“Επιτύμβιον” : Το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη (και 2 μεταφράσεις). La poesia “Epigramma tombale”; di Manolis Anagnostakis (anche in trad. italiana). “Epitaph” a poem by Manolis Anagnostakes (translated by me).

 

Επιτύμβιον

Πέθανες — κι έγινες και συ: ο καλός,

Ο λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης.

Τριάντα έξι στέφανα σε συνοδέψανε, τρεις λόγοι αντιπροέδρων,

Εφτά ψηφίσματα για τις υπέροχες υπηρεσίες που προσέφερες.

 

 Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το ’ξερα τί κάθαρμα ήσουν,      5

Τί κάλπικος παράς, μια ολόκληρη ζωή μέσα στο ψέμα

Κοιμού εν ειρήνη, δεν θα ’ρθώ την ησυχία σου να ταράξω.

(Εγώ, μια ολόκληρη ζωή μες στη σιωπή θα την εξαγοράσω

Πολύ ακριβά κι όχι με τίμημα το θλιβερό σου το σαρκίο).          10

Κοιμού εν ειρήνη.

Ως ήσουν πάντα στη ζωή: ο καλός,

Ο λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης.

Δε θα ’σαι ο πρώτος ούτε δα κι ο τελευταίος.

ΜΑΝΟΛΗΣ  ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ  (Ο Στόχος, 1970)

 

(ΠΗΓΗ)

 

....................................... 

 

TRADUZIONE ITALIANA

 

Epigramma tombale

Sei morto — e sei diventato anche tu: l'uomo buono,
l'uomo splendido, il padre di famiglia, il patriota.
Trentasei corone ti hanno accompagnato, tre discorsi di vicepresidenti,
sette decreti per i meravigliosi servizi che hai offerto.

Ah, povero Lavrentis, io che ero l'unico a sapere che carogna eri,
che moneta falsa, un'intera vita dentro la menzogna.
Dormi in pace, non verrò a turbare la tua quiete.
(Io, un'intera vita dentro il silenzio la riscatterò
a caro prezzo, e non al prezzo della tua misera carne).

Dormi in pace. Come sei sempre stato in vita: l'uomo buono,
l'uomo splendido, il padre di famiglia, il patriota.
 

Non sarai mica il primo, e nemmeno l'ultimo.

MANOLIS ANAGNOSTAKIS   (1925-2005)

(Traduz. da A. S.) 

 

 

.............................................

ENGLISH TRANSLATION

TOMBSTONE EPITAPH

You died — and you became like everyone else: the good guy,
the wonderful person, the pater familias, the patriot.
Thirty-six wreaths accompanied you, three speeches by vice-presidents,
seven resolutions for your priceless services.

Oh, Laurence — only I, who alone knew what a scumbag you were,
what a fake coin, a whole life inside the lie.
Keep sleeping in peace, I will not come to disturb your quiet.

(I, a whole life inside silence will redeem it
at a very high price, and not at the price of your cheap remains.)

Sleep in peace.
As you always were in life: the good guy,
the wonderful person, the pater familias, the patriot.

You will not be the first, nor even the last.

 

 

MANOLIS ANAGNOSTAKIS /  translated by Alex. Sellenides

 

 

Στα 101 χρόνια του Αναγνωστάκη: “Έχει Τέλος το Σκάκι;”: Μία ποιητική αντίρρησι του Σελλενίδη...Sul centenario di M. Anagnostakis (1925 - 2005: "Gli scacchi finiscono mai?" Un'obiezione poetica di Sellenidis...

Πέρυσι, χρονιά της εκατονταετηρίδας απο την γέννησι του σπουδαίου Μανώλη Αναγνωστάκη (9 Μαρτίου 1925...) σχεδίαζα να κάνω κάτι περισσότερο στο πλαίσιο του In Country Program που ήμουν προσκεκλημένος. Εκ των πραγμάτων δεν τα κατάφερα…

[Το ίδιο απαγορευτική αποδείχθηκε και η άλλη επέτειος των 30 χρόνων απο τον θάνατό του.]

Εφέτος έλεγα να πετύχω ακριβώς την ημερομηνία στις αρχές Μαρτίου στο Ιστολόγιο ή να περιμένω την ευκαιρία του εφετινού Θερινού Σχολείου πολύ πιο οργανωμένα, ει δυνατόν με μια επιμέρους θεματική σε συνεννόησι πάντα με τον επικεφαλής καθηγητή του Προγράμματος. Η πρόσφατη όμως πληροφόρησί μου πως για λόγους ανωτέρας βίας μάλλον ακυρώνεται η διεξαγωγή του εφετινού In Country Program, με ωθεί να επιχειρήσω μια απλή, ήσσονος σημασίας, ανάρτησι στο ταλαίπωρο Blog μου.

[Η απογοήτευσί μου, ομολογημένα, ας είναι δικαιολογία για την όποια προχειρότητα του σημερινού post...]

….………….

Η άποψί μου για τον αγαπημένο της Αριστεράς και βραβευμένο αυτόν ποιητή της Θεσσαλονίκης έχει κατατεθεί καί στο σχολείο (σχεδόν κάθε χρόνο), αλλά καί στο Ιστολόγιο.

Περιορίζομαι σε ένα μικρό απόσπασμα:

Έναςαπό τους λίγους εξ ευωνύμων νεοέλληνες λογοτέχνες που σέβομαι καί για το ήθοςκαί για το έργο του (έστω και όχι άνευ επιφυλάξεων)…κλπ

Στην ίδια ανάρτησι κάτι έγραφα περι πρωτοτυπίας, καβαφικής επιδρασης και μίμησης...

Αλλ' ας έρθουμε στο προκείμενο. Μια πολυδιαφημισμένη (και μελοποιημένη!) ποιητική του σύνθεσι.

Θυμίζω πως σε σχόλιο σχετικής με αυτό το λογοτέχνημα παλιάς ανάρτησής μου έγραφα:

"...Τώρα, το συγκεκριμένο ποίημα του αξιόλογου και σημαντικού κατά τα άλλα Μανώλη Αναγνωστάκη, δεν μου λέει και πολλά.
Θεωρώ μάλιστα ότι και αυτό όπως και το άλλο δημοφιλέστατο, του Ν. Βαγενά, είναι μετριότατες συνθέσεις.
Επιπλέον ισχυρίζομαι ότι αυτά τα ποιήματα δεν έχουν και πολλή συνάφεια με το παιχνίδι των Βασιλέων. Απλά το χρησιμοποιούν για εκφραστικό πρόσχημα.
Πολύ πιο δικό μας –σκακιστικά- θεωρούσα ανέκαθεν το λιγότερο προβεβλημένο από τα παραπάνω δύο «ανέκδοτο» ποίημα του μεγίστου μας Καβάφη με τον τίτλο «Το Πιόνι»..."

 

Και ολοκλήρωνα ως εξής:

"Αντικειμενικά μιλώντας το θεματικό στοιχείο που καλύπτει στην Ν.Ε. μας ποίησι το σκάκι είναι πενιχρότατο. Ως ποσοστό ποιημάτων δε, καλύτερα να μη μιλάμε! «Τα δάκτυλα στο φιλιατρό» που έλεγε και ο εθνικός μας ποιητής.…"

 

Ακριβώς για αυτό, λοιπόν, επειδή ο σεμνός και ταυτόχρονα αξιοπρεπής αυτός άνθρωπος της ποιήσεως έχει υμνηθή με υμνολογίες ουρανομήκεις και περιβληθή με θαυμασμό υπερμεγέθη απο τους συστημικούς κριτικούς και ιδεολογικά προκατειλημμένους αναγνώστες του ειδικά για το ποίημα “Το Σκάκι”, κρίνω κατάλληλη στιγμή να δημοσιεύσω μια, ούτως ειπείν, “ποιητική αντίρρησι” .

 

“Έχει Τέλος το Σκάκι;”: αντίφωνο του Σελλενίδη στο ποίημα “Το Σκάκι” του Αναγνωστάκη. 

 

ΕΧΕΙ ΤΕΛΟΣ ΤΟ ΣΚΑΚΙ;

Στην δικιά μου “πατρίδα” εκεί στο σκάκι

δέν ξεπουλώ παρτίδα, Αναγνωστάκη.

Ἡ Ντάμα κι άν “πεθάνει” δέν πεθαίνει,

άν στην μεγάλη ιδέα είναι δοσμένη.

Οἱ Πύργοι μου χωρίς φτερά για μύλους,

φυλάνε, δεν πυροβολούν τους φίλους.

Τα Φανταράκια έχουν σκεπάσει την θωριά τους

μα πάνε εμπρός με πίστι στα όνειρά τους.

Οἱ Αξιωματικοί έχουν μεγάλη χάρι

σαν συνεργάζονται στην μάχη ὡς ζευγάρι.

Ὅσο για τ’ Άλογα, τα μόνα που πετάνε,

περιοδεύουνε και ὅπου θές σε πάνε.

[Με άβουλο Βασιλιά και αποξενωμένο;

Όχι, δεν κάθομαι το τέλος να προσμένω.

Τί να τον κάνω τον Τρελό, δέν θέλω νούλα,

και μ΄ ἕνα άλογο σώζω την Ακριβούλα!]

Κι άν πέφτω; Μαχόμενος!

Κι απ’ την αρχή,

σαν χάσω μία μάχη, ξαναπαίζω!

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ (Χαλκίδα, 10 10 2025)