Βεβήλωσι μνημείου στο κοιμητήριο Χαλκίδος: Μια καταγγελία ...στον Ήλιο! Και δύο επιγράμματα κατα τυμβωρύχων του Αγ. Γρηγορίου Θεολόγου.A proposito di una profanazione nel cimitero di Calcide: una "denuncia" a Helios! E due epigrammi funebri di san Gregorio il Teologo contro i tombaroli.

...ἐκτέρισαν δὲ τέκνων με φίλαι χέρες, ὧν χάριν ἔσχον

Ἠιελίῳ, γλυκερὰς τάσδε λαβὼν χάριτας. 

Η επίσκεψί μου στο Κοιμητήριο της Χαλκίδας είχε κάτι αναπάντεχα εξοργιστικό…

 Ήταν πριν το μεσημέρι του προηγούμενου Σαββάτου. Ψυχοσάββατο γάρ, όταν πήγαμε με τον κουνιάδο μου, να αφήσουμε λίγα λουλούδια και να ανάψουμε το καντηλάκι στο μνήμα της αδικοχαμένης συζύγου μου.

Με το που βρεθήκαμε μπροστά στο μνήμα, η οδυνηρή έκπληξι:

Ούτε καντήλι, ούτε θυμιατό στο ταφικό μνημείο. Κι ας είναι μόνο ένας χρόνος από την κηδεία… Και τα δύο αυτά μεταλλικά (νομίζω χάλκινα) εξαρτήματα του τάφου βρισκόντουσαν από την κατασκευή τους ενσωματωμένα και κατάλληλα ενσφηνωμένα///βιδωμένα στο μαρμάρινο σώμα του μνημείου. Αφαιρέθηκαν!?! Να πήγαν για μεταπώλησι ή για νέα χύτευσι; Πάλι καλά που κατά την παραγγελία του μνημείου δεν προτίμησα χαλκό για τον και για τον κεντρικό σταυρό…

 

Ακόμα και το μαρμάρινο κιβώτιο στο κάτω μέρος του τάφου, αφαιρέθηκε. Στην θέσι του οι άγνωστοι τοποθέτησαν κάποιο άλλο, μικρότερο, χωρίς τα υάλινα χωρίσματα του δικού μας και φυσικά άδειο…

Ποιός ή ποιοί προέβη/-έβησαν σε αυτήν την βεβήλωσι;

............................................................................................... 

Τώρα θα μου πήτε γιατί δεν έκανα καταγγελία. Σιγά μην απευθυθώ στους ανεύθυνους υπεύθυνους. Ποιος -και με τί τίμημα- θα βγάλει άκρη;

Κάτι ακόμα:

Δεν σας είπα πως καθ’ όλην την μιάμισης ώρας περίπου διάρκεια  της παραμονής μας στο Κοιμητήριο, δεν βρήκαμε ούτε παπά, ούτε και κάποιον υπάλληλο. Αναρωτηθήκαμε κι αν υπάρχει φύλακας. Να του διαμαρτυρηθούμε έστω για το άλλο αδιανόητο για δυτική ευρωπαϊκή χώρα φαινόμενο: Ούτε 40 μέτρα μακριά από το μνήμα του δικού μας αγαπημένου προσώπου, ένα ημιφορτηγό παρκαρισμένο μπροστά από κάποιον άλλο τάφο βεβήλωνε με άλλο τρόπο τον χώρο. Κάποιος από τους 4-5 ενήλικες αθίγγανους και άλλα τόσα παιδάκια τους (υπακούοντας στην δική τους αντίληψι για την προς τον δικό τους νεκρό τιμή) αυξομείωνε την έντασι σε ένα στερεοφωνικό μηχάνημα του αυτοκινήτου αυτού. Διάφορα άσματα, Λαϊκής και Αθίγγανης μουσικής, από απλώς δυνατά, έως στην διαπασών έντασι, καθ όλη την ώρα, όσο βρισκόμασταν εμείς εκεί και άλλοι επισκέπτες σε διαφορετικές μεριές και αποστάσεις. Αν δεν είχε κανείς την ανεξίτηλη θλίψι και το προσωπικό πένθος, θα μπορούσε να μιλήσει για σουρρεαλιστική εικόνα τουλάχιστον ασύμβατη με την ιερότητα του χώρου. Θυμήθηκα τον Παπαδιαμάντη που έγραφε «σημαδιακό και αταίριαστο», για το παίξιμο του αυλού από τον μικρό βοσκό στα μνημούρια (εκεί στο ασύγκριτα συγκινητικό «Μοιρολόι της φώκιας») …

Εμείς τι να πούμε; Αιωνία η μνήμη, Ελλάδα;

 

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ:

 Τέλος, ίσως θα αναρωτηθείτε "και ο ήλιος στον τίτλο, τί ρόλο παίζει";

Απαντώ:

Αντί για την ματαιότητα, σχεδόν – έτσι το ένοιωσα- και γελοιότητα, του να τηλεφωνώ εκείνη την στιγμή στο 100 ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα στα Γραφεία του Δήμου,  θεώρησα πιο απελευθερωτικό να καταγγείλω το γεγονός στον … Ήλιο.  Αυτός είναι που τα βλέπει όλα. Ακόμα και πίσω από τα σύννεφα…

Δεν το λέει και ο πιο ηλιοχαρής ποιητής μας;

«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ...»

Και μάλιστα η επίκλησι αυτή γίνεται από τον Ελύτη, προς υπεράσπισι της ταλαίπωρης πατρίδας!

Αλλά, εδώ η αμετανόητη διδακτική μου κλίσι, μου επιβάλλει να προσθέσω ως «άξιον εστί», πως αυτή η ευθεία αναφορά στον Ήλιο, και τον ρόλο του, δεν πάει κατ’ ευθείαν, σαν κάποιο τρένο “express” στο βιβλικό χωρίο «ἀνατελεῖ ὑμῖν... ἥλιος δικαιοσύνης».  Άσχετα αν ξεκινάμε από την μετάφρασι των 70, ή από την υποτιθέμενη χρονολογία της συγγραφής του κειμένου από τον Προφήτη Μαλαχία (έτος 420 περίπου π. Χ. ), μέχρι το ποιητικό υπόβαθρο της βυζαντινής εκκλησιαστικής μας υμνογραφίας μεσολαβεί (και με την επιβλητική λάμψι του μεσουρανεί) ένας μέγας ποιητικός μετασχηματιστής, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος!

 

«...ἵνα σκότος λυθῇ, ἵνα φῶς ἐπεισέλθῃ... ἥλιος δικαιοσύνης ἀνατείλῃ.»

(PG, τόμος 36, 313)

«Χριστὸς ἐφάνη, ὁ ἐμὸς ἥλιος δικαιοσύνης...»

(PG, τόμος 36, 360)

«Φέγγος ἐμόν, Χριστέ, ἥλιε τῆς δικαιοσύνης…»

(PG, τόμος 37, 522)

 

«... σήμερον ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἐκ τάφου λάμψας...»

(Λόγος 44: «Εἰς τὴν Καινὴν Κυριακήν»)

 

Και αυτά στα τροπάρια των Χριστουγέννων, δικά του!!

1.      «Ανέτειλας, νοητέ Ήλιε της δικαιοσύνης …»

2.      «…Σε προσκυνείν, τον Ήλιον της Δικαιοσύνης…»

 

Συνοψίζω και διευκρινίζω: Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος (ο «Χριστιανός Πίνδαρος») χρησιμοποιεί τον ήλιο με τρόπο που συνδυάζει την αρχαία ελληνική παράδοση του «παντόπτη/ πανεπόπτη» με τη χριστιανική πίστι στον Θεό-Λόγο.

 Αυτός ο ίδιος ο Χριιστός είναι:

  «… ἀκοίμητον ὄμμα, πάντα λεύσσων ἐντάει...

    Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν λανθάνει τῶν πραττομένων…»

(PG, τόμος 37, στίχος 755)

«Ὡς ἐκ μεγάλου ἠελίοιο σέλας,

    οὕτω μὲν Λόγος...

Πάντη δὲ φωτίζει, πάντα δὲ δέρκεται.»

    (PG 37, 401)

 ================================================

Αλλά κάτι ίσως ακόμα πιο σημαντικό για το φιλολογικό ζήτημα των πηγών: τα εκφραστικά υλικά της προφητικής ρήσης, δεν πρέπει να είναι και τόσο εβραϊκά.

 Καθόσον έχουμε παραπλήσιες επικλήσεις στην Αρχαία Γραμματεία μας!

Ακόμα και πιο πρίν τον Αισχύλειο Προμηθέα:

    «...καὶ τὸν πανόπτην κύκλον Ἡλίου καλῶ·…»

 «Προμηθεύς Δεσμώτης» (στ. 91)

 

 

 Το έχει δηλώσει ο Όμηρος:

    «Ἠελίου, ὃς πάντ’ ἐφορᾷ καὶ πάντ’ ἐπακούει.»

          Οδύσσεια ( μ, στ. 322)

 

Αυτά για το από παλιά διαπιστωμένο μάτι της Δικαιοσύνης!

 

Και με την σύντομη αναφορά στον Γρηγόριο,

Είναι και ευκαιρία να θυμηθώ και να υπενθυμίσω κανα-δυό από τα πολλά ποιήματά του αυτής της απίθανης κατηγορίας επιτύμβιων Επιγραμμάτων, που ο εξ Αριανζού αγαπημένος μου Άγιος και Ποιητής συνέθεσε κατά των ακόμα πιο βαριά αμαρτανόντων/ιεροσύλων, των απαίσιων τυμβωρύχων.

 

Πρώτα ένα σύντομο και αιχμηρό δίστιχο:

 

    «Μὴ σύλα νεκύων κειμήλια· μή σε συλήσῃ

    ἄλλος, ἐπεὶ θνήσκεις καὶ σὺ, βροτῶν ἀλιτέ.»

  ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Θεολόγος, Επίγραμμα 210

 

Κειμήλια νεκρών μη κλέβεις, κι εσέ να μην σε κλέψουν·

Κι εσύ, παλιάνθρωπε, κι εσύ κάποτε θα πεθάνεις!

 [Απόδοσι: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΟΪΛΕΜΕΖΗΣ - ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ]

 

 

Και κλείνω με το επόμενο, όπου ο ποιητής επικαλείται το μάτι που λέγαμε:

    «Ὤλεο, τυμβορύχε, κακὸν κακῶς· οὐ γὰρ ἔλαθες

    Δίκην, ἣ πάντα βλέπει καὶ ἀμείλικτον ὄμμα τίθησιν.»

 ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Θεολόγος, Επίγραμμα 213

 

Την έβαψες για τα  καλά, σε είδε, τυμβωρύχε

Της Δίκης --κι είναι αμείλικτο- το άφευκτο το βλέμμα.

 [Απόδοσι: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΟΪΛΕΜΕΖΗΣ - ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ] 

Το Αγγελτήριο του Ετήσιου ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΥ της Ζ.Κ. και ένα τρίστιχο επίγραμμα. Sul servizio commemorativo (annuale) della moglie Zoi; annunzio ed un epigramma. An Epigram for my wife Zoe in Heaven; a year after her death.

Συμπληρώθηκαν κι όλας τρακόσιες εξήντα μέρες...

 

Το Σάββατο το πρωί στον Άγιο Δημήτριο το Μνημόσυνο... 

 ...

 

ΤΟ ΑΓΓΕΛΤΗΡΙΟ του Ετήσιου ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΥ

 

 

ΕΝΑ ΤΡΊΣΤΙΧΟ ΕΠΊΓΡΑΜΜΑ

 

Επι τη εορτή (των γενεθλίων του Διαχειριστού). ‘Ένα … «πυγμοειδές» στιχούργημα του Σελλενίδη. Un haiku per il compleanno dal Admin. (da Al. Sellenidis)

Επιγραμματική (κι ελπίζω όχι για χρήσι ...επιτύμβια) ανάρτησι τύπου ...bonsai!

(Δεν είναι δα και πρώτη φορά) 

Παράδοξη συγκυρία (Γενέθλιος Ημέρα κοντά σε Ετήσιο Μνημόσυνο), ιδιόμορφο ευχητήριο:

 Κάτι σαν αρχαιοπρεπές αντίδωρον - στιχουργικό ρωπογράφημα:

 

Ένα επίγραμμα στο Βρετανικό Μουσείο και ένα προσόμοιό του, (για το δεκάμηνο της Ζ.Κ). A funeral epigram in the London British Museum and its replica.

Βρήκα πως κάπου στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου υπάρχει το παρακάτω χριστιανικό επιτύμβιο επίγραμμα. Η πληροφορία μου ήταν απο συλλογικό έργο Αρχαιολογίας και επιγραφικής, στο οποίο το μόνο που αναφέρεται (εκτός φυσικά απο την μεταγραφή του κειμένου) είναι η γεωγραφική προέλευσι του επιτύμβιου: Νουβία.

Όσο κι αν έψαξα, ακόμη δεν έχω καταφέρει να βρώ ούτε ακριβή χρονολόγησι, ούτε εικόνα του σχετικού αρχαιολογικού εκθέματος, κάποιας δηλαδή επιτύμβιας στήλης.

Για την συγκυρία του δεκαμήνου, καταφεύγω στην εύκολη αντιγραφή σε κεφαλαιογράμματη γραφή του επιγράμματος κάποιας χριστιανής κεκοιμημένης ονόματι Ευτυχούσα… Και σαν σε προσόμοιο, ...αλλάζω το όνομα.

.................................................................................................

ΤΟ ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΟΥΣΗΣ

 

Nub. — London, British Museum

	☩ αγαθε φιλανθρωπε
	δια τους παμπληθ(εις)
	οικτειρμους σου,
	την ψυχην της δουλου
5	σου Ευτυχουσης κοιμηθεισης
	Χοιακ κεʹ, ηʹ ινδ(ικτι)ο(νος),
	αναπαυσον μετα παντων
	των δικαιων σου
	εις τοπον χλοης επι
10	υδατος αναπαυσεως,
	ενθα απεδρα πασα
	οδυνη και λυπη και
	στεναγμος εν τη λαμπρ(οτητι)
	των αγιων σου ναιελυε(—)(?),
15	θ(ε)ε παντ(οκρατ)ωρ· αμην, αμην,
	αμην. ☩

.....................................................................

ΤΟ ΠΡΟΣΌΜΟΙΟΝ Στην Ζωίτσα μου...

 

 

Στα τρίμηνα της Ζωής Κωνσταντινίδου ένας επιτύμβιος στίχος ( απο το ...τρίστυχο του Σελλενίδη).

 Τρείς λέξεις τώρα μαρμαρωμένες...

 ΙΣΚΙΟΣ ΤΡΟΧΙΑΣ ΠΟΥΛΙΟΥ...

Το ιστολόγιο τις είχε αποτυπώσει ολοκληρωμένα απο την πρώτη στιγμή της πικρής δημοσίευσης. 

[Δές το τρίστιχο ( ή ...τρίστυχο;) επίγραμμα στην αφιερωματική  ανάρτησι της 14 Φεβρουαρίου ]

  

ΖΩΗ

Ίσκιος τροχιάς πουλιού,

που ούτε πολύ το άκουσες

κι ούτε καλά το είδες .

 

Αλέξανδρος Σελλενίδης

Ad Uxorem. Δύο μικρά στιχουργήματα με ακροστιχίδα (του Σελλενίδη). RIP

1. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ

 2. ΕΠΙΚΛΗΣΙ 

 

Για τα εξηνταεφτάχρονα του διαχειριστή ένα τετράστιχο σε έμμετρη “μετάφραση” (ενός αρχαιοελληνικού επιγράμματος του Λουκιανού στην Ελληνική Ανθολογία)

 

TO 67

Το 67% της δυνατής συνολικής βαθμολογίας έδινε ...νόρμα στα σκακιστικά τουρνουά της νιότης μου. Τώρα στην συμπλήρωσι του 67ου έτους της ηλικίας μου (πάντοτε χάριτι του Παναγάθου), κάθε άλλο παρά σε φόρμα (σκακιστική ή άλλη) νιώθω.

 

ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ

Όμως σε όλους εκείνους που μου ευχηθήκανε εχθές ανήμερα των γενεθλίων μου, ήθελα να αφήσω ένα μικρό ευχαριστήριο κειμενάκι σαν, ας πούμε, αφιέρωσι. Έστω χωρίς την απόλυτη πρωτοτυπία ή τον αμεσότερο προσωπικό τόνο και χωρίς οποιονδήποτε φιλολογικό σχολιασμό, επιτρέψτε μου, εδώ στο ιστολόγιο, κάτι μάλλον πρόχειρο και πάντως πολύ μικρό:

:

Μια έμμετρη απόδοσι στην καθομιλουμένη μας ενός αρχαιοελληνικού τετράστιχου επιγράμματος που συνάντησα εχθές το βράδυ φυλλομετρώντας (browserικά) ένα κεφάλαιο της Ελληνικής Ανθολογίας.

 

 

ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ (νόθον;)

Σάν που θά ‘σαι μακαρίτης, γλένταγε τα αγαθά σου,

ααν που θα πολυχρονίσεις, φύλαγε γερά το βιός σου.

Νά ο συνετός ο άντρας πού ‘χει γνώσι και σοφία:

μέτρον άριστον σαν βάζει σε φειδώ και σ' ασωτία!

                                 

                                [Μεταφρ.  Αλέξανδρος Σελλενίδης, 31.01.2025]

Pseudo-Lucianus (Anthologia Graeca, X 26)

 

Έμμετρη μετάφρασι του επιγράμματος του Ιανού Λάσκαρι στον Κάρολο τον Ε’. (Ως αποχαιρετισμός στο 3ο Συνέδριο για την Ελληνική Διασπορά) . Un ancora dedica alla 3a Conferenza della Diaspora Ellenica (con la traduzione in versi d’ un epigramma di Giano Lascaris).

 Το 1525 ο Ιανός Λάσκαρις ευρισκόμενος στο Παρίσι γράφει αυτό το επίγραμμα και το αφιερώνει στον Αυτοκράτορα Κάρολο τον Ε΄ ( Charles V) όπως βλέπουμε να αναφέρεται και στον τίτλο.

Το επίγραμμα βρίσκεται εκδεδομένο 53ο κατά σειράν στην τελευταία (γνωστή σ’ εμάς ) έκδοσι.

 Η έμμετρη μετάφρασί μας:

 

 ΣΤΟΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΚΑΡΟΛΟ

[Per l'imperatore Carlo V]

Με πείθουν, ναί, οι λέγοντες πως άρχισε να λάμπει

σε νέα ρότα ανάδρομος ο ήλιος: απ΄την Δύσι!

Απο τα Εσπέρια πέρατα, για όλους μας υψώθη

άλλος τρανός ηλιάτορας, ο Κάρλος, μέγας Άναξ!

Κι όπως τον Ήλιο τον μισούν έθνη των τρωγλοδύτων,

τον Κάρλο ρήγα πόθησε όλη η γή για νά 'χε!

 

Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης  (Χαλκίδα, 2021)

 

Υ.Γ.

Η συστηματική μελέτη του Ιανού και της πολύπλευρης δραστηριότητας του ως χαρακτηριστική περίπτωσι ενεργού εκπροσώπου της ελληνικής Διασποράς μετά την Άλωσι (ΣΣ.: Αύριο η 569 μαύρη Επέτειος) στην Δύσι, δεν πραγματοποιήθηκε από τον υποφαινόμενο όπως προγραμματιζόταν…

 Πολλά ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ και Ευχαριστίες 

προς όλους τους Συνέδρους, Ομιλητές, Συντελεστές και επιπλέον ΕΥΣΗΜΑ στους Διοργανωτές του Συνεδρίου με κύριο αποδέκτη τον αδελφικό φίλο και κουμπάρο Γιώργο Φραζή, καθηγητή στην έδρα Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Ντάργουιν!  

--Η Διασπορά για μια ακόμα φορά στην Ιστορία θα σώσει τον Ελληνισμό;

Μεταφράζοντας το επιτάφιο επίγραμμα του Ιανού Λάσκαρι ως αφιέρωσι στον καθ. Γιώργο Φραζή. L' epigramma funebre di Giano Lascaris tradotto in neogreco (dedica al prof. G. Frazis).

 

Tο επιτάφιο επίγραμμα στον τάφο του σημαντικότερου ίσως Έλληνα Λογίου στην Δύσι, του Ιανού Λάσκαρι (ή Ιάνου Λασκάρεως 1445  -  1534), είναι γνωστό οτι συνετέθη απο τον ίδιο σε προχωρημένη ηλικία. Άλλωστε εξ αρχής συγκαταλέγετο στα δεκάδες δημοσιευμένα αρχαιοπρεπή επιγράμματά του.

Αυτό το τετράστιχο (διπλό ελεγειακό δίστιχο) διάλεξε ο υποφαινόμενος να αποδώσει στην νεοελληνική και έμμετρα, για να το αφιερώσει στον φίλο και κουμπάρο του, Γιώργο Φρατζή έναν χρόνο πρίν, κατα την "5η Διαδικτυακή Εκδήλωση" του Πολιτιστικού μας Τμήματος.

Εκεί, λοπόν, κατα το κλείσιμο της εκδήλωσης, ως συμβολική χειρονομία χαιρετισμού προς τον καθηγητή του Charles Darwin University (ο οποίος άν και κύριος συντονιστής των τεσσάρων πρώτων διαδικτυακών σεμιναριακών εκδηλώσεων του Συλλόγου μας, δεν μπόρεσε να συμμετάσχει στην 5η για λόγους ανειλημμένων υποχρεώσεων), έγινε ο σύντομος σχολιασμός του επιγράμματος και η παρουσίασι της μεταφράσεώς μας.

Με την ευκαιρία όμως την έναρξης σε λίγες ώρες απο τώρα (όπως έχουμε αναφέρει) του «3ου Διεθνούς Συνεδρίου για την Ελληνική Διασπορά» επαναφέρουμε το επίγραμμα και την δική μας "μετάφραση", ως μικρό ευχαριστήριο για την προς εμάς τιμητική πρόσκλησι:

Ίσως και με κάποια αισθήματα ενοχής για την μή ολοκλήρωσι ενός σχετικού με τον κορυφαίο Έλληνα της Διασποράς του 16ου αι. δημοσιεύματος...

Στην μνήμη του φίλου Αλέξη Κλαμαρή: Ένα επίγραμμα/χάικου («Πώς;»"). Sulla Ricorrenza dei 12 anni dalla morte di Alexis Klamaris (1961-2009); un haiku/epigramma dal suo amico A.S.

 ΠΩΣ;

 

Μνήμη Αλέξη!

Πάθος, φιλία, γνώσι,

Πνεύμα, φλόγα, αίσθημα...

Πώς όλα λέξεις;

Αλέξανδρος Σελλενίδης

04.08.2021

 

ΔΙΑΚΟΣΙΕΤΗΡΙΔΑ: ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!! Με ένα αδημοσίευτο «Επιτύμβιο» επίγραμμα του Σελλενίδη (του 1981!). Auguri per la festa Nazionale del 25 marzo 1821 - bicentenario della Rivoluzione Nazionale con una poesia (epigramma) di Alex. Sellenidis.

Το δέος και το χρέος κάθε σημερινού Έλληνα μπροστά στο μεγαλείο του 21 είναι τεράστιο -αν όχι ασύλληπτο. Προσωπικά, και για τώρα, αυτό το ελάχιστο· σάν λουλουδάκι: Ένα αδημοσίευτο επίγραμμα γραμμένο 40 χρόνια πρίν! Κι αυτό μπορεί να είναι παλιό, αλλά παραμένει, όπως πιστεύω, ολόδροσο.  Ακόμα πιο ζωντανό πρέπει να είναι το ίδιο το σημερινό εορταζόμενο γεγονός και το μήνυμά του. Εμπρός για νέους αγώνες κάτω από τα λάβαρα του 21 !! Για άλλα, τουλάχιστον 200 χρόνια! Αυτά ας είναι με μεγαλύτερη εθνική αξιοπρέπεια και προκοπή!  

 

ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ

Μου φτάνει που είδα

στο Φώς σου το φώς μου,

μικρή μου Ἑλλάδα, 

του σύμπαντος κόσμου

ανέσπερη ελπίδα

κι ακοίμητη δάδα!

 

Α. Σ.    (Αθήνα, 19.12. 1981 μ.Χ.)

 

 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΘΝΟΣ!

ΖΗΤΩ ΤΟ 1821 !!

Φιλολογικό μνημόσυνο για τα 11 χρόνια του Αλέξη Κλαμαρή (24/7/1961 – 4/8/2009): Το επιθανάτιο Επίγραμμα του Αυτοκράτορα Αδριανού (σε σελλενίδεια και άλλες μεταφράσεις). Ricorrenza triste: 11 anni dalla morte di Alexis Klamaris; l’ epigramma composto dall'Imperatore Adriano poco prima della morte (varie traduzioni)

Ο περίφημος Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αδριανός, (φιλέλληνας όσο λίγοι αλλοεθνείς στην ιστορία και λίαν καλλιεργημένος), πριν πεθάνει, το 123 μ.Χ., αναφέρεται ότι έγραψε ένα επίγραμμα. 

Ο Σελλενίδης το ενδιαφέρον αυτό (και αρκετά δημοφιλές, όπως αποδεικνύεται) λατινικό στιχούργημα (ορισμένοι το θεωρούν απόσπασμα από ευρύτερη σύνθεσι) το μετέφρασε και μας το στέλνει αφιερώνοντάς το στην θλιβερή επέτειοτου θανάτου του πρώτου Αντιπροέδρου του «ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ», του Αλέξη Κλαμαρή. Είναι αλήθεια, παραδέχεται, πως αρχικά το προώριζε για την εφετινή (2020) επέτειο του Φίσερ, αλλά αφού αυτό  δεν έγινε εφικτό, λόγω των συγκυριών, το αναπροσάρμοσε και το προτείνει για την σημερινή 11^η επέτειο του Αλέξη.

Εμείς στον Νέο Παλαμήδη, καί για τα Λατινικά αλλά καί για τον αείμνηστο Αλέξη, υποσχόμαστε να επανέλθουμε…

...............................................

ΤΟ ΛΑΤΙΝΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ 

 

“Vale, anima mea”

Animula, vagula, blandula

Hospes comesque corporis

Quae nunc abibis in loca

Pallidula, rigida, nudula,

Nec, ut soles, dabis iocos...

P. Aelius Hadrianus Imp.

.....

Λατινικό Λεξιλόγιο:

Vale = (ρ. προστ. ) έρρωσο, χαίρε

anima (ουσ.) ψυχή

mea (κτητ. αντ.) δική μου

Animula (υποκ. του anima) = ψυχούλα, ψυχίτσα (πρβλ. μεσαιων. ελλ. λ. ψυχάριον, δημ. ψυχάρι μου= «προσφώνησις προς τρυφερά αγαπημένην ύπαρξιν» ΛΕΞ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

vagula (επιθ. υποκ  vagus = πλανώμενος)

blandula (επιθ υποκ blandus = κολακευτικός, τερπνός)

hospes  (ουσ.)  ξένος

comes (ουσ.)  οπαδός συνοδοιπόρος

que   < Α.Ε.  και

corporis (ουσ.)  σώμα

quae (αναφ. αντ.) οποίος, -α

nunc (επίρρ.) τώρα

abibis (μέλλων του ρ.  abeo = απέρχομαι, φεύγω, πηγαίνω)

in < Α.Ε.  εν, εις, εντός κλπ

loca (ουσ. locus = τόπος, μέρος)

pallidula (επιθ. υποκ του pallidus= ωχρός)

rigida (επιθ rigidus

nudula  (επιθ. υποκ    nudus

nec (αρν. μόριο) μη(ν)

ut (μόριο) ως

soles  (ρ. soleo = συνηθίζω, είωθα)

dabis (μέλλων ρ. do = δίδωμι, δίνω κττ)

iocos (ουσ. jocus = παίγνιον, παιδιά, σκώμμα. Χαριέντισμα – ΛΕΞ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ)

.....
Η μεταφραστική πρότασι του Σελλενίδη:

«Επιθανάτιον, εις την ε(μ)αυτού  ψυχήν»

Παιδούλα,  πεταχτούλα κι ομορφούλα,

οικόσιτη συντρόφισσα του σώματός μου

που τώρα ξεσηκώνεσαι να πάς σε μέρη

χλωμώδη, αυχμηρά και ερημώδη,

τέρμα, σ’ αυτά που ήξερες, τα σκέρτσα!

Πόπλιος Αίλιος ΑΔΡΙΑΝΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ

[Μετάφρασι: Αλέξανδρος ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ]

..........

Άλλες μεταφράσεις

Το ποίημα υπάρχει μεταφρασμένο στην αγγλική wikipedia*:

Roving amiable little soul,

Body's companion and guest,

Now descending for parts

Colourless, unbending, and bare

Your usual distractions no more shall be there...

Όπως, επίσης, και στην ιταλική:

« Piccola anima smarrita e soave,
compagna e ospite del corpo,
ora t'appresti a scendere in luoghi
incolori, ardui e spogli,
ove non avrai più gli svaghi consueti. […] »

Την γαλλική :

« Âmelette vaguelette, calinette,

Hôtesse et compagne de mon corps,
Qui maintenant t'en vas vers des lieux
Livides, glacés et dénudés,

Tu ne lanceras plus tes habituelles plaisanteries. »

— trad. André Chastagnol85

Την γερμανική:

Kleine Seele, schweifende, zärtliche,

Gast und Gefährtin des Leibes,

Wohin wirst du nun entschwinden? An Orte,

die bleich sind, starr und düster,

Und du wirst nicht mehr wie gewohnt scherzen.

Την ισπανική:

Pequeña alma, blanda, errante
Huésped y amiga del cuerpo
¿Dónde morarás ahora
Pálida, rígida, desnuda
Incapaz de jugar como antes...?

Την ρωσική:

    Трепетная душа, нежная странница

    Гость и друг в человеческом теле,

    Где ты сейчас скитаешься,

    Ослабленная, продрогшая, беззащитная,

    Неспособная играть, как прежде?

Αλλά, βεβαίως, και στην ελληνική έκδοσι :

"Μικρή ψυχή, περιπλανώμενη και γητεύτρα

Φιλοξενούμενη και σύντροφε του σώματος

Που σύντομα θα αναχωρήσεις για τόπους

Σκοτεινούς, παγωμένους και ομιχλώδεις

Ένα τέλος σε όλα σου τα αστεία..."

*

ΣΗΜ.  Σύμφωνα με την τρέχουσα έκδοσι της wikipedia μάλιστα, το ποίημα του Αδριανού χαίρει αξιοσημείωτης δημοτικότητας, αλλά και άνισης κριτικής αξιολόγησης. Κατά τον Λατίνο Αίλιο Σπαρτιάνο, τον συγγραφέα της βιογραφίας του Αδριανού στην υστερορωμαϊκή Historia Augusta, «ο Αδριανός έγραψε ανάλογα ποιήματα και στα ελληνικά (όχι πολύ ανώτερα από το εν λόγω» . Και πράγματι διασώζονται τέσσερα επιγράμματα υπο το όνομά του στην Παλατινή Ανθολογία.  

Από την άλλη, και ο T. S. Eliot έχει γράψει ένα ποίημα με τίτλο "Animula", την πρώτη λέξι του επιγράμματος/αποσπάσματος.