Η καθολική προτεραιότητα της χρησιμότητας σε βάρος της αλήθειας και των αξιών, ως δείκτης αφελληνισμού. Ένα παλιό άρθρο του Χ. Γιανναρά.

«Το ζητείν απανταχού το χρήσιμον ήκιστα αρμόζει τοις μεγαλοψύχοις και ελευθερίοις»

ΑΡΙΣΤΟΤ. Πολιτ. 1338b

 

 Το άρθρο του Χ. Γιανναρά (δημοσιευμένο ως συνήθως στην ‘Καθημερινή”) κλείνει εικοσπενταετία και παρόλο που αφορμάται απο συγκεκριμένη επικαιρότητα (γράφεται παραμονές που θα άνοιγε για το κοινό το νέο Μουσείο Ακροπόλεως) παραμένει στα βασικά σημεία του εύστοχο και αξιοπρόσεκτο.

Ελληνωνύμων ενεργός αφελληνισμός

 

«Το ζητείν απανταχού το χρήσιμον ήκιστα αρμόζει τοις μεγαλοψύχοις και ελευθερίοις», λέει ο Αριστοτέλης. Δεν ταιριάζει σε ελεύθερους και μεγαλόψυχους ανθρώπους να ζητάνε παντού τη χρησιμότητα, να αξιολογούν το κάθε τι κρίνοντας πρωταρχικά πόσο χρήσιμο είναι. Το πρωτείο της χρησιμότητας δηλώνει υποταγή στις ενστικτώδεις ορμές εγωτικής αυτοσυντήρησης, μικρόψυχη έγνοια ατομικής εξασφάλισης. Οχι ελευθερία από την αναγκαιότητα, όχι μεγαλοψυχία.

Στον γεωγραφικό χώρο που ορίζουν η ευρωπαϊκή και η ασιατική ακτή του Αιγαίου και το μεταξύ αρχιπέλαγος γεννήθηκε, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη Ιστορία, το αίτημα να έχει προτεραιότητα η αλήθεια και όχι η χρησιμότητα. Γεννήθηκε η κριτική σκέψη: Η ανάγκη των Ελλήνων να διακρίνουν το πραγματικό από την ψευδαίσθηση, την αλήθεια από το ψέμα, την έγκυρη γνώση από την υποκειμενική εντύπωση. Να ξεχωρίσουν τον αξιόπιστο («πιστόν») από τον αναξιόπιστο («άπιστον») λόγο. Γεννήθηκε η φιλοσοφία, η επιστήμη.

Να γίνει ξεκάθαρο: Η προτεραιότητα της αλήθειας και όχι της χρησιμότητας δεν ήταν για τους Ελληνες ηθική επιταγή, ιδεαλιστικό αιτούμενο. Ηταν ανάγκη, ανάγκη κοινή, δηλαδή εμπειρικά κοινωνούμενη. Μια ανθρώπινη συλλογικότητα σημαδεύει την Ιστορία όχι με ηθικοπλαστικές «αξίες» και ιδεαλιστικές στοχεύσεις, αλλά με την ιεράρχηση των αναγκών της – ποια ανάγκη έρχεται πρώτη και ποια δεύτερη. Πρώτη ανάγκη για τους Ελληνες, μέσα από διεργασίες αιώνων, αναδύθηκε το αίτημα της αλήθειας. Στη μεσαιωνική και νεώτερη Ευρώπη (ώς σήμερα) το αίτημα των Ελλήνων υιοθετήθηκε με ενθουσιασμό, αλλά παραλλαγμένο σε ανάγκη για αποτελεσματικότητα, που είναι η αναιδέστερη μορφή χρησιμοθηρίας. Γι’ αυτό και η «επιστήμη» της Δύσης οδηγεί οπωσδήποτε στη χρησιμότητα, ακόμα και του Αουσβιτς ή της Χιροσίμα.

Η αλήθεια, όσο υπήρχε Ελληνισμός, ήταν από μόνη της το μέγιστο αγαθό και η κριτική αναζήτηση του αληθούς υπηρετούσε την κοινή ανάγκη να προσδιοριστεί τελικά η αλήθεια όχι ως γνώση μόνο, αλλά και ως ύπαρξη. Να προσδιοριστεί το αληθινά υπαρκτό (το «όντως ον»): αυτό που υπάρχει χωρίς περιορισμούς, μεταβολές, φθορά – αυτό που δεν πεθαίνει. Να προσδιοριστεί το πραγματικά υπαρκτό, γιατί ανάγκη του Ελληνα ήταν να μιμηθεί τον «τρόπο» ύπαρξης του όντως υπαρκτού: ανάγκη να «αθανατίζει» ο άνθρωπος, όπως είπε ο Πλάτων.

Αυτή η δεύτερη κοινή (εμπειρικά κοινωνούμενη) ανάγκη γέννησε το δεύτερο άλμα των Ελλήνων στην πανανθρώπινη Ιστορία: Αλμα μετάβασης από την «κοινωνίαν της χρείας» στην «κοινωνίαν του αληθούς» ή (με άλλη διατύπωση) από τη «φυσική κοινωνία» στην «πολιτική κοινωνία». Η «χρεία», η προτεραιότητα της χρησιμότητας, συγκροτεί κατά φυσική αναγκαιότητα (όχι κατ’ ελευθερίαν) τη συλλογική συμβίωση των ανθρώπων – με τον καταμερισμό της εργασίας και τις ανταλλακτικές σχέσεις κοινωνούνται οι βιοποριστικές ανάγκες, δημιουργείται η «φυσική κοινωνία». Με στόχο την κοινή πραγμάτευση του αληθούς, τη μίμηση του «τρόπου» της αθανασίας, γεννιέται η «πόλις», η «πολιτική κοινωνία»: μεταβάλλεται η αναγκαιότητα της συνύπαρξης σε ελεύθερο κοινό άθλημα να «αληθεύει» ο βίος, να είναι «κατ’ αλήθειαν» οι σχέσεις κοινωνίας.

Οι Ελληνες ονόμασαν «πόλιν» όχι τον αριθμητικά (ποσοτικά) διευρυμένο οικισμό, αλλά έναν άλλο «τρόπο» συλλογικότητας, θεσμικά και λειτουργικά ομόλογο του «αληθούς». Πιστοποιούσε η ελληνική εμπειρία ότι το αληθινά υπαρκτό στοιχείο της αισθητής πραγματικότητας (το άφθορο, αναλλοίωτο, αθάνατο) είναι ο δεδομένος και ανερμήνευτος «ξυνός» (κοινός) λόγος, η λογικότητα που προκαθορίζει το είδος και τις σχέσεις των υπαρκτών. Τα επιμέρους (ατομικά) υπαρκτά είναι φθαρτά, εφήμερα. Ομως, ο λόγος της μορφής και της δια-μόρφωσης των υπαρκτών είναι αιώνιος και αθάνατος, αυτός μεταβάλλει το σύμπαν σε «κόσμον» (κόσμημα) αρμονίας, ευταξίας, κάλλους.

Αυτή την κοσμιότητα των «κατά λόγον» και «ανά τον λόγον» σχέσεων, τον λόγο-τρόπο της αλήθειας και αθανασίας, θέλει να πραγματώσει η πολιτική κοινωνία, «ο μικρός της πόλεως κόσμος». Και η πραγμάτωση δεν είναι θέμα κοινής συμφωνίας («κοινωνικού συμβολαίου»), αλλά κοινού συνεχούς αθλήματος. «Πολίτης» είναι όποιος ελεύθερα δέχεται την τιμή να μετέχει στο άθλημα αληθείας που είναι η πολιτική. Την ευθύνη να τηρούνται οι όροι του αθλήματος την έχουν όλοι οι πολίτες, το «κράτος» (εξουσία – ευθύνη) το επιφορτίζεται όλος ο «δήμος» – το «πολίτευμα» (τρόπος λειτουργίας της «πόλεως») είναι «δημοκρατία».

Δυο ενδεικτικές συνέπειες έχει η τιμή να είσαι «πολίτης», μέτοχος του αθλήματος να αληθεύει ο βίος, του πολιτικού αθλήματος: Είναι αδιανόητο να θιγεί ή να κακωθεί το σώμα του πολίτη, αδιανόητη η σωματική βάσανος. Μαστιγώσεις, φραγγελώσεις, ακρωτηριασμοί, αυτονόητες σε εκείνους τους αιώνες ποινές, αποκλείονται στην ελληνική «πόλιν». Ο Σωκράτης καταδικάζεται από την Εκκλησία του Δήμου σε θάνατο (διότι και η δημοκρατία κάνει λάθη), αλλά δεν υπάρχει δήμιος να εφαρμόσει την ποινή: Θα πάρει μόνος του, ελεύθερα, να πιει το κώνιον ή θα φύγει από την πόλη.

Δεύτερη ενδεικτική συνέπεια: Οι πολίτες στη δημοκρατία δεν εκλέγονται στα θεσμικά αξιώματα, κληρώνονται. Οποιος έχει την τιμή να είναι πολίτης, είναι εξ ορισμού και ικανός για οποιοδήποτε αξίωμα – ευθύνη διαχείρισης των κοινών. Ούτε έχει σημασία το γεγονός ότι η πραγμάτωση της δημοκρατίας διήρκεσε ελάχιστες δεκαετίες, στην Αθήνα και μόνο. Την Ιστορία τη σημάδεψε η στόχευση των Ελλήνων, αυτή παραμένει πανανθρώπινο μέτρο και κριτήριο αποτίμησης των προτεραιοτήτων κάθε συλλογικότητας.

Βέβαια, το μέτρο – κριτήριο αλλοτριώθηκε, το καπηλεύτηκαν λαοί βαρβαρικοί χρησιμοθηρικών προτεραιοτήτων, κυρίως μετά την εξαφάνιση του Ελληνισμού από το ιστορικό προσκήνιο με την Τουρκοκρατία. Πόσοι καταλαβαίνουν σήμερα, στον διεθνή χώρο, ότι η «πολιτική» στοχεύει στον «κατ’ αλήθειαν» βίο, ότι η «δημοκρατία» προϋποθέτει άξονα μεταφυσικής αναζήτησης, ότι είναι άθλημα σχέσεων κοινωνίας, όχι «συμβόλαιο» για τη θωράκιση κάθε εγωτικής αυτονομίας.

Θεωρητικά, το ελλαδικό κρατίδιο που προέκυψε από την εξέγερση του 1821 θα μπορούσε να διασώσει, έστω και μόνο ως συνείδηση και μαρτυρία, την ειδοποιό διαφορά και ταυτότητα του Ελληνισμού μέσα στην Ιστορία. Ομως ποτέ δεν διδαχθήκαμε στην παιδεία του κρατιδίου, ούτε ως πληροφορία, τι σημαίνουν για την ανθρωπότητα τα δύο άλματα των κάποτε Ελλήνων: η γέννηση της κριτικής σκέψης και η ανάδυση της πολιτικής κοινωνίας.

Το ελλαδικό κρατίδιο είναι μια μιμητική απόφυση της Δύσης, δεν υπάρχει τίποτα ελληνικό στο ελλαδικό κρατίδιο – θεσμοί, παιδεία, Τέχνη, ατομική καλλιέργεια, όλα μεταπρατικά, όλα απομιμήσεις και πιθηκισμός. Γι’ αυτό και πανηγυρίζουμε ανίδεοι, οι Ελληνώνυμοι του βαλκανικού νότου, που ένας Αμερικανοελβετός έστησε απέναντι από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης τη βλάσφημη νεοπλουτίστικη αναίδεια της χρησιμοθηρίας αρχιτεκτονημένη – ναι, απέναντι στο σύμβολο του μεταφυσικού στόχου της πολιτικής, τον Παρθενώνα.

Και είναι το αρχιτεκτόνημα του Ελβετού απολύτως συντονισμένο με την τεταρτοκοσμική μας «δημοκρατία».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ

12.07.2009

ΠΗΓΗ

.........................................

[ΣΣ. Θυμίζω πως το νέο Μουσείο άνοιξε για το κοινό στις 21 Ιουλίου 2009 και επιβεβαιώνω πως το έργο κατασκευής ανατέθηκε στο αρχιτεκτονικό γραφείο του γαλλοελβετού αρχιτέκτονα του Μεταμοντερνισμού Μπερνάρ Τσουμί ( Bernard Tschumi )].

 

Ο ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ κ. ΠΑΠΟΥΛΙΑ ΚΑΙ Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ - INAUGURATO IL MUSEO DI ACROPOLI

Ολόκληρη η ομιλία του υπουργού πολιτισμού κ. Αντώνη Σαμαρά στην τελετή των εγκαινίων του Μουσείου της Ακροπόλεως και ο σύντομος χαιρετισμός του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Κάρολου Παπούλια (ασχολίαστος).

Ο ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

"H Eλλάδα σήμερα δεν παρουσιάζει στον υπόλοιπο κόσμο απλώς ένα σύγχρονο μουσείο και ένα οικουμενικό μνημείο. Αποδεικνύει το σεβασμό της προς την ιστορία. Και προσπαθεί να αποδώσει, με ένα σπουδαίο έργο, το δέος και τη συγκίνηση που γεννιούνται στη ψυχή κάθε ανθρώπου, όταν υψώνει το βλέμμα και αντικρίζει τον Παρθενώνα.

Ο Παρθενώνας είναι ένα μεγαλοπρεπές μνημείο που οικοδομήθηκε για να τιμήσει τις σπουδαιότερες των αρετών, αυτές που αντιπροσώπευε η λατρεία προς τη θεά Αθηνά.

Είναι επιβλητικός, αλλά υμνεί το μέτρο. Τα μάρμαρά του ακτινοβολούν στον ελληνικό ήλιο όπως η γνώση και η σοφία. Και η αρμονία στην κατασκευή του μας δείχνει πως η απλότητα μπορεί να συναντηθεί με την τελειότητα.

Τα μηνύματα και οι συμβολισμοί του ιερού βράχου της Ακροπόλεως ανήκουν σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Και μεταφέρουν σε κάθε γωνιά του κόσμου την ουσία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού: Δημοκρατία, γνώση, λιτότητα, αισθητική.

Για εμάς τους Έλληνες είναι κάτι παραπάνω. Είναι η ταυτότητά μας και η περηφάνια μας.

Σήμερα ο κόσμος όλος μπορεί να δει συγκεντρωμένα τα σημαντικότερα γλυπτά του Παρθενώνα.

Κάποια λείπουν. Είναι ώρα να επουλωθούν οι πληγές του μνημείου με την επιστροφή των μαρμάρων που του ανήκουν.

Σας ευχαριστώ όλους για την παρουσία σας εδώ σήμερα"!


Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ κ. ΣΑΜΑΡΑ

Πολλά ήσαν τα σημεία που μας άρεσαν από την ομιλία του Υπ. Πολιτισμού κ. Αντώνη Σαμαρά κατά την εντυπωσιακή τελετή εγκαινίων του νέου Μουσείου της Ακροπόλεως η οποία ολοκληρώθηκε προ ολίγων λεπτών (και την οποία παρακολουθήσαμε επ’ ευθείας από το Διαδίκτυο – μέσω του δικτύου της ΕΡΤ). Αξίζει, πιστεύουμε, αναδημοσιεύσεως:


{Μετά τις καθιερωμένες προσφωνήσεις των επισήμων, ο κ. Σαμαράς αναφέρθηκε αμέσως στην ιστορία του εγκαινιαζόμενου Μουσείου λέγοντας}:

"Ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής το εμπνεύστηκε πρώτος και υπέδειξε τη θέση του το 1976. Η αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη το συνέχισε στη δεκαετία του ’80, ξεκινώντας, παράλληλα, τη διεθνή εκστρατεία για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. Όλες οι πτέρυγες της Βουλής αποφάσισαν, το 1994, την ίδρυση του Οργανισμού για την ανέγερση του Μουσείου. Το 2000, ο Κώστας Σημίτης δρομολόγησε την τελευταία φάση.

Το Μουσείο κατασκευάστηκε επί των ημερών του σημερινού Πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή και τώρα πλέον παραδίδεται στο παγκόσμιο κοινό. Όλες οι κυβερνήσεις το αγκάλιασαν. Κι ο ελληνικός λαός το στήριξε.

Το όνειρο τόσων πολλών ετών και τόσων πολλών ανθρώπων είναι πλέον πραγματικότητα.

Αυτή, λοιπόν, είναι μέρα χαράς για μας. Και θέλουμε να τη μοιραστούμε μαζί σας.(…)
Άν και επισκέπτεστε το Μουσείο για πρώτη φορά, είμαι σίγουρος ότι ήδη το νιώθετε οικείο.

Γιατί όλα αυτά που βλέπετε - γύρω σας, στο χώρο του Μουσείου και απέναντί σας, στον Ιερό Βράχο - συμβολίζουν ιδέες, αρχές, αξίες και ιδανικά, που κάποτε γεννήθηκαν εδώ, αλλά σήμερα είναι πια κτήμα ολόκληρης της Ανθρωπότητας.
Στην Ακρόπολη των Αθηνών όλα αυτά απαθανατίστηκαν ως υπόσταση της Αρμονίας, δηλαδή ως μίγμα Ομορφιάς και Λόγου, ως απόλυτο ταίριασμα Αρετής και Ελευθερίας.
Κι έμειναν εκεί όρθια στους αιώνες. Να φωτίζουν. Να εμπνέουν. Να στηρίζουν. Να ακτινοβολούν.
Η Τέχνη είναι ένα μεγάλο όπλο με το οποίο ο άνθρωπος νικάει το φόβο του θανάτου.

Κι ο τρόπος που χρησιμοποιεί την Τέχνη κάθε πολιτισμός, δείχνει τη στάση του απέναντι στη ζωή και τις υποθήκες που αφήνει στην αιωνιότητα.
Κάποτε έφτιαχναν άκαμπτες μορφές. Κάποτε άλλοτε έφτιαχναν μινιμαλιστικά σχήματα. Ύστερα τα κατασκευάσματα έγιναν πιο ανθρωπόμορφα. Και τέλος, στους Κλασικούς χρόνους, έγιναν απολύτως ανθρώπινα, με κίνηση, με έκφραση, με πάθος.
Και τα σμίλεψαν πάνω στο μάρμαρο. Και τα αφιέρωσαν στη Θεά της Σοφίας και πολιούχο των Αθηνών. Μέσα σε ένα Ναό - τον Παρθενώνα - που είναι λιτός και περίτεχνος ταυτόχρονα. Που εκφράζει την Αρμονία. Που είναι η υπέρτατη Αρετή, γιατί ταυτίζεται με την Ομορφιά. Κι είναι ταυτόχρονα η υπέρτατη Ελευθερία, γιατί ταυτίζεται με το Λόγο.

Είναι η θέωση του Ανθρώπου; Είναι η εξανθρώπιση του Θείου; Είναι και τα δύο μαζί!

Είναι η κορύφωση του Ελληνικού Πνεύματος, που μέσα από την Αναγέννηση και το Διαφωτισμό, διαπέρασε ολόκληρο τον Πολιτισμό της Δύσης. Και σήμερα αποτελεί τη βάση ολόκληρου του ανθρώπινου πολιτισμού.

Κυρίες και Κύριοι, Εξοχώτατοι προσκεκλημένοι μας,

Τα μάρμαρα της Ακρόπολης είναι δικά μας για να τα μοιραστούμε με όλο τον κόσμο. Να τα μοιραστούμε μαζί σας. Αυτό που συμβολίζουν είναι και δικό σας κτήμα.

- Πρόκειται για ένα Μνημείο στην Ομορφιά, που δεν γίνεται αυτάρεσκη, γιατί υπηρετεί το Λόγο της Αρμονίας.

- Πρόκειται για ένα Μνημείο στην Ελευθερία, που δεν γίνεται «ύβρις», γιατί υπηρετεί το Μέτρο.

- Πρόκειται για ένα Μνημείο στον ίδιο τον Άνθρωπο, που δεν γίνεται υπερφίαλος, γιατί υποτάσσεται στην Αρμονία.

Αυτοί είναι οι συμβολισμοί του Παρθενώνα. Και τα γλυπτά του βρίσκονται εδώ. Γι’ αυτόν εδώ το χώρο.

Κι αυτά που δεν βρίσκονται εδώ, αυτά που αποσπάστηκαν και απομακρύνθηκαν πριν από 207 χρόνια, θα επανέλθουν. Αναπόφευκτα θα επανέλθουν.

Ο Παρθενώνας και τα γλυπτά του υπήρξαν θύματα λεηλασίας.

Το έγκλημα αυτό, σήμερα, μπορεί να επανορθωθεί. Το Μουσείο είναι η ηθική δύναμη που τα προσκαλεί πίσω: Να επανενωθούν. Τα μάρμαρα καλούν τα μάρμαρα!

Κι εδώ δεν έχουμε περιθώρια για μικροπολιτική. Δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε την ιδιοκτησία των μαρμάρων.

Δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε την αξιοπρέπειά μας. Δεν μπορούμε να νομιμοποιήσουμε την υφαρπαγή τους πριν από δύο αιώνες.

Δεν μπορούμε να προδώσουμε την ακεραιότητα του μνημείου. Μπορούμε μόνο να την υπερασπιστούμε. Και να την αποκαταστήσουμε.

Μπορούμε να συνεργαστούμε ειλικρινά με το Βρετανικό Μουσείο. Μπορούμε να αναπληρώσουμε το κενό που θα τους προκύψει, με δανεισμό από την Ελλάδα εναλλασσόμενων εκθέσεων από σπουδαία δείγματα της αρχαίας ελληνικής τέχνης. Μπορούμε να συζητήσουμε, μπορούμε να συμφωνήσουμε.

Αλλά τα μάρμαρα του Παρθενώνα θα επανενωθούν εδώ, στο Μουσείο της Ακρόπολης! Γιατί η επανένωσή τους είναι αγώνας για την αισθητική ακεραιότητα του Μνημείου, για την ηθική ακεραιότητα των συμβολισμών του.

Το Μουσείο της Ακρόπολης είναι το σύμβολο και ο καταλύτης αυτής της παγκόσμιας ηθικής επιταγής.

Και κάτι ακόμα: Αυτό δεν είναι ένα Μουσείο «στέρησης». Είναι κορυφαίο μουσείο παρά το τραύμα του.

Κορυφαία τα αριστουργήματα της Κλασικής εποχής. Αλλά κορυφαία και τα ευρήματα προγενέστερων εποχών! Που υπάρχουν εδώ και συνδέονται με την κλιμάκωση του ελληνικού πνεύματος κατά τον Χρυσό Αιώνα.

Ο αρχαϊκός κόσμος προετοίμασε αυτήν την ακμή. Κι αυτή η ενότητα, αυτή η συνέχεια, αυτή η κλιμάκωση υπάρχει μόνον εδώ.

Δεν στέκεται μετέωρο το φαινόμενο του Παρθενώνα. Τα ιδεώδη που συμβολίζονται εδώ, γεννήθηκαν κατά τον Έκτο προ Χριστού αιώνα, με τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα και τη δημοκρατία του Κλεισθένη. Αυτά ήταν ο πρόδρομος του Χρυσού Αιώνα!

Δεν πρόκειται λοιπόν μόνο για την ένωση που λείπει - την ένωση των μαρμάρων.

Το Μουσείο λαμπρύνεται κι από την ένωση που υπάρχει μέσα του και προβάλλεται για πρώτη φορά. Την ένωση των εποχών.

Κι αυτό το καθιστά όχι μόνο «τραυματισμένο», αλλά μεγαλειώδες παρά το τραύμα του. Μεγαλειώδες!

Γι’ αυτό και σήμερα, ολόκληρο το διάσημο Χθες της Ελλάδας απευθύνεται στο Μέλλον του Κόσμου.

Κυρίες και Κύριοι, Εξοχώτατοι προσκεκλημένοι μας,

Το Μουσείο της Ακρόπολης είναι «κιβωτός» μιας πανανθρώπινης και διαχρονικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Καλωσήλθατε σε αυτό που είναι δικό μας και δικό σας. Εκτιμήστε το. Απολαύστε το. Μοιραστείτε το!

Αυτά που περιέχει και αυτά που συμβολίζει έχουν αξία μόνο αν γίνουν κτήμα όλων των ανθρώπων.

Δεν χωρίζουν, ενώνουν. Δεν φανατίζουν, φωτίζουν. Δεν ξεσηκώνουν, λυτρώνουν. Δεν επιβάλλουν, απελευθερώνουν.

Δεν θα τα αντιληφθείτε με τα μάτια σας μόνο. Θα τα ανακαλύψετε στα βάθη της ψυχής σας. Γιατί φέρνουν στην επιφάνεια τη βαθύτερη ουσία της ανθρώπινης υπόστασης. Που την έχουμε όλοι κρυμμένη μέσα μας. Κι ας την ξεχνάμε τόσο συχνά...

Είναι όλα αυτά που είμαστε, που νιώθουμε, που μας κάνουν καλύτερους, που μας κάνουν πιο αληθινούς.

Κυρίες και Κύριοι,

Εξοχώτατοι προσκεκλημένοι μας,

Σας καλωσορίζω στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Καλωσήλθατε στο σπίτι σας!".

Η Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα στον ιταλικό Τύπο. Articolo sulla restituzione dei marmi del Partenone (tradotto dalla stampa italiana).

Από τον Ιταλικό Τύπο μεταφράζουμε ένα χθεσινό άρθρο για τα κλεμμένα μάρμαρα του Παρθενώνα και το ζήτημα της επιστροφής τους στο Μουσείο Ακροπόλεως.

[Το άρθρο έχει τίτλο: «Τότε και το Γκετί να μας επιστρέψη τον Λύσιππο». Προφανώς η συντάκτρια αναφέρεται στο εικονιζόμενο άγαλμα του γλύπτη Λυσίππου που βρίσκεται στο Getty Museum]




«Κάποτε λαμπυρίζανε πάνω στην Ακρόπολι των Αθηνών, τώρα βρίσκονται στο Βρεταννικό Μουσείο, στο επίκεντρο μιάς από τις πιο πολυσυζητημένες διενέξεις της ιστορίας της Αρχαιολογίας. Πρόκειται για τις 56 μαρμάρινες πλάκες, με 15 μετώπες του Παρθενώνα, 17 αετώματα, μία Καρυάτιδα και μία κολόνα του Ερεχθείου, τα λεγόμενα «Ελγίνεια Μάρμαρα», από το όνομα του Βρεταννού πρέσβη Τόμας Μπρούς (Thomas Bruce), έβδομου κόμη του Έλγιν (conte di Elgin), ο οποίος στις αρχές του 19ου αι. τα αποκόλλησε από τά αθηναϊκά αρχιτεκτονήματα και τα μετέφερε στο Λονδίνο, στο …σπίτι του. Τώρα πολλοί αναρωτιούνται: είναι σωστό ή όχι να τα επιστρέψουν στην Αθήνα για να επανενωθούν με τα υπόλοιπα που σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο της Ακρόπολης;
Υποστηρικτής της επιστροφής είναι ο Κρίστοφερ Χίτσενς (Christopher Hitchens), συγγραφέας του βιβλίου «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Οι λόγοι για την επιστροφή τους», άρτι εκδοθέν σε ιταλική έκδοσι (εκδ. Fazi, σς. 163, 19,50 Ευρώ). Απέναντί του έχει το Βρεταννικό Μουσείο και άλλες προσωπικότητες της κουλτούρας.
Ο Άγγλος Χίτσενς, συγγραφέας ιδιαίτερα μαχητικός (…), έχει ενστερνιστή την υπόθεσι των «Ελγινείων» από χρόνια. Η προσπάθειά του για επιστροφή αρχίζει 20 χρόνια πριν, όταν η «Βρεταννική Επιτροπή για την Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνος» του ζήτησε μια παρέμβασι «η οποία απλώς θα έκανε αναφορά στην φυσική δικαιοσύνη»: τα γλυπτά του Παρθενώνα ακρωτηριάστηκαν και λεηλατήθηκαν την εποχή κατά την οποία η Ελλάδα ήταν κατακτημένη από τους Τούρκους, στις αρχές του 1800. Μια αδικία που θα έπρεπε να αποκατασταθή.
Στο σημερινό βιβλίο (με εισαγωγή της νοτιοαφρικανής συγγραφέως Ναντίν Γκόρντιμερ) ο Χίτσενς ανατρέχει όλη την ιστορία του Παρθενώνα, από τις αρχές μέχρι τις μεταμορφώσεις των αιώνων, μέχρι και τις υφαρπαγές του 19ου αιώνα. Διηγείται πώς εκείνες οι μεγαλειώδεις πέτρες που σκαλίστηκαν τον καιρό του Περικλέους και του Φειδία τον πέμπτο αιώνα, τεμαχίστηκαν και αποσπάστηκαν ξεκινώντας από το 1801 από τον λόρδο του Έλγιν «με τρόπο όχι νόμιμο» και με σκοπό και συμφέρον ιδιωτικό: τον καλλωπισμό του σπιτιού του που κατασκεύαζε στην Σκωτία και την πιθανότητα να αποκόμιζε ένα γερό κομπόδεμα από την αγγλική κυβέρνησι, προσφέροντας τα μάρμαρα για 62.440 στερλίνες και εξασφαλίζοντας τα μισά από αυτά.
(…)
Οι αντίθετες απόψεις όμως υποστηρίζουν πως, χάρις στον Ελγίνο, τα γλυπτά διατηρήθηκαν, ήσαν περισσότερο ασφαλή στο Βρεταννικό Μουσείο παρά στην Αθήνα, επέτρεψαν την μελέτη της ελληνικής αρχαιότητας και ότι ο καλός Ελγίνος έδρασε με το πνεύμα ενός συντηρητικού.
Επιπλέον η επιστροφή των μαρμάρων θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο για το άδειασμα των Μουσείων και των συλλογών τέχνης όλου του κόσμου, απ’ το Μουσείο Γκιμέ (Guimet) της ανατολικής τέχνης του Παρισιού, μέχρι το Αιγυπτιακό Μουσείο του Τορίνου. Χωρίς να συνυπολογίσουμε ότι η Βενετία θα έπρεπε να επιστρέψη στην Κωνσταντινούπολι τα άλογα του Αγίου Μάρκου και το Βερολίνο τα μάρμαρα του Βωμού της Περγάμου στην Τουρκία. Ή η προτομή της Νεφερτίτης που σήμερα φιλοξενείται στο Μουσείο «Άλτες» (Altes Museum) της γερμανικής πρωτευούσης, εκτός κι αν αποδεικνυόταν χωρίς ίχνος αμφιβολιών ότι δέν είναι γνήσιο κι επομένως κανείς δεν θα ενδιαφερόταν γι’ αυτό».

(της Maurizia Tazartes)