Παρασκευή, 3 Μαΐου 2013

Μεγάλη Παρασκευή. Μικρό ιστορικοφιλολογικό σχόλιο και η ονομασία στις άλλες γλώσσες. Il Venerdì Santo; Nomi nelle varie lingue.

Μεγάλη Παρασκευή ονομάζεται, ως γνωστόν, η Παρασκευή της Μεγάλης Εβδομάδος, η προπαραμονή της Κυριακής του Πάσχα των Χριστιανών, ημέρα κατά την οποία τιμάται η Σταύρωσι του Ιησού Χριστού.
Και το ουσιαστικό «Παρασκευή», που σημαίνει ημέρα προετοιμασίας, είναι περίπου συνώνυμη λέξι με την λέξι-έννοια «παραμονή», είναι δηλαδή η ημέρα κατά την οποία προετοιμαζόντουσαν οι Εβραίοι για το Πάσχα τους. Η προηγούμενη από το Σάββατό τους. 

Αλλά από πότε ονομάσθηκε η ημέρα αυτή «Μεγάλη» στην γλώσσα μας; 

Μέχρι να μάθω κάτι πιο πειστικό θα μένω με την εντύπωσι πως η ονομασία προέκυψε από εκείνη την «μεγάλη ημέρα» στην οποία αναφέρεται το γνωστό ευαγγελικό χωρίο του κατά Ιωάννην κεφ. 19, 31: 31 
«Οἱ οὖν ᾿Ιουδαῖοι, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ, ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν· ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνη τοῦ σαββάτου» 
Όπως μέγα ήταν εκείνο το Σάββατον (για τους Ιουδαίους), το μετέπειτα και για εμάς τους χριστιανούς Μέγα και Άγιον, έτσι αναλογικά, πιστεύω, θα προέκυψε ότι και η προηγούμενη αυτού του Σαββάτου ημέρα, πρέπει να θεωρείται Μεγάλη και Αγία από εμάς που τιμούμε την Ταφήν και την Σταύρωσι του Κυρίου... 

Αλλά επειδή υπάρχει και ένα κάπως παράδοξο ζήτημα σχετικά με την επιλογή και την ακριβή σημασία του επιθέτου με το οποίο χαρακτηρίζεται αυτή η πολύ σημαντική για τον Χριστιανισμό ημέρα σε άλλες –εκτός ελληνικής- γλώσσες, σκέφτηκα να κάνω μια μικρή λεξιλογική έρευνα με την βοήθεια του μεταφραστικού εργαλείου της «Γκούγκλ» (Google Translator ) και να παραθέσω τα σχετικά ευρήματά μου: 



ΓΛΩΣΣΑ                   ΟΝΟΜΑΣΙΑ                   ΣΗΜΑΣΙΑ (Κυριολεκτικώς)

Αλβανικά
Mirë e Premte
Καλή Παρασκευή
Αγγλικά
Good Friday
Καλή Παρασκευή
Βουλγαρικά
Разпети петък 
Καλή Παρασκευή
Γαλλικά
Vendredi saint
Αγία (αγιασμένη) Παρασκευή
Γερμανικά
Karfreitag
Πένθιμη Παρασκευή
Δανέζικα
Langfredag
Μακρά Παρασκευή
Εσπεράντο
Granda (Sankta) vendredo
Μεγάλη (ή Αγία) Παρασκευή
Ισπανικά
Viernes Santo
Αγία (αγιασμένη) Παρασκευή
Ιταλικά
Venerdì Santo
Αγία (αγιασμένη) Παρασκευή
Κροατικά
Veliki Petak
Μεγάλη Παρασκευή
Λατινικά
Dies Passionis Domini
Ημέρα Παθών Κυρίου
Μαλτέζικα
Gimgha l-Kbira
Μεγάλη Παρασκευή
Ολλανδικά
Goede Vrijdag
Καλή Παρασκευή
Ουγγρικά
Nagypéntek
Υψηλή (=τρανή) Παρασκευή
Πολωνικά
Wielki Piątek
Μεγάλη Παρασκευή
Πορτογαλικά
Sexta-Feira da Paixão
Παρασκευή του Πάθους
Ρουμανικά
Vinerea Mare  
Υψηλή (=τρανή) Παρασκευή
Ρωσικά  
 Великая пятница  
 Μεγάλη Παρασκευή
Σλοβακικά
Veľký piatok
Μεγάλη Παρασκευή
Σλοβένικα
Veliki petek
Μεγάλη Παρασκευή
Σουηδικά
Långfredagen
Μακρά Παρασκευή
Τούρκικα
Kutsal Cuma  
Αγία Παρασκευή
Τσέχικα
Velký Pátek
Μεγάλη Παρασκευή
Φινλανδικά
Pitkäperjantai
Μακρά Παρασκευή

Συμπέρασμα: 
Αν και το ζήτημα αφ’ ενός δεν αντιμετωπίσθηκε εξονυχιστικά (το δείγμα παραμένει μικρό), αφ’ ετέρου είναι προφανές ότι δεν είναι καθαρά γλωσσικό, αλλά εμπίπτει στα χωράφια της κοινωνιογλωσσολογίας, εν τούτοις φαίνεται ότι ενώ στις σλαβικές γλώσσες επικρατεί το «ΜΕΓΑΛΗ», στις νεολατινικές και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες υπάρχει μια ποικιλία ανάμεσα στο «Αγία» και «Καλή» Παρασκευή

Εμείς πάντως… καταλήγουμε στο  
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙ!!

1 σχόλιο:

ΝΕΟΣ ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ < ΑΒΑΞ ΚΑΙ ΠΕΣΣΟΙ είπε...

Να συμπεριληφθή στον πίνακα:

Σερβικά Велики петак Μεγάλη Παρασκευή