Χρόνος ο θεωρούμενος ως η αρχή των πάντων, ο και πανδαμάτωρ...
Μια μυστηριώδης διάστασι στον κόσμο, ασταμάτητη και με κυκλική κάπως ροή, που αδιαφορεί για τα όντα (άβια και έμβια) και την φθαρτή τύχη τους και που, κατα το φιλοσοφούν απόσπασμα (εν πολλοίς άδηλον), ανανεώνει μονόπαντα τον ίδιο του τον εαυτό…
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΙ:
Ακούραστος ο Χρόνος
μένει σ΄αέναη τροχιά,
μόνος γεννά τον εαυτό του·
καί γεννήτορας καί γιός!!
Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης - Σελλενίδης
ΚΑΛΟΧΡΟΝΙΑΝ!
20+1 Αποφθέγματα από το έργο «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους :
Το θέμα που εδόθη προς επιλογήν στους μαθητές μου (μαζί μετα υπόλοιπα 29, όπως έχουμε ήδη αναφέρει) τιτλοφορείτο: «Είκοσι αποφθέγματα από το έργο Αντιγόνη» . Ο εκ των αρίστων μαθητής μου Καπετάνιος Θεόδωρος, ανταποκρινόμενος εγκαίρως και επιμελώς όπως ανέμενα, συνέθεσε και μου παρέδωσε την δικιά του πρότασι την οποία, αφού αξιολόγησα ως λίαν καλή, την κρίνω και άξια να κοσμήσει –με την συγκατάθεσί του φυσικά- το ταπεινό μου ιστολόγιο.
Στην σύντομη παρουσίασι στην τάξι ένοιωσα την ανάγκη, επιδοκιμάζοντας και επαινώντας προσηκόντως την προσπάθειά του, να προσθέσω ως επιπλέον προσωπικό σχόλιο την αναγκαιότητα συμπερίληψης (εκτός απο μια μικρή εισαγωγή για το επιγραμματικό στοιχείο στην δραματική ποίησι του Σοφοκλή), ενός ακόμη αποφθεγματικού στίχου υψηλής Σοφόκλειας σύλληψης, τον περίφημο στ. 523. Τον εμβληματικό στίχο, όπου η Αντιγόνη στην σκληρότητα του Κρέοντα «Ο εχθρός μου ούτε και όταν πεθάνει δεν μου γίνεται φίλος» (522), δίνει μια απάντησι παγκόσμιας ακτινοβολίας και οιονεί χριστιανικού ήθους ,
«Οὒτοι συνέχθειν,ἀλλά συμφιλεῖν ἔφυν»!
Δεν γεννήθηκα για να μοιράζομαι το μίσος, αλλά την αγάπη!
Τον μαθητή μου - και ...δόκιμο συνεργάτην του "Νέου Παλαμήδη" -,
συγχαίρω και ευχαριστώ!
Α. Σ.
......................................................................
Αποφθέγματα από το έργο «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους :
1. Τὸ γὰρ περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα (στ. 68)
Γιατί το να κάνει κανείς πράγματα ανώτερα από τις δυνάμεις του είναι ανόητο εντελώς.
2. Ἀρχὴν δὲ θηρᾶν οὐ πρέπει τἀμήχανα. (92)
Καθόλου δεν πρέπει να κυνηγά κανείς τα αδύνατα.
3. Ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν
ψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂν
ἀρχαῖς τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴς φανῇ. (175-176-177)
Αδύνατο να μάθεις ανθρώπου κανενός φρόνημα, γνώμη και ψυχή, προτού να ακoνιστεί στην εξουσία και στον νόμο.
4. Καὶ μείζον᾽ ὅστις ἀντὶ τῆς αὑτοῦ πάτραςφίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω. (182-183)
Κι όποιος απ' την πατρίδα του το φίλο προτιμά, τον έχω για μηδενικό.
5. ἥδ᾽ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτης ἔπι
πλέοντες ὀρθῆς τοὺς φίλους ποιούμεθα. (189-190)
Και μόνο πάνω στης πόλης το σκαρί, ορθό σαν πλέει, δημιουργούμε τις φιλίες μας.
6. Στέργει γὰρ οὐδεὶς ἄγγελον κακῶν ἐπῶν. (277)
Ποιος καλοδέχεται κακό μαντατοφόρο;
7. Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος
κακὸν νόμισμ᾽ ἔβλαστε· (295-296)
Γιατί κανένας θεσμός τόσο κακός δε φύτρωσε στους ανθρώπους όσο το χρήμα.
8. Ἐκ τῶν γὰρ αἰσχρῶν λημμάτων τοὺς πλείονας
ἀτωμένους ἴδοις ἂν ἢ σεσωσμένους. (313-314)
Γιατί από τα παράνομα κέρδη μπορείς να δεις τους περισσότερους να καταστρέφονται παρά να έχουν σωθεί.
9. Πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει (331-332)
Πολλά γεννούν το δέος· το μέγα δέος ο άνθρωπος γεννά.
10. Ψεύδει γὰρ ἡ ᾽πίνοια τὴν γνώμην· ἐπεὶ (389)
Στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα.
11. Ἀλλ᾽, ἡ γὰρ ἐκτὸς καὶ παρ᾽ ἐλπίδας χαρὰ
ἔοικεν ἄλλῃ μῆκος οὐδὲν ἡδονῇ, (392-393)
Όμως η ξαφνική κι ανέλπιστη χαρά απ' όλες τις χαρές έχει περίσσια γλύκα.
12. Τὸ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐκ κακῶν πεφευγέναι ἥδιστον,
ἐς κακὸν δὲ τοὺς φίλους ἄγειν ἀλγεινόν. (437-438)
Όταν γλυτώνεις συμφορές είναι γλυκό, κι όμως πικρό στη συμφορά να σέρνεις φίλους.
13. Σμικρῷ χαλινῷ δ᾽ οἶδα τοὺς θυμουμένους
ἵππους καταρτυθέντας· (477-478)
Και ξέρω ότι τα αγριεμένα άλογα με μικρό χαλινάρι δαμάζονται.
14. Οὔτοι ποθ᾽ οὑχθρός, οὐδ᾽ ὅταν θάνῃ, φίλος. (522)
Ποτέ βέβαια δεν είναι ο εχθρός φίλος ούτε και σαν πεθάνει.
15. Φεύγουσι γάρ τοι χοἰ θρασεῖς, ὅταν πέλας
ἤδη τὸν Ἅιδην εἰσορῶσι τοῦ βίου. (580-581)
Γιατί επιδιώκουν βέβαια να ξεφεύγουν οι τολμηροί, όταν βλέπουν πλέον το θάνατο κοντά στη ζωή τους.
16. Νόμος ὅδ᾽· οὐδὲν ἕρπει
θνατῶν βιότῳ πάμπολύ γ᾽ ἐκτὸς ἄτας. (613-614)
Ο βίος των θνητών καιρό δε σέρνεται πολύ έξω από της συμφοράς το μονοπάτι.
17. Ψυχρὸν παραγκάλισμα τοῦτο γίγνεται,
γυνὴ κακὴ ξύνευνος ἐν δόμοις. (650-651)
Μια γυναίκα όταν είναι κακή σύζυγος το σπίτι, είναι παγερό αγκάλιασμα
18. Ἀναρχίας δὲ μεῖζον οὐκ ἔστιν κακόν (672)
Δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό από την αναρχία.
19. Τί γὰρ πατρὸς θάλλοντος εὐκλείας τέκνοις
ἄγαλμα μεῖζον ἢ τί πρὸς παίδων πατρί; (703-704)
Γιατί ποια χαρά είναι μεγαλύτερη για τα παιδιά από τη δόξα του ευτυχισμένου πατέρα ή ποια χαρά είναι μεγαλύτερη για τον πατέρα από την δόξα των ευτυχισμένων παιδιών;
20. Ἀλλ᾽ ἄνδρα, κεἴ τις ᾖ σοφός, τὸ μανθάνειν (710)
Αλλά δεν είναι καθόλου ντροπή για έναν άνθρωπο να μαθαίνει πολλά.
Καπετάνιος Θεόδωρος (Β3 )
Μια ιδέα μου –σχεδόν της τελευταίας στιγμής – αποδείχθηκε φαεινή! Να αξιολογήσω τα παιδιά όχι μόνο με βάσι τα συνήθη δεδομένα στα προφορικά ή και τα όποια γραπτά του β΄ τετραμήνου, αλλά και με μια επιπλέον δυνατότητα: με ατομικές εργασίες, οι οποίες μάλιστα θα είχαν όχι μόνον ευθεία αναφορά στο μάθημα των Αρχαίων τετραμήνου (το Δράμα και η τραγωδία του Σοφοκλή «Αντιγόνη»), αλλά μαζί με το παραδοσιακό στοιχείο της σύνθεσης και παραγωγής τελικού κειμένου, θα μπορούσαν -πάντα προαιρετικά- να περιλάβουν κάποιες και το στοιχείο της της πολυτροπικότητας ή ακόμη ακόμη και της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Μετα από έναν σύντομο προβληματισμό λοιπόν, κατέληξα να θέσω στην διάθεσι των μαθητών μου την τελική μου πρότασι για εναλλακτική αξιολόγησί τους υπο τον τίτλο «Ατομικές Δημιουργικές Εργασίες», ήτοι κάπου 30 διαφορετικά θέματα εργασιών προς ελεύθερη επιλογή.
Ειδικά ευτύχησα με τα θέματα που προσκαλούσαν τα παιδιά να αναδείξουν τα ταλέντα τους με εικαστικές / καλλιτεχνικές προσεγγίσεις!
Κλείνω την πρώτη αναφορά στο θέμα με μια από τις πιο εντυπωσιακές προτάσεις που ήρθαν στα χέρια μου: ένα ποίημα! (Και βέβαια προσκαλώ τον οποιοδήποτε φίλο επισκέπτη του Ιστολογίου μας, να σχολιάσει καλοπροαίρετα.)
Θέμα υπ' αριθμ.3: "Εμπνέομαι σχετικά και γράφω ένα ποίημα"
ΑΝΤΙΓΟΝΗ
Μικρή γλυκιά Αντιγόνη,
με τα ολόμαυρα μάτια
και το ολόλευκο δέρμα.
Κλεισμένη στο χωματένιο κελλί σου…
Πόσο με τις δικές σου πράξεις
περιορισμένος μοιάζει
ο κύκλος της ζωής μιας γυναίκας:
Έρωτας…Θάνατος!
Αλλά, όπως θα κρίνουν «όσοι έχουν γνώση»,
πόσο μεγάλη διαδρομή διανύει κανείς
από το σώμα της επιθυμίας
στο σώμα της λήθης!
Ή μήπως ήταν όλα ξεκάθαρα
και φωτεινά για σένα;
Μήπως το χρέος,
αυτή η ακλόνητη πίστη,
έχει την δύναμη να ξεδιαλύνει όλους
τους φόβους, τα πάθη και την τρέλα;
Λαμπερή, ψηλή Αντιγόνη,
με τα ωραία λόγια
και την τραχιά φωνή,
εσύ η παλιά των δένδρων,
για ποια αλήθεια μας μίλησες!
Κ. Άγγελος (Β3)
Στο αποσπασματικά διασωσμένο «Δημητρίου Φαληρέως τῶν ἑπτὰ σοφῶν ἀποφθέγματα» διαβάζουμε για τον Χίλωνα:
«ΧΙΛΩΝΟΣ.
...Ὁ αυτός τάδε προσέταττε:
1. Θυμοῦ κρατεῖν.
2. Γλώσσης κρατείν και μάλιστα εν συμποσίοις.
3. Μὴ κακολογεῖν τοὺς πλησίον· εἰ δὲ μή, ἀκούσεσθαι ἐφ᾽ οἷς λυπήσεσθαι.
4. Μὴ ἀπειλεῖν μηδενί· γυναικῶδες γάρ.
5. Ταχύτερον ἐπὶ τὰς ἀτυχίας τῶν φίλων ἢ ἐπὶ τὰς εὐτυχίας πορεύεσθαι.
6. Γάμον εὐτελῆ ποιεῖσθαι.
7. Τεθνηκότα μὴ κακολογεῖν.
8. Γῆρας τιμᾶν.
9. Φυλάττειν ἑαυτόν.
10. Ζημίαν αἱρεῖσθαι μᾶλλον ἢ κέρδος αἰσχρόν· ἡ μὲν γὰρ ἅπαξ ἐλύπησε, τὸ δὲ διὰ παντός.
11. Ατυχοῦντι μὴ ἐπιγελᾶν.
12. Ισχυρὸν ὄντα πρᾷον εἶναι, ὅπως οἱ πλησίον αἰδῶνται μᾶλλον ἢ φοβῶνται.
13. Μανθάνειν τῆς αὑτοῦ οἰκίας καλῶς προστατεῖν.
14. Τὴν γλῶτταν μὴ προτρέχειν τοῦ νοῦ.
15. Μαντικὴν μὴ ἐχθαίρειν.
16. Μὴ ἐπιθυμεῖν ἀδυνάτων.
17. Εν ὁδῷ μὴ σπεύδειν.
18. Λέγοντα μὴ κινεῖν τὴν χεῖρα· μανικὸν γάρ.
19. Νόμοις πείθεσθαι.
20. Ηρεμίᾳ χρῆσθαι.
21. Γνῶθι σεαυτόν.(…) οι πολλοί δε Χίλωνος είναι, το απόφθεγμα».
"Ο Χ(ε)ίλων(ας) όριζε τα εξής:
1. Να συγκρατείς τον θυμό σου.
2. Να συγκρατείς τη γλώσσα σου, και μάλιστα στα συμπόσια.
3. Μήν κακολογείς τους πλησίον σου· αλλιώς θ᾽ ακούσεις πράγματα που θα σε στενοχωρήσουν.
4. Μην απειλείς κανέναν: είναι πράγμα γυναικείο.
5. Πιο γρήγορα να πηγαίνεις στις δυστυχίες των φίλων σου παρά στις ευτυχίες τους.
6. Ο γάμος σου να είναι λιτός.
7. Μην κακολογείς άνθρωπο που έχει πεθάνει.
8. Να τιμάς τα γηρατειά.
9. Να φυλάγεις τον εαυτό σου.
10. Να προτιμάς τη ζημιά παρά το αισχρό κέρδος: η ζημιά σε στενοχωρεί μόνο μια φορά, ενώ η ατιμία της αισχροκέρδειας για πάντα.
11. Μήν περιγελάς άνθρωπο που τον χτύπησε η μοίρα/ατυχία/δυστυχία.
12. Όταν έχεις εξουσία να ‘σαι πράος, για να σε σέβονται οι γύρω σου, παρά να σε φοβούνται.
13. Μάθαινε να κουμαντάρεις (και να προστατεύεις) καλά το σπιτικό σου.
14. Η γλώσσα σου να μην τρέχει πιο μπροστά από το μυαλό σου.
15. Να μην εχθρεύεσαι την μαντική (: Να μην μισείς την τέχνη των μάντεων).
16. Να μην επιθυμείς απραγματοποιήσιμα πράγματα.
17. Στον δρόμο σου μή βιάζεσαι.
18. Μην χειρονομείς όταν μιλάς· είναι συνήθεια μανιακών.
19. Να πείθεσαι (υπακούοντας) στους νόμους.
20. Να είσαι ήρεμος. (= Αγγλο-Γρικλιστί : Μπί κούλ, μπρό!)
21. Γνώρισε τον εαυτό σου! Το απόφθεγμα «Γνώθι σαυτόν», οι περισσότεροι το αποδίδουν στον Χ(ε)ίλωνα."
 |
Αναρτήσεις
