Νέου Έτους καλωσόρισμα: "Ακάμας Χρόνος" (αρχαίο ποιητικό απόσπασμα). Accogliendo il nuovo anno con un antico aforismo greco: "Akamas Chronos". Welcoming the new year with an ancient Greek aphorism: "Akamas Chronos" perhaps extracted from the Fragmenta T. G.

 

Χρόνος ο θεωρούμενος ως η αρχή των πάντων, ο και πανδαμάτωρ... 

Μια μυστηριώδης διάστασι στον κόσμο, ασταμάτητη και με κυκλική κάπως ροή, που αδιαφορεί για τα όντα (άβια και έμβια) και την φθαρτή τύχη τους και που, κατα το φιλοσοφούν απόσπασμα (εν πολλοίς άδηλον), ανανεώνει μονόπαντα τον ίδιο του τον εαυτό…

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΙ:

Ακούραστος ο Χρόνος

μένει σ΄αέναη τροχιά,

μόνος γεννά τον εαυτό του·

καί γεννήτορας καί γιός!!

 

Αλέξανδρος Σοϊλεμέζης - Σελλενίδης 

 

ΚΑΛΟΧΡΟΝΙΑΝ! 

Αποχαιρετισμός στο μάθημα των Αρχαίων Β’ Λυκείου (Β΄μέρος): 20+1 Αποφθέγματα από το έργο «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους. Venti più uno detti di Sofocle (versi e citazioni dalla tragedia “Antigone”).

 

20+1 Αποφθέγματα από το έργο «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους :

Το θέμα που εδόθη προς επιλογήν στους μαθητές μου (μαζί μετα υπόλοιπα 29, όπως έχουμε ήδη αναφέρει) τιτλοφορείτο: «Είκοσι αποφθέγματα από το έργο Αντιγόνη» . Ο εκ των αρίστων μαθητής μου Καπετάνιος Θεόδωρος, ανταποκρινόμενος εγκαίρως και επιμελώς όπως ανέμενα, συνέθεσε και μου παρέδωσε την δικιά του πρότασι την οποία, αφού αξιολόγησα ως λίαν καλή, την κρίνω και άξια να κοσμήσει –με την συγκατάθεσί του φυσικά- το ταπεινό μου ιστολόγιο.   

Στην σύντομη παρουσίασι στην τάξι ένοιωσα την ανάγκη, επιδοκιμάζοντας και επαινώντας προσηκόντως την προσπάθειά του, να προσθέσω ως επιπλέον προσωπικό σχόλιο την αναγκαιότητα συμπερίληψης (εκτός απο μια μικρή εισαγωγή για το επιγραμματικό στοιχείο στην δραματική ποίησι του Σοφοκλή), ενός ακόμη αποφθεγματικού στίχου υψηλής Σοφόκλειας σύλληψης, τον περίφημο στ. 523. Τον εμβληματικό στίχο, όπου η Αντιγόνη στην σκληρότητα του Κρέοντα «Ο εχθρός μου ούτε και όταν πεθάνει δεν μου γίνεται φίλος» (522), δίνει μια απάντησι παγκόσμιας ακτινοβολίας και οιονεί χριστιανικού ήθους ,

«Οὒτοι συνέχθειν,ἀλλά συμφιλεῖν ἔφυν»!

Δεν γεννήθηκα για να μοιράζομαι το μίσος, αλλά την αγάπη!

 

Τον μαθητή μου - και  ...δόκιμο συνεργάτην του "Νέου Παλαμήδη" -, 

συγχαίρω και ευχαριστώ!

 

Α. Σ.

 

 ......................................................................

 

Αποφθέγματα από το έργο «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους :

 

1.            Τὸ γὰρ περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα  (στ. 68)

Γιατί το να κάνει κανείς πράγματα ανώτερα από τις δυνάμεις του είναι ανόητο εντελώς.

2.            Ἀρχὴν δὲ θηρᾶν οὐ πρέπει τἀμήχανα.    (92)

Καθόλου δεν πρέπει να κυνηγά κανείς τα αδύνατα.

 

3.            Ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν

               ψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂν

               ἀρχαῖς τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴς φανῇ.  (175-176-177)

Αδύνατο να μάθεις ανθρώπου κανενός φρόνημα, γνώμη και ψυχή, προτού να ακoνιστεί στην εξουσία και στον νόμο.

4.            Καὶ μείζον᾽ ὅστις ἀντὶ τῆς αὑτοῦ πάτρας

               φίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω.   (182-183)

Κι όποιος απ' την πατρίδα του το φίλο προτιμά, τον έχω για μηδενικό.

5.            ἥδ᾽ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτης ἔπι

               πλέοντες ὀρθῆς τοὺς φίλους ποιούμεθα.  (189-190)

Και μόνο πάνω στης πόλης το σκαρί, ορθό σαν πλέει, δημιουργούμε τις φιλίες μας.

6.            Στέργει γὰρ οὐδεὶς ἄγγελον κακῶν ἐπῶν. (277)

Ποιος καλοδέχεται κακό μαντατοφόρο;

 

7.            Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος

               κακὸν νόμισμ᾽ ἔβλαστε· (295-296)

Γιατί κανένας θεσμός τόσο κακός δε φύτρωσε στους ανθρώπους όσο το χρήμα.

 

8.            Ἐκ τῶν γὰρ αἰσχρῶν λημμάτων τοὺς πλείονας

               ἀτωμένους ἴδοις ἂν ἢ σεσωσμένους. (313-314)

Γιατί από τα παράνομα κέρδη μπορείς να  δεις τους περισσότερους να καταστρέφονται παρά να έχουν σωθεί.

 

9.            Πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει (331-332)

Πολλά γεννούν το δέος· το μέγα δέος ο άνθρωπος γεννά.

 

10.          Ψεύδει γὰρ ἡ ᾽πίνοια τὴν γνώμην· ἐπεὶ (389)

Στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα. 

11.          Ἀλλ᾽, ἡ γὰρ ἐκτὸς καὶ παρ᾽ ἐλπίδας χαρὰ

               ἔοικεν ἄλλῃ μῆκος οὐδὲν ἡδονῇ, (392-393)

Όμως η ξαφνική κι ανέλπιστη χαρά απ' όλες τις χαρές έχει περίσσια γλύκα.

 

12.         Τὸ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐκ κακῶν πεφευγέναι ἥδιστον, 

               ἐς κακὸν δὲ τοὺς φίλους ἄγειν ἀλγεινόν. (437-438)

Όταν γλυτώνεις συμφορές είναι γλυκό, κι όμως πικρό στη συμφορά να σέρνεις φίλους.

 13.          Σμικρῷ χαλινῷ δ᾽ οἶδα τοὺς θυμουμένους

                ἵππους καταρτυθέντας·  (477-478)

Και ξέρω ότι τα αγριεμένα άλογα με μικρό χαλινάρι δαμάζονται.

 

14.          Οὔτοι ποθ᾽ οὑχθρός, οὐδ᾽ ὅταν θάνῃ, φίλος. (522)

Ποτέ βέβαια δεν είναι ο εχθρός φίλος ούτε και σαν πεθάνει.

15.          Φεύγουσι γάρ τοι χοἰ θρασεῖς, ὅταν πέλας

               ἤδη τὸν Ἅιδην εἰσορῶσι τοῦ βίου.  (580-581)

Γιατί επιδιώκουν βέβαια να ξεφεύγουν οι τολμηροί, όταν βλέπουν πλέον το θάνατο κοντά στη ζωή τους.

 16.          Νόμος ὅδ᾽· οὐδὲν ἕρπει

               θνατῶν βιότῳ πάμπολύ γ᾽ ἐκτὸς ἄτας.  (613-614)

Ο βίος των θνητών καιρό δε σέρνεται πολύ έξω από της συμφοράς το μονοπάτι.

 

17.          Ψυχρὸν παραγκάλισμα τοῦτο γίγνεται,

                γυνὴ κακὴ ξύνευνος ἐν δόμοις.  (650-651)

Μια γυναίκα όταν είναι κακή σύζυγος το σπίτι, είναι παγερό αγκάλιασμα

 

18.          Ἀναρχίας δὲ μεῖζον οὐκ ἔστιν κακόν  (672)

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο κακό από την αναρχία.

 

19.          Τί γὰρ πατρὸς θάλλοντος εὐκλείας τέκνοις

               ἄγαλμα μεῖζον ἢ τί πρὸς παίδων πατρί;  (703-704)

Γιατί ποια χαρά είναι μεγαλύτερη για τα παιδιά από τη δόξα του ευτυχισμένου πατέρα ή ποια χαρά είναι μεγαλύτερη για τον πατέρα από την δόξα των ευτυχισμένων παιδιών;

 

20.          Ἀλλ᾽ ἄνδρα, κεἴ τις ᾖ σοφός, τὸ μανθάνειν  (710)

Αλλά δεν είναι καθόλου ντροπή για έναν άνθρωπο  να μαθαίνει πολλά.

 

Καπετάνιος Θεόδωρος  (Β3 )

Από το συντακτικό στις «Υποθήκες στον Κύρνο» . Μια έμμετρη «μετάφρασι» του Σελλενίδη (έτσι απροσδόκητα). Traducendo in neogreco un noto componimento di Teognide (da Alexandros Sellenides)

Στο θέμα των Αρχαίων Ελληνικών στις εφετινές Πανελλήνιες έπεσε σε σχετική άσκησι του συντακτικού το «τέταρτο είδος» από τους Υποθετικούς Λόγους, το λεγόμενο και «Προσδοκώμενο». Αναπολώντας την αντίστοιχη εμπειρία των εφηβικών μου χρόνων, θυμήθηκα ότι στο μνημοτεχνικό κολπάκι μου τότε για την αποτελεσματική εκμάθησι του κεφαλαίου, είχα απομνημονεύσει στο σχετικό με το προσδοκώμενο είδος, το εξής παράδειγμα: «ἢν δὲ κακοῖσιν συμμίσγῃς, ἀπολεῖς καὶ τὸν ἐόντα νόον.» Το είχα πετύχει βεβαίως στο Συντακτικό του Αχ. Τζάρτζανου: […ὅταν μὲν τὸ ὑποτιθέμενον εἶναι κάτι τὸ προσδοκώμενον, ἐκφέρεται δι’ ὁριστικῆς μέλλοντος ἢ διά τινος ἐκφράσεως, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ μέλλον, συνήθως δὲ διὰ προστακτικῆς…, σ. 124] (Άχ! ) και το χρησιμοποιούσα με την σειρά μου στην διδακτική μου μεθοδολογία στην τάξι. 
Τριάντα τόσα χρόνια, τρομάρα μου, και δεν πολυνοιαζόμουνα για την πατρότητα του αποσπάσματος και την ακριβή φιλολογική του ταυτότητα. Και νά που ξαφνικά με «βρήκε» αυτό! Απο κάποιο μυστηριώδες πέρασμα (σκουληκότρυπα;) του παρελθόντος στο παρόν και με ανεξήγητο φυσικά μηχανισμό, η περιέργεια/προσοχή μου έπεσε σε ένα απόσπασμα του Θεόγνιδος! 
Αυτός, λοιπόν, ο ελεγειακός ποιητής του 6ου αιώνα από τα Μέγαρα, ήταν ο συγγραφέας !! 

Ώ της ασχετοσύνης (της εμής)! 
Για …τιμωρία μου, παρήγγειλα στον Σελλενίδη μια έμμετρη «μετάφρασι»! Έτσι, επιτακτικά και …απροσδόκητα!
......................................

Σοὶ δ᾽ ἐγὼ εὖ φρονέων ὑποθήσομαι, οἷάπερ αὐτὸς

Κύρν᾽, ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν παῖς ἔτ᾽ ἐὼν ἔμαθον.

πέπνυσο, μηδ᾽ αἰσχροῖσιν ἐπ᾽ ἔργμασι μηδ᾽ ἀδίκοισιν

30 τιμὰς μηδ᾽ ἀρετὰς ἕλκεο μηδ᾽ ἄφενος.

ταῦτα μὲν οὕτως ἴσθι· κακοῖσι δὲ μὴ προσομίλει

ἀνδράσιν, ἀλλ᾽ αἰεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεο·

καὶ μετὰ τοῖσιν πῖνε καὶ ἔσθιε, καὶ μετὰ τοῖσιν

ἵζε, καὶ ἅνδανε τοῖς, ὧν μεγάλη δύναμις.

35 ἐσθλῶν μὲν γὰρ ἄπ᾽ ἐσθλὰ μαθήσεαι· ἢν δὲ κακοῖσιν

συμμίσγῃς, ἀπολεῖς καὶ τὸν ἐόντα νόον.

ταῦτα μαθὼν ἀγαθοῖσιν ὁμίλει, καί ποτε φήσεις

εὖ συμβουλεύειν τοῖσι φίλοισιν ἐμέ.

ΘΕΟΓΝΙΣ, «Ἐλεγεῖαι» 27-38

«ΥΠΟΘΗΚΕΣ ΣΤΟΝ ΚΥΡΝΟ»

Σε σένα που σε νοιάζομαι, Κύρνε, μου επιτρέπεις

σοφά που μού μαθαν σοφοί, δυό λόγια να σ’ αφήσω;

Στοχάσου: απ’ τ’ άδικο και το αισχρό, μακριά τους!

Τέτοιες διακρίσεις και  τιμές μήν σε τραβούν ή πλούτη.

Έτσι αυτά να τα μετράς κι απ’ τους κακούς αλάργα!

Τους άριστους ν’ ακολουθείς, πάντα μ’ αυτούς παρέα·

μ’ αυτούς να κάθεσαι να τρώς, με τέτοιους και να πίνεις,

και μ’ όσους έχουν δύναμι, μ’ αυτούς να τά ‘χεις πρίμα.

Από τρανούς και άξιους μόνο καλά θα μάθεις,

μα αν μπερδευτείς με τους κακούς, θα χάσεις και τον νού σου!

Τώρα που τ’  άκουσες αυτά, πάρ’ τους καλούς ξωπίσω·

Και κάποτε θα πείς κι εσύ: «Παιδί μου, επίτρεψέ μου…»

(Έμμετρη απόδοσι:  ΑΛΕΞ.  ΣΕΛΛΕΝΙΔΗΣ)

Στην Ιταλία: καλοκαιρινά -υπερεντατικά!- μαθήματα Αρχαίων Ελληνικών, για όλους! Corsi estivi intensivi di Latino e Greco Antico, ma ... a Firenze!

Η είδησι έχει μεγάλη σημασία ειδικά για εμάς εδώ στο νεοελληνικό προτεκτοράτο και παρόλο που χρήζει περαιτέρω διερευνήσεως και σχολιασμού για να γίνει κατανοητή σε όλο της το εύρος, την μεταφέρουμε αυτούσια..
Σε κάθε περίπτωσι είναι δεδομένο το γνήσιο ενδιαφέρον των γειτόνων μας για την κλασσική παιδεία (σημειώστε: Αρχαία, γλώσσα και πολιτισμός μαζί!), ενώ εντυπωσιάζει στα θερινά αυτά τμήματα η απουσία συγκεκριμένης στὀχευσης σχολικού χαρακτήρα, δηλ. δεν υπάρχει ρητά το στοιχείο –σκοπιμότητα της σχολικής αποκλειστικά σχολικής κατανάλωσης (ύλη των αντίστοιχων μαθημάτων, πανελλαδικές, κατευθύνσεις κλπ).

Άς μεταφράσω, λοιπόν:

Φλωρεντία: Θερινά τμήματα Λατινικών και Αρχαίων Ελληνικών! 

Υπο το σύνθημα «Τα Λατινικά κάνουν καλό σε όλους, τα Αρχαία …σε πολλούς!», Αυτό το καλοκαίρι η "GrecoLatinoVivo" και η "Τοσκανική Σχολή" διοργανώνουν κύκλους μαθημάτων Λατινικής και Αρχαίας Ελληνικής.

Σε 150 ώρες, από Δευτέρα έως Παρασκευή και επι 5 εβδομάδες, οι εγγραφόμενοι σπουδαστές θα μάθουν Λατινικά και Αρχαία εμβαθύνοντας ταυτόχρονα στην γλώσσα και τον πολιτισμό, εκκινώντας από τα βασικά μέχρι να φτάσουν στην από το πρωτότυπο ανάγνωσι των κλασσικών συγγραφέων. 

Με την βοήθεια εμπείρων εκπαιδευτικών, εξειδικευμένων στην διδασκαλία των Κλασσικών Γλωσσών με την μέθοδο «Natura», οι σπουδαστές θα διδαχθούν να διαβάζουν, να γράφουν και να μιλάνε στην Λατινική και Αρχαία Ελληνική, επιτυγχάνοντας έτσι σε σύντομο χρόνο να αντιμετωπίζουν τους αρχαίους συγγραφείς στην πρωτότυπη γλώσσα, χωρίς … την βοήθεια των λεξικών!