“Επιτύμβιον” : Το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη (και 2 μεταφράσεις). La poesia “Epigramma tombale”; di Manolis Anagnostakis (anche in trad. italiana). “Epitaph” a poem by Manolis Anagnostakes (translated by me).

 

Επιτύμβιον

Πέθανες — κι έγινες και συ: ο καλός,

Ο λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης.

Τριάντα έξι στέφανα σε συνοδέψανε, τρεις λόγοι αντιπροέδρων,

Εφτά ψηφίσματα για τις υπέροχες υπηρεσίες που προσέφερες.

 

 Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το ’ξερα τί κάθαρμα ήσουν,      5

Τί κάλπικος παράς, μια ολόκληρη ζωή μέσα στο ψέμα

Κοιμού εν ειρήνη, δεν θα ’ρθώ την ησυχία σου να ταράξω.

(Εγώ, μια ολόκληρη ζωή μες στη σιωπή θα την εξαγοράσω

Πολύ ακριβά κι όχι με τίμημα το θλιβερό σου το σαρκίο).          10

Κοιμού εν ειρήνη.

Ως ήσουν πάντα στη ζωή: ο καλός,

Ο λαμπρός άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο πατριώτης.

Δε θα ’σαι ο πρώτος ούτε δα κι ο τελευταίος.

ΜΑΝΟΛΗΣ  ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ  (Ο Στόχος, 1970)

 

(ΠΗΓΗ)

 

....................................... 

 

TRADUZIONE ITALIANA

 

Epigramma tombale

Sei morto — e sei diventato anche tu: l'uomo buono,
l'uomo splendido, il padre di famiglia, il patriota.
Trentasei corone ti hanno accompagnato, tre discorsi di vicepresidenti,
sette decreti per i meravigliosi servizi che hai offerto.

Ah, povero Lavrentis, io che ero l'unico a sapere che carogna eri,
che moneta falsa, un'intera vita dentro la menzogna.
Dormi in pace, non verrò a turbare la tua quiete.
(Io, un'intera vita dentro il silenzio la riscatterò
a caro prezzo, e non al prezzo della tua misera carne).

Dormi in pace. Come sei sempre stato in vita: l'uomo buono,
l'uomo splendido, il padre di famiglia, il patriota.
 

Non sarai mica il primo, e nemmeno l'ultimo.

MANOLIS ANAGNOSTAKIS   (1925-2005)

(Traduz. da A. S.) 

 

 

.............................................

ENGLISH TRANSLATION

TOMBSTONE EPITAPH

You died — and you became like everyone else: the good guy,
the wonderful person, the pater familias, the patriot.
Thirty-six wreaths accompanied you, three speeches by vice-presidents,
seven resolutions for your priceless services.

Oh, Laurence — only I, who alone knew what a scumbag you were,
what a fake coin, a whole life inside the lie.
Keep sleeping in peace, I will not come to disturb your quiet.

(I, a whole life inside silence will redeem it
at a very high price, and not at the price of your cheap remains.)

Sleep in peace.
As you always were in life: the good guy,
the wonderful person, the pater familias, the patriot.

You will not be the first, nor even the last.

 

 

MANOLIS ANAGNOSTAKIS /  translated by Alex. Sellenides

 

 

Ένα επίγραμμα στο Βρετανικό Μουσείο και ένα προσόμοιό του, (για το δεκάμηνο της Ζ.Κ). A funeral epigram in the London British Museum and its replica.

Βρήκα πως κάπου στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου υπάρχει το παρακάτω χριστιανικό επιτύμβιο επίγραμμα. Η πληροφορία μου ήταν απο συλλογικό έργο Αρχαιολογίας και επιγραφικής, στο οποίο το μόνο που αναφέρεται (εκτός φυσικά απο την μεταγραφή του κειμένου) είναι η γεωγραφική προέλευσι του επιτύμβιου: Νουβία.

Όσο κι αν έψαξα, ακόμη δεν έχω καταφέρει να βρώ ούτε ακριβή χρονολόγησι, ούτε εικόνα του σχετικού αρχαιολογικού εκθέματος, κάποιας δηλαδή επιτύμβιας στήλης.

Για την συγκυρία του δεκαμήνου, καταφεύγω στην εύκολη αντιγραφή σε κεφαλαιογράμματη γραφή του επιγράμματος κάποιας χριστιανής κεκοιμημένης ονόματι Ευτυχούσα… Και σαν σε προσόμοιο, ...αλλάζω το όνομα.

.................................................................................................

ΤΟ ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΟΥΣΗΣ

 

Nub. — London, British Museum

	☩ αγαθε φιλανθρωπε
	δια τους παμπληθ(εις)
	οικτειρμους σου,
	την ψυχην της δουλου
5	σου Ευτυχουσης κοιμηθεισης
	Χοιακ κεʹ, ηʹ ινδ(ικτι)ο(νος),
	αναπαυσον μετα παντων
	των δικαιων σου
	εις τοπον χλοης επι
10	υδατος αναπαυσεως,
	ενθα απεδρα πασα
	οδυνη και λυπη και
	στεναγμος εν τη λαμπρ(οτητι)
	των αγιων σου ναιελυε(—)(?),
15	θ(ε)ε παντ(οκρατ)ωρ· αμην, αμην,
	αμην. ☩

.....................................................................

ΤΟ ΠΡΟΣΌΜΟΙΟΝ Στην Ζωίτσα μου...

 

 

Μια αρχαία ανεπίγραφη επιτύμβια στήλη μιας μορφωμένης μή Αθηναίας γυναίκας. Museo Nazionale di Atene: lapide di una donna istruita (IV secolo a.C.. National Museum of Athens: Tombstone of an Educated Woman, 4th c. BC.

 Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Μια ανεπίγραφη επιτύμβια στήλη απο πωρόλιθο Βοιωτικής προέλευσης, χρονολογούμενη στον 4ο π.Χ. αιώνα.

 

 Αφήνω την περιγραφή:

“Μια νεαρή γυναίκα με λεπτό χιτώνα και ιμάτιο κάθεται σε ένα σκαμνί, με το αριστερό της χέρι, στολισμένο με ένα βραχιόλι, να ακουμπά με χάρη σε ένα μαξιλάρι... Με το δεξί της χέρι απλώνει ένα πουλί σε ένα γυμνό αγόρι που στέκεται μπροστά της...”

 

Κατα την αρχαία άγραφη σύμβασι οι μορφές των ανθρώπων, αδιόρατα θλιμένες, αλλά ήρεμες, διέπονται απο μια κλασσική ωραιοποίησι/εξιδανίκευσι. Η καθήμενη μορφή (σχεδόν πάντοτε γυναίκα) ταυτίζεται με το πρόσωπο που φεύγει και αφήνει πίσω τα εγκόσμια.

 

Ο καλλιτέχνης καλείται να αποδώσει στο έργο του όχι τόσο τα σωματομετρικά ακριβή χαρακτηριστικά των μορφών, όσο την ευγένειά τους και το συγκρατημένο στοιχείο του πένθους απο κοινού με το αναπόφευκτο της μοίρας. Επιλεγμένα σύμβολα και υλικά αντικείμενα μέσα στις συνθέσεις, προσφέρουν επιπλέον πληροφορίες για τους απαθανατιζομένους.

 

Μεταφράζω τα γενικώς ισχύοντα λόγια ενός ξένου ειδικού: «Ο θάνατος είναι πάντα παρών, αλλά σαν να θέλει να σεβαστεί την ομορφιά της ανθρώπινης μορφής, αγγίζει τα μαρμάρινα ομοιώματα με ένα ανάλαφρο δάχτυλο, μόνο και μόνο για να εναποθέσει πάνω τους έναν χαρακτήρα ήρεμης, γλυκιάς σοβαρότητας και απαλής, μελαγχολικής γαλήνης.» *

 

Σ’ αυτήν την σκηνή αποχαιρετισμού ο γλύπτης έχει αποτυπώσει κάτω απο το κάθισμα της, πάνω σε ένα τετράγωνο κουτί, δύο κυλινδρικά αντικείμενα, σαν τυλιγμένα χειρόγραφα ή σαν βιβλία. Υλικό δηλαδή ανάγνωσης ή γραφής. 

Εξ ού και πολλοί βλέπουν στο πρόσωπο της νεαρής γυναίκας μια ποιήτρια! Μιά μορφωμένη γυναίκα, που αποχαιρέτησε τον κόσμο αφήνοντας τα διαβάσματα ή τα γραψίματα στην μέση...

 

 

*  “Death is always present, but as though it respected the beauty of the human form, it touches the marble effigies with a light finger, only to impress upon them a character of tranquil sweet gravity and of gentle, melancholy serenity.”