! Η Κβαντομηχανική αποδέχεται την ύπαρξη αυτών των συμπάντων – κάθε φορά που υπάρχουν επιλογές σε μια απόφαση αυτό το Υπερ-Σύμπαν διαιρείται σε δύο επί μέρους σύμπαντα: στο ένα σύμπαν το ηλεκτρόνιο θα κινηθεί προς τα ανατολικά και στο άλλο προς τα νότια. Ο παρατηρητής διαιρείται και αυτός, ακόμα και αν δεν είναι καθόλου ευνόητο, όπως παρατηρεί ο άγγλος μαθηματικός Ρότζερ Πενρόουζ (Roger Penrose, 1931- ), ότι τέτοιες διαιρέσεις του σώματος και του πνεύματός μας μπορούν να συμβούν χωρίς εμείς να τις συνειδητοποιήσουμε. Ένα άλλο σενάριο παραλλήλων συμπάντων παρουσίασε ο ρώσος φυσικός Αντρέι Λίντε (Andrei Linde, 1948- ), ο οποίος πρότεινε ένα μοντέλο της Μεγάλης Έκρηξης, όπου το δικό μας σύμπαν θα ήταν μια μικρή σφαίρα ανάμεσα σε αναρίθμητες άλλες, μέσα στους κόλπους ενός μετά-σύμπαντος.
Οι περισσότεροι επιστήμονες, δε λέω δίκαια ή άδικα, απορρίπτουν την υπόθεση των πολλαπλών συμπάντων και το τυχαίο που απορρέει από αυτήν. Δεν αρέσει η υπόθεση αυτή των πολλαπλών συμπάντων, επειδή αντιτίθεται στην αρχή της οικονομίας: γιατί να υπάρχουν άπειρα άγονα σύμπαντα για να προκύψει ένα μόνο που να έχει συνείδηση του εαυτού του; Από την άλλη, το να δεχτούμε την ύπαρξη απείρων παραλλήλων συμπάντων που όλα τους είναι απρόσιτα για τα όργανα μέτρησής μας και συνεπώς μη επαληθεύσιμα, δεν συμφωνεί με την επιστημονική μέθοδο. Η επιστήμη βασίζεται στην εμπειρία και την παρατήρηση.
Η υπόθεση της τύχης απορρίπτεται επίσης από τους περισσότερους επειδή, εκτός από την απουσία νοήματος και την απελπισία που φέρνει μαζί της, δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι η αρμονία, η συμμετρία, η ενότητα και η ομορφιά του κόσμου, στις ντελικάτες γραμμές ενός λουλουδιού, στη μεγαλειώδη αρχιτεκτονική των γαλαξιών, αλλά κυρίως στους ιδιοφυείς και κομψούς νόμους της Κτίσης, αποτελούν προϊόν απλά και μόνο τύχης. Είναι σαν να βλέπετε ένα υπερσύγχρονο αυτοκίνητο και να ισχυρίζεστε ότι αυτό υπήρξε αποτέλεσμα τυχαίας συναρμολόγησης των εξαρτημάτων του. Σίγουρα κανείς δε θα σας έπαιρνε στα σοβαρά. Πολλοί πιστεύουν ότι ούτε και η ικανότητά μας να κατανοούμε το Σύμπαν είναι αποτέλεσμα μιας ευτυχούς σύμπτωσης. Θεωρούν, και μάλλον όχι άδικα, ότι «προγραμματίστηκε» εκ των προτέρων, όπως και το Σύμπαν ρυθμίσθηκε με εξαιρετική ακρίβεια, από τη γέννησή του ακόμα για να δεχθεί την εμφάνιση της ζωής. Η ύπαρξη του Σύμπαντος έχει νόημα μόνο αν περιέχει μια συνείδηση ικανή να εκτιμά την οργάνωση, την ομορφιά και την αρμονία του. Ήταν αναπόφευκτο η συνείδηση, που προέκυψε από αυτή την κοσμική δημιουργία να ανυψώσει και το βλέμμα αλλά και το νου προς τα πάνω προσπαθώντας να κατανοήσει του νόμους που τη διέπουν. Σίγουρα λοιπόν η ικανότητα αυτή του εγκεφάλου μας δεν αποτελεί μια απλή σύμπτωση, αλλά δώρο.

 Θα μπορέσει ποτέ η επιστήμη να δώσει απάντηση σε όλα τα ερωτήματα;
Την απάντηση στο ερώτημα αυτό τη δίνει η ίδια επιστήμη αποδεικνύοντας τα όριά της. Η σύγχρονη επιστήμη έρχεται να βάλει τέλος και στην δήθεν παντοδυναμία της λογικής. Όχι του ορθολογισμού, αλλά της δικτατορίας του ορθολογισμού. Ο διάσημος αυστριακός μαθηματικός Κούρτ Γκέντελ (Kurt Goedel, 1906-1978) απέδειξε μια πρόταση που, κατά τη γνώμη πολλών, απετέλεσε σταθμό στην ανθρώπινη σκέψη, στην ανθρώπινη λογική, ακριβώς γιατί την τοποθετεί στις πραγματικές της διαστάσεις. Απέδειξε λοιπόν ότι οποιοδήποτε λογικό σύστημα και αν διαθέτουμε, οποιαδήποτε και αν είναι η ανθρώπινη λογική, πάντα θα υπάρχουν προτάσεις που θα είναι αληθείς αλλά όχι αποδείξιμες. Κανένα δηλαδή λογικό σύστημα δεν είναι πλήρες. Με άλλα λόγια απέδειξε ότι κάθε αλήθεια δεν είναι κατ’ ανάγκη και αποδείξιμη. Υπάρχουν δηλαδή και αλήθειες που δεν μπορούν να αποδειχθούν οποιαδήποτε λογική και αν διαθέτει κανείς. Ποτέ λοιπόν η επιστήμη δε θα φθάσει στο τέρμα της διαδρομής.
Το παραπάνω «μαγικό» αποτέλεσμα του Γκέντελ μας έδειξε ποια είναι τα όρια του ορθού λόγου. Επομένως θα πρέπει να επικαλεστούμε και άλλους τρόπους γνώσης, με τη συνδρομή πάντα των ανακαλύψεων της σύγχρονης επιστήμης. Και αυτοί οι δρόμοι διασταυρώνονται με ένα δύσκολο αλλά ταυτόχρονα πολύ όμορφο μονοπάτι. Το μονοπάτι της Πίστης.
Μετά τη διασταύρωση αυτή ένα είναι σίγουρο: το Σύμπαν δεν είναι πια απόμακρο και ξένο, αλλά οικείο, κοντινό και -γιατί όχι απλό.

Τι ήταν το Άστρο των Μάγων; Επιστημονικές απαντήσεις, μεταφυσικές ερωτήσεις και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! Che cos’ era la Stella dei Re Magi? AUGURI!!

« ιδόντες δε τον αστέρα εχάρησαν χαράν μεγάλην σφόδρα….»

Για το Άστρο των Χριστουγέννων είναι δεδομένο πως:

« (… ) Η επιστήμη δεν μπορεί να απαντήσει, ίσως προς το παρόν, με βεβαιότητα. Καμία από τις αστρονομικές επεξηγήσεις, όπως αναφέραμε προηγουμένως δεν ικανοποιεί πλήρως. Μάλλον τείνουν να αποφανθούν για το τι δεν ήταν παρά για το τι ήταν.
Είναι όμως προφανές ότι ο Ευαγγελιστής Ματθαίος δεν είχε την πρόθεση να καταγράψει κάποιο αστρονομικό φαινόμενο, αλλά μάλλον να τονίσει το χαρμόσυνο γεγονός της ενανθρώπισης του ίδιου του Θεού. Άλλωστε στα πλαίσια της προσπάθειας της θέωσης του ανθρώπου ίσως να μην έχει ιδιαίτερη σημασία η επιστημονική προσέγγιση για το τι ήταν το συγκεκριμένο άστρο.
Εξάλλου το χαρμόσυνο άγγελμα της Γέννησης του Χριστού το εξήγγειλαν και εξακολουθούν να το εξαγγέλλουν τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα του ουρανού. Γεννάται όμως το ερώτημα. Υπάρχουν όμως σήμερα Μάγοι μεταξύ των ανθρώπων; (…)»

Και με άλλα λόγια (έστω και με λάθος τίτλο):
"Γιατί δεν υπήρξε το "Αστρο" της Βηθλεέμ".


Από την άλλη το ιστολόγιο παραπέμπει σε όσα έχει ως «ασυσκότιστες;- σκέψεις αμαρτωλού επισκέπτη» γράψη εν είδει προβληματισμών και παραφιλολογικών σχολιασμών σε ένα παλιό σημείωμά του ο υπογράφων διαχειριστής :

"Ο αστήρ δεν ήταν φυσικό αστρικό αντικείμενο από τα γνωστά, ούτε κάπου έξω από την ατμόσφαιρά μας. Ούτε Κομήτης, λοιπόν, ούτε Σουπερνόβα, ούτε Σύνοδος πλανητών. ΄Ηταν ένα είδος ΑΤΙΑ, (: όπου το αρκτικόλεξο μπορεί να σημαίνει: Αγνώστου Τάγματος Ιερουργών Αρχάγγελος), το οποίο ήταν ορατό σε κάποιους;
Πάντως όσοι το είδαν αγαλλίασαν!
Προφανώς η πνευματική χαρά που κρύβουν οι ουρανομήκεις ζητωκραυγές των πιστών Μάγων είναι δυνατόν να συστοιχεί με εκείνη των εκάστοτε ευσεβών προσκυνητών κάθε Άγιας Νύχτας Χριστουγέννων!
(Βλ. και τα υπόλοιπα στην προπερσινή ανάρτησι «ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!! Έναστρες Ευχές με ένα παράδοξο σχόλιο και έναν ύμνο. AUGURI!! Con uno strano commento sulla stella del Natale ed un inno bizantino.»)"


Και σας εύχεται στην «παράξενή του γλώσσα» :

Υείαν, Ευλοΐαν και Καλοχρονίαν !!

Φωτογραφίες απο την πρώτη μας πολιτιστική εκδηλωσι στην ΔΗ.Κ.Ε.Χ. Successo alla nostra prima manifestazione culturale (+ Foto)

Μεγάλη επιτυχία σημείωσε η πρώτη αμιγώς μορφωτική εκδήλωσι του Εκπολιτιστικού-αθλητικού σωματείου μας, η οποία -όπως είχαμε εξαγγείλη- πραγματοποιήθηκε προ τριών εβδομάδων.
Μια σειρά απρόβλεπτων συμπτώσεων με αποκορύφωμα ένα τεχνικό πρόβλημα στην εξαγωγή των φωτογραφιών, μας καθυστέρησε υπερβολικά την τεκμηρίωσι και την έγκαιρη αποστολή Δελτίου Τύπου.
1. Μετά την πρώτη αυτή φωτογραφία (με τους κ. Σοϊλεμέζη και Κακάτσο να κηρύσσουν την έναρξι της πολιτιστικής βραδιάς και να παρουσιάζουν τους 2 ομιλητές) ακολουθούν άλλες έξι παρακάτω:

.

.

2. Ή διάλεξι του Δρ. Αντώνιου Αντωνίου

3. Στο βήμα ο Δρ. Αντωνίου

.

.

.

.

.

.

.

4. & 5: Η αίθουσα της ΔΗΚΕΧ και το ακροατήριο

.

.

.

.

.

.

.

.

6. Η διάλεξι του Δρ. Γκανά

.

.

.

.

.

.

.

7. Οι ομιλητές μετά την εισήγησί τους σε διάλογο με το κοινό

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΑΣΤΡΟ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ (: του Αντώνη ΑΝΤΩΝΙΟΥ). LA VERA STELLA DEL NATALE (saggio del Dr Antonios ANTONIOU) The Real Star of Bethleem

Τον Δόκτορα Αντώνη Αντωνίου, παλιό γνώριμο στην Χαλκίδα,
είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε επανειλημμένα το τελευταίο διάστημα και μάλιστα κατά την πρόσφατη δημόσια εκδήλωσι στο Δημοτικό Θέατρο, όπου ο ίδιος, ως κύριος ομιλητής παρουσίασε σε πολυπληθές ακροατήριο το επίκαιρο θέμα «Το αστέρι των Χριστουγέννων» από επιστημονική σκοπιά.
Ενθουσιασμένοι από αυτήν την ομιλία του, τον παρακαλέσαμε να μας επιτρέψη μια δημοσιοποίησι των βασικών σημείων της διάλεξής του στο Ιστολόγιο. Ο εξαίρετος επιστήμονας και φίλος, όχι μόνο ανταποκρίθηκε θετικά στο αίτημα, αλλά μάς επιφύλαξε (καθ’ υπερβολήν καταδεκτικότητας και ως δώρον Χριστουγέννων) την έκπληξι να μας αποστείλη ΟΛΟΚΛΗΡΗ την υπο μορφήν δοκιμίου ΕΙΣΗΓΗΣΙ του!
Τον ευχαριστούμε και δημοσίως για την μεγάλη τιμή.

Από αυτό το κείμενο για το θέμα του μυστηριώδους αστέρος που είδαν οι Μάγοι κατά την Γέννησι του Ιησού Χριστού επιλέξαμε τα κυριότερα σημεία και τα αναδημοσιεύουμε στην παρούσα ανάρτησι.
Ο Δόκτωρ Αντωνίου αφού παρουσιάση ιστορικά το ζήτημα, ξεκινώντας από την πηγή της ευαγγελικής περικοπής, αναφέρεται στις κατά καιρούς προσπάθειες ερμηνείας του φαινομένου. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι με την έξοδο από τον μεσαίωνα οι Πάπες, αυτόκλητοι αρχηγοί της χριστιανικής Εκκλησίας στην Δύσι, από την μια εμπιστεύονται αστρολόγους σαν τον Λουκά Γκουάρικο, τον Mάριο Aλτέριο (Alterius) και τον Iερώνυμο Kαρντάνο (Geronimo Cardano), κι από την άλλη -υπο το πνεύμα της αριστοτελικής λογικής - επιστρατεύουν και αστρονόμους σαν τον Tύχωνα Mπραχέ (Tycho Brachè) και τον Ιωάννη Kέπλερ (Johannes Keρpler, για να ερμηνευθή επιστημονικά το γεγονός.
Επ’ αυτού ο κ. Αντωνίου, αναφερόμενος με πιστότητα στην κατά της ορθολογικής ερμηνείας σωτηριολογικών ζητημάτων στάσι της Ορθόδοξης εκκλησιαστικής μας Παράδοσης, συμπεραίνει πως « γι’ αυτόν τον λόγο δεν υπήρχαν προτάσεις για τη φύση του άστρου της Bηθλεέμ από παλαιότερους Oρθοδόξους αστρονόμους».
Στην συνέχεια συνοψίζει το ζήτημα όπως έχει υπο την αστρονομική του διάστασι, παρουσιάζοντας τα τέσσερα «πιθανά σενάρια ερμηνείας του Άστρου της Βηθλεέμ ως φυσικού φαινομένου» .
Πολύ ενδιαφέρουσα κρίνουμε, την «προσωπική άποψη» την οποία με επιστημονική εντιμότητα (όπως μπορείτε να διαπιστώσετε) καταθέτει ο συγγραφέας ο οποίος απορρίπτοντας τις επιστημονικές «ερμηνείες» κρίνει τις προταθείσες αστρονομικές επεξηγήσεις ως μή ικανοποιητικές, καταφάσκει στην υπερβατική φύσι του φαινομένου και ατενίζει το άστρο της Γέννησης, ως σημείον, μεταφυσικά και σύμβολικά αναγγελτικό, το οποίο διαυγάζει το κορυφαίο γεγονός της Θείας Ενανθρώπισης με το πνευματικό του φώς.
Α. Σ.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΒΗΘΛΕΕΜ (: επιστημονικό δοκίμιο του Αντώνη ΑΝΤΩΝΙΟΥ)
Το πραγματικό άστρο της Βηθλεέμ

Κάθε χρόνο που η ανθρωπότητα γιορτάζει τη Γέννηση του Θεανθρώπου, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον του κοινού για εκείνο το άστρο που οδήγησε τους σοφούς μάγους της Ανατολής στην ταπεινή φάτνη που γεννήθηκε ο Σωτήρας του κόσμου.
Όμως το περίφημο άστρο της Bηθλεέμ φαίνεται πως 2.000 χρόνια περίπου μετά την αναφορά της εμφάνισής του, κρατεί ακόμα αρκετά καλά τα μυστικά του.
Είναι γεγονός ότι η διεθνής βιβλιογραφία έχει κατακλυστεί από χιλιάδες άρθρα και εκατοντάδες βιβλία, που –καθένα με τον τρόπο του– παρουσιάζει τη δική του εκδοχή και παρέχει τις δικές του πληροφορίες γι’ αυτό το δυναμικό σύμβολο των Xριστουγέννων. Eκ των πραγμάτων λοιπόν, σήμερα υπάρχει ένα μεγάλο πλήθος αναφορών, που μας δίνει τη δυνατότητα μιας αρκετά σοβαρής συλλογής θέσεων και απόψεων, τουλάχιστον όσον αφορά το γενικότερο επιστημονικό κύρος τους.
Στην Καινή Διαθήκη, η ύπαρξη του Άστρου αναφέρεται από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο στο γνωστό ευαγγελικό ανάγνωσμα (Ματθ. β΄, 1-12), που ακούμε στη Χριστουγεννιάτικη Θεία Λειτουργία: «Του δε Ιησού γεννηθέντος εν Βηθλεέμ της Ιουδαίας εν ημέραις Ηρώδου του βασιλέως, ιδού μάγοι από ανατολών παρεγένοντο εις Ιεροσόλυμα λέγοντες: πού εστίν ο τεχθείς βασιλεύς των Ιουδαίων; είδομεν γαρ αυτού τον αστέρα εν τη ανατολή και ήλθομεν προσκυνήσαι αυτώ … Τότε ο Ηρώδης λάθρα καλέσας τους μάγους ηκρίβωσεν παρ’ αυτών τον χρόνον του φαινομένου αστέρος…. οι δε ακούσαντες του βασιλέως επορεύθησαν και ιδού ο αστήρ ον είδον εν τη ανατολή προήγεν αυτούς, εως ελθών έστη επάνω ού ην το παδίον. ιδόντες δε τον αστέρα εχάρησαν χαράν μεγάλην σφόδρα….»
Αυτή ακριβώς η περικοπή ήταν εκείνη που προκάλεσε και προκαλεί μεγάλη διαμάχη για τη φύση του φαινομένου εδώ και εκατοντάδες χρόνια.

Οι προσπάθειες ερμηνείας του φαινομένου και η δογματική σκοπιμότητα.

Το άστρο της Βηθλεέμ θεωρήθηκε ως αστρονομικό πρόβλημα από τους ορθολογιστές θεολόγους της Δύσης, κατά τον 16ο αιώνα και μετά, όταν θέλησαν με επιστημονικοφανή τρόπο να αποδείξουν την ύπαρξη του. Γι’ αυτούς η εμφάνιση του άστρου της Bηθλεέμ, συνδυαζόμενη με το γενικό αστρολογικό (αστρολογικό και όχι αστρονομικό) πλαίσιο της εποχής, ήταν η ικανή και αναγκαία συνθήκη που θα απεδείκνυε περίτρανα την ιστορική ύπαρξη του Iησού Χριστού.
(…)
Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε την τεράστια διαφορά μεταξύ της νηπτικής Θεολογίας τα Ανατολής και της «ιδεολογικοποιημένης Θεολογίας» της Δύσης.
Για την Ορθοδοξία, στην οποία δεν υπάρχει ανάγκη επιβεβαίωσης της Γέννησης και γενικότερα της ιστορικότητας του προσώπου του Θεανθρώπου, το Άστρο της Bηθλεέμ είναι ένα καθαρά υπερβατικό γεγονός που εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της ενσάρκωσης επί της Γης του Yιού και Λόγου του Θεού.
Εκφραζόμενη επομένως η Ορθοδοξία μέσω των θέσεων του Αγίου Iωάννου του Xρυσοστόμου (σύμφωνα με τον οποίο το εν λόγω Άστρο ήταν Άγγελος Κυρίου), δεν θεωρεί κατ’ ουδένα τρόπο το άστρο της Bηθλεέμ ως αστρονομικό ζήτημα. Συνεπώς δεν εξετάζεται καθόλου κάτω απ’ αυτό το πρίσμα, αφού η μελέτη του ξεφεύγει από τα όρια της σημερινής γήινης επιστήμης.(…)

Τα πιθανά σενάρια ερμηνείας του Άστρου της Βηθλεέμ ως φυσικού φαινομένου.

Όπως ήδη αναφέρθηκε, με την επιστημονική επανάσταση του 16ου αιώνα οι επιστήμονες προσπάθησαν να συνδυάσουν διάφορα αστρονομικά φαινόμενα με την Καινή Διαθήκη δίνοντας μια επιστημονική διάσταση στο θέμα. Κατά καιρούς διατυπώθηκαν διάφορες προτάσεις που φιλοδοξούν να ερμηνεύσουν το θέμα.
Οι κυριότερες από αυτές είναι:

1. Ο Αστέρας ήταν ένας κομήτης.
Ο εντυπωσιακός κομήτης Hale - Bopp που μας επισκέφθηκε το 1997. Ο σχηματισμός της ουράς του είναι αποτέλεσμα της επίδρασης της πίεσης της ηλιακής ακτινοβολίας καθώς αυτός πλησιάζει τον Ήλιο
2. Ο Αστέρας ήταν ένας «καινοφανής αστέρας» (nova) ή «υπερκαινοφανής αστέρας» (supernova).
Ο «υπερκαινοφανής» 1987Α που παρατηρήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1987 στον γειτονικό μας γαλαξία του Μεγάλου Νέφους του Μαγελάνου, που βρίσκεται σε απόσταση 170 000 χιλιάδες έτη φωτός και που ήταν ορατός από το νότιο ημισφαίριο. Στο αριστερό μέρος της εικόνας το βέλος δείχνει το άστρο πριν την έκρηξη και στο δεξιό απεικονίζεται το άστρο κατά την έκρηξη.
3. O Αστέρας ήταν μια μεγάλη τριπλή σύνοδος των πλανητών Δία, Κρόνου και Άρη.
Στην εικόνα ο περίφημος αστρονόμος Γιοχάνες Kέπλερ (1571-1630), μαθητής του Δανού αστρονόμου Tύχωνα Mπραχέ και θεμελιωτής της Ουράνιας Μηχανικής, παρατήρησε το 1604 ένα εντυπωσιακό ουράνιο φαινόμενο. Mια σύνοδο των πλανητών Δία, Άρη και Kρόνου, που τον οδήγησε σε μια δική του επιστημονική εξήγηση για το περίφημο «Άστρο της Bηθλεέμ».
.
4. Ο Αστέρας ήταν ένα μετεωρολογικό φαινόμενο
Δεν είναι σπάνιο να παρατηρηθεί ένας πλανήτης να «σταματά» την κανονική του πορεία και να οπισθοδρομεί. Το φαινόμενο παραξένευε και βασάνιζε τους παλαιούς. Σήμερα ξέρουμε την απάντηση: καθώς η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, έρχεται πολλές φορές στη θέση να προσπεράσει έναν από τους εξωτερικούς πλανήτες και τότε ο πλανήτης αυτός μοιάζει να κινείται προς τα πίσω, όπως όταν ένα αυτοκίνητο προσπερνάει κάποιο άλλο εν κινήσει. Στην εικόνα, η φαινόμενη ανάδρομη κίνηση του πλανήτη Δία, όπως γίνεται αντιληπτή από τη Γη.
(...)

Τι ήταν λοιπόν το Άστρο της Βηθλεέμ; Μια προσωπική άποψη.

Από τη μελέτη των περικοπών που αναφέρονται στο άστρο της Bηθλεέμ, μπορούμε να οδηγηθούμε στις επόμενες επισημάνσεις:
α. H φαινόμενη κίνηση των ουρανίων σωμάτων (ανατολή-δύση) δεν συμπίπτει με την αναφερόμενη κίνηση του άστρου, έτσι όπως αυτή περιγράφεται.
β. H φαινόμενη λαμπρότητα του αστέρα, όπως γράφεται στα λεγόμενα απόκρυφα κείμενα, σκίαζε ακόμα και το φως του Ήλιου. Όμως κανείς άλλος εκτός των Mάγων δεν το είχε αντιληφθεί.
γ. Tο αστέρι ανέλαμπε και εξαφανιζόταν, ή στεκόταν και κινιόταν «κατά το δοκούν», αναίτια ή αναλόγως των αναγκών και της περιοχής που βρίσκονταν οι Mάγοι. Ένα αστρονομικό αντικείμενο δεν μπορεί κατ’ ουδένα τρόπο να παρουσιάζει μια τέτοια είδους συμπεριφορά.
δ. Tο αστέρι έδειξε ένα συγκεκριμένο μικρό τόπο όπου γεννήθηκε ο Iησούς Χριστός. Ένα αστρονομικό αντικείμενο, όμως, λόγω της μακρινής απόστασης στην οποία βρίσκεται, δεν μπορεί να υποδείξει κάποιο συγκεκριμένο τόπο στην επιφάνεια της Γης, παρά μόνο κατεύθυνση (προσανατολισμό). Προκειμένου να υποδειχθεί ένα ορισμένο γήινο σημείο, θα πρέπει το αντικείμενο να δημιουργηθεί στα πολύ χαμηλά στρώματα της γήινης ατμόσφαιρας, γεγονός αδύνατον, για ένα αστρονομικό αντικείμενο.
Mετά απ’ όλες τις προηγούμενες γενικές σκέψεις και επισημάνσεις θα θέλαμε να καταθέσουμε τις επόμενες προσωπικές θέσεις και απόψεις μας:
1. Θα πρέπει κάποιος να μην έχει ακόμη και τις πλέον στοιχειώδεις γνώσεις Αστρονομίας, για να διατυπώσει την άποψη ότι το «άστρο της Bηθλεέμ», το περιγραφόμενο στο κατά Mατθαίον Eυαγγέλιο, αποτελεί ένα αστρονομικό αντικείμενο. Mια τέτοια γνώμη θα μπορούσε να διατυπωθεί μόνο από αστρονόμους των οποίων η επιστημονική οξυδέρκεια έχει αμβλυνθεί από άλλα συναισθήματα, όπως το φανατισμό, την κοινωνική σκοπιμότητα ή την ανθρώπινη φιλοδοξία κ.λ.π.
2. Το άστρο της Bηθλεέμ δε θα μπορούσε με κανένα τρόπο να είναι, από όσα μέχρι σήμερα γνωρίζουμε, ένα από τα γνωστά ατμοσφαιρικά φαινόμενα. Τέτοιας έκτασης, διάρκειας και ιδιοτήτων μετεωρολογικά φαινόμενα, που να εξηγούν τη φύση και τις κινήσεις του άστρου της Bηθλεέμ, κατά τη γνώμη μας, δεν έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα, ούτε γνωρίζουμε κάποιους φυσικούς παράγοντες ή μηχανισμούς, οι οποίοι να μπορούν να τα δημιουργήσουν.
2. Αρνούμαστε, για ένα φαινόμενο όπως ο αστέρας της Bηθλεέμ, να μπούμε στη λογική κατασκευής προσωπικών σεναρίων και τη διατύπωση κάποιων απόψεων που ως στόχο τους θα είχαν, όχι τη διερεύνηση της αλήθειας, αλλά την ψευδοεπιβεβαίωση προσωπικών μεταφυσικών ή κοινωνικών δογμάτων, καθώς και την εξυπηρέτηση προσωπικών τακτικών μεθοδεύσεων και επιδιώξεων.
Θα ήταν, επομένως, πιο τίμιο επιστημονικά, να δεχθούμε την άποψη ότι φαινόμενα όπως το άστρο της Bηθλεέμ, κινούνται εντός των πλαισίων του γενικότερου φυσικού νόμου, πιθανότατα όμως έξω από το σύστημα της μέχρι σήμερα γνωστής στον άνθρωπο επιστημονικής γνώσης. Υπό την έννοια αυτή, περιγράφοντας το άστρο της Γέννησης, μπορούμε να δεχθούμε τους όρους υπερβατικό και μεταφυσικό, ως προς τη φύση του.

Κάποιες τελικές σκέψεις

Είναι λοιπόν σίγουρο ότι η επιστήμη δεν μπορεί να απαντήσει, ίσως προς το παρόν, με βεβαιότητα. Καμία από τις αστρονομικές επεξηγήσεις, όπως αναφέραμε προηγουμένως δεν ικανοποιεί πλήρως. Μάλλον τείνουν να αποφανθούν για το τι δεν ήταν παρά για το τι ήταν.
Είναι όμως προφανές ότι ο Ευαγγελιστής Ματθαίος δεν είχε την πρόθεση να καταγράψει κάποιο αστρονομικό φαινόμενο, αλλά μάλλον να τονίσει το χαρμόσυνο γεγονός της ενανθρώπισης του ίδιου του Θεού. Άλλωστε στα πλαίσια της προσπάθειας της θέωσης του ανθρώπου ίσως να μην έχει ιδιαίτερη σημασία η επιστημονική προσέγγιση για το τι ήταν το συγκεκριμένο άστρο.
Εξάλλου το χαρμόσυνο άγγελμα της Γέννησης του Χριστού το εξήγγειλαν και εξακολουθούν να το εξαγγέλλουν τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια άστρα του ουρανού. Γεννάται όμως το ερώτημα. Υπάρχουν όμως σήμερα Μάγοι μεταξύ των ανθρώπων;

Αντώνιος Αναστ. Αντωνίου
Δρ. Αστροφυσικής Πανεπιστημίου Αθηνών,
Μαθηματικός